• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Andranik Ozanian



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Nachiczewan (orm. Նախիջևան, azer. Naxçıvan) - kraina historyczna na Zakaukaziu, w granicach dzisiejszego Azerbejdżanu. Zajmuje obszar ograniczony na zachodzie i południu doliną środkowego Araksu, na wschodzie i północy - grzbietem Gór Zangezurskich. Graniczy z Zangezurem na wschodzie. Dziś należy do Azerbejdżanu jako Nachiczewańska Republika Autonomiczna, która jednak obejmuje również ziemie leżące poza historycznym Nachiczewanem.Młodoturcy (tur. Jön Türkler lub Genç Türkler) – nacjonalistyczny i modernistyczny ruch polityczny w Turcji na przełomie wieku XIX i XX, dążący do obalenia monarchii osmańskiej i reorganizacji państwa.
    Andranik Ozanian 1920

    Andranik Toros Ozanian, także: Zoravar Andranik (orm. Անդրանիկ Թորոս Օզանյան, także: Զորավար Անդրանիկ, ur. 25 lutego 1865 w Şebinkarahisar, zm. 31 sierpnia 1927 we Fresno) – generał ormiański, bojownik o wyzwolenie spod panowania tureckiego, działacz socjalistyczny i rewolucyjny, często uznawany za bohatera narodowego Ormian.

    Raymond Poincaré (ur. 20 sierpnia 1860 w Bar-le-Duc, zm. 15 października 1934 w Paryżu) – polityk francuski, pięciokrotny premier, prezydent Francji w latach 1913-1920. W kwestii polskiej wydał dekret o utworzeniu Błękitnej Armii generała Hallera.Taron (ormiański: Տարոն) to nazwa części Turuberanu, prowincji wchodzącej w skład historycznego królestwa Armenii. Turuberan leżał na zachód od jeziora Wan, kolebki ormiańskiej cywilizacji. Obecnie ziemie te znajdują się w tureckiej prowincji Muş.

    Po stracie matki, żony i ich nowo narodzonego synka, Ozanian pod koniec lat 80. XIX wieku dołączył do ruchu fedainów walczących z Turkami i Kurdami. Początkowo działał w oddziałach Socjaldemokratycznej Partii Hunchakian a następnie dołączył do Ormiańskiej Federacji Rewolucyjnej. Jego działalność rewolucyjna trwała do 1904, gdy opuścił Imperium Osmańskie. W 1907 opuścił Federację Rewolucyjną z powodu nawiązania przez tę organizację kontaktów z młodoturkami. W 1912 wraz z Gareginem Nyżdehem Ozanian utworzył Macedońsko-Adrianopolski Korpus Wolontariuszy walczący przeciwko Turkom w czasie I wojny bałkańskiej.

    Pogrom – tradycyjnie, w znaczeniu słownikowym tyle co „zadanie komuś klęski”, „rozgromienie” (np. wrogich wojsk), „unicestwienie”, „wybicie”. Współcześnie, za rosyjskim погром, słowo to jest używane najczęściej w odniesieniu do zbiorowych, brutalnych ataków na przedstawicieli mniejszości narodowych, a potocznie, zwłaszcza w języku publicystyki, bywa uogólniane jako wszelki grupowy akt przemocy skierowany przeciw jakiejś grupie narodowościowej lub religijnej, często połączony z niszczeniem własności jej członków (domów, miejsc pracy, miejsc kultu).Pierwsza wojna bałkańska (8 października 1912 – 30 maja 1913) – konflikt zbrojny pomiędzy Ligą Bałkańską, czyli antytureckim sojuszem państw bałkańskich (Bułgaria, Czarnogóra, Grecja, Serbia), a samą Turcją.

    W czasie I wojny światowej Ozanian stał na czele pierwszych batalionów ochotniczych Ormian walczących przeciwko armii tureckiej. Po deklaracji niepodległości Armenii w maju 1918, Ozanian walczył z wojskami Turcji i Azerbejdżanu w Nachiczewanie, Karabachu i Zangezurze.

    Z powodu rozbieżności z rządzącymi w Armenii dasznakami gen. Ozanian opuścił Armenię w 1919. Ostatnie lata życia spędził na emigracji w Europie i Stanach Zjednoczonych. W 1922 osiadł we Fresno w Kalifornii, gdzie zmarł w 1927, w wieku 62 lat.

    Lew Dawidowicz Trocki, właśc. Лейба Давидович Бронштейн, Lejba Dawidowicz Bronsztejn (ur. 7 listopada [26 października st.st.] 1879 w Janówce w guberni chersońskiej, zm. 21 sierpnia 1940 w Meksyku) – rewolucjonista rosyjski, jeden z twórców i przywódców RFSRR i ZSRR. Przewodniczący Komitetu Wojskowo-Rewolucyjnego w Piotrogrodzie w czasie rewolucji październikowej, członek Biura Politycznego RKP(b) i WKP(b), komisarz ludowy spraw zagranicznych RFSRR, następnie komisarz ludowy wojny i marynarki wojennej w rządzie RFSRR i ZSRR (do 1925). Konkurent Józefa Stalina do objęcia władzy po śmierci Włodzimierza Lenina. L. Trocki został zamordowany z polecenia J. Stalina, Sekretarza Generalnego WKP(b).George Washington, pol. Jerzy Waszyngton (ur. 11 lutego 1731/22 lutego 1732, zm. 14 grudnia 1799) – amerykański generał i polityk, wódz naczelny Armii Kontynentalnej (1775-1784), deputowany do Kongresu Kontynentalnego, pierwszy prezydent Stanów Zjednoczonych (1789-1797), mason. Uważany za ojca narodu amerykańskiego.

    Spis treści

  • 1 Życiorys
  • 1.1 Wczesne życie i działalność rewolucyjna
  • 1.2 Pierwsza wojna bałkańska
  • 1.3 I wojna światowa
  • 1.4 Sjunik
  • 1.5 Końcowy etap życia i śmierć
  • 2 Upamiętnienie
  • 2.1 W Armenii
  • 2.1.1 W ASRR
  • 2.1.2 W Republice Armenii
  • 2.2 Za granicą
  • 3 Ordery i odznaczenia
  • 4 W popkulturze
  • 5 Opublikowane dzieła
  • 6 Przypisy
  • 7 Bibliografia
  • Cypr (Republika Cypryjska) – państwo położone na wyspie Cypr leżącej we wschodniej części Morza Śródziemnego u wybrzeży Turcji, Syrii i Libanu. Od 1 maja 2004 roku jest członkiem Unii Europejskiej.Stadion Narodowy imienia Wasyla Lewskiego w Sofii (bułg. Национален стадион „Васил Левски“) – stadion sportowy nazwany na cześć działacza niepodległościowego Wasyla Lewskiego (1837–1873), jest jednym z największych (może pomieścić 46 340 widzów) i najbardziej wielofunkcyjnych obiektów sportowych w Bułgarii.

    Życiorys[]

    Wczesne życie i działalność rewolucyjna[]

    Ozanian urodził się w Şebinkarahisar na terenie współczesnej prowincji Giresun w Turcji. Przodkowie jego ojca pochodzili z pobliskiej wsi o nazwie Ozan, w XIX wieku mieszkańcy wsi w obawie przed represjami ze strony Turków osiedli się w Şebinkarahisar. Wielu z nich w tym rodzina Andranika, przyjęła nazwisko Ozaniana na cześć rodzinnej miejscowości. Jego matka zmarła, gdy miał rocznej, opiekowała się nim starsza siostra Nazelia. Po ukończeniu szkoły pracował w sklepie stolarskim ojca. Adranik w wieku 17 lat ożenił się. Jego żona zmarła rok później przy porodzie ich syna, który zmarł dzień później.

    Język ormiański lub armeński (Հայերեն) – język należący do rodziny języków indoeuropejskich z grupy satem, stanowi jednak w niej samodzielną gałąź. Obecnie używany jest w Republice Armenii i Republice Górskiego Karabachu (De iure: Azerbejdżan), gdzie jest językiem urzędowym, a także w Gruzji, Iranie, Syrii, Rosji w Libanie i 24 innych państwach przez około 6 milionów ludzi.Generalmajor – pierwszy stopień generalski sił lądowych i powietrznych Wehrmachtu. Jego odpowiednikiem w wojsku polskim jest generał brygady, w Kriegsmarine jego odpowiednikiem był Konteradmiral (pol. kontradmirał).

    W 1888 roku młody Andranik związał się z ormiańską Socjaldemokratyczną Partią Hunchak, marksistowskiej grupy rewolucyjnej, członkiem partii został w 1891 roku. Za działalność w ruchu narodowo-wyzwoleńczym został aresztowany a w 1889 roku został skazany na rok więzienia za pobicie tureckiego żandarma. Gdy udało mu się uciec z więzienia w Mush, przeniósł się do Konstantynopola jednak szybko powrócił do zachodniej Armenii a następnie na Krym i Kaukaz, aby tam organizować broń dla walczących z Turkami, fedainami. Zimą 1895 roku, po przejściu 400 kilometrów z Kars do Sasun, spotkał dowódcę fedainów, Aghbiura Seroba i zdecydowała się na dołączenie do jego grupy. W 1894 roku, Andranik opuścił Partię Hunchak i dołączył do nowo powstałej Ormiańskiej Federacji Rewolucyjnej, z której potem dwukrotnie odszedł (od 1907 do 1914 a ostatecznie w 1917) z powodu rozbieżności z kierownictwem partii. Po śmierci Aghbiur Seroba w 1899 roku, Andranik został liderem grup fedainów ormiańskich z Waspurakan i Taron w zachodniej Armenii.

    Robert Sedraki Koczarian (orm. Ռոբերտ Սեդրակի Քոչարյան, ur. 31 sierpnia 1954 w Stepanakercie) – ormiański polityk, działacz społeczności ormiańskiej w Górskim Karabachu, w latach 1994-1996 pełnił funkcję prezydenta Górskiego Karabachu, a w latach 1996-1997 był premierem Armenii; od 1998 do 2008 prezydent Republiki Armenii.Zangezur (orm. Զանգեզուր, az. Zəngəzur) - kraina historyczna na Zakaukaziu, na pograniczu Armenii i Azerbejdżanu. Dziś w większości należy do Armenii (w przybliżeniu pokrywa się z prowincją administracyjną Sjunik), wschodni pas należy formalnie do Azerbejdżanu, w rzeczywistości od lat 90. XX wieku podlega władzy Górskiego Karabachu.

    Jego przełożeni dość szybko zorientowali się o jego talencie militarnym. Popularność i sympatia jaką zaskarbił sobie Ozanian była tak duża, że jego żołnierze zawsze zwracali się do niego po imieniu, nawet gdy w późniejszym okresie był generałem w Cesarskiej Armii Rosyjskiej.

    Pierwszą misją Andranika jako lidera fedainów było porwanie i zabicie Beshara Khalila, ottomańskiego żołnierza pochodzenia kurdyjskie a zarazem wodza plemienia Kherzeni odpowiedzialnego za pogromy Ormian i zabicie Seroba. Khalil dokonywał serii zbrodni przeciwko ludzkości za co jednak nie został ukarany przez rząd sułtana. Gdy Khalil zabił Seroba paradował z jego głową po miejscowościach Muş i Bitlis co miało na celu zastraszenie lokalnej ludności ormiańskiej. Oddział Andranika stoczył bitwę z oddziałem Khalila a po wygranej bitwie zabił go.

    William Saroyan (ur. 31 sierpnia 1908, zm. 18 maja 1981 w Fresno w Kalifornii w USA) − pisarz amerykański ormiańskiego pochodzenia.Stepan Geworgi Szaumian (oryg.orm. Ստեփան Գևորգի Շահումյան, ros. Степан Георгиевич Шаумян), ps. Suren, Surenin, Ajaks, (ur. 13 października 1878 w Tbilisi, zm. 20 września 1918 przy transkaukaskiej linii kolejowej) - komunista ormiański, działacz partii bolszewickiej, polityk i dziennikarz, rewolucjonista działający głównie na Kaukazie . Zwany "Kaukaskim Leninem" . W 1918 należał do 26 Komisarzy Ludowych stojących na czele Komuny Bakijskiej, za co został rozstrzelany przez interwentów brytyjskich.
    Ozanian jako dowódca fedainów w 1901 roku, za jego plecami widać czerwony sztandar z wyrytymi fragmentami hymnu Armenii

    Najbardziej znaną bitwą stoczoną przez fedainów Andranika byłą bitwa o klasztor św. Apostołów w prowincji Muş oraz druga obrona Sasun w 1904 roku. Andranikowi w obu przypadkach udało się przyciągnąć uwagę zagranicznych konsulów w Muş przez co zapewnił Ormianom promyk nadziei na pomoc zza granicy. 20 listopada 1901 roku Andranik wraz z grupą 30 fedainów i 8-10 chłopów ze wsi Tsronk zszedł z gór i zabarykadował się w klasztorze św. Apostołów na południowych przedmieściach Muş. Klasztor oblegało pięć tureckich batalionów pod dowództwem Ferika i Paszy Aliego. Siły osmańskie liczyły 1200 żołnierzy. Ze względu na duże straty które ponieśli Turcy, ich dowódcy rozpoczęli negocjacje kapitulacji fedainów. Opór trwał dziewiętnaście dni, w negocjacjach udział wzięli ormiańscy duchowni oraz zagraniczni konsulowie. Andranik i jego towarzysze zdecydowali się na opuszczenie klasztoru i ucieczkę w małych grupach. Według Lwa Trockiego, Andranik uciekł z klasztoru przebrany w mundur oficera tureckiego, posługując się językiem tureckim wskazywał drogę ucieczki swoim ludziom. Dzięki bitwie o klasztor, Andranik stał się wśród lokalnych Ormian postacią legendarną i symbolem walki narodu.

    Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.ARMTV (orm. Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն, Armeńska Telewizja Publiczna) - armeński publiczny nadawca telewizyjny. Pierwsza emisja miała miejsce 29 listopada 1956, zaś regularne nadawanie rozpoczęto 9 lutego 1957 r. Według stanu na czerwiec 2009, firma nadaje trzy kanały:

    Po drugiej obronie Sasun w 1904 roku, Andranik został zmuszony przez lokalnych ormiańskich przywódców ormiańskich do wycofania się wraz ze swoimi żołnierzami do Iranu co miało uspokoić sytuację na prowincji. Do Iranu fedaini dostali się przez Kaukaz, po drodze Ozanian w Baku i Tbilisi spotkał się z ormiańskimi intelektualistami. Zerwał z dasznakami, a następnie udał się do Europy, odwiedził wówczas Francję, Szwajcarię, Belgię i Wielką Brytanię. Brał udział w pierwszej wojnie bałkańskiej.

    Anastas Iwanowicz Mikojan, orm. Անաստաս Հովհաննեսի Միկոյան, Anastas Howhannesi Mikojan; ros. Анастас Иванович Микоян (ur. 27 listopada 1895 w Sanahin, Armenia, Imperium Rosyjskie, zm. 21 października 1978 w Moskwie, ZSRR) – radziecki polityk, brat Artioma Mikojana. Z pochodzenia Ormianin.Karabach (orm. Ղարաբաղ, Gharabagh; azer. Qarabağ) - kraina historyczna we wschodnim Zakaukaziu, na obszarze dzisiejszego Azerbejdżanu. Obejmuje Góry Karabaskie oraz ich wschodnie podnóże i leżące dalej na wschód równiny Niziny Kurańskiej (Step Karabaski).

    Pierwsza wojna bałkańska[]

    Amndranik w 1907 roku osiadł w Bułgarii. Podczas IV Kongresu Ormiańskiej Federacji Rewolucyjnej w 1907 roku, Andranik poinformował o swojej decyzji opuszczenia partii, argumentował to swoim sprzeciwem wobec działań zarządu który nawiązał współpracę z młodoturkami.

    W Sofii Andranik spotkał macedońskiego rewolucjonistę Borysa Sarafowa. Obydwaj zobowiązali się do wspólnej pracy na rzecz wyzwolenia narodów Armenii i Macedonii. Andranik obok Garegina Nyżdeha wziął udział w pierwszej wojnie bałkańskiej (1912-1913) jako dowódca 12. batalionu Trzeciej Brygady Macedońsko-Adrianopolskiej pod dowództwem pułkownika Aleksandara Protogerowa. Jego oddział składał się z 273 ormiańskich ochotników.

    Waspurakan,transliterowany również jako Waspuragan, (ormiański: Վասպուրական, Vaspowrakan, w dosłownym tłumaczeniu "szlachetna ziemia" lub "ziemia książąt") to nazwa najstarszej i prawdopodobnie największej prowincji starożytnej Armenii. W średniowieczu prowincja ta była osobnym królestwem, którego ziemie koncentrowały się wokół jeziora Wan. Stolicą i centrum regionu było miasto Wan. Waspurakan leżał na terenie dzisiejszej wschodniej Turcji i północno- zachodniego Iranu. Ziemie te uważane są za kolebkę ormiańskiej cywilizacji.Nikołaj Nikołajewicz Judenicz, ros. Николай Николаевич Юденич (ur. 18 lipca/30 lipca 1862, Moskwa, zm. 5 października 1933, Saint-Laurent-du-Var, Francja) – rosyjski generał.

    20 października 1912 roku Druga Armia Bułgarska, w skład której weszła milicja macedońsko-adrianopolska w tym ormiańscy ochotnicy, w okolicy Edirne stoczyła bitwę z siłami Javera Paszy. 4 listopada 1912 roku w pobliżu Momchilgradu, milicja przy wsparciu oddziału Andranika pokonała przeważający liczbowo oddział Turków. 6 stycznia 1913 roku w małym kościele miejskim w Rodosto, bułgarski dowódca Aleksandar Protegerow przyznał armeńskim bojownikom ordery, Andranik Ozanian został uhonorowany Orderem Walecznych.

    Soczi (ros.: Сочи, gruz.: სოჭი) – miasto – największy letni kurort w Rosji – położone w Kraju Krasnodarskim niedaleko granicy z Gruzją (Abchazja). Od strony północno-zachodniej miasto otoczone jest przez góry Kaukaz; aglomeracja rozpościera się nad brzegiem Morza Czarnego, wzdłuż drogi biegnącej z Dżubga do Suchumi, na długości 147 km, co czyni je drugim pod względem długości miastem na świecie. Liczba mieszkańców: 328.014 (2004). Organizator 22. Zimowych Igrzysk Olimpijskich.I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.

    Lew Trocki w swojej korespondencji z Bałkanów określił Andranika jako bohatera pieśni i legend.

    W połowie czerwca 1913 roku, przeszedł na emeryturę i wraz siostrą zamieszkał w Galacie nad Morzem Czarnym. Mieszkał do 1914 roku, do czasu wybuchu I wojny światowej. Przewidując wojnę między Bułgarią a Serbią, Andranik rozwiązał swój ludzi dlatego gdyż chciał walczyć wyłącznie z Turkami. Wyjechał do Armenii gdzie przez pewien czas pracował jako rolnik.

    Demokratyczna Republika Armenii (orm. Դեմոկրատական Հայաստանի Հանրապետություն, Demokratakan Hayastani Hanrapetutyun) - państwo armeńskie powstałe 28 maja 1918 wyniku rozpadu Zakaukaskiej DRF.The New York Times – jeden z najważniejszych amerykańskich dzienników o profilu liberalno-lewicowym, wychodzący w Nowym Jorku. Jest trzecią pod względem nakładu gazetą w Stanach Zjednoczonych, po USA Today i The Wall Street Journal. Codzienny nakład wynosi 1,125 mln, a obieg wydania niedzielnego 1,700 mln (dane na 26 grudnia 2004). Właścicielem gazety jest The New York Times Company, która kontroluje również około 40 innych gazet, czasopism i wiele krzyżówek, między innymi The Boston Globe i International Herald Tribune.

    I wojna światowa[]

    Podczas I wojny światowej, Andranik uczestniczył w kampanii kaukaskiej, został mianowany generałem ormiańskich jednostek ochotniczek armii rosyjskiej. Brał udział w 20 różnych ofensywach, zyskał sławę zdolnego taktyka. Andranik był dowódcą pierwszego oddziału ormiańskich wolontariuszy (ok. 1200 żołnierzy), 15-18 kwietnia stoczył bitwę pod Dilman która uratowała Kaukaz przed inwazją Turków, 5-6 maja 1915 roku pomagał w oblężeniu Wan. Dowodził batalionem który pokonał siły Halila Paszy w czasie bitwy i Bitlis w 1916 roku.

    Şuşa, Szusza (orm. Շուշի, Szuszi) – miasto w zachodnim Azerbejdżanie, należące do Górskiego Karabachu. Jest jednym z miast wydzielonych.Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.

    W marcu 1916 roku, generał Judenicz postanowił rozwiązać ormiański batalion ochotników i włączyć go do armii rosyjskiej. W rezultacie Andranik zrezygnował i w latach 1916-1917 przebywał w Tyfilisie i na północnym Kaukazie, gdzie próbował zorganizować pomoc dla ormiańskich uchodźców z Imperium Osmańskiego. W dniach 2-11 maja 1917 roku zorganizował Pierwszy Kongres Zachodniej Armenii. W latach 1917-1918 roku publikował w Tyfilisie gazetę Hayastan, jej redaktorem został poeta Vahan Totovents.

    Garegin Nyżdeh (orm. Գարեգին Նժդեհ), właśc. Garegin Ter-Harutiunian (orm. Գարեգին Տեր-Հարությունյան, ur. 1 stycznia 1886 we wsi Geznud w Nachiczewanie, zm. w 1955 na Syberii lub w więzieniu we Włodzimierzu) – ormiański polityk i wojskowy (generał), premier i minister obrony narodowej w rządzie Republiki Górskiej Armenii, jeden z przywódców ruchu dasznaków na emigracji.San Francisco – miasto i hrabstwo w stanie Kalifornia w Stanach Zjednoczonych, położone na półwyspie otoczonym przez Ocean Spokojny na zachodzie, zatokę San Francisco na wschodzie i cieśninę Golden Gate na północy. Czwarte pod względem liczby ludności miasto w Kalifornii i trzynaste w całym kraju. Ósme miasto w Stanach Zjednoczonych pod względem gęstości zaludnienia. San Francisco jest częścią obszaru metropolitalnego San Francisco Bay Area, którego liczba ludności przekracza 7,2 miliona.

    Rewolucja lutowa 1917 spowodowała chaos pośród żołnierzy rosyjskiego Frontu Kaukaskiego, do końca roku większość żołnierzy rosyjskich opuściło armię i wróciła do swoich domów. W lipcu 1917 roku przy wsparciu organizacji ormiańskich w Piotrogrodzie i Tyflisie utworzono sześć pułków ormiańskich. W październiku 1917 roku utworzono dwie dywizje armeńskie, a ich dowódcą został Tovmas Nazarbekian.

    Marksizm – światopogląd polityczno-społeczno-gospodarczy wywodzący się z myśli Karola Marksa, a także, w mniejszym stopniu, Fryderyka Engelsa.Ormianie (orm. Hajer, Հայեր) – naród indoeuropejski zamieszkujący początkowo obszar Zakaukazia i Wyżyny Armeńskiej, posługujący się językiem ormiańskim. W wyniku wielowiekowych emigracji, obecnie częściowo rozproszeni, tworzą 5-milionową diasporę. Jednym z filarów tożsamości Ormian jest przynależność do jednego z trzech głównych Kościołów ormiańskich. Ormianie to starożytny naród, szczycący się 3000-letnią historią. Jednocześnie to najstarszy chrześcijański naród na świecie - chrzest przyjęli w 301 r. n.e.)

    Władze rosyjskie w 1918 roku mianowały Andranika generalmajorem. Szef sztabu rosyjskiej armii na Kaukazie, generał Nikołaj Judenicz opisał Andranika jako "odważnego do szaleństwa".

    Od marca do kwietnia 1918 roku Andranik był gubernatorem Administracji Zachodniej Armenii (armeński rząd tymczasowy) - jednostki administracyjnej skupionej w pobliżu jeziora Wan i innych obszarów okupowanych przez Rosjan.

    Sjunik[]

    Po powstaniu w maju 1918 roku Demokratycznej Republiki Armenii, Andranik walczył u boku jednostek ochotniczych zwalczających armię turecką. W lipcu rozpoczęły się walki etniczne w prowincji Sjunik. Armeńscy kurierzy wysłali do Erywania list w którym prosili o wysłanie wojsk i sprzętu. Armia turecka znajdowała się zaledwie kilka mil od stolicy a rząd republiki nie był w stanie poprzeć sił nieregularnych walczących na południu. W krytycznym momencie do Sjuniku przybył Andranik. Stanął na czele wojsk liczących od 3 do 5 tysięcy żołnierzy i 40.000 uchodźców z zachodniej Armenii i terenów Armenii okupowanych przez Rosjan. Ozanian został dowódcą ormiańskich oddziałów Nachiczewanu, Andranik oświadczył, że jego armia jest gotowa kontynuować wojnę przeciwko Turkom. Jego wojska operowały między Imperium Osmańskim a Demokratyczną Republiką Azerbejdżanu - w Karabachu, Nachiczewanie i Sjuniku.

    Turcja (tur. Türkiye, Republika Turcji – Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położone w Azji na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie, ze stolicą w Ankarze. Część europejska – Tracja – stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest od części azjatyckiej morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcję od północy otacza Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i morze Marmara, a od południa Morze Śródziemne (nazywane w języku tureckim Morzem Białym). Iwan Christoforowicz Bagramian (Howannes Chaczaturowicz), ros. Иван Христофорович Баграмян, orm.. Հովհաննես Խաչատուրի Բաղրամյան (ur. 2 grudnia 1897 we wsi Czardachły k. Elizawetpola, zm. 21 września 1982 w Moskwie) – radziecki dowódca wojskowy, Marszałek Związku Radzieckiego, komendant Akademii Sztabu Generalnego RKKA, członek Komitetu Centralnego KPZR, deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9. i 10. kadencji (1946–1982), dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1944, 1977).

    Andranik kilkakrotnie próbował zając Szuszę, wówczas najważniejsze miasto Karabachu. Tuż przed rozejmem z Mudros, Andranik był już w drodze ze Sjuniku do Szuszy. W styczniu 1919 roku, brytyjski generał William M. Thomson przekonał Andranika aby zrezygnował z podboju Szuszy i powrócił do Sjuniku i obiecał mu że Szusza trafi do Armenii na konferencji pokojowej w Paryżu w tym samym roku.

    Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego (OTP, ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO, fr. Organisation du Traité de l’Atlantique Nord, OTAN) – organizacja polityczno-wojskowa powstała 24 sierpnia 1949 na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego. Początkowym celem istnienia NATO była obrona militarna przed atakiem ze strony Związku Radzieckiego i jego satelitów, z czasem jednak organizacja stała się elementem utrzymania równowagi strategicznej między Wschodem i Zachodem. Po rozpadzie Układu Warszawskiego pełni rolę stabilizacyjną, podejmując działania zapobiegające rozprzestrzenianiu konfliktów regionalnych.Konflikt o Górski Karabach − zbrojny konflikt etniczno-terytorialny między Azerbejdżanem i Armenią, jeden z najpoważniejszych konfliktów o tym charakterze rozgrywający się na obszarze postradzieckim po upadku ZSRR.

    Końcowy etap życia i śmierć[]

    W kwietniu 1919 roku Andranik rozwiązał swój oddział z powodu konfliktu z rządem Demokratycznej Republiki Armenii i przekazał jego broń katolikosowi Grzegorzowi V.

    Początkowo Ozanian udał się do Tyfilis gdzie spotkał się z gruzińskim politykiem Ewgeni Gegeczkorim z którym podjął się rozmów na temat wojny armeńsko-gruzińskiej. W roli tłumacza Ozaniana wystąpił Hovhannes Tumanyan. Następnie wyjechał przez Batumi do Konstantynopola skąd trafił do Cypru, na wyspie utworzył Francuski Legion Ormian jednak rząd Francji odmówił jego oddziałom wkroczenia do Cylicji. W latach 1919-22, wędrował po Europie i Stanach Zjednoczonych, próbując znaleźć poparcie dla uchodźców ormiańskich.

    Ewgeni Gegeczkori (gr. ევგენი გეგეჭკორი; ur. 20 stycznia 1881 w Martwili, zm. 5 czerwca 1954 w Paryżu) − gruziński polityk, mienszewik, przewodniczący Komisariatu Zakaukaskiego.Giumri (orm.: Գյումրի) – miasto w zachodniej Armenii, drugie pod względem wielkości miasto w kraju; ok. 120 tys. mieszkańców (1989).

    Pod koniec 1919 roku przewodniczył ormiańskiej delegacji do Stanów Zjednoczonych, lobbował na rzecz amerykańskiego poparcia dla Armenii, wraz z nim do USA przybyli generał Jaques Bagratuni, kapitan Haig Bonapartian i pułkownik Ter-Pogossian. We Fresno wyreżyserował kampanię dzięki której na rzecz ormiańskich uchodźców wojennych przekazano 500.000 dolarów. Ozanianian wzbudził w Stanach Zjednoczonych wielkie zainteresowanie, zyskał przydomek "Ormiańskiego Jerzego Waszyngtona" a nawet pozwolono mu usiąść na fotelu Waszyngtona, co było bezprecedensowym zaszczytem. W Paryżu, prezydent Francji Raymond Poincaré zorganizował przyjęcie na jego cześć.

    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.Katolikos (gr. καθολικός katholikós – "powszechny") – tytuł patriarchów ormiańskiego (Katolikos Wszystkich Ormian), nestoriańskiego i gruzińskiego, a w pewnym sensie także jakobickiego (mafrian) i syromalabarskiego.

    15 maja 1922 roku w Paryżu, Ozanian ożenił się ze Nevarte Kurkijan. Następnie przeniósł się do USA i zamieszkał we Fresno w Kalifornii. W 1936 roku amerykański pisarz ormiańskiego pochodzenia William Saroyan, wydał książkę Antranik of Armenia w której opisał przybycie Andranika do Fresno.

    W czasie pobytu w San Francisco w lutym 1926 roku Ozanian ciężko zachorował. Zgodnie z aktem zgonu znajdującym się w ewidencji Butte County, Andranik zmarł 31 sierpnia 1927 roku w pobliżu Chico w północnej Kalifornii. Jako przyczyna śmierci wskazana została dławica piersiowa. The New York Times poinformował że w pogrzebie w centrum Manhattanu uczestniczyło ponad 2500 członków wspólnoty ormiańskiej. Szczątki Ozaniana na początku 1928 roku zostały przeniesione na Cmentarz Père-Lachaise w Paryżu. W 2000 roku miejsce pochówku Ozaniana przeniesiono do Erywania w Armenii.

    Wojna armeńsko-gruzińska - konflikt zbrojny między Demokratyczną Republiką Armenii a Demokratyczną Republiką Gruzji od 7 grudnia do 31 grudnia 1918.Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Rewolucja lutowa – rosyjska rewolucja przeciwko carowi Mikołajowi II Romanowowi i jego monarchii absolutnej. Wybuchła 18 lutego/3 marca 1917 w Piotrogrodzie, ówczesnej stolicy Imperium Rosyjskiego. Spowodowała utworzenie się dwuwładzy w Rosji, zakończonej przez rewolucję październikową. Rewolucja obaliła monarchię w Rosji.
    Armeńska Federacja Rewolucyjna znana również jako dasznacy (ormiański: Haj Jeghapochakan Tasznagcutiun) - ormiańska centrolewicowa partia polityczna założona w 1890 roku przez działaczy marksistowskich, wówczas na czele partii stali Kristapor Mikaelian, Stepan Zorian, i Simon Zawarian. W okresie istnienia Radzieckiej Armenii partia skupiła wokół siebie ormiański ruch niepodległościowy i przyjęła do doktryny partyjnej elementy narodowe. Partia działa w Armenii, Górskim Karabachu i w krajach, gdzie obecna jest diaspora ormiańska, zwłaszcza w Libanie, gdzie jest reprezentowana w parlamencie. Obecnie AFR jest pełnoprawnym członkiem Międzynarodówki Socjalistycznej.
    Cmentarz Père-Lachaise (fr. Cimètiere du Père-Lachaise) – największy i najsławniejszy cmentarz paryski, założony w 1804 roku w ogrodach przylegających do willi Mont-Louis, podarowanej przez Ludwika XIV swojemu spowiednikowi, Père Lachaise (ojcu Lachaise), francuskiemu jezuicie, François de Lachaise.
    Socjalizm (łac. societas – wspólnota) – wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze). Częścią wspólną wszystkich odmian socjalizmu jest (częściowe lub całkowite) odrzucenie idei kapitalistycznego wolnego rynku, ograniczenie własności prywatnej oraz promowanie idei sprawiedliwości społecznej. W latach 1917-1991 wielokrotnie nadużywano terminu, stosując go w określeniu do państw rządzonych przez partie komunistyczne. W państwach rządzonych przez partie komunistyczne (tzw. państwa socjalistyczne) socjalizm był systemem, w którym środki produkcji były uspołecznione, a gospodarka według ideologii marksistowskiej miała być nastawiona na sprawiedliwy podział dóbr, a nie na zysk właścicieli kapitału. Socjalizm w tym systemie miał być drogą do komunizmu, który w praktyce nigdy nie został zrealizowany jako społeczeństwo bezklasowe.
    Fresno – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kalifornia, w dolinie San Joaquin, 331 km na południe od San Francisco.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.064 sek.