• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Andrzej Wiszowaty



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Straszyn (niem. Straschin, kaszb. Straszino lub Straszënò) – duża wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Pruszcz Gdański nad Radunią wśród lasów obok Jeziora Straszyńskiego, przy skrzyżowaniu drogi wojewódzkiej nr 222 z drogą ekspresową nr S6 oraz na trasie nieczynnej linii kolejowej Pruszcz Gdański - Żukowo - Kartuzy - Lębork. Transport publiczny obsługiwany jest przez operatora wybranego w przetargu organizowanym przez gminę. Obecnie jest nim firma Przewozy Autobusowe Gryf. Miejscowość posiada połączenia autobusowe z Gdańskiem, Pruszczem Gdańskim oraz Starogardem Gdańskim.Teologia (gr. θεος, theos, „Bóg”, + λογος, logos, „nauka”) – dyscyplina wiedzy posługująca się metodami filozoficznymi w wyjaśnianiu świata w jego relacji do Boga. Klasycznie uznawana za dziedzinę naukową, także w Polsce znajduje się na liście dziedzin naukowych, ustalonej przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów. Stanowi metodyczne studium prawd religijnych objawionych przez Boga, w myśl maksymy (łac.) fides quaerens intellectum – wiara szukająca zrozumienia. Współcześnie zasadność uznawania pytań o Boga za naukowe jest kwestionowana. Według części autorów teologia nie spełnia współczesnych wymagań stawianych nauce, chociażby poprzez brak weryfikowalności stawianych przez nią hipotez oraz oparcie na dogmatach jako punkcie wyjściowym swoich rozważań zamiast na metodzie naukowej, czy paradygmatach naukowych. Polemikę z tymi zarzutami przedstawił m.in. papież Benedykt XVI w Wykładzie ratyzbońskim.

    Andrzej Wiszowaty herbu Pierzchała, inna forma nazwiska: Andreas Wissowatius, (ur. 26 listopada 1608 w Filipowie, zm. 29 lipca 1678 w Amsterdamie) – filozof, teolog, ideolog religijny braci polskich, kaznodzieja ariański, pisarz-polemista, poeta, redaktor i wydawca.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Syn członka wspólnoty braci polskich Stanisława Wiszowatego i Agnieszki Socyn, jedynej córki Fausta Socyna. Prawnuk Abrahama Wiszowatego, komornika ziemskiego brańskiego, jednego z pierwszych członków rodu wymienionych w historycznych dokumentach w XVI w.. Rodzina Wiszowatych należała do drobnej szlachty. Ojciec nie był w stanie zadbać o należyte wykształcenie syna, dlatego za namową Krzysztofa Morsztyna, arianina, starosty filipowskiego i wuja żony, Stanisław przeniósł się do województwa krakowskiego, gdzie objął w dzierżawę wieś Jankówka, a później nabył na własność wieś Wrocimorowa. Andrzej pobierał pierwsze nauki wraz z synami K. Morsztyna w sąsiednim Raciborsku – siedzibie Morsztynów. Wykazywał duże zdolności, dlatego naukę kontynuował w słynnej Akademii w Rakowie (1619–1629), gdzie mieszkał w domu rektora i wybitnego myśliciela ariańskiego Jana Crella. Po ukończeniu szkoły objął na krótko posadę nauczyciela dzieci wojewody lubelskiego Piotra Aleksandra Tarły. Arianie niechętni temu faktowi (Tarło był katolikiem), ufundowali dla młodego Andrzeja stypendium zagraniczne. Na decyzję o posłaniu Andrzeja na dalsze studia miał też wpływ Marcin Ruar. Przekonał jego rodziców, aby wbrew zamierzeniom nie posyłali go na dwór magnacki, aby rozpoczął karierę dworską. Zdaniem Ruara, wypadało, aby jedyny wnuk Fausta Socyna kroczył śladami swojego wybitnego dziada.

    Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Jan Crell (Johannes Crell, Crellius) (ur. 26 lipca 1590 w Hellmitzheim, Kitzingen (Frankonia), zm. 11 czerwca 1633 w Rakowie) – teolog i pisarz ariański.

    W roku 1631 rozpoczęła się pierwsza europejska podróż Wiszowatego. Na trasie znalazły się Gdańsk (odwiedził Marcina Ruara), Hamburg (spotkanie z Hugonem Grocjuszem), aby w 1632 przybyć do Lejdy i podjąć studia na tamtejszym Uniwersytecie. W czasie studiów Wiszowaty odwiedzał często Amsterdam, aby uczestniczyć w wykładach myślicieli tej klasy co Gerardus Vossius i Caspar Barlaeus. Wkrótce na stałe przeniósł się do Amsterdamu. Tam poznał i zaprzyjaźnił się z Krzysztofem Arciszewskim, arianinem, sławnym w Europie podróżnikiem i żołnierzem. Opowieści Wiszowatego o postępach kontrreformacji w Polsce oraz prześladowaniach różnowierców skłoniły Arciszewskiego do podjęcia decyzji o odrzuceniu propozycji króla Władysława IV, z której początkowo bardzo się ucieszył. Król chciał, żeby sławny żołnierz objął w Rzeczypospolitej funkcję admirała lub generała artylerii koronnej. Ostatecznie Arciszewski odmówił, uzasadniając swoją decyzję m.in. naruszaniem w Rzeczypospolitej wolności sumienia i tolerancji religijnej oraz podjął decyzję o wyjeździe do Brazylii. Namawiał do wyjazdu Wiszowatego, ale ten odmówił pragnąc pozostać w kontakcie z braćmi polskimi w Europie. Po opuszczeniu Amsterdamu, Wiszowaty odwiedził Anglię i Paryż. W 1637 r. powrócił do Polski. W 1638 r. pod pretekstem obrazy katolicyzmu, zburzono Szkołę Rakowską, zamknięto zbór i wypędzono nauczycieli i uczniów. Oburzony tym wydarzeniem Wiszowaty udał się w 1639 r. do Warszawy, gdzie przed Izbą Poselską wygłosił mowę w obronie doktryny rakowskiej.

    Caspar Barlaeus prawdziwe nazwisko Caspar (Kaspar) van Baarle (ur. 12 lutego 1584, zm. 14 stycznia 1648) - holenderski polihistor, humanista, teolog, poeta i historyk.Jonasz Szlichtyng inne formy nazwiska: Schlichting, Jonas Slichtingius (vel Schlichtingius) de Bukowiec, pseud.: Jan Simplicius, Eques Polonus, Iraeneus Sedaletophilus(?), (ur. 1592 w Sączkowie, zm. 1661 w Żelechowie) – szlachcic polski, pisarz iteolog braci polskich. Ojciec Krzysztofa Szlichtynga.

    Wkrótce został nauczycielem Andrzeja Suchodolskiego. Razem z nim, w 1640 r. wyruszył w kolejną, kilkuletnią podróż po Europie. Odwiedził Niemcy, Holandię i Francję. Po powrocie, w 1642 r., synod ariański powierzył mu funkcję ministra zboru ariańskiego w Piaskach, należących do rodziny Suchodolskich. Zbór został wkrótce zamknięty. W 1643 r. Wiszowaty otrzymał posadę kaznodziei w zborze w Szerszniach na Ukrainie w powiecie żytomierskim, u boku ariańskiego teologa Jana Stoińskiego. Szersznie były własnością rodziny Jerzego Niemirycza, podkomorzego kijowskiego, przyjaciela Wiszowatego z okresu studiów w Lejdzie. W 1643 r. Andrzej otrzymał tragiczną wiadomość o bestialskim zamordowaniu ojca we Wrocimorowej.

    Benedykt Wiszowaty (ur. ok. 1650, zm. po 1704 najprawdopodobniej w Kosinowie) – teolog, pisarz i duchowny braci polskich. Akademia Rakowska (nazwa łacińska: Gymnasium Bonarum Artium) – szkoła średnia braci polskich, istniała w Rakowie w latach 1602-1638.

    Wkrótce Bracia polscy przenieśli Wiszowatego do województwa wołyńskiego. Pod jego opieką znalazły się zbory w Haliczanach, Iwanicach, Beresku i Kisielinie. Wystąpienia przeciwko arianom przybrały na sile. Kolejne zbory były burzone, co nie pozwalało Wiszowatemu osiąść nigdzie na dłużej. 3 maja 1648 r. ożenił się z Aleksandrą Rupniewską herbu Szreniawa, córką Joachima i Elżbiety z Lubienieckich herbu Rola. Przeniósł się do Siedlisk, aby objąć tam stanowisko kaznodziei. Po wybuchu wojen kozackich, wyjechał w okolice Gdańska. W 1648 r. osiadł na krótko w Arciszewie (dobrach Arciszewskich herbu Prawdzic), skąd przeniósł się do Straszyna — majątku arianina Pawła Iwanickiego herbu Pełnia, gdzie wygłaszał polskie kazania u boku nie znającego języka polskiego Marcina Ruara. Już wiosną 1649 r. powrócił do Siedlisk. Nauczał kolejno w zborach w Radostowie, Rąbkowej i Lusławicach. Na wieść o napaści chłopskiego tłumu na Nowy Sącz, wymordowaniu załogi szwedzkiej i spustoszeniu ariańskich domów, Wiszowaty w pośpiechu opuścił Robków, gdzie porzucił cały majątek i bibliotekę. Osiadł chwilowo w Czarkowych należących do syna swojej stryjecznej siostry, Hieronima Moskorzewskiego.

    Palatynat, Palatynat Reński (niem. Pfalzgrafschaft, łac. palatium – pałac) – kraina historyczna w zachodnich Niemczech na zachód od Renu. Obecnie wchodzi w skład kraju związkowego Nadrenia-Palatynat i części Badenii-Wirtembergii (Heidelberg).Siedliska Pierwsze – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie krasnostawskim, w gminie Fajsławice.

    Wkrótce znowu zmuszony był uciekać. Wraz z Jonaszem Szlichtyngiem i Stanisławem Lubienieckim schronił się pod opiekę Szwedów w Krakowie. Po poddaniu się Krakowa wojskom polskim króla Jana Kazimierza, Wiszowaty powrócił do Robkowa i majątku rodzinnego we Wrocimorowej. Tam doszła go wieść o uchwaleniu przez Sejm konstytucji o wygnaniu arian z Polski (1658). Akt parlamentu stawiał Braciom polskim do wyboru: nawrócenie lub konfiskatę majątku i wygnanie z kraju (w ciągu 3 lat). Wiszowaty podjął ostatnią próbę uratowania arian. W dniach 11–16 marca 1660 r., na zamku kasztelana wojnickiego Jana Wielopolskiego w Rożnowie odbyła się słynna publiczna dysputa teologiczna między przedstawicielami Braci polskich i duchownymi kościoła katolickiego. Spotkanie do niczego nie doprowadziło. Kasztelan pod wrażeniem intelektu Wiszowatego zaproponował mu, aby pozostał w kraju, który potrzebuje ludzi uczonych. W zamian za przejście na religię katolicką zaoferował teologowi wieś Gródek. Ten odmówił mówiąc, że lepiej "dobra stracić i cześć obywatelską niż czyste sumienie".

    Raków – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie Raków. Położona nad rzeką Czarną Staszowską przy zalewie Chańcza w kierunku południowo-wschodnim od Kielc i w odległości 15 km na północny zachód od Staszowa. Dawne miasto, w XVII w stanowiło ważny ośrodek polskiego arianizmu.Jan Amos Komenský, Jan Amos Komeński, Comenius, Komeniusz (ur. 28 marca 1592 w Nivnicach, zm. 15 listopada 1670 w Amsterdamie) – czeski pedagog, filozof, reformator i myśliciel protestancki, senior generalny braci czeskich w latach 1648–1670.

    10 lipca 1660 r. Wiszowaty opuścił Polskę. Arianie wyjeżdżający z Rzeczypospolitej udali się do Kluczborka. Następnie Wiszowaty pojechał na Węgry, a stamtąd został przez synod wysłany do Mannheim. W Heidelbergu wręczono mu zakaz nauczania na terenie Palatynatu. W tej sytuacji, jako miejsce stałego pobytu Wiszowaty wybrał Amsterdam. Do końca życia pozostał wierny przekonaniom religijnym. Nadal tworzył i opiekował się spuścizną Braci polskich. Opublikował monumentalne wydawnictwo Bibliotheca Fratrum Polonorum, na które składał się dorobek polskich arian, a które w 1674 trafiło na Indeks ksiąg zakazanych. Zmarł 29 lipca 1678. Ostatnie słowa wypowiedziane do jednego z synów brzmiały: „Jak widziałeś, chłopcze, że ja czynię, tak i ty zawsze trzymaj się tylko tego, co prawdziwe i dobre i cały wysiłek ku temu obracaj”. Syn Andrzeja, Benedykt Wiszowaty poszedł w ślady ojca.

    Heidelberg – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w rejencji Karlsruhe, w regionie Rhein-Neckar, nad Neckarem. Siedziba powiatu Rhein-Neckar, jednak do niego nie należy. Liczba mieszkańców wynosi 147 312 (31 grudnia 2010), a powierzchnia miasta 108,83 km².Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Arciszewo – osada w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Pruszcz Gdański przy drodze wojewódzkiej nr 222.
    Gerrit Janszoon Vos znany jako Gerardus Joannes Vossius (ur. 1577 w Heidelbergu; zm. 17 marca 1649 w Amsterdamie) – niderlandzki uczony i humanista, wykładowca historii, filozofii, teologii i greki. Autor licznych dzieł z dziedziny historii, retoryki, gramatyki, a także słownika etymologicznego.
    Kluczbork (niem. Kreuzburg) – miasto i gmina w północno-wschodniej części woj. opolskiego, w powiecie kluczborskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kluczbork.
    Amsterdam – największe miasto Holandii i jej stolica konstytucyjna. Wszystkie instytucje rządowe oraz przedstawicielstwa obcych państw znajdują się w Hadze.
    Nowy Sącz – miasto na prawach powiatu w województwie małopolskim, siedziba ziemskiego powiatu nowosądeckiego. Trzecie co do liczby mieszkańców i trzecie co do powierzchni miasto w województwie małopolskim. Węzeł komunikacyjny, główny ośrodek turystyczny Sądecczyzny. Jedno z najstarszych miast w Małopolsce – lokowane 8 listopada 1292 roku. Był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego.
    Hugo Grocjusz, Hugo Grotius, Huig de Groot (ur. 10 kwietnia 1583 w Delft, zm. 28 sierpnia 1645 w Rostocku) – holenderski prawnik, filozof i dyplomata, zwany "ojcem" prawa międzynarodowego.
    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.91 sek.