• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Andreas Hofer

    Przeczytaj także...
    Innsbruck – miasto w Austrii, stolica kraju związkowego Tyrol. Położone jest na wysokości 574 m n.p.m. w dolinie rzeki Inn. Liczy około 120 tys. mieszkańców. Około 30 km na południe od miasta znajduje się przełęcz Brenner (1370 metrów n.p.m.).Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
    Pokój w Schönbrunn – podpisany 14 października 1809 pomiędzy Cesarstwem Francuskim a Cesarstwem Austriackim w pałacu Schönbrunn w Wiedniu. Kończył wojnę Francji z V koalicją i będącą jej częścią wojnę polsko-austriacką. Do jego postanowień należało uznanie przez Austrię wszystkich poprzednich podbojów Napoleona. Austria zrzekała się Nowej Galicji (swych ziem zabranych w III rozbiorze Polski) i cyrkułu zamojskiego na rzecz Księstwa Warszawskiego, przekazywała Tyrol i Salzburg Bawarii, Triest i Dalmację na południe od rzeki Sawy oddała Francji (Prowincje Iliryjskie). Austria zmuszona została ponadto do przekazania Rosji okręgu tarnopolskiego. Cesarstwo austriackie uznało też tytuł króla Hiszpanii Józefa Bonaparte. W stanie wojny z Francją pozostała jedynie Wielka Brytania.

    Andreas Hofer (ur. 22 listopada 1767 k. San Leonardo in Passiria we Włoszech w Południowym Tyrolu, zm. 20 lutego 1810 w Mantui we Włoszech) – tyrolski bohater narodowy, przywódca powstania przeciwko Francuzom i Bawarczykom w czasie wojen napoleońskich. Z zawodu był właścicielem gospody i handlarzem bydła.

    Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.III koalicja antyfrancuska – związek państw europejskich przeciw I Cesarstwu Francuskiemu. Koalicja została zawiązana 9 sierpnia 1805 r., a rozwiązana w grudniu tego roku.
    Wizerunek Andreasa Hofera
    Hofer Denkmal Berg Isel Innsbruck

    Po klęsce Austrii w wojnie Napoleona z III koalicją i pokoju w Preszburgu, Tyrol od lat 1805-1806 znalazł się pod władzą Bawarii. Władze bawarskie zaczęły wprowadzać w Tyrolu swoje nowe porządki, szereg reform w duchu XVIII-wiecznego absolutyzmu oświeconego połączonego z XIX-wiecznymi liberalnymi wzorcami francuskimi. Nie respektowano tym samym autonomii Tyrolu, konserwatyzmu Tyrolczyków i ingerowano w życie religijne, sięgając do wzorców józefinizmu. Taka polityka budziła silną niechęć kleru i ludu.

    Bitwa pod Bergisel (także: Berg Isel, Mount Isel) – seria czterech bitew stoczonych w 1809 r. i stanowiących część tyrolskiej walki o niepodległość pod przywództwem Andreasa Hofera przeciwko Francuzom i ich sprzymierzeńcom Bawarczykom w okolicach Innsbrucka. Tzw. Powstanie w Tyrolu (powstanie tyrolskie) miało miejsce w latach 1809–1810.Znojmo (niem. Znaim) - miasto w Czechach, w kraju południowomorawskim, historycznych Morawach, nad rzeką Dyją. Leży 52 km na południowy zachód od Brna, 10 km od granicy państwowej z Austrią.

    Przymusowy pobór rekruta do armii bawarskiej doprowadził do wybuchu powstania, które rozpoczęło się 9 kwietnia 1809 w Innsbrucku. Na czele ruchu antybawarskiego stanął Andreas Hofer. Już 11 kwietnia mógł wystąpić zbrojnie przeciwko Bawarczykom pod Sterzing (Vipiteno). 12 kwietnia doszło do pierwszej bitwy pod Bergisel i dwa dni później Tyrolczycy mogli wejść do Innsbrucku. Jednakże bawarskie i francuskie wojska usiłowały odzyskać kontrolę nad tą częścią Tyrolu i odbić Innsbruck. Po krwawej bitwie pod Wörgl 13 maja, doszło w dniach 25 i 29 maja do drugiej bitwy pod Bergisel. Wówczas podpisano rozejm w Znojmie, a Tyrol został opanowany przez wojska napoleońskie. Walki rozgorzały na nowo, gdy 13 sierpnia 15 tys. bawarskich, saskich i francuskich żołnierzy pod wodzą marszałka Lefebvre’a stanęło do walki przeciwko Tyrolczykom kierowanym przez Andreasa Hofera.

    Franciszek II (I) Habsburg (niem. Franz II. (I.) Joseph Karl, ur. 12 lutego 1768 we Florencji, zm. 2 marca 1835 w Wiedniu) – w latach 1792-1806 ostatni Święty Cesarz Rzymski (pot. rzymsko-niemiecki), król Czech i Węgier w latach 1792-1835, pierwszy cesarz Austrii (jako Franciszek I) 1804-1835. Syn cesarza Leopolda II i Marii Ludwiki Burbon, księżniczki hiszpańskiej. Ojciec cesarza Austrii Ferdynanda I oraz Marii Ludwiki, drugiej żony Napoleona Bonaparte.Mantua (wł. Mantova, w lokalnym dialekcie emilijskim Mantua) – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lombardia, w prowincji Mantua.

    Tyrolczykom udało się wypędzić Bawarczyków i zmusić do odwrotu marszałka Lefebvre’a. Natomiast Andreas Hofer objął naczelne dowództwo nad wojskami tyrolskimi oraz zarząd cywilny kraju.

    Pokój w Schönbrunn, którego nie przyjęto w Tyrolu, został uznany przez Tyrolczyków za zdradę ich interesów przez cesarza Austrii Franciszka I i pchnął Hofera do wznowienia wojny przeciwko Francuzom. Powstanie zakończyło się 1 listopada 1809 r. klęską w trzeciej bitwie pod Bergisel. Kolejne wezwanie do walki z 11 listopada nie wzbudziło entuzjazmu wśród ludności. Hofer musiał uciekać, został jednak zdradzony i 28 stycznia 1810 r. wzięty do niewoli. Przewieziono go do Mantui, gdzie po rozprawie sądu wojennego został rozstrzelany 20 lutego 1810 r. na specjalny rozkaz Napoleona. Zaś pozostawienie Tyrolczyków ich własnemu losowi, wobec wcześniejszego ich zachęcania do powstania, stało się kompromitacją dla Austrii. Grób Andreasa Hofera znajduje się w kościele dworskim (Hofkirche) w Innsbrucku.

    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.François Joseph Lefebvre (ur. 25 października 1755 w Rouffach, zm. 14 września 1820 w Paryżu) – książę Gdańska, marszałek francuski

    Po śmierci Andreas Hofer został uznany za narodowego bohatera Tyrolczyków. Poświęcono mu wiele pomników, pieśni i utworów poetyckich. Postać Hofera budzi również emocje historyków i polityków, wykorzystujących powstańczą legendę.

    Literatura niemieckojęzyczna:

  • Magenschab Hans, „Andreas Hofer. Zwischen Napoleon und Kaiser Franz”, Graz und Regensburg 1994. („Andreas Hofer. Między Napoleonem a cesarzem Franciszkiem”).
  • Paulin Karl, „Andreas Hofer und der Tiroler Freiheitskampf 1809 nach geschichtlichen Quellen”, Wiedeń 1996. („Andreas Hofer i tyrolska walka wyzwoleńcza 1809 według źródeł historycznych”).
  • Sandbichler Bernhard, „Andreas Hofer 1809. Eine Geschichte von Treue und Verrat” Innsbruck 2002 („Andreas Hofer 1809. Historia wiary i zdrady”).
  • Forcher Michael, „Der Freiheitskampf von 1809 unter Andreas Hofer”, Innsbruck 2008 („Wojna wyzwoleńcza 1809 r. pod wodzą Andreasa Hofera”).
  • Przypisy

    1. „Nowa Encyklopedia Powszechna PWN” t. 2, Warszawa 1995.
    2. http://de.wikipedia.org/Andreas_Hofer.
    3. Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powszechna Wydawnictwa Gutenberga, t. 6, reprint wyd. Kurpisz, Poznań 1995.
    4. Mieczysław Żywczyński, „Historia powszechna 1789 – 1870, wyd. PWN, Warszawa 1997.
    (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Sterzing (wł. Vipiteno) – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Trydent-Górna Adyga, w prowincji Bolzano (Tyrol Południowy).Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wolne Państwo Bawaria (niem. Freistaat Bayern) – największy pod względem powierzchni i najlepiej rozwinięty gospodarczo kraj związkowy Republiki Federalnej Niemiec.
    Pokój w Preszburgu, pokój preszburski – zawarty 26 grudnia 1805 roku w Preszburgu (Pressburg, obecnie Bratysława), po przegranej przez cesarstwo austriackie wojnie III koalicji z Cesarstwem Francji. Po totalnej klęsce wojsk austriacko-rosyjskich w bitwie pod Austerlitz, monarchia Habsburgów wycofała się z wojny i rozpoczęła starania o zawarcie pokoju.
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.
    Józefinizm - polityka prowadzona w monarchii habsburskiej polegająca na tworzeniu Kościoła państwowego, a zarazem odgórnego, drobiazgowego (w praktyce chaotycznego, często niedorzecznego i połączonego z marnotrawieniem przejmowanego majątku kościelnego) regulowania życia religijnego poddanych.
    Tyrol Południowy albo Górna Adyga (niem. Südtirol, wł. Alto Adige) – historyczna część Tyrolu położona na południe od głównej grani Alp.
    St. Leonhard in Passeier (wł. San Leonardo in Passiria) – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Trydent-Górna Adyga, w prowincji Bolzano.
    Napoléon Bonaparte (pierwotnie wł. Napoleone Buonaparte), Napoleon I (ur. 15 sierpnia 1769 w Ajaccio na Korsyce, zm. 5 maja 1821, o 17:49, w Longwood na Wyspie Świętej Heleny) – pierwszy konsul Republiki Francuskiej 1799-1804, cesarz Francuzów w latach 1804-1814 oraz 1815, prezydent (1802-1805) i król Włoch w latach 1805-1814.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.03 sek.