• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Andy



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Pustynia – teren o znacznej powierzchni, pozbawiony zwartej szaty roślinnej wskutek małej ilości opadów i przynajmniej okresowo wysokich temperatur powietrza, co sprawia, że parowanie przewyższa ilość opadów. Na gorących pustyniach temperatury sięgają do 50 °C (najwyższa zanotowana temperatura to 57,7 °C), nocą zaś dochodzą do 0 °C, charakterystyczne są dla nich też znaczne amplitudy dobowe temperatury, stały deficyt wilgotności oraz silne nasłonecznienie.Cerro Bonete to szczyt na północy argentyńskiej prowincji La Rioja. Jest to czwarty, pod względem wysokości, szczyt obu Ameryk po Aconcagui, Ojos del Salado i Monte Pissis).
    Historia i rzeźba[]

    Góry zostały wypiętrzone w orogenezie alpejskiej. Zbudowane są z różnorodnych skał magmowych, osadowych i metamorficznych, z dużym udziałem młodych pokryw lawowych. Andy są obszarem aktywnym sejsmicznie. Znajdują się tu najwyższe na świecie wulkany: w Andach Północnych m.in. Tolima 5215 m n.p.m., Antisana 5704 m n.p.m., Cotopaxi 5896 m n.p.m. – uważany za jeden z najbardziej aktywnych wulkanów Ziemi, oraz Andach Środkowych m.in. Misti 5822 m n.p.m., Llullaillaco 6739 m n.p.m. – najwyższy czynny wulkan Ziemi.

    Huemal (Hippocamelus bisulcus) – gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny jeleniowatych blisko spokrewniony z taruką (Hippocamelus antisensis). Gatunek rzadki i do niedawna słabo znany.Incahuasi lub Nevado de Incahuasi - szczyt leżący na granicy argentyńsko-chilijskiej. Jest stratowulkanem, uformowanym najprawdopodobniej w epoce holocenu. Data ostatniej erupcji nie jest znana. Pierwszego wejścia dokonał niemiecki geograf Walther Penck w 1913 r. Leży w sąsiedztwie najwyższego wulkanu Ziemi - Ojos del Salado.

    Klimat i stosunki wodne[]

    Andy są położone w kilku strefach klimatycznych, począwszy od północy od klimatów równikowych, poprzez zwrotnikowe, podzwrotnikowe i umiarkowane aż po klimat subpolarny na krańcach południowych. Prawie całe Andy mają surowy, chłodny klimat górski z wyraźnie wykształconą piętrowością.

    Galeras – aktywny wulkan w południowo-zachodniej Kolumbii, 9 km od miasta Pasto, stolicy departamentu Nariño (współrzędne geograficzne 1°13′ φ N 77°22′ λ W). W jego otoczeniu znajduje się rezerwat florystyczny i faunistyczny. Nazwę wulkanowi nadali hiszpańscy konkwistadorzy, dlatego, że jego sylwetka przypominała im sylwetki więźniów skazanych na roboty przymusowe (m.in. galernicy) w Hiszpanii. Tubylcy nazywali go Urcunina co znaczy góra ognia.Fitz Roy (nazwa lokalna Cerro Chaltén) – szczyt w pobliżu wioski El Chaltén na południu Patagonii, na granicy chilijsko-argentyńskiej. Nazwa "Chaltén" wywodzi się z języka Indian Tehuelcze i znaczy "dymiąca góra". Nazwa ta odnosi się do chmur często otaczających szczyt.

    Andy tworzą barierę klimatyczną, która silnie ogranicza wpływ Oceanu Spokojnego na klimat wnętrza Ameryki Południowej. Wzdłuż Andów biegnie główny wododział kontynentu południowoamerykańskiego. Mają tu swoje źródła m.in. Amazonka, Colorado, Rio Negro, Chubut, Magdalena, a także liczne dopływy Orinoka, Amazonki i Parany. Niektóre rzeki, zwłaszcza w Andach Środkowych, mają charakter okresowy lub epizodyczny. Na terenie Andów występują liczne jeziora (głównie na terenie Andów Południowych).

    Socompa - stratowulkan w Andach na granicy argentyńsko-chilijskiej. Socompa jest znany z częstych lawin i osuwisk. Wulkan jest trudno dostępny. Dojazd wymaga dużej ilości czasu tak samo jak wspinaczka na szczyt.Licancabur – symetryczny stratowulkan w południowej części granicy Chile i Boliwii. Wulkan góruje nad obszarem Salar de Atacama. Szczyt mieści krater o wymiarach 70 na 90 metrów, wypełniony przez jezioro Licancabur. Jezioro to jest pokryte lodem przez większość roku. Jest to jedno z najwyżej położonych jezior na świecie i mimo swego położenia występuje w nim plankton.

    Roślinność i zwierzęta[]

    Na północy stoki Andów porośnięte są przez wilgotne lasy równikowe, gdzie rosną np. przedstawiciele Espeletia. Dla części środkowej Andów charakterystyczne są formacje pustynne i półpustynne (tzw. puna); lasy porastają tę część Andów wyłącznie od strony wschodniej. Na wielu spośród śródgórskich wyżyn w miejscach pustynnych napotkać można solniska, np. na pustyni Atakama – występuje tam uboga roślinność, głównie słonorośla, kaktusy, z rzadka krzewy. Dalej w stronę południa pojawiają się w Andach, od strony oceany, zimozielone zarośla twardolistne, zaś po stronie kontynentu – stepy. Na obszarach nadmorskich, zalewanych podczas przypływów, rosną namorzyny. Powyżej 40°S rośnie już roślinność państwa antarktycznego. Wyżynę Patagońską porasta roślinność stepowa i półpustynna, a na Ziemi Ognistej występuje tundra subarktyczna.

    Pudu – rodzaj ssaków parzystokopytnych z rodziny jeleniowatych obejmujący jednych z najmniejszych przedstawicieli rodziny, o krótkim porożu, ciemnym ubarwieniu i krępej sylwetce ciała z krótkimi kończynami:Strefa Klimatów zwrotnikowych – w klasyfikacji klimatów Okołowicza, jedna z 5 głównych stref klimatycznych, obejmująca obszary kuli ziemskiej w okolicach obu zwrotników. Średnie roczne temperatury w tej strefie przekraczają 20 °C, ale średnie miesięczne są bardziej zróżnicowane w ciągu roku niż w klimacie równikowym: temperatura najchłodniejszego miesiąca może wynosić od 10 do 20 °C natomiast temperatury najcieplejszego miesiąca są wyższe niż we wszystkich pozostałych strefach (często przekraczają 30 do 35 °C). Cechą charakterystyczną klimatów zwrotnikowych są duże amplitudy dobowe temperatur. Opady występują najczęściej lub wyłącznie w półroczu letnim. W klimatach suchych są one sporadyczne lub całkowicie ich brak.

    Charakterystycznymi dla Andów gatunkami zwierząt są lamy, gwanako andyjskie, wikunia, tapir górski, jelenie: huemale, kilka gatunków z rodzaju Mazama, pudu, niedźwiedź andyjski; z ptaków m.in. kondorowate, łyska andyjska i skalikurek andyjski. Żyją tam także koszatniczki.

    Irruputuncu - stratowulkan na granicy między Chile a Boliwią. Szczyt nie jest wybitny, ponieważ otoczony jest gruzem po licznych erupcjach. Na szczycie znajdują się dwa kratery. W 1995 r. miała miejsce pierwsza odnotowana erupcja.Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Ojos del Salado - najwyższy wulkan na Ziemi (drzemiący); położony w Andach Środkowych, na granicy Argentyny i Chile. Ma wysokość 6893 m n.p.m. Jest drugim co do wysokości szczytem górskim na półkuli zachodniej, drugim na półkuli południowej oraz najwyższym szczytem Chile. Leży około 600 km na północ od Aconcagui. Według naukowców, ostatnia erupcja tego wulkanu miała miejsce między 700 a 1000 rokiem naszej ery.
    Salta jest argentyńską prowincją położoną w północno-zachodniej części kraju. Graniczy na północy z prowincją Jujuy i Boliwią, na wschodzie z Paragwajem, prowincjami Formosa, Chaco, na południu z Santiago del Estero, Tucumán i Catamarcą i na zachodzie z Chile.
    Cayambe (lub Volcán Cayambe) – wulkan w Andach Ekwadoru. Leży ok. 70 km na północny wschód od Quito. To trzeci szczyt Ekwadoru.
    Mercedario – szczyt górski o wysokości 6720 m n.p.m. w Andach Środkowych, w Argentynie, na północ od szczytu Aconcagua.
    World Wind – stworzony przez NASA i społeczność otwartego oprogramowania program komputerowy, który wyświetla wysokiej jakości zdjęcia satelitarne i lotnicze, mapy topograficzne oraz publicznie dostępne dane geograficzne na trójwymiarowych modelach Ziemi, Księżyca oraz Marsa (dostępne są również Wenus oraz Jowisz wraz z 4 księżycami, jednak już bez danych 3D, a także mapy gwiazd i galaktyk z projektu Sloan Digital Sky Survey). Użytkownik może dowolnie zmieniać swoje położenie, wysokość i kąt widzenia. Możliwe jest również wyświetlanie granic administracyjnych, nazw geograficznych oraz siatki współrzędnych.
    Wigoń, wikunia (Vicugna vicugna) – gatunek południowoamerykańskiego, roślinożernego ssaka parzystokopytnego, najmniejszy przedstawiciel rodziny wielbłądowatych (Camelidae), protoplasta alpaki, blisko spokrewniony z gwanako i lamą, zwierzętami określanymi w języku polskim wspólną nazwą lamy. Żyje w małych grupach rodzinnych, na stokach Andów.
    Huascarán lub Nevado Huascarán to szczyt w Andach Peruwiańskich. Najwyższy, południowy szczyt masywu (Huascarán Sur) to najwyższy szczyt całego Peru oraz najwyższy szczyt w pasie międzyzwrotnikowym na Ziemi. Nazwę zawdzięcza Huáscarowi, XVI-wiecznemu wodzowi Inków, który nosił tytuł Sapa Inca.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.064 sek.