• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ali ibn Abi Talib



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Basra (arab. Al-Basra, także Busra, Busrah) jest drugim co do wielkości miastem Iraku, ludność około 2.600.000 (szacunek z 2003). Położona nad szlaku wodnym Shatt al-Arab w pobliżu Zatoki Perskiej (55 km od ujścia), jest głównym portem kraju i stolicą prowincji Basra. Miasto leży nad rzeką Szatt al-Arab. Główny ośrodek gospodarczy na południu Iraku. Rafineria w Basrze przetwarza ropę z okolicznych bogatych złóż - możliwości przetwórcze 140 tys. baryłek dziennie (22,3 tys. m). Uniwersytet w Basrze, założony w 1964. Międzynarodowy port lotniczy.Fatima Zahra zwana też Fatemeh Al Zahraa lub Fatima Az-Zahra (arab.: فاطمة الزهراء) (ur. 605, zm. 632) była najmłodszą i ukochaną córką proroka Mahometa i jego żony Chadidży. W roku 625 poślubiła kuzyna swego ojca, Alego – późniejszego kalifa. Została matką Husajna i Hasana. Wywodzą się od nich potomkowie Mahometa.

    Ali ibn Abi Talib (arab. ‏علي بن أﺑﻲ طالب‎, ur. ok. roku 600/22. P.H., według tradycji 13. radżaba w Mekce, zm. w styczniu 661/ramadanie 40. A.H. w Al-Kufie) – brat stryjeczny, przybrany syn, a następnie zięć Mahometa, mąż Fatimy, pierwszy imam szyitów, ostatni z czterech kalifów prawowiernych (656–661/35-40. A.H.).

    Encyclopædia Iranica – kompleksowa anglojęzyczna encyklopedia skupiająca się na irańskiej historii, kulturze i cywilizacji, obejmująca okres od czasów prehistorycznych do współczesności. Wydawana jest przez Centrum Studiów Irańskich na Columbia University, a stworzona przez międzynarodowy komitet redakcyjny składający się z 38 osób, prowadzony przez Ehsana Yarshatera i Ahmada Ashrafa. Encyklopedia traktowana jako standardowa praca w dziedzinie badań Iranu.Hidżra (z arab. hidżra(t); هِجْرَة – wywędrowanie, zerwanie stosunków, ucieczka – inaczej hegira) – "Wielka Emigracja" proroka Mahometa oraz jego zwolenników z Mekki do Jasribu, późniejszej Medyny.

    Przez wielu muzułmanów, w szczególności szyitów, Ali jest uważany za najważniejszą po Mahomecie postać wczesnego okresu islamu, chociaż w tym kontekście sunnici wymieniają też czasem Umara lub Abu Bakra. Kontrowersje wokół dziedzicznego prawa Alego do przewodnictwa nad muzułmańską ummą doprowadziły do jej trwałego podziału na charydżytów, szyitów i sunnitów. Wokół jego postaci wytworzyła się z czasem ogromna ilość różnorakich tradycji i teologicznych interpretacji, które obdarzają go często cechami mesjanistycznymi, półboskimi lub wręcz uznają za Boga. Stanowił on i stanowi punkt odniesienia dla określenia swojej tożsamości przez wiele milionów ludzi.

    Arka Noego (hebr. תֵבָה tebah, łac. arca – skrzynia) – mityczna pływająca drewniana konstrukcja, która zgodnie z przekazami religii abrahamowych zbudowana została na polecenie Jahwe przez Noego, by mógł on ocalić własną osobę, swoją rodzinę (w sumie 8 osób) i przedstawicieli wszystkich gatunków zwierząt przed Potopem. Najbardziej znany opis arki znajduje się w biblijnej Księdze Rodzaju (6,14 – 8,19).Damaszek (arab. دمشق, transk. naukowa Dimašq, transk. polska Dimaszk; dialekt damasceński: š-Šām) – stolica oraz największe miasto Syrii – 1,71 mln mieszkańców (XII 2009), cały zespół miejski – 4,36 mln mieszkańców (2007). Leży w południowo-zachodniej części kraju, w oazie nad rzeką Barada u podnóża gór Antyliban, na skraju Pustyni Syryjskiej. Jest to największy ośrodek przemysłowy i naukowy w Syrii, jedno z czterech świętych miast islamu, a także (od 1268) siedziba prawosławnego Patriarchatu Antiochii, znaczący ośrodek handlowy. Aglomeracja Damaszku stanowi wydzieloną jednostką administracyjną Syrii.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Towarzysz Proroka[ | edytuj kod]

    Nie jest znana data urodzin Alego. Także przekazy dotyczące długości jego życia nie pomagają w jej ustaleniu, wykazują bowiem znaczną rozbieżność, z czego zdawali sobie sprawę już arabscy autorzy klasyczni. Jak w XIII/VII wieku pisał Jakut ibn Abdallah al-Hamawi „Nie ma zgody co do długości jego życia. Niektórzy twierdzą, że poniósł on śmierć w wieku 68 lat – uważają, że przyjął islam mając 15 lat. Inni mówią, że miał wtedy 66 lat, a przyjął islam jako trzynastoletni chłopiec. Jeszcze inni twierdzą, że (umarł) w wieku lat 63, a islam przyjął jako dziesięcioletnie dziecko. Wreszcie są i tacy, którzy uważają, że zmarł w wieku lat 59, a muzułmaninem stał się w wieku pięciu lat”. Ponieważ Ali zginął w roku 661/40., z danych podanych przez al-Hamawiego wynikałoby, że urodził się gdzieś pomiędzy rokiem 593/30. P.H., a 602/20. P.H. Szyici obchodzą święto jego urodzin 13. dnia miesiąca radżab.

    Adam (hebr. אדם; arab. آدم - "człowiek" / "mężczyzna"), dosł. "czerwony", od koloru ziemi, z której został ulepiony) i Ewa (hebr. חוה Chawa - "budząca życie"; arab. حواء Hawwaa) – według relacji biblijnych, zawartych w Księdze Rodzaju, pierwsi ludzie. Podobną historię zawiera tradycja manichejska; wzbogacona o dodatkowe elementy została też zawarta w Koranie.Talha Ibn Abd Allah (? - 656) (arab. طلحة بن عبيدالله) - towarzysz Proroka i jeden z rywali Alego w walce o kalifat.

    Ali był synem Abu Taliba, stryja Mahometa i głowy rodu Haszymitów, który niegdyś zaopiekował się osieroconym Prorokiem, oraz Fatimy bint Asad. Zgodnie z późniejszymi przekazami miał urodzić się wewnątrz Al-Kaby, co szyiccy tradycjoniści zgodnie uważają za wydarzenie jedyne w swoim rodzaju i świadectwo jego duchowego wywyższenia. Także wśród wielu sunnickich uczonych ten fakt jest uważany za coś wyjątkowego, choć być może nie właściwego tylko Alemu. Kiedy Ali miał około pięć lat Mahomet zabrał go do swojego domu, by w ten sposób odciążyć swojego wuja Abu Taliba, który popadł w długi. Ali większość dzieciństwa spędził zatem w domu Proroka. Według pierwszej i najsłynniejszej biografii Mahometa, napisanej przez Ibn Ishaka, Ali był drugą po Chadidży osobą nawróconą na islam. Kiedy w noc hidżry Mahomet uciekł z Mekki do Medyny, Ali spał w łóżku Proroka, z narażeniem życia wprowadzając w ten sposób w błąd jego prześladowców. Potem miał przez pewien czas pozostać w Mekce i na polecenie Mahometa oddać właścicielom wszystkie rzeczy, które powierzyli oni Prorokowi jako kupcowi. Dopiero wtedy opuścił on Mekkę.

    Al-Chidr (arab. الخضر, Al-H̱iḍr) – miasto w południowym Iraku, w muhafazie Al-Musanna. W 2009 roku liczyło ok. 34 tys. mieszkańców. Bitwa pod Medyną (arab. ‏غزوة الخندق) — bitwa pomiędzy siłami muzułmanów z Medyny i Kurajszytami z Mekki, która odbyła się w roku 627. W celu ochrony Medyny przed atakiem Kurajszytów, Mahomet nakazał otoczenie oazy fosą. Strategia ta okazała się na tyle skuteczna, że po dwóch tygodniach oblężenia, atakujący wycofali się nie mogąc sforsować nowej przeszkody.

    Ali wziął udział we wszystkich bitwach stoczonych przez muzułmanów pod przywództwem Mahometa, z wyjątkiem bitwy pod Tabukiem, kiedy Prorok kazał mu strzec jego rodziny, a jego odwaga stała się wręcz legendarna. W bitwie pod Badrem w roku 624/2. Mahomet wybrał go jako jednego z trzech wojowników do poprzedzającego bitwę pojedynku z trzema Kurajszytami. Ali szybko pokonał swojego rywala, a w trakcie bitwy miał własnoręcznie zabić jedną trzecią żołnierzy przeciwnika. Prawdopodobnie po bitwie pod Badrem Ali ożenił się z Fatimą, córką Mahometa, który powiedział Alemu, że Bóg nakazał mu oddać ją właśnie jemu. W roku 625/3. w przegranej bitwie pod Uhudem Alemu został powierzony sztandar Muhadżirów. Nie poddał się wówczas ogólnej panice i dzielnie bronił rannego Proroka. W Bitwie Rowu w roku 627/5. zabił wodza jedynej grupy jeźdźców, która przedarła się przez rów obronny wokół Medyny, tak że należący do niej żołnierze w popłochu uciekli. W trakcie ataku na Chajbar w roku 628/7., miał walnie przyczynić się do zwycięstwa, kiedy użył ciężkich żelaznych drzwi jako tarczy i tak chroniony zaatakował przeciwnika. W bitwie pod Hunajnem w roku 630/8., jako jeden z niewielu nie poddał się panice, która ogarnęła wojska muzułmańskie po tym jak wpadły w pułapkę, a według tradycji szyickiej miał zabić chorążego Banu Hawazin, co zadecydowało o zwycięstwie Mahometa.

    Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Sziraz (pers. شیراز) - miasto w południowym Iranie u podnóża gór Zagros, ośrodek administracyjny ostanu Fars i dawna stolica Persji. Jest szóstym co do wielkości miastem w kraju i jednym z głównych ośrodków kulturalnych i przemysłowych.

    Oprócz wojen Ali uczestniczył w innych ważnych wydarzeniach w życiu Mahometa. Kiedy po przybyciu do Medyny Prorok dokonał obrzędu zbratania się poprzez krew pomiędzy Muhadżirami a Ansarami, wybrał właśnie Alego jako swojego brata. Ali był jednym z jego sekretarzy i w takim charakterze własnoręcznie spisał Układ z Al-Hudajbijji zawarty w 628/6. roku pomiędzy Mahometem a starszyzną Mekki. W imieniu Proroka, w trakcie hadżdżu w 631/9. roku, ogłosił zakaz uczestniczenia niewiernych w przyszłych pielgrzymkach. To on został wybrany do zniszczenia bożków czczonych przez plemiona Banu Aus, Chazradż i Banu Tajj oraz tych znajdujących się w Al-Kabie.

    Noe (hebr. נוח Noaḥ, arab. نوح Nūḥ, w tłumaczeniu na pol znaczy: „odpoczynek; pocieszenie”) – według Księgi Rodzaju (Rdz 6,8 - 9,29) syn Lameka i dziesiąty potomek w linii od Adama przez Seta; patriarcha, człowiek prawy i sprawiedliwy.Umar ibn al-Chattab, także Omar (arab. عمر بن الخطاب) (ur. ok. 591, zm. 3 listopada 644 w Medynie) – od 634 drugi kalif, drugi z czterech zwanych później sprawiedliwymi, jeden z twórców potęgi imperium arabsko-muzułmańskiego.

    Ali i kwestia sukcesji po Mahomecie[ | edytuj kod]

    Naznaczenie Alego nad Stawem Chumm. Ilustracja do rękopisu Asar al-bakija Biruniego, płn.-zach. Iran, 1307. Zbiory Biblioteki Uniwersyteckiej w Edynburgu

    W chwili śmierci Mahometa przed muzułmańską wspólnotą stanęło zadanie rozstrzygnięcia sprawy następstwa po nim. Ścierały się ze sobą przede wszystkim dwie koncepcje: według pierwszej kryterium przejęcia władzy powinny być zasługi dla islamu, według drugiej pokrewieństwo z Prorokiem. Pierwsza z nich była bliższa tradycji beduińskiej, zgodnie z którą stanowisko wodza plemienia było obieralne. Przyjęcie drugiej koncepcji oznaczało oddanie władzy Alemu, który był najbliższym żyjącym męskim krewnym Mahometa. Zgodnie z muzułmańską tradycją, powracając ze swojej ostatniej pielgrzymki do Mekki (później nazwaną „pożegnalną”), Mahomet 16 marca 632/18. zu al-hidżdża 10. roku zatrzymał się nad Stawem Chumm i wziąwszy Alego za rękę powiedział: „O ludzie, wiedzcie, że czym Aaron był dla Mojżesza, tym Ali jest dla mnie, z wyjątkiem tego, że po mnie nie będzie żadnego proroka i on będzie waszym obrońcą (walī) po mnie. Dlatego Ali jest panem każdego, którego ja jestem panem”. Potem zaś podniósł rękę Alego i powiedział: „O Boże, bądź miłosierny dla tego, kto jest oddany Alemu, okaż wrogość temu, kto jest jego wrogiem, daj zwycięstwo temu, kto pomaga Alemu, i opuść tego, kto opuści Alego. Niech prawda prowadzi Alego do końca jego życia”.

    Nowy Testament (gr. Ἡ Καινὴ Διαθήκη, on Kainē Diathēkē) – druga, po Starym Testamencie, część Biblii chrześcijańskiej, powstała na przestrzeni 51-96 r. n.e.; stanowi zbiór 27 ksiąg, przedstawiających wydarzenia z życia Jezusa i wczesnego Kościoła oraz pouczenia skierowane do wspólnot chrześcijańskich, tradycyjnie datowanych na drugą połowę I wieku; niektórzy bibliści datują część ksiąg również na pierwszą połowę II wieku; główne źródło chrześcijańskiej doktryny i etyki.Usman ibn Affan (arab. عثمان بن عفان ) (ur. 574 w Mekce - zm. 17 lipca 656 w Medynie) - trzeci "kalif prawowierny". Kalifem został wybrany w 644 roku przez specjalną sześcioosobową radę i pozostał nim do końca życia. W trakcie jego panowania Arabowie zdobyli większą część Egiptu, Persji, Cypr, oraz część Kaukazu. Na stanowisku kalifa zastąpił go Ali ibn Abi Talib. Na jego rozkaz i za jego panowania skompilowano wersję Koranu. Często oskarżany był o nepotyzm. Został zabity przez buntowników i pochowano go w Medynie.

    Zdaniem szyitów Mahomet w ten sposób jasno objawił, że Ali ma przejąć po nim władzę, która następnie ma przejść na jego potomków. Tymczasem w trakcie narady po śmierci Proroka jego następcą (to jest kalifem) został wybrany Abu Bakr (632 - 634), co według szyitów było jawnym pogwałceniem woli Mahometa. Sunnici generalnie nie przeczą temu, że wydarzenia nad Stawem Chumm w wyżej opisanym kształcie miały miejsce, lecz „ich zdaniem Mahometowi chodziło [jedynie] o podkreślenie znaczenia Alego, który był bardzo nielubiany przez pierwszych muzułmanów”. Jeszcze inaczej na tę kwestię zapatrują się niektórzy zachodni orientaliści. Ich zdaniem wydarzenia nad Stawem Chumm w ogóle nie miały miejsca i podobnie jak wiele innych hadisów są wytworem późniejszej tradycji, „tworzącej” hadisy na polityczne zamówienie, w tym przypadku w celu usprawiedliwienia roszczeń Alidów do władzy. Jak pisze I. K. Poonowala: „Wszystkie wczesne źródła ukazują muzułmańską wspólnotę Medyny zachowująca się tak, jakby nic nie wiedziała o rzekomej desygnacji Alego”. Zdaniem Danuty Madeyskiej, Ali nie został wybrany na kalifa, ponieważ uznano, że „jest zbyt młody i niedoświadczony, aby objąć tak odpowiedzialny urząd”.

    Hasan ibn Ali ibn Abi Talib (ok. 625 - 669) - drugi, a według niektórych szyitów pierwszy (z pominięciem Alego) imam szyicki.Mu’awija ibn Abi Sufjan (ur. 602, zm. 6 maja 680) – założyciel dynastii Umajjadów, kalif 661-680. Jego ojcem był Abu Sufjan Ibn Harb, natomiast synem i następcą Jazid I.

    Ani Ali, ani jego zwolennicy nie brali udziału w naradzie, która odbyła się po śmierci Mahometa. Wkrótce po niej nowy kalif odmówił Fatimie dziedziczenia po Mahomecie oazy w Fadaku, przekazując jej jedynie dochody z niej, a własność ziemi przyznając państwu, co jego zdaniem było zgodne z wolą Proroka. Fatima po tym wydarzeniu zerwała wszelkie stosunki z Abu Bakrem i najprawdopodobniej to z tego właśnie powodu Ali nie złożył przysięgi (baja) nowemu kalifowi od razu, lecz dopiero po śmierci swojej żony, która nastąpiła jakieś pół roku później. Tak przynajmniej twierdzi większość tradycjonistów, niemniej przekazy na ten temat są często sprzeczne ze sobą. Według szyitów to opóźnienie było widomym znakiem świadomości Alego, że to jemu należy się władza, a ostatecznie uznał on Abu Bakra jedynie dlatego, że nie chciał doprowadzić do rozbicia w gminie muzułmańskiej. Z tego samego powodu miał postąpić tak samo również w przypadku Umara (634 - 644). Według At-Tabariego Ali składając przysięgę miał powiedzieć: „Składam ci przysięgę, choć nie uznaję twojego pierwszeństwa. Teraz Bóg okazał ci łaskę, ale sądzę, że to ja mam rację, a wy uczyniliście mi niesprawiedliwość”.

    Muhadżirowie (مهاجر) to arabskie słowo oznaczające emigrantów. Termin ten jest używany w stosunku do muzułmanów którzy zmieniają miejsce pobytu by móc swobodnie praktykować islam, powołując się na słowa Koranu:Al-Kaba, al-Kaʿba, al-Kaaba (z arab. sześcian, kostka) – świątynia i sanktuarium w Mekce, najważniejsze miejsce święte islamu.

    Ali i Usman[ | edytuj kod]

    Ali w Raju, w towarzystwie Proroka, wraz ze swoimi synami Hasanem i Husajnem. W dolnej partii miniatury trzech pozostałych kalifów prawowiernych: Abu Bakr, Umar i Usman. Abd-al-Hakim Moltani, ilustracja do rękopisu Chawaran-name, Multan, 1686. Zbiory British Library

    Po objęciu władzy przez Abu Bakra, Ali wycofał się z życia politycznego. Nie brał udziału ani w wojnach riddy, ani w podbojach. Jego zachowanie oraz wypowiedzi świadczą o tym, że nie akceptował polityki pierwszych kalifów. Oddał się za to życiu religijnemu. Przypisuje mu się m.in. pierwszą wersję Koranu, która miała być ułożona chronologicznie. Trudno jednak stwierdzić, że znalazł się na marginesie arabskiej społeczności. Jako jeden z ludzi najbliższych Prorokowi był ważnym źródłem informacji o jego życiu i objawieniu, a ponieważ każdy postępek Mahometa uważano za precedens stanowiący obowiązujący prawnie wzór postępowania to jego znajomość Koranu i sunny sprawiła, iż nieraz wspierał on kalifów w różnych kwestiach prawnych. O znaczeniu Alego świadczy fakt, że Umar zaliczył go do sześcioosobowej rady (asz-szura), która miała spośród siebie wybrać jego następcę. Jako najbliższy krewny i zięć Mahometa Ali wydawał się najpoważniejszym kandydatem na kalifa, wbrew jego nadziejom ostatecznie został nim jednak Usman ibn Affan (656 - 661), który z jednej strony podobnie jak Ali był jednym z pierwszych muzułmanów i cieszył się bliskimi związkami z Prorokiem, natomiast w przeciwieństwie do niego, jako członek potężnego rodu Umajjadów, cieszył się ponadto niezachwianym poparciem mekkańskiej arystokracji.

    Al-Kufa (ar. الكوفة translit. al-Kūfah) – miasto we współczesnym Iraku około 170 km na południe od Bagdadu i 10 km na północny wschód od Nadżafu. Leży nad brzegami rzeki Eufrat. Szacunkowa liczba ludności wynosi 110.000 (2003).Multan - miasto w środkowej części Pakistanu, w prowincji Pendżab, w dolinie rzeki Ćenab. Około 3,8 mln mieszkańców.

    Po wyborze Usmana Ali stał się człowiekiem wokół którego w naturalny sposób skupiała się opozycja przeciwko władzy Umajjadów, a stawała się ona coraz silniejsza w związku z kolejnymi posunięciami nowego kalifa. Usman musiał rozwiązać szereg problemów, które pojawiły się przed muzułmańską społecznością w związku z dokonanymi podbojami. Jeszcze Umar ustanowił tzw. dywan, to jest rejestr pensji wypłacanych przez rząd z podatków ściągniętych z podbitych prowincji. Żołnierze traktowali wypłatę pensji z dywanu po prostu jako swój udział w łupach ze zdobytych terytoriów, toteż ich oburzenie wywołał fakt, że nie wszystkie pieniądze z podatków były rozdzielane, lecz część zachowywano jako swoistą rezerwę nowo powstałego skarbu państwa. Było to ich zdaniem niezgodne ze sposobem podziału łupów przewidzianym przez Koran. Ich rozgoryczenie było tym większe, że po pierwszym etapie podbojów przyszła kolej na walki w prowincjach bardziej odległych i biedniejszych, takich jak górskie Zakaukazie czy dzisiejszy Afganistan, które przynosiły zdecydowanie mniej, w dodatku z większym trudem zdobywanej i transportowanej do rodzimych stron, zdobyczy. Nakładał się na to także konflikt interesów, jaki powstał pomiędzy tradycyjnym plemiennym a nowym islamskim przywództwem, które wzbogaciło się w wyniku podbojów, teraz zaś znalazło się pod naciskiem nie biorących wcześniej w nich udziału plemion, przybyszy w nowych prowincjach. Nowy kalif zaczął rozdawać ziemie zdobyte w wyniku podbojów i dotychczas zaliczane do wspólnej własności muzułmańskiej ummy swoim zausznikom i krewnym, pozbawiając tym samym znaczenia ich dotychczasowych zarządców, tzw. ahl al-qurrāʾ. Jednocześnie obsadził większość stanowisk gubernatorskich członkami swojego rodu, nie bacząc na to, że część z nich okazała się całkowicie niekompetentna. Jak pisze Janusz Danecki, za panowania Usmana „rozpoczęła się polityka zastępowania qurrāʾ przez zwolenników nowej władzy, głównie przez arystokracje plemienną (ašrāf al-qabā'il), której główną zasługą było pochodzenie (nasab), a nie udział w szerzeniu islamu”.

    Basmala (arab. بسملة) – formuła bi-ismi Allāhi ar-raḥmāni ar-raḥīm (arab. بسم الله الرحمن الرحيم, tłum. w imię Boga (Allaha) miłosiernego, litościwego) rozpoczynająca prawie każdą surę Koranu, którą prawowierny muzułmanin rozpoczyna każdą ważniejszą czynność i która świadczy o przynależności do ummy.Imam – w szyizmie święty i przewodnik ummy będący potomkiem Alego i Fatimy. Według większości szyitów (oprócz zajdytów) uważany jest za nieomylnego i posiadającego nadprzyrodzone zdolności. Ostatnim imamem będzie Mahdi.

    Takie kryterium dostępu do władzy wywołało sprzeciw nowej muzułmańskiej arystokracji, która w dodatku w związku z wyżej opisanym zjawiskami czuła się zagrożona w swych materialnych podstawach. Ansarowie i niektórzy Muhadżirowie nie chcieli zapomnieć Umajjadom, że to oni niegdyś byli przywódcami opozycji wobec Mahometa w Mekce i większość z nich przyjęła islam bardzo późno. Teraz wyglądało na to, że ci członkowie dawnej plemiennej arystokracji i ich zausznicy zagarną dla siebie większość korzyści uzyskanych dzięki poświęceniu i determinacji żarliwych muzułmanów. Wielu dawnych towarzyszy Proroka stanowczo protestowało przeciwko postępowaniu w ich mniemaniu, niezgodnym z zasadami islamu, a szczególne oburzenie wzbudziło ustalenie przez Usmana jedynej obowiązującej wersji Koranu oraz nakaz spalenia wszystkich pozostałych. Podejrzewano, że nowa redakcja miała na celu wyłączenie ustępów nieprzychylnych Umajjadom. Szerząca się korupcja i kiepska administracja spowodowały kryzys finansowy. Szczególne niezadowolenie panowało w Egipcie, gdzie podwyższono podatki i obiecano większy udział w łupach nowym plemionom kosztem tych, które brały udział w podbojach od początku, oraz w Mezopotamii, a zwłaszcza prowincji Al-Kufa, gdzie qurrāʾ podburzali pozostałych mieszkańców. Ali przez cały czas panowania Usmana, chociaż otwarcie się przeciwko niemu nie zbuntował, był niejako tubą opozycji, ponieważ jako jeden z niewielu posiadał pozycję pozwalającą otwarcie krytykować postępowanie kalifa, z czego nie omieszkał korzystać. Kuzyn i zięć Proroka doskonale zdawał sobie sprawę z tego, że Usman nie ośmieli się targnąć na jego osobę.

    Iran (pers. ايران – Irān), (dawniej znany powszechnie na Zachodzie jako Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.Orientalistyka – nauka o kulturach orientalnych: językach, literaturze, sztuce, historii, społeczeństwie, życiu codziennym i obyczajach, polityce, religii, filozofii itp. Na ogół przyjmuje się, że odnosi się do kultur (ludów, cywilizacji) Orientu, czyli Azji, Bliskiego Wschodu, Maghrebu, ale często w obręb jej zainteresowania włącza się także kultury obszaru Sahelu i tzw. Czarnej Afryki, a w interpretacjach skrajnych (np. francuska, zob. INALCO) także kultury Oceanii, a nawet Europy Środkowo-Wschodniej.

    Ostatecznie doszło do rebelii i w kwietniu 656/połowie roku 35. kilkuset zbuntowanych Egipcjan przybyło do Medyny, zaś Ali stał się jednym z pośredników w ich negocjacjach z kalifem. Ali, który z jednej strony znany był ze swojej krytyki wobec Usmana, zaś z drugiej był z nim jednak spokrewniony ze względu na wspólne pochodzenie od Abd Manafa wydawał się idealnym kandydatem na mediatora. Usman początkowo przystał na żądania Egipcjan, kiedy jednak okazało się, że jego obietnice były bez pokrycia, a część przywódców rebeliantów została po powrocie uwięziona, buntownicy zawrócili. Oblegli oni dom Usmana, a większość mieszkańców Medyny stanęła po ich stronie. Ali starał się dalej pełnić rolę mediatora i nieco złagodzić surowość oblężenia, nieskutecznie wzywając rebeliantów do dostarczenia Usmanowi wody. Po stronie kalifa walczył jego najstarszy syn Hasan. Usman ostatecznie zginął z rąk powstańców w czerwcu 656/pod koniec miesiąca zu al-hidżdża 35. roku, zgodnie z tradycją podczas recytowania Koranu.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Bitwa pod Siffin – nierozstrzygnięta bitwa między wojskami Alego i Muawiji, stoczona w trakcie islamskiej wojny domowej w 657 roku (między majem a sierpniem, najprawdopodobniej 26 lipca). Po bitwie tej charydżyci oderwali się od ugrupowania Alego i stali się jego zaciekłymi wrogami.

    Kalifat i Bitwa Wielbłądzia[ | edytuj kod]

    Ali i A'isza podczas Bitwy Wielbłądziej. Ilustracja do rękopisu Rawdat as-Safa Mirchonda, Sziraz, 1571-1572. Zbiory Freer and Sackler Galleries w Waszyngtonie

    Po zabiciu Usmana rebelianci zwrócili się do Alego z propozycją objęcia kalifatu. Ten jednak wahał się, nie chcąc przyjmować go z rąk morderców poprzedniego kalifa. Ostatecznie uległ dopiero po namowach licznych Ansarów i Muhadżirów, ludzi zasłużonych w pierwszym okresie istnienia islamu i zgorszonych sposobem sprawowania władzy przez Umajjadów. Został ogłoszony kalifem kilka dni po śmierci Usmana - mieszkańcy Medyny złożyli mu hołd, zaś członkowie rodu Umajjadów woleli uciec do Syrii. Od początku Ali miał rywali w osobach Zubajra Ibn al-Awwama oraz Talhy Ibn Abd Allaha, których miały popierać odpowiednio Kufa i Basra. Talha i Az-Zubajr, podobnie jak Ali, jedni z Muhadżirów i dawnych członków szury powołanej przez Umara, sami mieli nadzieję na kalifat. Należy tutaj zauważyć, że Ali, głoszący iż kalifem może być tylko osoba należąca do rodu Haszymitów, przynajmniej docelowo zamykał perspektywy na kalifat wszystkim wybitnym Kurajszytom nie tylko na czas swojego życia, ale na zawsze.

    Zajdyci – najmniejsza i najbardziej zbliżona do sunnizmu (i mutazylitów) grupa szyitów. Powstali w VIII wieku jako zwolennicy imamatu Zajda ibn Alego ibn Husajna, brata Muhammada al Bakira – uznawanego za imama przez imamitów i ismailitów. Prawo do imamatu miał uzyskać poprzez wywołanie rewolty przeciw kalifom (jego brat był wówczas bierny). Uznają pierwszych 4 imamów (wliczając Alego), którzy jednak nie są postaciami nadprzyrodzonymi, a głównie przywódcami i zarządcami. Jako jedyni szyici tolerowali częściowo władzę pierwszych kalifów. Uznają, że imamat nie musi przechodzić z ojca na syna, a warunkiem wystarczającym jest pochodzenie od Alego. Nie uznają imamickiej koncepcji ukrytego imama, dzieląc poglądy z ismailitami poprzez wiarę w żyjących imamów. Zajdyci występowali w Jemenie i Persji. W latach 864/865 – 928 rządzili w Tabarystanie. Duchowni zajdyccy sprawowali władzę w Jemenie Północnym w latach 897 (893, imamat powstał dopiero w 964) – 1962 (z licznymi przerwami), używając często tytułu kalifa. Ostatni raz stracili władzę we wrześniu 1962, kiedy to po śmierci imama Ahmada ibn Jahja (18 września) jego syn i następca Muhammad został obalony przez lewicowych wojskowych (26 września). Zajdyci jako jedyni szyici stworzyli koncepcję wakatu na pozycji imama- imamowie mogą zanikać i powracać. Takie dwie przerwy między imamatami miały miejsce w latach 928 – 964 i od 1962; obecnie zajdyci oczekują trzeciego imamatu. Wierzą również, że imamem może być w tym samym czasie więcej niż jedna osoba. Mojżesz, łac. Moyses, hebr. מֹשֶׁה Mosze, arab. موسى, Musa, cs. Prorok Bogowidiec Moisiej – postać biblijna, przywódca Izraelitów w okresie ich wyjścia z Egiptu i wędrówki do Ziemi Obiecanej, święty prorok. Żył prawdopodobnie w XIII wieku p.n.e. (według Biblii 120 lat). Syn Amrama i Jokebed, brat Aarona i Miriam.

    Talha i Az-Zubajr udali się do Mekki, gdzie spotkali się z wdową po Proroku, A'iszą. Wrogość pomiędzy Aiszą i Alim miała swoje źródła jeszcze w wydarzeniach z czasów życia Mahometa, kiedy A'isza została posądzona o cudzołóstwo, a Ali doradzał Prorokowi rozwód z nią. W trakcie rebelii przeciwko Usmanowi miała ona nadzieję, że ostatecznie kalifem zostanie Talha. Po powrocie z pielgrzymki do Medyny, A'isza dowiedziała się, że kalifem został jednak Ali, szybko zatem zawróciła do Mekki i zaczęła agitować przeciwko niemu. Wkrótce pod pretekstem odbycia pielgrzymki mniejszej dołączyli do niej Talha i Az-Zubajr, ostatecznie rozczarowani do Alego, kiedy ten nie zgodził się zagwarantować im gubernatorstw; odpowiednio Basry i Kufy. Na miejscu zerwali z Alim obarczając go odpowiedzialnością za śmierć Usmana i żądając od niego postawienia jego morderców przed sądem. Szybko przyłączyli się do nich niektórzy Kurajszyci, sprzeciwiający się koncepcji zastrzeżenia kalifatu dla Haszymitów i Umajjadzi. Niezdolni do zdobycia większej liczby zwolenników w Al-Hidżazie, Talha i Az-Zubajr zdecydowali się udać do Basry, gdzie spodziewali się przychylnego przyjęcia. Ali udał się za nimi w pościg, lecz nie udało mu się ich powstrzymać. Większa część mieszkańców Basry pozostała jednak wierna Alemu, co część z nich przypłaciła śmiercią z rąk zwolenników Talhy i Az-Zubajra. Ponadto Ali zdobył poparcie Kufy, co w sumie spowodowało, że dysponował o wiele liczniejszą armią niż rebelianci. Po nieudanej próbie polubownego załatwienia sporu, ostatecznie 9 grudnia 656/15. dżumada al-achira 36. roku, Ali pokonał buntowników w Bitwie Wielbłądziej, nazwanej tak od wielbłąda Aiszy, z którego zagrzewała ona żołnierzy do walki. Talha i Az-Zubajr przypłacili to starcie życiem, zaś Aisza została odesłana do Medyny ze wszystkimi honorami należnymi wdowie po Proroku.

    Uniwersytet Edynburski (ang. University of Edinburgh) – publiczna uczelnia założona w Edynburgu w 1582 roku. W latach 1941–1949 w uczelni działał Polski Wydział Lekarski kształcący kadry medyczne dla potrzeb Polskich Sił Zbrojnych w Wielkiej Brytanii. Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

    Bitwa na równinie Siffin[ | edytuj kod]

    Po zajęciu Basry, Ali rozdzielił wszystkie znalezione tam pieniądze skarbu państwa pomiędzy swoich zwolenników, bez rozróżnienia plemienia, udziału w podbojach, czy buncie riddy. W ten sposób aprobował on wcześniej wspomniane poglądy wielu pierwszych muzułmanów, zgodnie z którymi skarb państwa był sprzeczną z zasadami islamu nowością, zaś wszystkie łupy, przez które rozumiano także wpływy z podatków z podbitych prowincji, powinny być rozdzielone pomiędzy członków ummy. Ten gest przyciągnął do Alego tradycyjną arystokrację plemienną, zachęconą jego równym traktowaniem wszystkich muzułmanów. Była to kolejna obok zmarginalizowanych przez Usmana Ansarów, qurrāʾ i zniechęconych do Umajjadów mieszkańców Iraku grupa, która przybyła do obozu Alego. Utworzenie tak szerokiej koalicji Ali zawdzięczał także powszechnej opinii o prawości jego charakteru. Do tej pory za kalifa uznała go rodzima Arabia, Egipt i Irak, na terytorium którego w Kufie Ali ustanowił swoją stolicę. Poza obecnością wielu zwolenników jego rządów za wyborem Kufy przemawiała także możliwość łatwiejszej niż z Medyny kontroli sytuacji w całym kalifacie. W ten sposób, niezależnie od jego intencji, za Alego rozpoczął się proces marginalizacji znaczenia politycznego Arabii. Po ustanowieniu swej władzy w Iraku rozpoczął on negocjacje ze swoim głównym przeciwnikiem, gubernatorem Syrii i po śmierci Usmana przywódcą Umajjadów Mu'awiją.

    Par excellence – francuskie wyrażenie znaczące po polsku w dosłownym tłumaczeniu „przez doskonałość”. Powszechnie galicyzm ten jest używany jako zwrot określający coś jako „w całym tego słowa znaczeniu” lub „w najwyższym stopniu”. Amr Ibn al-As (arab. عمرو بن العاص) (ur. 583, zm. 6 stycznia 664 w Fustacie - obecnie w granicach Kairu) - towarzysz Mahometa, wódz, dyplomata i administrator, sławny przede wszystkim z podboju Egiptu.
    Wojna pomiędzy Alim a Mu’awiją. Terytoria kontrolowane przez obie strony ok. 658 i miejsca najważniejszych starć

    Od razu po wyborze Alego na kalifa radzono mu, żeby nie usuwał natychmiast wszystkich gubernatorów mianowanych przez Usmana, szczególnie zaś najpotężniejszego z nich, Mu’awiji, któremu mieszkańcy świetnie przez niego rządzonej Syrii byli bardzo oddani. Ali, pod naciskiem otoczenia dokonał jednak takiego aktu, co natychmiast zwróciło wszystkich odwołanych przez niego ludzi, zresztą i tak wrogich nowej władzy z racji należenia do rodu Umajjadów bądź związków z nim, przeciwko niemu. Państwowe środki jakimi oni dysponowali miały teraz być użyte przeciwko Alemu. Mimo wszystko Ali miał nadzieję, że uda mu się doprowadzić do uznania jego rządów przez Mu'awiję w drodze negocjacji i tym samym widmo otwartego buntu zostanie zażegnane. Ten ostatni naciskał jednak na autonomię Syrii pod jego przywództwem, Ali zaś twierdził, że wszystkie prowincje powinny w równym stopniu partycypować w rozwiązywaniu problemów napotykanych przez muzułmańską społeczność. W odpowiedzi Mu’awija zaczął mobilizować swoich zwolenników i odmówił złożenia przysięgi Alemu, powołując się na fakt, że jego kontyngent nie brał udziału w wyborze nowego kalifa. Ponadto jako bliski krewny Usmana, gubernator Syrii zażądał wydania przez Alego jego morderców, obciążając go tym samym odpowiedzialnością za śmierć jego poprzednika. Jak pisze P.K. Hitti: „Mu’awija wystąpił teraz jako mściciel męczeńskiego kalifa. Wystawił w meczecie w Damaszku krwią splamioną koszulę zamordowanego władcy i palce ręki jego żony Na'ili, które odcięto, kiedy próbowała bronić Usmana”. Ali odrzucił żądania Mu’awiji, twierdząc, że został we właściwy sposób wybrany przez ludzi, którzy mieli do tego prawo, a Usman został zabity ponieważ wzbudził gniew ludzi, postępując niezgodnie z zasadami islamu, a tym samym zaś nie podlegają oni karze.

    Zubajr ibn al-Awwam, arab. ‏الزبير بن العوام‎‎‎ (pełne imię: Abu Abd Allah az-Zubajr ibn al-Awwam ibn Chuwajlid al-Kuraszi al-Asadi) (ur. w Mekce, zm. w listopadzie 656 roku nieopodal Basry) – jeden z najznamienitszych towarzyszy Mahometa. Dhikr (arab. l. poj. ذکر, l. mn. اذكار; pers. zikr; tur. i malaj. zikir; urdu zakr; beng. jikir), dosłownie wspominanie - w islamie oznacza rozmyślanie o Allahu. Może też oznaczać inne czynności mające na celu utrzymanie świadomości jego istnienia. W sufizmie jest to specyficzna, podstawowa forma modlitwy. Dość często stosowaną pomocą w dhikr jest subha - odpowiednik katolickiego różańca.

    W rezultacie obie strony zmobilizowały swoje armie, które wiosną 657/pod koniec 36. roku spotkały się na równinie As-Siffin na południe od Ar-Rakki na zachodnim brzegu Eufratu. Bitwa na równinie Siffin trwała łącznie 110 dni, przy czym większość czasu zajmowały drobne potyczki i negocjacje, żołnierze obu stron nie mieli bowiem zbyt wielkiej ochoty do walki przeciwko sobie. Pod koniec tego okresu ostatecznie doszło do większego starcia, które wygrali lepiej dowodzeni przez fanatycznego zwolennika Alego, Malika al-Asztara, wojownicy kalifa. Żołnierze Mu’awiji byli o krok od załamania się, kiedy 26 lipca 657/10 safara 37. roku Amr ibn al-As poradził Umajjadzie, żeby kazał im zatknąć na włóczniach mas.āh.if, fragmenty albo całe egzemplarze Koranu, co sprawiło, że większa część żołnierzy Alego nie chciała walczyć przeciwko nim. Ten gest miał bowiem oznaczać, że spór pomiędzy muzułmanami powinna rozstrzygnąć Święta Księga, a nie broń. W ten sposób Mu’awija zwracał się do stanowiących większość wojsk Alego Irakijczyków, niejako ponad jego głową, otwierając sobie furtkę do odwołania się do ich regionalnych interesów i wprowadzenia podziałów w obozie przeciwnika. Ali prawdopodobnie dostrzegł to zagrożenie i dlatego nie chciał zgodzić się na arbitraż, jednak najważniejszy z plemiennych przywódców Kufy, Aszat ibn Kajs al-Kindi naciskał na przyjęcie propozycji Mu’awiji, powtarzając kilkakrotnie, że ani jeden człowiek z jego obozu nie będzie walczył dla Alego, jeśli ten nie zaakceptuje idei negocjacji. Ponieważ większość qurrāʾ również była za negocjacjami, Ali przerwał walkę i wysłał Aszata ibn Kajsa do Mu’awiji, który zaproponował, żeby każda strona wybrała arbitra. Mieli oni potem wspólnie na podstawie Koranu podjąć decyzję wiążącą dla obu stron.

    Kalif (arab. chalifa, „następca”) – tytuł następców Mahometa, czyli przywódców muzułmańskich społeczności państwowo-religijnych zwanych kalifatami. Pierwszym kalifem po śmierci Mahometa w 632 roku został Abu Bakr. Po zamordowaniu kalifa Alego w 661 roku, w wyniku sporu o sukcesję, doszło do rozłamu wewnątrz wyznawców islamu na szyitów i sunnitów. Kalifowie szybko zaczęli tracić władzę polityczną nad rozrastającym się imperium muzułmańskim. W 909 r. powstał szyicki kalifat w Kairze, zniszczony przez Saladyna w 1171 r. W 929 roku emir Kordoby, Abd ar-Rahman III, ogłosił się kalifem, jednak jego kalifat rozpadł się już w 1031 r.Waszyngton, D.C., formalnie Dystrykt Kolumbii (ang. Washington, D.C. /ˈwɒʃɪŋtən ˌdiːˈsiː/, District of Columbia), potocznie nazywany Waszyngtonem lub D.C. – założona 16 lipca 1790 stolica Stanów Zjednoczonych.

    Większość ludzi w obozie Alego było usatysfakcjonowanych taką propozycją i przeszła do wyboru arbitra, który miałby się spotkać z Amr ibn al-Asem desygnowanym przez Mu'awiję. Natychmiast jednak pojawił się spór o to, czy arbiter ma reprezentować Alego, czy Irakijczyków. Aszat ibn Kajs i qurrāʾ odrzucili nominowanych kolejno przez Alego; Abd Allaha ibn al-Abbasa i Malika al-Asztara, naciskając zaś na wybór Abu Musy al-Aszariego, czemu Ali był przeciwny, bowiem Abu Musa jako gubernator Kufy próbował zapobiec poparciu Alego przez jej mieszkańców przed Bitwą Wielbłądzią. Qurrāʾ preferowali Abu Musę, ponieważ ten był za autonomią Iraku, Aszat ibn Kajs miał zaś nadzieję przedłużyć impas w walce pomiędzy Alim i Mu'awiją i wykorzystać go dla odzyskania swoich wpływów. Ostatecznie Ali zgodził się na Abu Musę.

    Marek Marian Dziekan (ur. 27 marca 1965 w Pacanowie w woj. świętokrzyskim) – prof. dr hab., kierownik Katedry Bliskiego Wschodu i Północnej Afryki Uniwersytetu Łódzkiego, pracownik Katedry Arabistyki i Islamistyki Uniwersytetu Warszawskiego i Pracowni Języka i Kultury Arabskiej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Przewodniczący Rady Programowej Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych na Uniwersytecie Łódzkim. Ukończył III Liceum Ogólnokształcące w Tarnowie.Husajn ibn Ali ibn Abi Talib (arab. حسين بن علي بن أﺑﻲ طالب; ok. 626 - 10 października 680) - trzeci imam szyicki.

    Projekt formy arbitrażu zaczęto ustalać dopiero w momencie, kiedy Ali zgodził się, żeby był w nim wymieniany jedynie z imienia, nie zaś jako kalif, bowiem Mu’awija twierdził, że gdyby istotnie Ali był kalifem, to on nie występowałby przeciwko niemu. Główne zasady procedury arbitrażu miały wyglądać następująco: 1) Koran miał zdecydować pomiędzy dwiema stronami; 2) zadaniem arbitrów miało być osiągnięcie wiążącego porozumienia; 3) arbitrzy mieli opierać się na Koranie, w razie jednak gdyby nie mogli znaleźć w nim odpowiedzi, mieli uciec się do sunny. Niewymienienie Alego jako kalifa i odwołanie się także do sunny, a nie tylko do Koranu, wzbudziło gwałtowny sprzeciw wśród qurrāʾ. Godzili się oni na negocjacje ponieważ były one zapowiedzią pokoju opartego na Koranie, teraz zaś została zagrożona zarówno władza Alego jak i autorytet Świętej Księgi. Dlatego podnieśli oni słynny później okrzyk: „Sąd należy tylko do Boga” (lā h.ukma illā bi-ăllāh)”, który miał wyrażać ich sprzeciw wobec możliwości wyjścia arbitrów poza Koran.

    Dawid (hebr. דָּוִדDāwiḏ; arab. داودDāʾūd) (ur. ok. 1040 p.n.e. – zm. ok. 970 p.n.e.) – postać biblijna, król Izraela od ok. 1010 p.n.e., poeta. Najmłodszy syn Jessego z Betlejem, ojciec Salomona. Ojciec rodu Dawidytów.Język syryjski (syriacki, ܣܘܪܝܝܐ suryāyā) – dialekt wschodnioaramejski z okolic Edessy (obecnie Şanlıurfa w Turcji). Chociaż przestał być używany w mowie w VIII wieku po najeździe Arabów na Syrię, stał się głównym językiem literackim i liturgicznym chrześcijaństwa na Bliskim Wschodzie. Używany jest do dziś m.in. przez kościoły jakobicki, asyryjski, maronicki i malabarski.

    Do tego momentu Mu’awija nie wspominał o swoich wcześniejszych żądaniach odpłaty za śmierć Usmana i ponownego przeprowadzenia wyboru kalifa – wydawało się, że arbitraż ma dotyczyć stosunkowo ogólnej kwestii osiągnięcia zgody pomiędzy zwaśnionymi stronami. W tym krytycznym momencie Syryjczycy zaczęli jednak twierdzić, że projekt arbitrażu jest zgodą na to, że na podstawie Koranu należy osądzić czy zabójstwo Usmana było usprawiedliwione, czy nie. Mu’awija wiedział, że dla qurrāʾ, którzy nie mieli żadnych wątpliwości co do winy Usmana i słuszności buntu wobec niego, nawet samo rozważanie tej kwestii jest nie do przyjęcia. Qurrāʾ, z których wielu osobiście było zaangażowanych w bunt przeciwko Usmanowi, teraz powiedzieli Alemu, że jeśli publicznie nie wyrazi on żalu z powodu akceptacji arbitrażu, tak jak to zrobili oni, ogłoszą się za oddzielonych (barāʾa) od niego. Kiedy armia Alego wróciła do Kufy, niektórzy qurrāʾ zatrzymali się we wsi Harura (stąd nazwano ich później Harurytami), lecz tym razem Alemu udało się jeszcze sprowadzić ich z powrotem do Kufy, prawdopodobnie poprzez poczynienie na ich rzecz pewnych ustępstw. Dopiero po powrocie do Kufy Ali otwarcie stwierdził, że nie zrezygnuje z idei arbitrażu. Ci, którzy się z nią nie zgadzali, ostatecznie opuścili teraz jego obóz i przenieśli się do Nahrawanu. Nazwano ich xawāriğ, charydżytami, to jest „wychodzącymi”, „secesjonistami”. W ten sposób cel Mu’awiji, czyli rozbicie koalicji zgrupowanej wokół Alego, został osiągnięty.

    Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).Janusz Antoni Danecki (ur. 6 października 1946 w Katowicach) – polski arabista i islamista, językoznawca i literaturoznawca, profesor nauk humanistycznych, pracownik naukowy Katedry Arabistyki i Islamistyki Uniwersytetu Warszawskiego.

    Procedura arbitrażu, problem charydżycki i śmierć[ | edytuj kod]

    Moneta Alego wybita w Biszapurze w 656. Jest to moneta sasanidzka z wizerunkiem Chosrowa II, na której dodano formułę basmali

    Źródła podają sprzeczne dane co do przebiegu procedury arbitrażu. Najprawdopodobniej jednak pierwsze spotkanie arbitrów miało miejsce w lutym 658/ramadanie 37. Ustalili oni wtedy, że Usman działał zgodnie z zasadami islamu, a jego zabójstwo było nieusprawiedliwione, w związku z czym Mu’awija ma prawo do żądania zemsty. Werdykt nie został publicznie ogłoszony, ale poznały go oba stronnictwa. Ali protestował, twierdząc, że ta decyzja jest niezgodna z Koranem i sunną. Postanowił on wtedy wznowić wojnę, jednak tylko Ansarowie, niewielka grupa qurrāʾ pod dowództwem Malika al-Asztara i kilku wodzów plemiennych pozostało wobec niego lojalnych. Ali opuścił Kufę by zaatakować Mu'awiję, ale najpierw przybył do Nahrawanu, by negocjować ze swoimi byłymi zwolennikami. Starał się zdobyć ich poparcie, obiecując walkę z Mu'awiją, ale większość charydżytów żądała, by przedtem przyznał on, że akceptacja arbitrażu była grzechem. Po daniu im kwadransu na poddanie się Ali zaatakował i dokonał masakry, która spotkała się z szerokim potępieniem. Dezercje z jego armii zmusiły Alego do powrotu do Kufy.

    Mekka (pełna nazwa: Makkat ul-Mukarramah, znana również jako Makka; ar. مكة) – święte miasto islamu, miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej, stolica prowincji Al-Hidżaz, położona u podnóża masywu górskiego (277 m n.p.m.) Dżabal al-Karnajt, w wąskiej i piaszczystej Dolinie Abrahama. Zamieszkuje ją ok. 1,7 mln ludzi. Trzecie co do wielkości miasto kraju.Dywan (pers. diwān) – zbiór wierszy jednego lub kilku poetów, uporządkowany według kryteriów gatunkowych. W obrębie danego gatunku utwory ułożone są w porządku alfabetycznym według ostatnich liter rymów. Termin ten funkcjonuje w literaturze Bliskiego i Środkowego Wschodu, w językach urdu, perskim i języku Turków osmańskich.

    W styczniu 659/szabanie 38. roku doszło do wielkiego zgromadzenia w Adruhu, na które każdy z arbitrów przybył wraz z czterystu świadkami, a obecni na nim byli także liczni ogólnie poważani towarzysze Proroka. Nie było jednak reprezentantów Alego, bowiem za takiego nie można uznać Abu Musy al-Aszariego, który nie poczuwał się do żadnej szczególnej lojalności w stosunku do niego. Po burzliwych rozmowach Abu Musa al-Aszari ogłosił, że arbitrzy zgodnie pozbawili obu antagonistów prawa do kalifatu i pozostawili wybór kalifa nowej surze. Prawdopodobnie tak właśnie ustalono, jednak Amr ibn al-As nie potwierdził oświadczenia Abu Musy i jakiś czas później ogłosił jedynie pozbawienie stanowiska Alego, co pozwoliło mu na późniejsze poparcie pretensji Mu’awiji do kalifatu.

    Archanioł Gabriel, hebr. גַּבְרִיאֵל ġabrīēl, grec. Γαβριήλ, arab. جبريل Dżibril, Dżabra`il, ƒƒ„Bóg jest moją siłą”, „mąż Boży” albo „wojownik Boży”, cs. Archanhieł Hawriił) – w tradycji chrześcijańskiej, judaistycznej i islamskiej jeden z najwyższych rangą aniołów. Jest aniołem zwiastowania, zmartwychwstania, miłosierdzia, zemsty, śmierci i objawienia. Obok Michała i Rafała (Rafaela) jest jednym z trzech znanych z imienia aniołów, występujących w Starym Testamencie. Gabriel sprawuje władzę nad rajem.Dywan ( tur. Divan, ar. ديوان, Diwan -- "rejestr", "administracja", "kancelaria", "rada przyboczna") -- rada doradcza muzułmańskich władców (między innymi sułtana Imperium osmańskiego i chana Chanatu Krymskiego) bądź dygnitarzy (np. osmańskich paszów). Dywanem nazywana jest również namiastka rządu lub sejmu w krajach podbitych przez Turków, np. Wołoszczyzny i Mołdawii.

    Historycy podkreślają, że przystanie na arbitraż przez Alego było błędem. Danuta Madeyska pisze: „Ali popełnił poważny błąd polityczny, godząc się na arbitraż. Jeszcze większym błędem była zgoda na opuszczenie jego tytułu kalifa w dokumencie arbitrażu. Tym samym legalnie sprawujący swą funkcję kalif zmienił się w pretendenta i zrównał w prawach z gubernatorem. To tłumaczy nagłe przejście od rozważań arbitrów na temat morderców Usmana do rozważań, który z rywali powinien być kalifem. Zraziło to do Alego jego stronników, a co ważniejsze, tym krokiem doprowadził on do powstania pierwszego rozłamu w islamie [tj. odłączenia się charydżytów]”. Odnosząc się już do ostatecznego wyniku arbitrażu, P.K. Hitti stwierdza natomiast: „[To] że obaj rozjemcy pozbawili stanowiska obu mocodawców, było przegraną Alego. Mu’awija nie miał żadnego kalifatu, aby się miał go zrzekać. Był tylko gubernatorem prowincji. Sam fakt arbitrażu postawił go na równym poziomie z kalifem Alim, którego pozycja przez to obniżyła się do roli zwykłego pretendenta. Wyrok sędziów pozbawił Alego rzeczywistego stanowiska, a Mu'awiję fikcyjnej pretensji, której nie śmiał nawet dochodzić.”.

    Jerozolima (hebr. ירושלים, trl. Yerushalayim, trb. Jeruszalajim; arab. القدس, trl. Al-Quds, trb. Al-Kuds oraz اورشليم trl. Ūrushalīm, trb. Uruszalim, łac. Hierosolyma, Aelia Capitolina – zobacz też: nazwy Jerozolimy) – największe miasto Izraela, stolica administracyjna Dystryktu Jerozolimy i stolica państwa Izraela (według izraelskiego prawa). Znajduje się tutaj oficjalna siedziba prezydenta, większość urzędów państwowych, sąd najwyższy, parlament i inne.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

    Mu’awija rozpoczął teraz organizowanie ataków na Irak i Arabię, nie dążył jednak do decydującego starcia. Czas grał na jego korzyść, ponieważ liczba zwolenników Alego z każdą chwilą się zmniejszała. Stracił on posłuch nawet w Mekce i Medynie. Do roku 660/pod koniec roku 39. Ali nie kontrolował już Al-Hidżazu i Egiptu, zdobytego przez Amr ibn al-Asa. Latem 660/40. roku Mu’awija ogłosił się w Damaszku kalifem. Gdy w styczniu 661/ramadanie 40. roku Ali udał się do meczetu w Kufie, został zraniony zatrutym mieczem przez charydżytę Abd ar-Rahmana ibn Muldżama, który w ten sposób chciał pomścić zabitych pod Nahrawanem.

    Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.An-Nadżaf dawniej Nedżef – miasto w środkowym Iraku, w pobliżu rzeki Eufrat, 144 km na południe od Bagdadu, zamieszkany przez 585.000 mieszkańców.

    Dziedzictwo[ | edytuj kod]

    Ali odprowadza wielbłąda ze swoim ciałem na miejsce pochówku. W oddali jego synowie Hasan i Husajn. Ilustracja do Falname Dżafara as-Sadika, Kazwin, ok. 1555 - 1560. Zbiory Metropolitan Museum of Art

    Zgodnie z tradycją, Ali kazał się pochować w sekretnym miejscu, tak żeby jego grobu nie mogli zbezcześcić ani charydżyci, ani Umajjadzi. Według późniejszej legendy zarówno miejsce, jak i sposób pochówku Alego zostały przygotowane przez Boga: wielbłąd na którym umieszczono ciało Alego uklęknął i odmówił dalszego marszu kiedy osiągnął miejsce, gdzie wkrótce znaleziono tabliczkę w języku syriackim informującą, że tutaj znajduje się grób wykopany dla Alego przez Noego 700 lat przed potopem. Szyici wierzą, że Ali spoczywa w tym samym grobie co Adam i Noe. Chociaż do dzisiaj wiele miejsc pretenduje do bycia miejscami jego spoczynku, to większość szyickich autorytetów uznaje, że grób Alego znajduje się w miejscu dzisiejszego Nadżafu, w pobliżu Kufy. Miał on zostać odnaleziony za panowania pierwszych Abbasydów i wkrótce powstał tam meczet, stanowiący do dzisiaj jedno z najświętszych miejsc szyitów.

    Umma (lub ummah, arab. أمة) – arabskie słowo oznaczające naród, społeczność; w znaczeniu religijnym (islamskim) całą wspólnotę islamską.Teofania – w teologii pojedynczy akt objawienia się Boga. Teofanie mają umacniać wiarę ludzi, przypominać im o bliskości i dobroci Boga, a także o opiece jaką ich darzy. Według KKK teofanie rozjaśniają treść obietnic dawanych ludziom przez Boga, można w nich zobaczyć i usłyszeć niewidzialnego Boga.

    Ali pozostawił po sobie czternastu synów i dziewiętnaście córek z dziewięciu żon i kilku konkubin, z których ważną rolę mieli w przyszłości odegrać synowie Fatimy Hasan (625–670) i Husajn (626–680) oraz Muhammad ibn al-Hanafijja (? – 700). Wszystkie pozostałe żony i konkubiny Ali miał dopiero po śmierci Fatimy, która wcześniej była jego jedyną żoną. Alemu przypisuje się zbiór rozważań, kazań, listów i powiedzeń „Ścieżka elokwencji” (Nahĝ al-balāġa), stanowiący arcydzieło arabskiej literatury (przez orientalistów dzieło to uważane jest w większej części za apokryf ułożony znacznie później przez szyitów, podobnie zresztą jak przypisywany Alemu dywan). Jest on także uważany za źródło ok. 600 hadisów, a wiele wypowiedzianych przez niego myśli o charakterze religijnym i mądrościowym jest powszechnie znanych w świecie muzułmańskim, zarówno wśród szyitów, jak i sunnitów.

    Chosrow II Parwiz (Chosroes II) (pahl. "Zwycięski") (ur. ?, zm. 28 lutego 628) – władca z dynastii Sasanidów panujący w latach 591–628, syn Hormizda IV.Tarika (arab. طريقه, dosłownie: droga, ścieżka) – nazwa używana w islamie pierwotnie (w IX-X wieku) na określenie sposobu postępowania jednostki, mającej skłonności mistyczne, następnie zaś w stosunku do reguły bractwa sufickiego lub samego bractwa. W odniesieniu do tego ostatniego używa się także nazwy "tarikat".


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Abu Rajhan Muhammad al-Biruni, (arab. أبو الريحان البيروني) - (ur. 15 września 973 w Chorezmie, zm. 13 grudnia 1048 w Ghazni) - wszechstronny uczony pochodzenia chorezmijskiego, wychowany w kulturze arabskiej.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Kaukaz Południowy, Zakaukazie, Zakaukazja, Transkaukazja – nazwa stosowana w odniesieniu do trzech państw położonych na południe od głównego pasma Kaukazu, tzw. Wielkiego Kaukazu, na pograniczu euro-azjatyckim: Gruzji, Azerbejdżanu i Armenii. Współcześnie istniejące państwa powstały lub odzyskały niepodległość w wyniku rozpadu Związku Radzieckiego.
    Sufizm (arab. taṣawwuf تصوف ) – zbiorcze określenia dla różnorakich nurtów mistycznych w islamie. Pochodzi ono od słowa suf صوف (wełna), co jednak nie jest w żaden sposób potwierdzone, bowiem czerpiąc wzór z chrześcijańskich mnichów sufi ubierali się we włosiennice. Wzorem dla wczesnochrześcijańskich anachoretów był Jan Chrzciciel, który nosił szatę z wielbłądziej wełny. Taka szata i przepasane biodra były "wzorcowym" strojem ascety. Sami Arabowie zwali sufich fakirami (faqīr فقير), co znaczy biedak, albo derwiszami (darwīš درويش), co pochodzi od perskich słów dar (drzwi) oraz darwaze (dźwierze, brama) i oznacza nędzarza (żebraka) stukającego do drzwi.
    Hidżaz (także Hedżaz, arab. الحجاز = Al-Hidżaz) - region historyczny w Arabii. Stolicą regionu jest Dżudda, jednak rolę głównego miasta pełni Mekka. Jest to ziemia święta dla muzułmanów, gdyż znajdują się tutaj Mekka i Medyna.
    Pomazaniec, Namaszczony, Mesjasz (hebr. מָשִׁיחַ), Chrystus (gr. χριστός), pot. Wybraniec – w judaizmie i chrześcijaństwie pierwotnie religijny tytuł królów, kapłanów-lewitów i proroków - osób namaszczonych (pomazanych) olejem. Z czasem, pod wpływem proroków, ten biblijny termin nabrał eschatologicznego znaczenia - określa on osobę, zapowiedzianą przez Boga Jahwe, która ma przynieść ostateczne rozwiązanie problemu zła, grzechu i śmierci w świecie i ustanowić tzw. królestwo mesjańskie, będące nowym rajem, przewyższającym szczęście pierwszego. Chrześcijanie uznają, że tą osobą jest Jezus Chrystus. Trzon narodu żydowskiego trwa w oczekiwaniu na przyjście mesjasza.
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.114 sek.