• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Algol - gwiazda

    Przeczytaj także...
    Jednostka astronomiczna, oznaczenie au (dawniej również AU, w języku polskim czasem stosowany jest skrót j.a.) – pozaukładowa jednostka odległości używana w astronomii równa dokładnie 149 597 870 700 m. Dystans ten odpowiada w przybliżeniu średniej odległości Ziemi od Słońca. Definicja i oznaczenie zostały przyjęte podczas posiedzenia Międzynarodowej Unii Astronomicznej w Pekinie w 2012 roku.Zestawienie to zawiera gwiazdy w gwiazdozbiorze Perseusza do wielkości gwiazdowej 6,5 magnitudo. Dodatkowo uwzględniono w nim także inne znaczące choć słabsze obiekty gwiazdowe.
    Gwiazdy typu Algola (gwiazdy typu beta Persei) – grupa gwiazd zmiennych zaćmieniowych, która swoją nazwę wzięła od Algola w gwiazdozbiorze Perseusza (β Per).

    Algol (beta Persei, β Per) – gwiazda zmienna w gwiazdozbiorze Perseusza. Nazwa pochodzi od arabskiego Ra's al Ghul (arab. رأس الغول), czyli „Głowa Demona”. W kulturze hebrajskiej gwiazda nosiła nazwę Głowa Diabła. Nazwy te wiązały się z bardzo widoczną zmianą jasności.

    Perseusz (łac. Perseus, dop. Persei, skrót Per) – gwiazdozbiór nieba północnego, najlepiej widoczny w szerokości geograficznej Polski podczas okresu jesiennego. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiek: około 90. Jest to jeden z 48 gwiazdozbiorów opisanych przez Ptolemeusza i jednocześnie jedną z 88 oficjalnych, współczesnych konstelacji.Gwiazda zmienna – gwiazda, która w znaczący sposób zmienia swoją jasność. Ogólnie rzecz biorąc, każda gwiazda wykazuje drobne fluktuacje jasności, ale są one w większości przypadków praktycznie niezauważalne – na przykład jasność Słońca zmienia się o ok. 0,1% w 11-letnim cyklu.

    Jako pierwszy zmienność tej gwiazdy dostrzegł Geminiano Montanari około 1667 roku. To że zmienność ta jest okresowa i regularna wykrył John Goodricke w 1782 lub 1783 roku, on też jako pierwszy poprawnie wytłumaczył przyczynę tej zmienności.

    Algol jest układem zaćmieniowym o okresie orbitalnym równym 2,8674 doby (2 dni 20 godzin 49 minut). Zmiany jasności zawierają się w przedziale od 2,12 do 3,29. Są one wynikiem przesłaniania jaśniejszego składnika tej gwiazdy podwójnej przez towarzysza, w trakcie obiegania wspólnego środka masy. Układ zaćmieniowy składa się z gorącej gwiazdy ciągu głównego typu widmowego B8 oraz mniej masywnego olbrzyma typu K0.

    Gwiazda zmienna zaćmieniowa – gwiazda, która obserwowana na ziemskim niebie wykazuje zmiany w swojej jasności. Zmienność gwiazd tego typu wynika z faktu, iż są one układami najczęściej podwójnymi, w których składniki systemu obiegając się, w regularnych odstępach czasu wzajemnie się zasłaniają. To wzajemnie zakrywanie się składników jest powodem zmiany jasności widomej.Absolutna wielkość gwiazdowa – obserwowana wielkość gwiazdowa (a zatem wyrażona w magnitudo), jaką miałby obiekt oglądany z pewnej ustalonej odległości, przy braku pochłaniania światła w przestrzeni międzygwiezdnej. W przypadku obiektów poza Układem Słonecznym przyjęto jako odległość odniesienia 10 parseków.

    Od Algola wzięła nazwę cała grupa gwiazd zmiennych typu Algola.

    Układ Algola[edytuj kod]

    Obraz układu potrójnego Algola, uzyskany za pomocą interferometru
    Animacja ruchu gwiazd A i B, obraz uzyskany dzięki interferometrii

    Płaszczyzna orbity układu A-B znajduje się niemal na naszej linii widzenia, wskutek czego regularne zaćmienia mają miejsce, gdy przesłaniany jest składnik A. Jego jasność absolutna jest prawie 100 razy większa od jasności Słońca. Zaćmienia składnika B są dużo słabsze, jest to gwiazda o jasności jedynie 3,5 razy większej od jasności Słońca. Układ Algola jest pierwszym znany układem spektroskopowo podwójnym. Znalezione w roku 1889 przez Hermanna Vogla przesunięcia dopplerowskie linii widmowych posłużyły do wyznaczenia krzywych prędkości radialnych.

    Masa Słońca M ⊙ {displaystyle M_{odot }} – pozaukładowa jednostka używana w astronomii do określania mas obiektów astronomicznych (gwiazd, gromad, galaktyk itp.).Podolbrzymy to gwiazdy jaśniejsze od gwiazd z ciągu głównego, ale nie tak jasne jak prawdziwe olbrzymy. Uważa się, że podolbrzymy już kończą lub właśnie skończyły spalanie wodoru w swoich jądrach i zaczynają rozrastać się aż do stadium olbrzyma.

    Paradoks Algola polega na tym, że jaśniejszy i bardziej masywny składnik A jest gwiazdą ciągu głównego, natomiast składnik B, mniej masywny, jest podolbrzymem, czyli gwiazdą na późniejszym etapie ewolucyjnym. Zjawisko to można wyjaśnić procesem wymiany masy, który miał miejsce w przeszłości. Gdy składnik B osiągnął znaczne rozmiary i wypełnił swoją powierzchnię Roche’a, przekazał część materii towarzyszowi.

    John Goodricke (ur. 17 września 1764 w Groningen, Holandia, zm. 20 kwietnia 1786 w Yorku, Anglia) – angielski astronom, który jako pierwszy zauważył, że niektóre z gwiazd zmiennych są okresowe oraz podał dokładne wyjaśnienie tej zmienności.Otto Ludwikowicz Struve (ros. Отто Людвигович Струве, ur. 12 sierpnia 1897 w Charkowie, zm. 6 kwietnia 1963 w Berkeley) – amerykański astronom pochodzenia rosyjskiego.

    Algol jest w istocie układem potrójnym. Separacja pary zaćmieniowej A-B wynosi 0,062 j.a., natomiast trzeci składnik, odkryty w roku 1957 przez Struve'go i Sahade, obiega tę parę w średniej odległości 2,69 j.a. z okresem 681 dni. Istnienie tego składnika było podejrzewane już wcześniej, a potwierdziły go obserwacje spektroskopowe, zaś orbita została wyznaczona w latach 90. XX wieku za pomocą interferometrii optycznej. Całkowita masa gwiazd układu wynosi około 5,8 masy Słońca, zaś masy składników A, B i C są w stosunku do siebie, odpowiednio, 4,5 : 1 : 2.

    Słońce (łac. Sol, Helius, gr. Ἥλιος Hḗlios) – gwiazda centralna Układu Słonecznego, wokół której krąży Ziemia, inne planety tego układu, planety karłowate oraz małe ciała Układu Słonecznego. Słońce to najjaśniejszy obiekt na niebie i główne źródło energii docierającej do Ziemi.Język arabski należy do rodziny języków semickich, w której zaliczany jest do grupy języków południowo-zachodnich według klasycznego podziału, bądź grupy języków zachodnich, centralnych według podziału Hetzrona i Voigta. Zapisywany jest alfabetycznym pismem arabskim, typu abdżad, od strony prawej do lewej.

    Zobacz też[edytuj kod]

  • paradoks Algola
  • lista gwiazd w gwiazdozbiorze Perseusza
  • lista najjaśniejszych gwiazd w poszczególnych gwiazdozbiorach
  • Przypisy

    1. Algol (gwiazda) w bazie SIMBAD (ang.)
    2. Tomasz Szymański: Wędrówki po nocnym niebie. Konstelacja Perseusza.. Poznań: Oxford Educational Sp. z o.o., s. 20-23, seria: Kosmos. Tajemnice Wszechświata. ISBN 978-83-252-1358-9.
    3. Algol (ang.). W: Sol Station [on-line]. [dostęp 2016-09-15].
    4. Pan Xiaopei, M. Shao, M. M. Colavita. High angular resolution measurements of Algol. „The Astrophysical Journal”. 413 (2), s. L129–L131, 1993 (ang.). 

    Linki zewnętrzne[edytuj kod]

  • Jim Kaler: ALGOL (Beta Persei) (ang.). W: STARS [on-line]. 2004-11-12. [dostęp 2014-10-23].
  • Algol (ang.). W: Sol Station [on-line]. [dostęp 2014-10-23].
  • Ciąg główny na diagramie Hertzsprunga-Russella przedstawia krzywą, wzdłuż której zgrupowana jest większość gwiazd z okolic Słońca. Gwiazdy na niej położone nazywa się gwiazdami ciągu głównego lub karłami. Najzimniejsze z nich to czerwone karły.Gwiazda spektroskopowo podwójna – układ podwójny gwiazd, którego składników nie można rozdzielić optycznie, nawet za pomocą teleskopów o najwyższej zdolności rozdzielczej. O obecności kilku składników w tych układach świadczy dopplerowskie przesunięcie linii w ich widmach, spowodowane ruchem orbitalnym. Obserwacyjnie układy spektroskopowo podwójne dzieli się na typ SB2, gdy w widmach widać linie obydwu składników, oraz typ SB1, gdy widać tylko linie jednego (jaśniejszego) składnika.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Typ widmowy – w astronomii klasyfikacja gwiazd oparta na widmie światła wysyłanego przez gwiazdę. Widmo światła emitowanego przez gwiazdę jest określone przez trzy podstawowe parametry atmosfery gwiazdy, a mianowicie:
    Powierzchnia Roche’a – powierzchnia okalająca obszar grawitacyjnej dominacji danej gwiazdy w układzie podwójnym. Materia znajdująca się poza powierzchnią Roche’a może opuścić gwiazdę bez konieczności uzyskania dodatkowej energii. Pojęcie to jest niezwykle ważne w interpretacji takich obiektów jak układy typu Algola, rentgenowskie układy podwójne, zmienne kataklizmiczne czy pulsary milisekundowe.
    Paradoksem Algola nazywana jest sytuacja, gdy składniki układu podwójnego wydają się ewoluować inaczej, niż wynikałoby to z teorii ewolucji gwiazd. Cechą tempa ewolucji gwiazd jest zależność od masy gwiazdy. Im większa jest masa gwiazdy, tym szybsze jest tempo ewolucji i tym szybciej odchodzi od ciągu głównego, przechodząc przez fazę podolbrzyma czy olbrzyma. W Algolu i innych podobnych układach stwierdzona została odwrotna relacja między gwiazdami układu: składnik mniej masywny jest już podolbrzymem, a drugi o masie znacznie większej pozostaje na ciągu głównym. Wydaje się to sprzeczne, gdyż gwiazdy układu podwójnego powstają zazwyczaj jednocześnie, zatem gwiazda bardziej masywna powinna być bardziej zaawansowana ewolucyjnie.
    SIMBAD (the Set of Identifications, Measurements, and Bibliography for Astronomical Data) – baza danych obiektów astronomicznych spoza Układu Słonecznego sporządzana i zarządzana przez Centre de Données astronomiques de Strasbourg (CDS) we Francji.
    Hermann Karl Vogel (ur. 3 kwietnia 1841 w Lipsku, zm. 13 sierpnia 1907 w Poczdamie) – astronom niemiecki, obserwator (od 1882 do 1907 roku dyrektor) astrofizycznego obserwatorium w Poczdamie. Jeden z pionierów obserwacji spektroskopowych i pomiarów prędkości radialnych gwiazd. Odkrył gwiazdy spektroskopowo podwójne. W 1887 rozpoczął program spektroskopowych pomiarów prędkości radialnych gwiazd i pierwszy zastosował fotografię do spektroskopii gwiazdowej. W trakcie swojej pracy stwierdził, że gwiazda Algol ma ciemnego towarzysza o rozmiarach Słońca, który powoduje okresowe zaćmienie tej gwiazdy, co wpływa na regularne okresowe zmiany jej jasności. Zasłynął również swoimi pracami nad klasyfikacją gwiazd. Jego system, zaproponowany po raz pierwszy w 1874 i poprawiony w 1895, był oparty na wcześniejszych pracach włoskiego astronoma A. Secchiego. Wydawał: „Publikationen des astrophysikalischen Observatoriums zu Potsdam” (1878–1907).
    Olbrzym - krótkotrwałe stadium ewolucji gwiazdy mającej średnią masę. Moc promieniowania takiego olbrzyma jest kilkaset razy większa od mocy promieniowania Słońca (nasza gwiazda za około 5 mld lat stanie się olbrzymem i jego średnica wzrośnie ponad stukrotnie, a moc promieniowania tysiąckrotnie).
    Prędkość radialna – jedna ze składowych prędkości w układzie współrzędnych biegunowych. Jej wartość równa jest prędkości zmian długości promienia wodzącego, a kierunek – wzdłuż promienia wodzącego

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.052 sek.