• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Amfiktionia Delficka

    Przeczytaj także...
    Demeter (także Demetra; gr. Δημήτηρ Dēmḗtēr, Δήμητρα Dḗmētra, łac. Ceres) – w mitologii greckiej bogini płodności ziemi, urodzaju, ziemi uprawnej, zbóż, rolnictwa. Jej córką była Kora.Amfiktionia, oznaczała w starożytnej Grecji związek polis (państw-miast) greckich zawarty dla celów ochrony określonego miejsca kultu religijnego. Członkowie amfiktionii spotykali się na regularnych zjazdach, podczas których omawiali różne sprawy pozostające w kręgu wspólnych zainteresowań. Cykliczność takich spotkań doprowadziła z czasem do wykształcenia się swoistego międzyrządowego zgromadzenia plenarnego, zbierającego się na regularnych konferencjach.
    Wyrocznia Delficka – sławna w starożytnej Grecji wyrocznia w Delfach pochodząca jeszcze z okresu mykeńskiego, kiedy była miejscem kultu boga chtonicznego. Grecy uważali sanktuarium za omphalos – pępek świata. W okresie homeryckim wyrocznia stała się ośrodkiem kultu Apollina, a przepowiednie wieściła siedząca na trójnogu kapłanka Pytia, wieszczka Apollina.

    Amfiktionia Delficka, Związek Delficko-Termopilski – najbardziej znana spośród amfiktionii istniejących w starożytnej Grecji.

    Elementem spajającym należące do związku polis był kult boga Apollina i bogini Demeter. Zjazdy związku odbywały się dwa razy do roku przy okazji świąt religijnych – wiosną w świątyni Demeter w Anteli w pobliżu Termopil i jesienią w świątyni Apollina w Delfach.

    Najważniejszymi urzędnikami Związku byli „hieromnemoni” (hieromnemones 'pamiętający o świętościach’) – po dwóch z każdej z 12 polis członkowskich. Byli oni powoływani na jeden rok. Ich kompetencje obejmowały przedstawicielstwo swoich polis w zgromadzeniu Związku, a z drugiej strony mieli za zadanie wymuszać na swoich macierzystych miastach poszanowanie zasad obowiązujących w związku, przede wszystkim pokoju absolutnego (hieromenii).

    Ekechejria, ekecheiria (Ἐκεχειρία) – "święty pokój", "pokój boży". Pierwsze starożytne igrzyska olimpijskie odbyły się w 776 roku p.n.e., jednak jak głosi legenda w 820 p.n.e. wyrocznia w Delfach nakazała Likurgowi, królowi Sparty, "restaurację" igrzysk w Olimpii. Termin restauracja znany jest z przekazu, a świadczy on o tym, że i przed 820 rokiem p.n.e. odbywały się zawody, lecz z nieznanych przyczyn zostały przerwane. Taką tezę potwierdzają badania archeologiczne prowadzone w olimpijskim sanktuarium. Wówczas miał na brązowym dysku zostać spisany traktat, którego sygnatariuszami byli:Termopile (gr. Θερμοπύλαι, thermos – gorący, pyle – wrota) – wąskie przejście w Grecji w pobliżu miejscowości Lamia, między Zatoką Malijską a pasmem górskim Oita, prowadzące z Tessalii do Grecji Środkowej. W 480 p.n.e. została tam stoczona słynna bitwa między koalicją Greków pod przywództwem Sparty a wojskami perskimi. Zwycięstwo odniosła w niej Persja, jednak poniosła ogromne straty w ludziach.

    Członkowie Związku poza okresem hieromenii mogli toczyć między sobą wojny, jednak obowiązywały ich następujące zasady:

  • zakaz burzenia murów miejskich,
  • zakaz odcinania dopływu wody lub zatruwania jej,
  • obowiązek zbiorowego odwetu na polis, która naruszała jedną z dwóch poprzednich zasad. Zobowiązywali się także strzec wyroczni przed zbeszczeszczeniem i rabunkiem.
  • Egzekwowanie przestrzegania tych zasad należało do dygnitarzy zwanych pilagorami. Ich liczba nie była ograniczona. W przypadku profanacji świątyni, członkom przysługiwało także prawo nadzoru wojskowego wobec profana.

    Ajschines (również Eschines) (ok. 390 - 315 p.n.e.) grecki polityk i mówca. Jeden z 10 najwybitniejszych mówców greckich. Pochodził z rodziny zubożałej po II wojnie peloponeskiej. Zwolennik pokoju z Macedonią, w swych mowach zwalczał poglądy Demostenesa.Igrzyska pytyjskie – igrzyska panhelleńskie organizowana w Delfach ku czci boga Apollina, drugie co do ważności po igrzyskach olimpijskich wydarzenie o charakterze religijno-sportowym w starożytnej Grecji.

    Rada amfiktionii organizowała igrzyska pytyjskie, dysponowała dobrami świątyni w Delfach i broniła interesów boga, zarządzając rozpoczęcie świętych wojen przeciw sąsiednim ludom, które nastawały na dobra sanktuarium. Z drugiej strony związek panhelleński, jakim była amfiktionia, starał się niejednokrotnie zażegnać kłótnie między państwami i rozwiązywać spory na drodze pokojowej. Organem rozjemczym, a w razie potrzeby także wydającym uzasadnienia dla interwencji wewnątrz jednej z polis członkowskich, była wyrocznia w Delfach.

    Delfy (gr. Δελφοί Delfoi, łac. Delphi) – prastare miasto i świątynia grecka u stóp Parnasu, 13 km od Zatoki Korynckiej, na drodze z Termopilów na Peloponez. Aktualnie Delfy, to nazwa miejsca archeologicznego i nazwa gminy, odległych o 165 km od Aten.Apollo (gr. Ἀπόλλων Apóllōn, zwany też Φοῖβος Phoibos "Jaśniejący", łac. Apollo) – w mitologii greckiej syn Zeusa i Leto. Urodził się na wyspie Delos. Był bliźniaczym bratem Artemidy. Uważany za boga piękna, światła, życia, śmierci, muzyki, wróżb, prawdy, prawa, porządku, patrona sztuki i poezji, przewodnika muz (Ἀπόλλων Μουσηγέτης Apóllōn Mousēgétēs). Przebywał na Parnasie, skąd zsyłał natchnienie.

    Funkcje administracyjno-skarbowe pełnili początkowo kapłani z obu świątyń, z czasem jednak wprowadzono specjalny fundusz i obowiązkowe składki na utrzymanie miejsc kultu.

    Po bitwie pod Cheroneą amfiktionia wyemitowała monetę, jedyną jaka miała charakter panhelleński i stanowiła symbol jedności Greków.

    Zobacz też[]

  • ekechejria
  • Przypisy

    1. Ajschines, Mowa o przeniewierczym poselstwie, 115, Mowa przeciw Ktezyfontowi, 108nn.
    2. Święte wojny: w 580 p.n.e. przeciw miastu Krissa w Fokidzie, w 448 p.n.e., w latach 355–345 p.n.e. oraz w 338 p.n.e.; ta ostatnia zakończyła się klęską pod Cheroneą. Święte wojny.

    Bibliografia[]

  • Kazimierz Feliks Kumaniecki, Historia kultury starożytnej Grecji i Rzymu, Warszawa 1964.
  • Stefan Oświecimski, Zeus daje tylko znak, Apollo wieszczy osobiście. Starożytne wróżbiarstwo greckie, Wrocław [etc.]: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1989, ISBN 83-04-03089-6.
  • Polis (gr. πόλις l.mn. πόλεις poleis, pierwotnie „miejsce warowne”) – forma państwa w starożytnej Grecji. Słowo to przyjęło się tłumaczyć jako miasto-państwo, jest to jednak wybór niezbyt precyzyjny, gdyż sugeruje istnienie państwowego aparatu władzy oraz wskazuje na niewielki zajmowany obszar (miasto) jako cechę charakterystyczną. Tymczasem istotą polis (w formie dojrzałej występującej w epoce klasycznej) jest sposób sprawowania władzy – to niezależna wspólnota obywateli, którzy rządzą się sami, nie tworząc oderwanych od społeczeństwa struktur państwowych (brak jest reprezentacji politycznej). Wspólnota ta zamieszkiwała określony obszar (zwykle składający się z ośrodka miejskiego i okolicznych terenów wiejskich), połączona była językiem, pielęgnowanymi kultami religijnymi i wyznawanymi wartościami moralnymi.Kazimierz Feliks Kumaniecki, pseud. Jutro, Kozakiewicz (ur. 18 maja 1905 w Krakowie, zm. 8 czerwca 1977 w Warszawie) – polski filolog klasyczny, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, członek Polskiej Akademii Nauk.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Mur obronny – ciągła konstrukcja warowna w postaci muru wykonanego z kamienia lub cegły. Podstawowa część każdej murowanej fortyfikacji.
    Starożytna Grecja – cywilizacja, która w starożytności rozwijała się w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na wyspach okolicznych mórz (Egejskiego, Jońskiego), wybrzeżach Azji Mniejszej, a później także w innych rejonach Morza Śródziemnego. Starożytna Grecja uważana jest za kolebkę cywilizacji zachodniej. Grecka kultura, sztuka, mitologia, filozofia, nauka zostały za pośrednictwem Rzymian przekazane Europie i wywierały na jej mieszkańców ogromny wpływ w różnych okresach dziejów.
    Fokida lub Focyda (nowogr. Φωκίδα, starogr. Φωκίς) – kraina w środkowej Grecji nad Zatoką Koryncką, w której wznoszą się góry Parnas i Kirfis. Kraina należała w starożytności do Związku Etolskiego. Głównymi miastami były Elateja i ośrodek religijny Delfy. Według mitologii w tej krainie Prometeusz ulepił człowieka, a Edyp zabił swojego ojca, Lajosa.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.015 sek.