• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Amida - modlitwa

    Przeczytaj także...
    Kantor (religia) – instytucja i urząd duchowny w kapitułach, którego obowiązkiem było przewodzenie w śpiewie liturgicznym, współcześnie intonuje podczas nabożeństw pieśni i często śpiewa psalmy..Szachrit (hebr. שחרית) – w judaizmie codzienne modlitwy poranne odpowiadające porannej ofierze składanej w Świątyni Jerozolimskiej. Według tradycji ustanowił je Abraham (Rdz 19, 27).
    Świątynia Jerozolimska (hebr. בֵּית הַמִּקְדָּשׁ Bejt Ha-Mikdasz) – jedyna świątynia judaizmu stojąca niegdyś w Jerozolimie.

    Amida (hebr. – stanie, zwana także szmone esre – osiemnaście [błogosławieństw], lub תפילה Tefila – modlitwa) – to obok Szema Jisrael jedna z dwóch głównych modlitw w judaizmie. Główny element trzech codziennych żydowskich nabożeństw: szachrit (szaharit), mincha (minacha) i maariw. Jest jedną z najstarszych modlitw w judaizmie synagogalnym, ostatecznie opracowaną, jak podaje Talmud, przez Gamaliela II pod koniec I w. n.e. Jej odmawianie zastępuje kult ofiarny po zburzeniu Drugiej Świątyni przez Rzymian w 70 r. n.e.

    Tetragram – cztery hebrajskie litery będące zapisem imienia własnego Boga w Biblii: jod, he, waw, he (hebr. יהוה). Termin „tetragram” pochodzi z języka greckiego i składa się z członów tetra, „cztero-” lub „cztery”, i grámma, „litera”; dosłownie znaczy więc „czteroliterowy”. W Biblii hebrajskiej tetragram pojawia się ponad 6800 razy. Różne formy jego zapisu można spotkać w źródłach pozabiblijnych, niektórych rękopisach Septuaginty oraz rękopisach qumrańskich. Nie występuje w Nowym Testamencie, wspominają jednak o nim Ojcowie Kościoła.Starożytny Rzym – cywilizacja rozwijająca się w basenie Morza Śródziemnego i części Europy. Jej kolebką było miasto Rzym leżące w Italii, które w pewnym momencie swoich dziejów rozpoczęło ekspansję, rozszerzając swoje panowanie na znaczne obszary i wchłaniając m.in. kulturę starożytnej Grecji. Cywilizacja rzymska, nazywana też niekiedy grecko-rzymską, razem z pochodzącą z Bliskiego Wschodu religią – chrześcijaństwem, stworzyła podstawy późniejszej cywilizacji europejskiej. Miasto Rzym zaczęło kształtować się w VIII wieku p.n.e., natomiast kres stworzonego przez nie państwa nastąpił formalnie w 1453 roku n.e. (wraz z upadkiem Konstantynopola i tym samym Cesarstwa bizantyńskiego), choć dosyć często jako koniec starożytnego Rzymu przyjmuje się rok 476 n.e., w którym upadło Cesarstwo zachodniorzymskie.

    Nazwa szmone esre – „osiemnaście” związana jest z osiemnastokrotnym wymienieniem imienia Boga w Psalmie 29 i w trzech paragrafach Szema. Ponadto osiemnastokrotne powtórzenie tetragramu daje razem „Wielkie Imię” złożone z siedemdziesięciu dwóch liter.

    W rzeczywistości modlitwę tworzy dziewiętnaście wezwań, skierowanych do Boga, gdyż już w okresie misznaickim dołączono kolejne, skierowane przeciwko heretykom, odstępcom i zdrajcom. W szabat typowa struktura Amidy i liczba błogosławieństw ulega zmianie. Modlitwę odmawia się stojąc, ze złączonymi nogami (stąd jej nazwa), z lekko pochyloną głową, z twarzą zwróconą w kierunku Jerozolimy. Zabronione jest jej przerywanie, zmiana pozycję lub wypowiadanie innych słów. Przed jej rozpoczęciem wierny robi trzy małe kroki do przodu, co oznacza symboliczne wkroczenie przed oblicze Boga, podobnie po zakończeniu modlitwy wycofuje się, odchodząc sprzed tego oblicza. Rabini podkreślają, iż modlitwa ta wymaga specjalnego skupienia – kawany. Następnie powtarza ją głośno chazan (kantor). Pierwotnie głośne czytanie miało miejsce ze względu na tych, którzy nie znali modlitwy. Zamykając każde z usłyszanych wezwań amen, przyjmowali modlitwę jako swoją. Przy czytaniu Amidy przez chazana wymagana jest obecność minjanu (dziesięciu dorosłych Żydów). Pomiędzy drugim a trzecim wezwaniem odmawia się Keduszę, składający się biblijnych wersetów. Kedusza zawiera anielskie wychwalanie Boga, w czasie jej odmawiania wierni stoją, unosząc się na palcach stóp podczas konkretnych wezwań.

    Szema Jisrael (hebr. שמע ישראל – „Słuchaj, Izraelu”) – jedna z dwóch najważniejszych, obok Amidy, modlitw w judaizmie. Składa się z biblijnych fragmentów: Pwt 6, 4-9; Pwt 11, 13-21; Lb 15, 37-41.Minjan (hebr. מניין liczba) – w judaizmie kworum modlitewne wynoszące dziesięciu dorosłych mężczyzn (tj. powyżej 13 lat), wymagane m.in. podczas głośnego powtarzania przez kantora Amidy, przy odmawianiu Kadiszu oraz przy czytaniu Tory. W minjanie przebywa podczas modlitwy Szechina, tak jak przebywała w Świątyni przed jej zburzeniem. Judaizm konserwatywny, reformowany i rekonstrukcjonistyczny dopuszcza do minjanu również kobiety.

    Kolejne wezwania Amidy noszą nazwy w polskim tłumaczeniu: 1. Praojcowie, 2. Potęga, 3. Świętość Imienia, 4. Rozumienie, 5. Skrucha, 6. Przebaczenie, 7. Wybawienie, 8. Uleczenie, 9. Błogosławieństwo lat, 10. Zgromadzenie wygnańców, 11. Sąd, 12. Przeciwko heretykom, 13. Sprawiedliwi, 14. Odbudowa Jerozolimy, 15. Królestwo Domu Dawida, 16. Przyjęcie modlitwy, 17. Służba świątynna, 18. Dziękczynienie, 19. Pokój.

    Miszna (hebr. משנה miszna „powtarzanie”, „badanie”, od hebr. שנה szana „powtarzać”, „badać”) – jeden z podstawowych tekstów rabinicznych, zawierający głównie rozstrzygnięcia halachiczne, czyli prawne normy postępowania oparte na Torze i z niej wyinterpretowane. Były one systematycznie zbierane przez uczonych żydowskich, zwanych soferim. Ostateczną postać pisaną nadał jej po powstaniu Bar Kochby około roku 220 Juda ha-Nasi. Uważana jest za pierwsze dzieło judaizmu rabinicznego.Chazan (inaczej kantor) – w judaizmie osoba prowadząca nabożeństwo z mniejszego pulitu przed Aron ha-kodesz. W judaizmie ortodoksyjnym funkcję tę pełnią tylko mężczyźni.

    Można je wszystkie podzielić na trzy części: trzy pierwsze sławią Boga, kolejne trzynaście zawiera prośby skierowane do Niego, zaś ostatnie trzy to prośba o powrót na Syjon, podziękowanie za opiekę i cuda oraz prośba o pokój i pomyślność dla narodu Izraela. Pierwsza i ostatnia grupa błogosławieństw występuje zawsze.

    Judaizm – religia monoteistyczna, której podstawą jest wiara w jednego Boga (osobowego, niepodzielnego, będącego bytem niematerialnym, bezcielesnym i wiecznym), będącego nie tylko Stwórcą świata, ale także jego stałym „nadzorcą”, czy też „opiekunem”. Bóg ten zawarł z ludem Izraela wieczyste przymierze, obiecując ochronę i pomoc w zamian za podporządkowanie się jego nakazom.Szabat, szabas, sabat, sobota (hebr. שַׁבָּת, odpoczynek) – w judaizmie i tradycji chrześcijańskiej ostatni (siódmy) dzień każdego tygodnia (czyli sobota).

    Przypisy

    1. szmone esre w Wikisłowniku
    2. Rochel Joanna Czopnik: Modlitwa Szmone Esre. Forum Żydów Polskich. [dostęp 2015-10-04].
    3. Magdalena Bendowska, Zofia Borzymińska: Szmone esre(j) (hebr. Osiemnaście 'błogosławieństw'. W: Polski Słownik Judaistyczny [on-line]. The Emanuel Ringelblum Jewish Historical Institute. [dostęp 2015-10-04].

    Bibliografia[]

  • Maciej Tomal, przekł. Ewa Gordon, Jak modlą się Żydzi. Antologia modlitw, Warszawa 2000, Verbinum - Wydaw. Księży Werbistów, OCLC 69589312, s. 13–29
  • Alan Unterman: Żydzi. Wiara i życie, Łódź 1989, OCLC 26105638, s. 203–204.
  • Linki zewnętrzne[]


    Syjon (hebr. ציון - wysoki) – pierwotnie południowo-wschodnie wzgórze w Jerozolimie, na którym według przekazu biblijnego znajdowała się twierdza Jebuzytów, zdobyta przez Dawida, który umieścił tam Arkę Przymierza.Język hebrajski (hebr. עִבְרִית, trb. iwrit) – język z grupy kananejskiej języków semickich, należący do afroazjatyckiej rodziny językowej, zapisywany alfabetem hebrajskim.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Maariw (hebr. מעריב, Ma`ariw, Na wieczór) - w judaizmie modlitwa wieczorna. Jest to jedna z trzech obowiązkowych modlitw codziennej liturgii. Należy ją odmówić po zmroku, lecz nie później niż o północy. Czasem łączona jest z modlitwą popołudniową - minchą. W czasie szabatu odmawia się ją nieco wcześniej. Maariw w Szabat zwana jest Kabalat Szabat.
    Mincha – w judaizmie codzienna modlitwa popołudniowa. Właściwy czas na minchę zaczyna się od 8 i pół godziny halachicznej od wschodu słońca i trwa aż do jego zachodu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.01 sek.