• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Amerykański model nadzoru korporacyjnego

    Przeczytaj także...
    Ład korporacyjny lub władztwo korporacyjne lub kolektywne władanie lub nadzór właścicielski (ang. corporate governance) - pojęcie to należy rozpatrywać w trzech różnych, ale ściśle ze sobą powiązanych aspektach.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.
    Interesariusze (ang. stakeholders) – podmioty (osoby, społeczności, instytucje, organizacje, urzędy), które mogą wpływać na przedsiębiorstwo oraz pozostają pod wpływem jego działalności. Pojęcie zostało użyte po raz pierwszy w 1963 roku przez Stanford Research Institute.

    Historia[edytuj kod]

    Podstawy amerykańskiego modelu nadzoru korporacyjnego (lub tzw. ładu korporacyjnego) zostały ukształtowane około 1791 r., kiedy parlament New Jersey powołał Society for the Establishment of Useful Manufactures (SUM). Prospekt tej korporacji stwierdzał, że będzie ona zarządzana przez radę 13 dyrektorów wybranych przez akcjonariuszy, niezależnie 5 akcjonariuszy utworzy komitet audytu, posiadający dostęp do danych finansowych. Na ukształtowanie się systemu w obecnej formie miały wpływ różne wydarzenia, poczynając od – wielkiego krachu na giełdzie w 1929 r. – po którym poglądy na funkcjonowanie korporacji, ich znaczenia dla społeczeństwa i akcjonariuszy, zaczęły być szerzej analizowane przez kręgi naukowe, po różne postulaty pojawiające się w związku ze światową ekspansją korporacji założonych w USA, która nastąpiła po II wojnie światowej, a także pojawieniem się teorii agencji i kosztów transakcyjnych, kryzysem azjatyckim w latach dziewięćdziesiątych oraz falą bankructw we wczesnych latach 2000 (Enron, Worldcom). Wszystkie te wydarzenia miały wpływ na obecny kształt nadzoru korporacyjnego w USA. W różnych okresach podstawowym postulatem zmian była większa ochrona akcjonariuszy indywidualnych, instytucjonalnych, czy też interesów społecznych.

    Dyrektor generalny (ang. Chief Executive Officer, CEO) – osoba dysponująca ostateczną władzą wykonawczą w organizacji lub przedsiębiorstwie. Funkcjonalnie odpowiada polskiemu prezesowi zarządu.Łaciński model nadzoru korporacyjnego – jest rozwiązaniem pośrednim pomiędzy modelem niemieckim a modelem amerykańskim. Stosowany jest w krajach takich jak np. Francja, Hiszpania, Włochy. Akcjonariusze w przypadku korporacji działających w modelu łacińskim mają większy wpływ na działanie spółki niż w modelu niemieckim, jednocześnie jest on przeważnie mniejszy niż w modelu amerykańskim.

    Nazewnictwo[edytuj kod]

    Ponieważ bardzo podobny model jest stosowany w Wielkiej Brytanii, jest on określany niekiedy jako model anglo – amerykański, pomimo tego, że pomiędzy rozwiązaniami przyjętymi w USA i Wielkiej Brytanii występują pewne rozbieżności. W literaturze anglojęzycznej można spotkać się także z określeniem go jako tzw. modelu liberalnego.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Zysk – w rachunkowości jest to dodatni wynik finansowy przedsiębiorstwa, danej inwestycji lub zaciągniętej pożyczki. Zysk stanowi realny zarobek przedsiębiorstwa i jest przedmiotem materialnego zainteresowania, a także źródłem dochodów właścicieli, załogi przedsiębiorstwa oraz finansowania jego rozwoju. Zysk jest wartością ekstensywną i nie określa bezpośrednio efektywności gospodarowania lub inwestowania.

    Podstawowe cechy[edytuj kod]

  • W swoich założeniach amerykański model nadzoru korporacyjnego ma zapewniać akcjonariuszom maksymalizacje ich celów (zysku, wzrostu wartości akcji).
  • Korporacja zarządzana jest przez Radę Dyrektorów (przeważnie 13), wybieranych przez akcjonariuszy.
  • W składzie rady znajdują się przeważnie dyrektorzy zewnętrzni i wewnętrzni, skupieni w kilku komitetach, z których najważniejszy to komitet audytu.
  • Rada dyrektorów wybiera dyrektora generalnego, który zajmuje się bieżącym zarządem korporacją.
  • Tradycyjnie dyrektor generalny ma w stosunku do akcjonariuszy dwa podstawowe obowiązki – obowiązek lojalności i należytej staranności.
  • System amerykański zakłada że podstawowym interesariuszem w korporacji są akcjonariusze, w związku z tym cały model nadzoru korporacyjnego skoncentrowany jest na relacjach pomiędzy radą dyrektorów a akcjonariuszami.
  • Krytyka – najczęściej wskazywane słabe strony modelu amerykańskiego[edytuj kod]

  • Nakierowanie się korporacji wyłącznie na zysk, powodujące marginalizacje pozycji innych interesariuszy (pracowników, społeczeństwa, państwa).
  • Zobacz[edytuj kod]

  • Ład korporacyjny
  • Angielski model nadzoru korporacyjnego
  • Niemiecki model nadzoru korporacyjnego
  • Łaciński model nadzoru korporacyjnego
  • Bibliografia[edytuj kod]

  • K.Lis, H. Sterniczuk: Nadzór korporacyjny. Kraków: Oficyna Ekonomiczna, 2005, s. 124-128. ISBN 83-89355-83-3.
  • M.Jerzemowska: Nadzór korporacyjny. Warszawa: PWE, 2002, s. 41-49. ISBN 83-208-1382-4.
  • A.Berle, G. Means: Modern corporation and private property. Nowy Jork: McMillan, 1932.
  • II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Niemiecki model nadzoru korporacyjnego – łączy w sobie ochronę interesów akcjonariuszy, jak również pracowników korporacji. Tym samym model ten oparty jest przede wszystkim na teorii koncesji. W modelu niemieckim, organem kontroli i reprezentacji interesów akcjonariuszy jest rada nadzorcza.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Enron Corporation – dawne amerykańskie przedsiębiorstwo energetyczne z siedzibą w Houston w Teksasie. Pod koniec 2001 roku przedsiębiorstwo ogłosiło bankructwo, po skandalu związanym z fałszowaniem dokumentacji finansowej firmy. Przed ogłoszeniem bankructwa Enron zatrudniał około 22 000 pracowników i był jednym z czołowych światowych przedsiębiorstw branży energetycznej.
    Wielki kryzys, określany też mianem wielkiej depresji – najprawdopodobniej największy kryzys gospodarczy w XX wieku, który, według większości historyków, miał miejsce w latach 1929-1933 i objął, zgodnie z opinią większości ekspertów, praktycznie wszystkie kraje (oprócz ZSRR) oraz praktycznie wszystkie dziedziny gospodarki.
    Angielski model nadzoru korporacyjnego ukształtował się w podobnym okresie jak model amerykański. W wielu publikacjach oba modele uznaje się za tożsame, istnieje jednak kilka cech modelu angielskiego, które odróżniają go od rozwiązań stosowanych w USA.
    Society for the Establishment of Useful Manufactures (S.U.M.) (pol. Towarzystwo ustanawiania przydatnych manufaktur. T.U.M) – prywatna, sponsorowana przez państwo korporacja, założona w 1791, w celu promowania rozwoju przemysłowego dorzecza rzeki Passaic w New Jersey.
    Korporacja – rodzaj organizacji (społecznej), zazwyczaj posiadającej osobowość prawną, której istotnym substratem są jej członkowie (korporanci).
    Koszt transakcyjny (ang. transaction cost) – koszty wynikające ze współdziałania wielu podmiotów gospodarczych. Pojęcie wprowadzone przez Ronalda Coase, a rozwinięte przez Olivera Williamsona w teorii kosztów transakcyjnych.
    Akcjonariusz – posiadacz akcji spółki akcyjnej i tym samym podmiot praw i obowiązków wynikających ze statutu spółki.

    Reklama