• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Amdo

    Przeczytaj także...
    Tybetański Region Autonomiczny, Tybet (tyb.: བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་, Wylie: Bod-rang-skyong-ljongs, ZWPY: Poi Ranggyong Jong; chiń.: 西藏自治区; pinyin: Xīzàng Zìzhìqū) – region autonomiczny Chińskiej Republiki Ludowej ze stolicą w Lhasie. Powstał w 1965 roku w wyniku połączenia dotychczasowego regionu Tybet i terytorium Qamdo. Obejmuje jednak jedynie 1,2 z 2,5 mln km² terytorium historycznego Tybetu.Hanyu pinyin – oficjalna transkrypcja standardowego języka mandaryńskiego (putonghua) – urzędowego języka Chin – na alfabet łaciński.
    Język tybetański (tyb. བོད་སྐད།, Wylie: bod-skad, ZWPY: Pögä) to język z gałęzi tybeto-birmańskiej rodziny języków sino-tybetańskich. Jest językiem ojczystym Tybetańczyków. Używany w Tybecie, Syczuanie, Qinghai (regiony w granicach obecnej Chińskiej Republiki Ludowej) oraz w Bhutanie, Indiach, Nepalu, a także w diasporze Tybetańczyków rozproszonych m.in. w Norwegii, Szwajcarii, Republice Chińskiej i USA. Posługuje się nim ok. 6,5 mln ludzi.
    Historyczny obszar Tybetu

    Amdo (tyb.: ཨ༌མདོ, Wylie: a mdo, ZWPY: Amdo; chiń.: 安多; pinyin: Ānduō) – historyczny region Tybetu, obejmujący terytoria na wschód od Wyżyny Tybetańskiej i na południe od jeziora Kuku-nor. Obejmuje południową część dzisiejszej prowincji Qinghai i północno-wschodnią część Tybetańskiego Regionu Autonomicznego. Amdo jest krainą górzystą, położoną około 5000 m n.p.m.

    Tybetański pinyin (chin. 藏文拼音 Zàngwén Pīnyīn, stąd skrót ZWPY) – oficjalna transkrypcja języka tybetańskiego przy użyciu alfabetu łacińskiego, używana na terenie ChRL. Oparta jest na wymowie lhaskiej. W przeciwieństwie do transliteracji Wyliego oddaje nie sposób zapisu w alfabecie tybetańskim, lecz rzeczywistą wymowę. Nie oddaje jednak tonów języka tybetańskiego.Kuku-nor (chiń.: 青海湖; pinyin: Qīnghǎi Hú; tyb.: མཚོ་སྔོན་པོ, Wylie: Mtsho-sngon-po, ZWPY: Co Ngoinbo) – słone, bezodpływowe jezioro pochodzenia tektonicznego w Chinach, w prowincji Qinghai. Zajmuje powierzchnię ok. 4,5 tys. km² i leży na wysokości 3196 m n.p.m., jego maksymalna głębokość to 33 m.

    Z prowincji Amdo pochodzi XIV Dalajlama, Tenzin Gjaco.

    Język chiński (chiń. upr. 汉语, chiń. trad. 漢語, pinyin Hànyǔ; lub chiń. upr./chiń. trad. 中文, pinyin Zhōngwén) – język lub grupa spokrewnionych języków (tzw. makrojęzyk), należących do rodziny chińsko-tybetańskiej.Tenzin Gjaco, XIV Dalajlama (tyb. ལྷ་མོ་དོན་འགྲུབ་, wylie: bstan ’dzin rgya mtsho, ZWPY: Dainzin Gyaco; ur. 6 lipca 1935) – duchowy i polityczny przywódca narodu tybetańskiego, laureat pokojowej nagrody Nobla (1989).

    Bibliografia[]

  • Edward Kajdański, Chiny. Leksykon, Książka i Wiedza, Warszawa 2005, ISBN 83-05-13407-5
  • Wyżyna Tybetańska (chiń.: 青藏高原; pinyin: Qīngzàng Gāoyuán; tyb.: བོད་ས་མཐོ།, Wylie: bod sa mtho, ZWPY: Boi Gangto) – wyżyna w Azji Środkowej, w południowo-zachodnich Chinach (Tybetański Region Autonomiczny, Qinghai, częściowo Sinciang i Syczuan) i w niewielkiej części na zachodzie na spornym terytorium chińsko-indyjskim. Od północy otaczają ją góry Kunlun, Ałtyn-Tag i Qilian Shan, a od południa Himalaje. Od zachodu wyżynę ograniczają Pamir i Karakorum, od wschodu zaś pasma Hengduan Shan. Wyżyna zajmuje ok. 2,5 mln km² i wznosi się średnio na wysokość 4000–5000 m n.p.m., co czyni ją najwyżej położoną wyżyną na Ziemi.Transliteracja Wyliego – najczęściej stosowana transliteracja języka tybetańskiego, zaprezentowana przez tybetologa Turella Wyliego (1927 - 1984) w 1959. Została przystosowana do klawiatury standardowej maszyny do pisania, dlatego nie wymaga stosowania znaków diakrytycznych.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.018 sek.