• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Andrzej Hieronim Zamoyski



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Angelika Kauffmann (ur. 30 października 1741 w Chur, zm. 5 listopada 1807 w Rzymie) – szwajcarska malarka i portrecistka.Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.
    Życiorys[]

    Urodził się jako trzeci syn Michała Zdzisława (łowczy w. koronny, następnie wojewoda lubelski oraz VI ordynat), i Anny z Działyńskich (wojewodzianka chełmińska). Przez 5 kolejnych lat (1726-1731) pobierał nauki poza granicami Polski. Początkowo był to Lipsk, później prawdopodobnie Praga i jedno z miast włoskich. W roku 1733 (12 września) podpisał, wraz z całą rodziną Zamoyskich, elekcję Stanisława Leszczyńskiego. W latach 1735-1740 (prawdopodobnie) kontynuował studia zagraniczne, początkowo w Paryżu, a następnie (1738-1739) w Ritter-Akademie w Legnicy. W roku 1742 dokonano podziału majątku po zmarłych rodzicach, dzięki któremu Zamoyski otrzymał tzw. schedę drugą obejmującą dobra: bieżuńskie, kutniańskie i część beresteckich. Przez 9 lat (1745-1754) pełnił służbę wojskową w wojskach saskich, głównie w regimencie szefostwa ks. Albrechta (doszedł w nim do stopnia pułkownika).

    Sejm "Repninowski" – sejm skonfederowany, zawiązany pod węzłem konfederacji radomskiej, zajął się rewizją reform dokonanych przez sejm konwokacyjny w 1764.Kutno – miasto i gmina w centralnej części Polski, w województwie łódzkim, w powiecie kutnowskim nad rzeką Ochnią (dopływem Bzury). Siedziba władz powiatu kutnowskiego oraz władz wiejskiej gminy Kutno. Powstało na przełomie XIII i XIV wieku, prawa miejskie do 1432 i ponownie po 1766.

    W roku 1764 był jednym z przywódców obozu Familii i inicjatorem reform ustrojowych sejmu konwokacyjnego, członkiem konfederacji Czartoryskich oraz elektorem Stanisława Augusta Poniatowskiego z inowrocławskiego. W 1766 roku został prezesem Komisji Menniczej.

    W 1767 roku złożył kanclerstwo w proteście przeciwko porwaniu przez Rosjan senatorów na Sejmie Repninowskim, tytułując się odtąd "ex-kanclerzem". Od 1776 roku opracowywał kodyfikację prawa Rzeczypospolitej, znaną jako Kodeks Andrzeja Zamoyskiego, odrzuconą przez sejm w 1780 w wyniku intrygi nuncjusza papieskiego i ambasadora rosyjskiego. Andrzej Zamoyski przyczyniał się do wszechstronnego rozwoju swoich włości. W duchu oświeceniowym zniósł pańszczyznę w kluczu kutnowskim w 1767 i zastąpił ją czynszem.

    Lipsk (niem. Leipzig; górnołuż. Lipsk; czes. Lipsko; łac. Lipsia) – miasto na prawach powiatu, najliczniejszy ośrodek Saksonii i drugi, po Berlinie, Niemiec wschodnich. Miasto należy do aglomeracji Lipsk-Halle, która liczy ok. 996 100 mieszkańców (2009).Wojewoda (łac. comes palatinus) – organ administracji państwowej w Polsce, a w przeszłości także w innych krajach słowiańskich i bałkańskich: w Czechach, Rosji, Bułgarii, Mołdawii i Siedmiogrodzie.

    Z ordynatem blisko współpracował, a nawet wychowywał jego synów Stanisław Staszic, w którego twórczości (Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego, Przestrogi dla Polski) słychać echo poglądów Andrzeja Zamoyskiego. Na Sejmie Rozbiorowym 1773-1775 został członkiem Komisji Edukacji Narodowej. W 1758 został kawalerem Orderu Orła Białego.

    Halicz (ukr. Галич, łac. Halicia gr. Halia Ὑλαίη) – miasto rejonowe w obwodzie iwanofrankiwskim Ukrainy, nad Dniestrem.Familia – nazwa stronnictwa powstałego w połowie XVIII wieku, zgrupowanego wokół magnackich rodów Czartoryskich i Poniatowskich, dążącego do wprowadzenia reform społeczno-ustrojowych w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Konfederacja Familii 1764-1766 uznawana jest za konfederacki zamachu stanu.

    Twórczość[]

    Ważniejsze mowy i utwory[]

    1. Mowa... na Senatus Consilium w Warszawie na dzień 13 maja 1761 determinowanym miana, brak miejsca wydania (1761); rękopis: Biblioteka Uniwersytetu Lwowskiego sygn. 90
    2. Mowa... na Senatus Consilium w Warszawie die 26 Oktobris Anno 1762', brak miejsca wydania (1762); rękopis: Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego sygn. 99
    3. Mowa... na Senatus Consilium dnia 8 marca 1763 roku', brak miejsca wydania (1763); wyd. ponadto osobną mowę z 7 listopada 1763 r.; rękopisy: Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego sygn. 122, Archiwum Główne Akt Dawnych (BOZ), Ossolineum sygn. 6613/II
    4. Mowa... na Sejmie Convocationis dnia 16 maja 1764 roku w Warszawie miana, (Warszawa 1764); wyd. ponadto osobne mowy sejmowe z: 7 czerwca i 17 września 1764 r.; fragm. mów przedr.: W. T. Kisielewski: Reforma książąt Czartoryskich na Sejmie Konwokacyjnym r. 1764, Sambor 1880, s. 244-249, 270-273; J. Michalski w: Historia Polski 1764-1795. Wybór tekstów, Warszawa 1954; S. Tync w: Komisja Edukacji Narodowej. Wybór źródeł, Wrocław (1954) "Biblioteka Narodowa" seria I, nr 126 (pt. Pierwsza myśl o wychowaniu państwowym); rękopisy: Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego sygn. 122 (tu też mowa miana na Sejmie Koronacyjnym 20 grudnia 1764 r.), Biblioteka Kórnicka sygn. 455, 909
    5. Mowa... na akcie przysięgi Ordynacji, dnia 9 czerwca 1767 na kolegiacie zamojskiej miana, brak miejsca wydania (1767); Estreicher jej nie notuje; inform. R. Orłowski (s. 306)
    6. Dzieje Polski, czyli przypadki znaczniejsze w roku 1768 zdarzone t. 2, rękopis: Biblioteka Narodowa (BOZ sygn. 1189, s. 1-249), także Biblioteka Kórnicka sygn. 1355, (ułamkowy pamiętnik)
    7. Suum cuique, brak miejsca wydania (1771?); wyd. następne (pod nazwiskiem S. Konarskiego) z rękopisu Ossolineum sygn. 951/I ogł. R. Pilat, "Przegląd Polski" rocznik 4 (1869), t. 4, s. 417-430, (autorstwo sporne, pierwotnie przypisywane S. Konarskiemu, następnie A. K. Czartoryskiemu przy współpracy A. Naruszewicza)
    8. Zbiór prac sądowych na mocy konstytucji roku 1776 ułożony cz. 1-3, Warszawa 1778; wyd. następne: oprac. W. Dutkiewicz, Warszawa 1874; fragmenty przedr. B. Suchodolski w: Idee społeczne doby stanisławowskiej, Warszawa 1948; redakcję 1. z oryginału Biblioteki Kórnickiej ogł. B. Leśnodorski w: Dzieło Sejmu Czteroletniego (1788-1792), Wrocław 1951, (jednym ze współautorów i współredaktorów był J. Wybicki); przekł. niemiecki (1780)
    9. O czynszach i oczynszowaniu w Polsce, rękopis: Biblioteka Uniwersytetu Lwowskiego sygn. 5155.

    Ponadto W. Smoleński przypisywał mu autorstwo utworów J. Pawlikowskiego: O poddanych polskich (1788), Myśli polityczne dla Polski (1789), 2 rozprawek: O ustanowieniu porządku w nauce prawa cywilnego i O założeniu zgromadzenia prawnych ludzi (1772) oraz publikacji Pamiętnik II. O prawach politycznych i o prawach fundamentalnych (1772).

    Powiat brodnicki - powiat w Polsce (województwo kujawsko-pomorskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Brodnica.Sejmy walne (łac. comitia generalia) – nazwa parlamentu Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Było to zgromadzenie decydujące o polityce całej I Rzeczypospolitej, istniejące w okresie od XIV do XVIII wieku. W tym czasie znacząco zmieniał się jego skład i charakter.

    Listy i materiały[]

    1. Korespondencja rodzinna, rękopis: Ossolineum sygn. 2683/I pt. Listy Zamoyskich 1719-1772
    2. Korespondencja z lat 1726-1792, m.in. z ojcem, braćmi (Tomaszem i Janem Jakubem), Katarzyną II z roku 1763 (sygn. 1792, 1803), Stanisławem Augustem oraz listy prywatne i urzędowe; rękopisy: Archiwum Główne Akt Dawnych: BOZ, Księgi Kanclerskie; wykorzystał i omówił R. Orłowski: Działalność społeczno-gospodarcza A. Zamoyskiego (1757-1792), Lublin 1965 "Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Wydział Humanistyczny"
    3. Korespondencja z: bratem Janem Jakubem, królem Stanisławem Augustem, rękopisy Państwowego Centralnego Archiwum Historycznego w Kijowie f. 256; wykorzystał i omówił R. Orłowski jak wyżej; bardziej szczegółowy zestaw listów podaje P. Bańkowski: Polskie archiwa magnackie w Centralnym Archiwum Historycznym w Kijowie, "Archeion" t. 40 (1964), s. 183-186
    4. Do S. Konarskiego z 21 kwietnia 1761 w: S. Konarski: O skutecznym rad sposobie t. 2, Warszawa 1761, s. 246
    5. Do Fryderyka Krystiana, elektora saskiego z roku 1763, rękopis: Ossolineum sygn. 12770A/II
    6. Korespondencja ze Stanisławem Augustem, rękopisy: Biblioteka Czartoryskich sygn. 680, 688, 695, 700, 932 (zobacz także poz. 2-3); list Stanisława Augusta z roku 1769 ogł. K. Sienkiewicz w: Skarbiec historii polskiej t. 1, Paryż 1839 (1840)
    7. Korespondencja z Józefem Janem Mniszchem w zbiorze z lat 1766-1794, rękopis: Ossolineum sygn. 8044/I
    8. Do Stanisława Małachowskiego z 12 czerwca 1791, "Gazeta Narodowa i Obca" 1791 nr 50; przedr. W. Smoleński: Publicyści anonimowi z końca w. XVIII, "Przegląd Historyczny" t. 14 (1912), s. 336, także w odb.
    9. Do J. Wybickiego z 20 sierpnia 1791, ogł. w: Dodatek do pamiętników Wybickiego odnoszący się do życia A. Zamoyskiego, Poznań 1842, s. 29-31; przedr. A. M. Skałkowski: Archiwum Wybickiego t. 1, Gdańsk 1948, s. 149-150
    10. Od Jacka Małachowskiego z 8 sierpnia 1762, rękopis: Ossolineum sygn. 11888/II
    11. Od J. Chreptowicza z lat 1776-1777, ogł. A. M. Skałkowski: Archiwum Wybickiego t. 1, Gdańsk 1948, s. 44-47
    12. Kopia metryki urodzenia, odpis z roku 1735, rękopis: Archiwum Główne Akt Dawnych (BOZ sygn. 586, k. 238)
    13. Archiwum familijne, kontrakty dzierżawne, akty prawne, projekty reform, bruliony mów, pisma urzędowe; rękopisy jak wyżej poz. 2
    14. Zeznania złożone przed sądem grodzkim krasnystawskim 2 stycznia 1787 i w styczniu 1789, rękopis jak wyżej poz. 3 (f.: 256, 1, 1975 i 256, 1, 2056)
    15. Dokumenty do oczynszowania włościan w dobrach A. Zamoyskiego i instrukcje gospodarcze, ogł.: T. Lubomirski w: Rolnicza ludność w Polsce od XVI do XVIII w., Warszawa 1862 (dot. klucza bieżuńskiego); H. Stebelska w: Źródła do sprawy oczynszowania w dobrach mazowieckich A. Zamoyskiego, "Teki Archiwalne" t. 5, 1957 (dot. klucza bieżuńskiego i dóbr magnuszewskich); Instrukcje gospodarcze dla dóbr magnackich i szlacheckich z XVIII-XIX w., wyd. B. Baranowski, J. Bartyś, T. Sobczak, Wrocław 1963
    16. Akta Ordynacji Zamojskiej, rękopisy: Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Lublinie, wykorzystał R. Orłowski jak wyżej poz. 2.

    O innych rękopisach z archiwum A. Zamoyskiego informuje ponadto P. Bańkowski: Dwa polskie archiwa magnackie w Bibliotece Ukraińskiej Akademii Naukowej w Kijowie, "Archeion" t. 40 (1964), s. 191-199.

    Zbiór praw sądowych (Kodeks Zamoyskiego) – projekt prawa ziemskiego z 1776 roku, opublikowany i przedstawiony do zatwierdzenia przez sejm w 1778 r., a odrzucony przez sejm w 1780.Stanisław Bogusław Leszczyński herbu Wieniawa (ur. 20 października 1677 we Lwowie, zm. 23 lutego 1766 w Lunéville) – król Polski w latach 1705–1709 i 1733–1736 jako Stanisław I Leszczyński , książę Lotaryngii i Baru w latach 1738–1766, wolnomularz.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Jan Sariusz Zamoyski (Jan Zamojski) herbu Jelita (ur. 19 marca 1542, zm. 3 czerwca 1605) – polski szlachcic, magnat, sekretarz królewski od 1565, podkanclerzy koronny od 1576, kanclerz wielki koronny od 1578 i hetman wielki koronny Rzeczypospolitej Obojga Narodów od roku 1581. Generalny starosta krakowski w latach 1580-1585, starosta bełski, międzyrzecki, krzeszowski, knyszyński, tykociński i dorpacki. Doradca króla Zygmunta II Augusta i Stefana Batorego. Główny przeciwnik sukcesora po Batorym, Zygmunta III Wazy. Humanista-mecenas, filolog i mówca.
    Pańszczyzna – przymusowa i darmowa praca w formie renty feudalnej wykonywana przez chłopów na rzecz właściciela ziemskiego w wymiarze ustalonym jednostronie przez niego bądź według norm zwyczajowych lub prawnych. Wykształciła się w Europie w okresie feudalnym, po czym powoli zaczęła zamierać w wyniku przechodzenia na czynsz.
    Powiat lubelski - powiat w Polsce (województwo lubelskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Lublin.
    Paryż (fr. Paris) – stolica i największa aglomeracja Francji, położona w centrum Basenu Paryskiego, nad Sekwaną (La Seine). Miasto stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju. Znajdują się tu liczne zabytki i atrakcje turystyczne, co powoduje, że Paryż jest co roku odwiedzany przez ok. 30 milionów turystów.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Przestrogi dla Polski z teraźniejszych politycznych Europy związków i z praw natury wypadające, przez pisarza Uwag nad życiem Jana Zamoyskiego – książka Stanisława Staszica, wydana po raz pierwszy anonimowo z datą 4 stycznia 1790.
    Kanclerz wielki koronny – w dawnej Polsce: urzędnik kierujący kancelarią monarchy oraz odpowiadający za politykę zagraniczną. Urząd ten pojawił się na początku XII wieku i był sprawowany przez osobę duchowną. W czasie rozbicia dzielnicowego każdy władca miał własnego kanclerza; po zjednoczeniu kanclerz krakowski wypierał kanclerzy ziemskich (urzędy te zanikły do XV wieku).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.022 sek.