• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  •                Biorę udział w badaniu      Nie obchodzi mnie to 
    Temat nie został wyczerpany?
    Zapraszamy na Forum Naukowy.pl
    Jeśli posiadasz konto w serwisie Facebook rejestracja jest praktycznie automatyczna.
    Wystarczy kilka kliknięć.

    Alfabet łaciński



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Klaudiusz, Tiberius Claudius Drusus Nero Germanicus, oficjalna tytulatura cesarska: Tiberius Claudius Caesar Augustus Germanicus (ur. 1 sierpnia 10 p.n.e. w Lugdunum w Galii, zm. 13 października 54 n.e.) – historyk, czwarty cesarz rzymski od 25 stycznia 41 roku do swojej śmierci, syn Druzusa Starszego i Antonii Młodszej; bratanek cesarza Tyberiusza, stryj cesarza Kaliguli, brat Germanika.
    Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy standardowej "łacinki". Zapoznaj się również z: łacinka białoruska oraz łacinka ukraińska – alternatywne do cyrylicy formy zapisów języka białoruskiego i ukraińskiego.
    Zasięg używania alfabetu łacińskiego. Ciemnozielone - kraje używające alfabetu łacińskiego de iure lub de facto; jasnozielone - kraje, gdzie alfabet łaciński jest używany dodatkowo, obok innego oficjalnego
    Przykłady liter alfabetu łacińskiego
    Przykład tekstury projektu Albrechta Dürera

    Alfabet łaciński, łacinka, alfabet rzymskialfabet, system znaków służących do zapisu większości języków europejskich oraz wielu innych. Jest najbardziej rozpowszechnionym alfabetem na świecie – posługuje się nim ok. 35% ludzkości. Wywodzi się z systemu służącego do zapisu łaciny.

    X – dwudziesta czwarta litera alfabetu łacińskiego. Litera x jest obecna w wielu alfabetach narodowych wywodzących się z alfabetu łacińskiego.Ă, druga litera alfabetu rumuńskiego, oznacza się nią dźwięk /ə/ oraz druga litera języka wietnamskiego gdzie reprezentuje krótki dźwięk a. Ponieważ wietnamski jest językiem tonalnym przy literze Ă może wystąpić jeden z pięciu znaków tonalnych:

    Spis treści

  • 1 Kolejność liter w alfabetach opartych na alfabecie łacińskim
  • 2 Pisownia łacińska innych języków
  • 3 Zobacz też
  • 4 Przypisy
  • Alfabet łaciński:

    Alfabet łaciński wywodzi się z alfabetu etruskiego, początkowo składał się z 21 znaków:

    Litera Z została usunięta w IV wieku p.n.e. jako zbędna (język łaciński nie ma tego dźwięku) przez cenzora Appiusza Klaudiusza Caecusa. Na to miejsce wprowadzono literę G, która jest graficznym wariantem litery C. Do tamtej pory litera C służyła do oddawania zarówno głoski /K/, jak i głoski /G/, natomiast od czasu reformy C oznaczało wyłącznie głoskę /K/. Zmiana ta spowodowała także ograniczenie stosowania litery Q, a K prawie zupełnie wychodzi z użycia.

    Ą (łac. a caudata) jest drugą literą alfabetu polskiego oznaczającą samogłoskę tylną, nosową, zamkniętą (o nosowe: ǫ). W języku polskim, podobnie jak i ę, nie zaczyna żadnego wyrazu, gdyż prasłowiańskie wyrazy zaczynające się na samogłoskę nosową zostały poprzedzone przydechowym "w", np. *ǫžь → wąż, *ǫgorjь → węgorz (bo utożsamiany z wężem), *ǫglь → węgiel, *ǫgrija, scs. Ǫgri (Ѫгри) → Węgrzy (Onogurowie), *ǫtorъba → wątroba, ǫpyrь (ѫпырь) lub *ǫpirь → wampir (staropolskie wąpierz, porównaj rutenizm upiór), *ǫzъkъ → wąski, *ǫtorъ → wątor, scs. ǫsъ (ѫсъ) → wąsy, psł. ǫda, scs. ǫda (ѫда), ǫdica (ѫдица) → wądka, wędka, węda, psł. dial. *ǫdidlo → wędzidło, *ǫchati → wąchać, *ǫgъlъ → węgieł, scs. ǫzlъ (ѫзлъ) → węzeł, ps. *ǫdolъ → wądół, *ǫvozъ → wąwóz, *ǫgrъ → wągier. Jest także używana w języku litewskim i w języku navajo, z tym że w zapisie języka litewskiego występuje wyłącznie ze względów historycznych, bowiem jej nosowa wymowa zanikła i obecnie "ą" traktowane jest jako iloczas.Lj jest dwuznakiem używanym do zapisu dźwięku "/ʎ/" we wszystkich językach południowosłowiańskich, do których zapisu używa się alfabetu łacińskiego.

    Litera Y oraz Z zostały dodane w I wieku p.n.e. w celu dokładnego oddawania na piśmie wyrazów greckich, stąd nazwa „igrek” (od ī Graeca – „greckie i”). Cesarz Klaudiusz wprowadził do alfabetu nowe litery (dla głosek /BS/ i /PS/), (dla głoski /U/) i (dla głoski pośredniej między /I/ a /U/), jednak po jego śmierci zaprzestano ich używania.

    Į, Įį - litera alfabetu łacińskiego używana w języku litewskim. Dawniej była samogłoską nosową, a teraz pełni funkcję iloczasu tak jak Y.Język litewski (lit. lietuvių kalba) - język z zespołu wschodniobałtyckiego języków bałtyckich, wchodzących w skład języków bałtosłowiańskich, którym posługuje się ok. 5 mln osób. Oprócz Litwy językiem tym posługują się Litwini zamieszkujący na zachodzie Białorusi i północno-wschodniej Polsce (Suwalszczyzna), a także w Rosji, Łotwie oraz emigranci w USA, Kanadzie, Australii, Niemczech. Jest językiem urzędowym Litwy.

    W średniowieczu pojawia się litera W powstała z podwojonego V oznaczającego samogłoskę /U/ (stąd angielska nazwa W – double U). Jednak litera ta jest pierwotnie po prostu ligaturą stosowaną zamiast sekwencji VV, co oznacza sylabę "wu" – i stąd pochodzi jej polska nazwa.

    Wreszcie w połowie XVI wieku litera I, oznaczająca do tej pory zarówno samogłoskę, jak i półsamogłoskę zostaje rozróżniona na I oraz J. Analogicznego rozróżnienia dokonuje się dla V, litera ta "rozpada się" na U dla samogłoski oraz V dla półsamogłoski (lub spółgłoski).

    Język dolnołużycki (dolnoserbska rěc, dolnoserbšćina) – jeden z dwóch języków łużyckich, którym posługują się Dolnołużyczanie na niewielkim obszarze wokół Chociebuża we wschodniej części Niemiec.Ù - litera alfabetu kaszubskiego, wymawiana jak polskie łu. Dźwięk powstaje w procesie tzw. labializacji, na początku wyrazu oraz po spółgłoskach: b, p, k, g, ch, w, f, m.

    System obecnie zawiera 26 znaków. Ponieważ nie jest to układ odpowiadający każdemu językowi, wersje alfabetu łacińskiego dla większości języków dodają nowe znaki – głównie przez modyfikowanie istniejących.

    Są dwa zestawy znaków – małe i wielkie litery, przy czym zasady użycia to:

  • czasem pisze się wszystko wielkimi literami (np. szyldy) lub wszystko małymi literami,
  • w innych przypadkach wyrazy pisane wyłącznie wielkimi literami to głównie skrótowce, niektóre pisze się systemem mieszanym (np. niemieckie GmbH lub polskie SdPl), końcówki gramatyczne skrótowców pisze się zwykle małymi literami, (np. IRC-a),
  • pierwsza litera zdania to zawsze wielka litera,
  • niektóre wyrazy pisze się systemem – pierwsza litera wielka, wszystkie pozostałe małe. Są to wszystkie nazwy własne oraz niektóre inne słowa, zależnie od języka.
  • Od tych zasad jest jednak sporo wyjątków, różnych w różnych językach (np. w języku irlandzkim, gdzie przyrostek pisany jest małą literą, a właściwa nazwa wielką np. an tSionna (rzeka Shannon), a w niemieckim wielką literą pisane są rzeczowniki).

    Transkrypcja Hepburna (jap. ヘボン式ローマ字, Hebon-shiki rōmaji, dosł. znaki rzymskie (łacińskie) metodą Hepburna) – nosząca nazwisko Jamesa Curtisa Hepburna transkrypcja pisma i dźwięków języka japońskiego na alfabet łaciński, którą wykorzystał w trzecim wydaniu swojego słownika japońsko-angielskiego z 1887. System został pierwotnie zaproponowany przez Stowarzyszenie Latynizacji (jap. 羅馬字会, Rōmajikai) w 1885. System Hepburna został później poprawiony i nazwany Shūsei Hebon-shiki Rōmaji (jap. 修正ヘボン式ローマ字, Shūsei Hebon-shiki Rōmaji). Pierwotnie wspomnianą, poprawioną wersję określano jako Hyōjun-shiki Rōmaji (jap. 標準式ローマ字, Hyōjun-shiki Rōmaji standardowy styl latynizacji).Ů, Ůů (cz. ů s kroužkem) — litera alfabetu łacińskiego będąca w języku czeskim odpowiednikiem polskiego ó (o z kreską). W śląskim literą <ů> oznaczamy dźwięk pośredni pomiędzy /o/ a /u/, odpowiadający pierwotnej wymowie polskiego <ó>. W czeskim pierwotnie odpowiadał dwugłosce /uo/, a obecnie długiemu /u:/.

    Wiele systemów zapisu opartych na alfabecie łacińskim używa tzw. „dwuznaków” (a nawet „trójznaków” itd.), czyli grup znaków łacińskich oznaczających pojedynczy dźwięk (głoskę).

    Niektóre języki traktują pary znaków jako osobne pełnoprawne znaki, np. czeski znak CH czy (do niedawna) hiszpański znak LL.

    Î, Îî (I cyrkumfleks) Litera alfabetu łacińskiego używana w języku walijskim, afrikaans, języku francuskim, w języku romskim i w języku rumuńskim. W języku rumuńskim wymawiany jest jako /ɨ/.Š – litera alfabetu łacińskiego z diakrytycznym znakiem háček. Jest to litera w alfabecie husyckim, służąca do zapisu głoski "sz". Występuje w zapisie języków litewskiego, łotewskiego, czeskiego, słowackiego, chorwackiego, słoweńskiego, serbskiego, macedońskiego, bośniackiego, białoruskiego (alfabet łacinka) i fińskiego. Jest tożsama ze znakiem Ш w cyrylicy.


    Podstrony: 1 [2] [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Czy wiesz że...? beta

    Kunrei-shiki Rōmaji (jap. 訓令式ローマ字, Kunrei-shiki Rōmaji) – system latynizacji języka japońskiego, stworzony na podstawie starszego systemu Nihon-shiki Rōmaji. Zaadoptowany przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną jako standard transkrypcji języka japońskiego ISO 3602.
    Socjaldemokracja Polska (SDPL) – polska centrolewicowa partia polityczna o programie socjaldemokratycznym. Założona 26 marca 2004 przez część działaczy Sojuszu Lewicy Demokratycznej (na skutek rozłamu w tej partii) z ówczesnym marszałkiem Sejmu Markiem Borowskim na czele, kwestionujących działania ówczesnego jej kierownictwa. Zarejestrowana sądownie 19 kwietnia 2004. W Sejmie IV kadencji partia posiadała klub parlamentarny. Jeden z jej liderów Marek Balicki do 2005 zajmował stanowisko ministra zdrowia. W Sejmie VI kadencji SDPL reprezentowała grupa posłów, od 2008 do końca kadencji w 2011 zasiadająca w osobnym kole. W latach 2004–2009 ugrupowanie reprezentowane było przez 3 deputowanych w Parlamencie Europejskim.
    Alfabet węgierski – alfabet oparty na alfabecie łacińskim, służący do zapisu języka węgierskiego. Składa się z następujących liter, dwuznaków i jednego trigrafu:
    Język islandzki (isl. íslenska) - język z grupy języków nordyckich, którym posługują się mieszkańcy Islandii. Posługuje się nim około 320 tys. osób., głównie Islandczycy w kraju i na emigracji. Zapisywany jest alfabetem łacińskim.
    Tekstura — najczęściej stosowane pismo książkowe XIV wieku. W XIII wieku zwiększyło się zapotrzebowanie na książki, powstawały więc warsztaty wyspecjalizowane w szybkim przepisywaniu ksiąg. Tempo pisania oraz zastosowanie skośnie ściętego, płaskiego pióra wywarły istotny wpływ na dalszy rozwój pisma gotyckiego. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa textura – tkanina (texo – tkać, splatać) i dobrze oddaje wygląd karty zapisanej tym pismem. Rzeczywiście: wygląda jak tkanina o gęstym splocie, z wyraźnie widocznymi grubymi pionowymi trzonkami liter, niewielką ilością światła, bo litery stoją ciasno upakowane, wyrazy dosunięte, interlinie minimalne i zaciemniane dodatkowo przez kapitalne lub uncjalne litery początków zdań. W teksturze skróciły się trzonki liter długich, co umożliwiało szybkie napisanie kilku znaków w sposób ciągły, bez odrywania pióra od karty. Również wydłużenia dolne są skrócone. Główne linie liter od góry i od dołu wykończone są romboidalnymi nasadkami, co daje obraz podwójnie załamanej linii.
    Ã, Ãã (a tylda) litera alfabetu łacińskiego używana w języku portugalskim, języku kaszubskim oraz w językach wietnamskich.
    Rōmaji (jap. ローマ字, rōmaji, znaki rzymskie) – latynizacja języka japońskiego, zapis transkrypcyjny języka japońskiego za pomocą alfabetu łacińskiego.

    Reklama

    tt