• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Alidzi

    Przeczytaj także...
    Fatima Zahra zwana też Fatemeh Al Zahraa lub Fatima Az-Zahra (arab.: فاطمة الزهراء) (ur. 605, zm. 632) była najmłodszą i ukochaną córką proroka Mahometa i jego żony Chadidży. W roku 625 poślubiła kuzyna swego ojca, Alego – późniejszego kalifa. Została matką Husajna i Hasana. Wywodzą się od nich potomkowie Mahometa.Afryka Północna – region Afryki, obejmujący północną część kontynentu. Zazwyczaj do krajów Afryki Północnej zalicza się:
    Hasan ibn Ali ibn Abi Talib (ok. 625 - 669) - drugi, a według niektórych szyitów pierwszy (z pominięciem Alego) imam szyicki.

    Alidzi – potomkowie Alego, w szczególności z jego małżeństwa z Fatimą.

    Ali z szeregu swoich żon i konkubin miał czternastu synów i jedenaście córek. Po zamordowaniu Alego w roku 661 jego najstarszy syn Hasan (zm. ok. 670) początkowo uznał władzę Umajjadów, jednak po śmierci jego brata Husajna w bitwie pod Karbalą w roku 680 popierający Alidów szyici otwarcie ją zakwestionowali. Pretendujący do dziedzictwa po Mahomecie i tym samym zwierzchnictwa nad muzułmańską ummą Alidzi wywodzili początkowo swoje prawa raczej na pochodzeniu od Alego, krewnego Proroka, ponieważ istotne znaczenie miało pokrewieństwo ze strony męskiej. Powodowało to jednak roszczenia innych niż potomkowie Alego i Fatimy członków rodu, a także krewnych jego ojca Abu Taliba. Na pokrewieństwo z Prorokiem przez Fatimę Alidzi zaczęli się powoływać w momencie dojścia do władzy Abbasydów, którzy wywodzili się od wuja Mahometa Abbasa. Tym samym termin Alidzi zaczął być stosowany jedynie do potomków Hasana i Husajna, dwóch synów Alego i Fatimy. Abbasydzi formalnie działali na rzecz przywrócenia władzy rodu Proroka, Haszymitów, tym samym przyciągając do siebie Allidów, jednak po zwycięstwie nad Umajjadami okazało się że potomkowie Abbasa nie kwapią się do oddania władzy Alidzkiej gałęzi rodu. Tym samym Alidzi znaleźli się w opozycji także w stosunku do Abbasydów. Mimo ponawianych prób Alidom nigdy nie udało się zdobyć władzy centralnej, jednak założyli szereg znaczących lokalnych dynastii, takich jak Idrysydzi i Saadyci w Maroku, Zajdyci w Tabarystanie i Jemenie, Fatymidzi w Afryce Północnej, Szarifowie w Mekce.

    Zajdyci – najmniejsza i najbardziej zbliżona do sunnizmu (i mutazylitów) grupa szyitów. Powstali w VIII wieku jako zwolennicy imamatu Zajda ibn Alego ibn Husajna, brata Muhammada al Bakira – uznawanego za imama przez imamitów i ismailitów. Prawo do imamatu miał uzyskać poprzez wywołanie rewolty przeciw kalifom (jego brat był wówczas bierny). Uznają pierwszych 4 imamów (wliczając Alego), którzy jednak nie są postaciami nadprzyrodzonymi, a głównie przywódcami i zarządcami. Jako jedyni szyici tolerowali częściowo władzę pierwszych kalifów. Uznają, że imamat nie musi przechodzić z ojca na syna, a warunkiem wystarczającym jest pochodzenie od Alego. Nie uznają imamickiej koncepcji ukrytego imama, dzieląc poglądy z ismailitami poprzez wiarę w żyjących imamów. Zajdyci występowali w Jemenie i Persji. W latach 864/865 – 928 rządzili w Tabarystanie. Duchowni zajdyccy sprawowali władzę w Jemenie Północnym w latach 897 (893, imamat powstał dopiero w 964) – 1962 (z licznymi przerwami), używając często tytułu kalifa. Ostatni raz stracili władzę we wrześniu 1962, kiedy to po śmierci imama Ahmada ibn Jahja (18 września) jego syn i następca Muhammad został obalony przez lewicowych wojskowych (26 września). Zajdyci jako jedyni szyici stworzyli koncepcję wakatu na pozycji imama- imamowie mogą zanikać i powracać. Takie dwie przerwy między imamatami miały miejsce w latach 928 – 964 i od 1962; obecnie zajdyci oczekują trzeciego imamatu. Wierzą również, że imamem może być w tym samym czasie więcej niż jedna osoba. Idrysydzi - pierwsza islamska dynastia w Maroku. Założycielem dynastii był Idris I, wypędzony z Bagdadu, przyjęty przez plemiona berberyjskie.

    Alidzi jako potomkowie Proroka mają prawo do noszenia zielonych turbanów i tytułów honorowych: sajjida (potomkowie Husajna) i szarifa (potomkowie Hasana). Ich przynależność do rodu Proroka potwierdzają dyplomy lub drzewa genealogiczne poświadczone przez opiekunów gminy alidzkiej, zwanych Nakibami.

    Józef Bielawski (ur. 12 sierpnia 1910 w Starej Wsi koło Brzozowa, zm. 19 września 1997 w Warszawie) – polski arabista i islamista, twórca pierwszych stacjonarnych polskich studiów islamistycznych. Stworzył od podstaw nowoczesną i największą w Polsce arabistykę na Wydziale Orientalistycznym Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie po dziś dzień kontynuuje się zapoczątkowane przez niego kierunki badań.Husajn ibn Ali ibn Abi Talib (arab. حسين بن علي بن أﺑﻲ طالب; ok. 626 - 10 października 680) - trzeci imam szyicki.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. I.K. Poonowala: ALĪ B. ABÍ TĀLEB I. Life (ang.). Encyclopaedia Iranica. [dostęp 27 kwietnia 2008].
    2. Janusz Danecki: Podstawowe wiadomości o islamie. [T.] 1. Warszawa: Dialog, 1997, s. 275-277. ISBN 83-86483-40-7.
    3. Danuta Madeyska: Alidzi. W: Józef Bielawski (red. nauk.): Mały słownik kultury świata arabskiego. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1971, s. 51-52.Sprawdź autora:1.
    4. Jerzy Hauziński: Burzliwe dzieje Kalifatu Bagdadzkiego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993, s. 32, 46-47. ISBN 83-01-10988-2.
    5. Kultura islamu: słownik. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1997, s. 31-32. ISBN 83-02-06373-8.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Józef Bielawski (red. nauk.): Mały słownik kultury świata arabskiego. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1971.Sprawdź autora:1.
  • Janusz Danecki: Podstawowe wiadomości o islamie. [T.] 1. Warszawa: Dialog, 1997. ISBN 83-86483-40-7.
  • Jerzy Hauziński: Burzliwe dzieje Kalifatu Bagdadzkiego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993. ISBN 83-01-10988-2.
  • Kultura islamu: słownik. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1997. ISBN 83-02-06373-8.
  • Janusz Antoni Danecki (ur. 6 października 1946 w Katowicach) – polski arabista i islamista, językoznawca i literaturoznawca, profesor nauk humanistycznych, pracownik naukowy Katedry Arabistyki i Islamistyki Uniwersytetu Warszawskiego.Mekka (pełna nazwa: Makkat ul-Mukarramah, znana również jako Makka; ar. مكة) – święte miasto islamu, miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej, stolica prowincji Al-Hidżaz, położona u podnóża masywu górskiego (277 m n.p.m.) Dżabal al-Karnajt, w wąskiej i piaszczystej Dolinie Abrahama. Zamieszkuje ją ok. 1,7 mln ludzi. Trzecie co do wielkości miasto kraju.




    Warto wiedzieć że... beta

    Sajjid (arab. سيد; dosł.: pan, władca) - arabski zwrot grzecznościowy; niekiedy zastrzeżony jako tytuł honorowy, przynależny potomkom proroka Mahometa.
    Fatymidzi, arab. الفاطميون – ismailicka dynastia kalifów panująca w Północnej Afryce w latach 909–1171.
    Umma (lub ummah, arab. أمة) – arabskie słowo oznaczające naród, społeczność; w znaczeniu religijnym (islamskim) całą wspólnotę islamską.
    Haszymidzi vel dynastia Haszymidów (Banu Haszim) – arystokratyczny ród arabski z plemienia Kurajszytów, obejmujący potomków dziadka Mahometa, Haszima ibn Abd al-Manafa, wraz z nim samym.
    Ali ibn Abi Talib (arab. علي بن أﺑﻲ طالب, ur. ok. roku 600/22. P.H., według tradycji 13. radżaba w Mekce, zm. w styczniu 661/ramadanie 40. A.H. w Kufie) – brat stryjeczny, przybrany syn, a następnie zięć Mahometa, mąż Fatimy, pierwszy imam szyitów, ostatni z czterech kalifów prawowiernych (656-661/35-40. A.H.).
    Sadyci, Saadyci (arab. السعديون, As-Saʿdiyyūn) - arabska dynastia szarifijska, pochodzenia marabuckiego, panująca w Maroku w latach 1549–1659. Nazywali siebie Hasanidami (od Hasana, wnuka Proroka Mahometa), ale w historiografii przyjęło się miano nadane im w XVII wieku przez ich wrogów i następców, Alawitów, twierdzących, że wywodzą się oni zaledwie od Halimy as-Sadijji, mamki Proroka.
    Bitwa pod Karbalą – starcie zbrojne, które miało miejsce 10 października 680 r. (według kalendarza muzułmańskiego – 10 muharrama 61 r.), w pobliżu współczesnego miasta Karbala pomiędzy wojskami kalifa Umajjadów Jazida I i oddziałem trzeciego imama szyitów Husajna ibn Alego, który poniósł klęskę i zginął.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.717 sek.