• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Alizaryna

    Przeczytaj także...
    Reakcja syntezy (reakcja tworzenia) – reakcja chemiczna, w wyniku której z prostych substratów powstają bardziej złożone produkty.Pierre Jean Robiquet (ur. 13 stycznia 1780 w Rennes, zm. 29 kwietnia 1840 w Paryżu) – francuski chemik i farmaceuta. Zapoczątkował prace nad aminokwasami białkowymi dzięki identyfikacji i wydzieleniu w 1806 ze szparagów pierwszego z nich, który nazwał asparaginą (odkrycia dokonał wraz z Louisem Nicolasem Vauquelinim). Pierre Jean Robiquet był jednym z ojców współczesnej farmacji dzięki odkryciu i wydzieleniu (w 1832) kodeiny, związku aktywnego leków przeciwbólowych.
    Pochodna (inaczej derywat) – związek chemiczny powstały przez zastąpienie jednego lub kilku atomów cząsteczki (najczęściej wodoru) grupą funkcyjną lub grupą innych atomów. Np. krezol (C6H4(CH3)OH) jest pochodną fenolu (C6H5OH), który z kolei jest pochodną benzenu (C6H6). Jednocześnie krezol jest pochodną toluenu (C6H5CH3), który także jest pochodną benzenu.

    Alizaryna (czerwień alizarynowa), C14H8O4organiczny związek chemiczny z grupy chinonów, pochodna antrachinonu. Czerwony barwnik znany już w starożytności.

    Otrzymywanie[ | edytuj kod]

    Dawniej otrzymywana z korzeni marzany barwierskiej, w której występuje jako glikozyd o nazwie kwas ruberytrynowy. Obecnie wytwarzana syntetycznie w wyniku stapiania zasady sodowej z kwasem antrachinono-2-sulfonowym.

    Korzeń (łac. radix) – część sporofitu, która dostarcza roślinom wodę i substancje odżywcze (sole mineralne), utrzymuje rośliny na podłożu i służy do gromadzenia substancji zapasowych. Występuje niemal u wszystkich roślin naczyniowych, nieobecny jest jedynie u posiadających chwytniki psylotowych i niektórych roślin, u których korzeń zanikł wtórnie (np. u pływaczy i wolffii bezkorzeniowej). Rośliny zakorzenione są zwykle w glebie, u epifitów wykształcają się korzenie powietrzne, u hydrofitów korzenie zanurzone.Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e.

    Alizaryna została po raz pierwszy otrzymana z materiału roślinnego i oznaczona przez Pierre’a Jeana Robiqueta i Jeana Jaquesa Colina w 1826 roku.

    Alizaryna była pierwszym barwnikiem naturalnym otrzymanym w roku 1869 na drodze syntezy chemicznej.

    Zastosowanie[ | edytuj kod]

    Barwienie materiałów biologicznych alizaryną pozwala na detekcję złogów wapnia.

    Sól sodowa sulfonowanej pochodnej alizaryny znana jest jako alizaryna S. Jest to substancja krystaliczna koloru żółtego, rozpuszczalna w wodzie, stosowana jako wskaźnik kwasowo-zasadowy oraz w chemii analitycznej do wykrywania kationów glinu.

    Sole – związki chemiczne powstałe w wyniku całkowitego lub częściowego zastąpienia w kwasach atomów wodoru innymi atomami, bądź grupami o właściwościach elektrofilowych, np. kationy metali, jony amonowe i inne postaci XR4 (gdzie X = {N, P, As, ...}, R - dowolna grupa organiczna) itp. Sole znalazły liczne zastosowania jako nawozy sztuczne, w budownictwie, komunikacji, przemyśle spożywczym i wielu innych. Sole występują w przyrodzie, jako minerały lub w organizmach żywych w roztworach płynów ustrojowych.Wydawnictwa Naukowo-Techniczne (WNT) – polskie wydawnictwo założone w 1949 z siedzibą w Warszawie, do 1961 działało pod firmą Państwowe Wydawnictwa Techniczne.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Podręczny słownik chemiczny, Romuald Hassa (red.), Janusz Mrzigod (red.), Janusz Nowakowski (red.), Katowice: Videograf II, 2004, s. 22, ISBN 83-7183-240-0.
    2. Alizaryna (nr 122777) w katalogu produktów Sigma-Aldrich (Merck KGaA).
    3. Mały słownik chemiczny. Jerzy Chodkowski (redaktor). Wyd. V. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.
    4. Encyklopedia techniki CHEMIA. Warszawa: WNT, 1965.
    5. Jaime Wisniak, Jean Jacques Colin, „Revista CENIC Ciencias Biológicas”, 48, 2017, s. 112–120 [dostęp 2018-10-29].1 stycznia
    6. Hans-Samuel Bien, Josef Stawitz, Klaus Wunderlich, Anthraquinone Dyes and Intermediates, [w:] Ullmann’s Encyclopedia of Industrial Chemistry, Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA, 2000, DOI10.1002/14356007.a02_355, ISBN 978-3-527-30673-2 (ang.).
    7. J.C. Lievens, F. Bernal, C. Forni, N. Mahy i inni. Characterization of striatal lesions produced by glutamate uptake alteration: Cell death, reactive gliosis and changes in GLT1 and GADD45 mRNA expression. „Glia”. 29 (3), s. 222–232, 2000. PMID: 10642749. 
    8. Karl-Heinz Lautenschläger, Werner Schröter, Grzegorz Mlostoń, Andrzej (chemia) Dworak, Andrea Wanninger: Nowoczesne kompendium chemii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 749–751. ISBN 978-83-01-14906-2.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Marzena Błachnio: Badania ekstrakcyjno-spektrofotometryczne układu jon metalu-Alizaryna S-Aliquat 336. Lublin: Zakład Chemii Nieorganicznej AM, 1987.
  • Chemiczne wskaźniki pH – związki chemiczne, których barwa zmienia się zależnie od pH środowiska, w którym się znajdują.PMID (ang. PubMed Identifier, PubMed Unique Identifier) – unikatowy identyfikator przypisany do każdego artykułu naukowego bazy PubMed.




    Warto wiedzieć że... beta

    Barwniki – związki chemiczne wybiórczo absorbujące promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie widzialnym (o długości fali od ok. 400 do 780 nm) warunkujące barwę organizmów roślinnych i zwierzęcych albo nadające barwę przedmiotom użytkowym; służą do barwienia (barwienie włókien) m.in. włókien naturalnych i chemicznych, tworzyw sztucznych, skóry, papieru, żywności. Według współczesnej, tzw. elektronowej, teorii barwności barwa związku organicznego jest spowodowana obecnością w jego cząsteczce sprzężonych układów elektronów π, które bardzo łatwo ulegają wzbudzeniu, absorbując promieniowanie o określonej długości fali w widzialnej części widma; nie pochłonięte składniki (obszary) widma zostają odbite dając wrażenie barwy. W teorii klasycznej barwa związku zależy od obecności w jego cząsteczce ugrupowania atomów, zwanych chromoforem; związek barwny staje się barwnikiem dopiero po wprowadzeniu do jego cząsteczki ugrupowania atomów, zwanych auksochromem. W farbiarstwie włókienniczym zastosowanie praktyczne mają jedynie barwniki odznaczające się trwałością otrzymanych wybarwień, tzn. ich odpornością na działanie światła, potu, chloru , tarcie w stanie suchym i wilgotnym oraz pranie w ciepłym roztworze mydła, prasowanie, oraz te barwniki, które nie działają szkodliwie na organizm człowieka (nie wywołują odczynów alergicznych).
    Glikozydy – grupa organicznych związków chemicznych zbudowanych z części cukrowej i aglikonowej. Są to pochodne cukrów, których półacetalowe grupy –OH przy pierwszym atomie węgla są zastąpione innymi grupami organicznymi, np. −OR lub −NR2. Wiązanie pomiędzy cukrem a aglikonem nazywa się wiązaniem glikozydowym.
    Wodorotlenek sodu, NaOH – nieorganiczny związek chemiczny z grupy wodorotlenków, należący do najsilniejszych zasad.
    Merck KGaA (Niemiecki Merck, Merck Darmstadt) założona w Niemczech firma farmaceutyczna i chemiczna z główną siedzibą zlokalizowaną w Darmstadt, uważana za najstarszą działającą firmę z tej branży.
    Kwas ruberytrynowy – organiczny związek chemiczny z grupy glikozydów, 2-β-prymwerozyd alizaryny. Został wyizolowany z korzeni marzany barwierskiej. Występuje także w innych gatunkach z rodziny marzanowatych, m.in. w Oldenlandia umbellata i Morinda officinalis.
    Sulfonowanie – reakcja chemiczna polegająca na podstawieniu do związku chemicznego grupy sulfonowej –SO2OH lub –SO2OR przez działanie odpowiednim związkiem sulfonującym. W wyniku sulfonowania tworzą się tzw. związki sulfonowe.
    Kation − jon o ładunku dodatnim (+). Indywiduum chemiczne występujące zawsze w obecności jonu o ładunku przeciwnym (anionu) w przypadku medium elektrycznie obojętnego (zasada zachowania ładunku). Kationy mogą być zarówno organiczne jak i nieorganiczne. Podczas elektrolizy stopionych soli jak i roztworów wodnych z rozpuszczoną substancją jonową, kationy podążają do elektrody ujemnej (o dodatnim potencjale) zwanej katodą.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.022 sek.