• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Alexander Dubček



    Podstrony: [1] 2 [3]
    Przeczytaj także...
    Układ Warszawski (oficjalna nazwa: Układ o Przyjaźni, Współpracy i Pomocy Wzajemnej ang. Warsaw Pact ros. Договор о дружбе, сотрудничестве и взаимной помощи) – sojusz polityczno-wojskowy państw tzw. bloku wschodniego z dominującą rolą ZSRR. Formalnie powstał na podstawie Deklaracji Bukaresztańskiej, jako odpowiedź na militaryzację tzw. Niemiec Zachodnich i włączenie ich w strukturę NATO, a sankcjonował istniejące od zakończenia II wojny światowej podporządkowanie poszczególnych państw i ich armii ZSRR.Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.
    Życiorys[]

    Urodził się w 1921 w Uhrovcu (obecnie Słowacja) w miejscowej szkole – w tym samym domu co Ľudovít Štúr. Jego ojciec Stefan Dubček był z zawodu stolarzem, pracował przez kilka lat w Stanach Zjednoczonych, gdzie stał się pacyfistą oraz komunistą. W 1925 roku Alexander Dubček wyjechał z rodzicami do miasta Frunze (obecnie Biszkek) w radzieckim Kirgistanie. Później Dubčekowie przenieśli się do miasta Gorki, a w 1938 roku wrócili na Słowację, ponieważ zgodnie z nowymi wytycznymi musieliby przyjąć obywatelstwo radzieckie. Alexander Dubček zdobył zawód mechanika, pracował w Dubnicy, a w 1939 roku do wstąpił do ówczesnej nielegalnej Komunistycznej Partii Słowacji. W 1944 roku brał udział w Słowackim Powstaniu Narodowym, w którym został ranny, a jego brat Julius został zabity. Po wojnie pracował na różnych stanowiskach politycznych w Trenczynie i Bańskiej Bystrzycy. Od dzieciństwa bardzo dobrze posługiwał się językiem rosyjskim. Został oddelegowany do Moskwy, gdzie w latach 1955–1958 studiował nauki polityczne, wraz z Michaiłem Gorbaczowem.

    Order Ľudovíta Štúra (słow. Rad Ľudovíta Štúra) – trzecie (po Orderze Podwójnego Białego Krzyża i Orderze Andreja Hlinki) w kolejności starszeństwa słowackie odznaczenie państwowe (ale drugie w kolejności, przeznaczone wyłącznie dla obywateli Republiki Słowackiej), nadawane za wybitne zasługi na rzecz rozwoju demokracji, ochrony wolności i praw człowieka, za rozwój obrony i bezpieczeństwa Republiki Słowackiej, za wybitne zasługi dla rozwoju polityki, gospodarki i zarządzania, za osiągnięcia dziedzinie gospodarki, samorządu, nauki i techniki, edukacji, kultury, sztuki, sportu i spraw społecznych, oraz za szerzenie dobrego imienia Republiki Słowackiej poza jej granicami.Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.

    Początek kariery politycznej[]

    Od 1958 był sekretarzem partii w Bratysławie i członkiem Komitetu Centralnego KSS. Na tym stanowisku po raz pierwszy spotkał się z prezydentem Antonínem Novotným ze względu na zmiany w konstytucji, z którymi nie zgadzał się Dubček. W 1959 roku został sekretarzem Komitetu Centralnego do spraw przemysłu. Od Moskwy domagał się rehabilitacji ofiar Józefa Stalina, rehabilitację słowackich komunistów prześladowanych w latach 1951–1953, a po konflikcie z Novotným został ponownie przeniesiony na Słowację. Od 1962 roku pełnił funkcję głównego sekretarza Komitetu Wojewódzkiego KSS w Bratysławie, a od 1963 roku był pierwszym sekretarzem Komitetu Centralnego KSS, a Komisja Koldera zaleciła rehabilitację Gustáva Husáka i Vladimíra Clementisa. Pod koniec 1967 niektórzy członkowie Komitetu Centralnego weszli w ostry spór z byłym prezydentem i Pierwszym Sekretarzem Komitetu Centralnego Antonínem Novotným, który zaprosił Dubčeka w grudniu, aby pomóc radzieckiemu przywódcy Leonidowi Breżniewowi. Dubček przyjął zaproszenie, choć nie popierał Novotnego. Ludzie, którzy spotkali się z Dubčekiem, mówili o nim jako o spokojnym, przyjaznym człowieku, który zawarł kompromis pomiędzy obozem reformatorskim a konserwatywnym skrzydłem partii komunistycznej.

    Niżny Nowogród (ros. Нижний Новгород, Niżnij Nowgorod, w latach 1932-1990 Gorki) – duże miasto w europejskiej części Rosji, przy ujściu Oki do Wołgi.Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.

    Pierwszy Sekretarz Partii Komunistycznej[]

    Wizyta Dubčeka (w pierwszym rzędzie, pierwszy z lewej) w 1968 roku w Rumunii, rządzonej wówczas przez Nicolae Ceauşescu.

    Między 3 i 5 stycznia 1968 roku Plenum Komitetu Centralnego podjęło decyzję o rozdzieleniu stanowiska I sekretarza Komitetu Centralnego od stanowiska Prezydenta Republiki, wskutek czego Antonín Novotný został pozbawiony funkcji Pierwszego Sekretarza Komitetu Centralnego. 4 stycznia 1968 roku na jego następcę Prezydium wybrało (z poparciem Breżniewa) dotychczasowego pierwszego sekretarza Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Słowacji Alexandera Dubčeka. Novotný zachował mniej ważne stanowisko prezydenta państwa. Dubček kontynuował liberalizację ustroju, wnosząc w owym czasie do czechosłowackiej polityki nową kulturę polityczną. Umożliwiło to proces zmiany życia społecznego i politycznego, nazywany „praską wiosną”. Jedną z reform Dubčeka było w rezultacie wprowadzenie zarządzenia o całkowitej wolności prasy (prawo 84/1968 z dnia 26 czerwca 1968 stwierdza, że „cenzura jest niedopuszczalna”). Reformy zostały szybko podchwycone przez ogół społeczeństwa, co doprowadziło do tego, że Dubček musi stawić czoła krytyce w partii komunistycznej, a zwłaszcza radzieckiemu kierownictwu. Liberalizacja forsowana przez Dubčeka obejmowała zwiększenie wolności prasy, wolności słowa, swobody przemieszczenia się, większy nacisk gospodarczy na dobra konsumpcyjne, możliwość wprowadzenia wielopartyjnego rządu i ograniczenie władzy tajnej policji, a także potencjalne wycofanie się z Układu Warszawskiego.

    Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик [СССР], trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, [SSSR]) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

    W dniu 4 maja 1968 Komitet Centralny ZSRR zaprosił do Moskwy przywódców Partii Komunistycznej i rządu Czechosłowacji, na czele z pierwszym sekretarzem Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Czechosłowacji Alexandrem Dubčekiem, ponieważ sowieccy przywódcy oglądali proces odrodzenia w Czechosłowacji i rosnącą popularność Dubčeka z wielkim przerażeniem. Po posiedzeniu Komitetu Centralnego w dniach od 29 maja do 1 czerwca Alexander Dubček powiedział, że udało mu się odzyskać zaufanie w polityce partii komunistycznej. W dniach od 18 czerwca do 2 lipca na terenie Czechosłowacji przeprowadzono zaplanowane wcześniej ćwiczenia wojsk Układu Warszawskiego pod kryptonimem „Szumawa”, które były elementem nacisku na przywódców KPCz i stanowiły przygotowanie do późniejszej inwazji. Plan inwazji na Czechosłowację istniał w siedzibie Rady Najwyższej ZSRR już w czerwcu 1968 roku. Według niektórych źródeł, plan inwazji powstał jeszcze wcześniej, a jego głównym założeniem było przeniesienie sowieckiego arsenału nuklearnego na zachodnią granicę bloku komunistycznego.

    Krzyż Pribiny (słow. Pribinov kríž) – słowackie odznaczenie państwowe, nadawane obywatelom Republiki Słowackiej za wybitne zasługi i działalność na rzecz rozwoju gospodarczego, społecznego i kulturalnego kraju.Vladimír Clementis (ur. 20 września 1902 w Tisovcu, zm. 3 grudnia 1952 w Pradze) – czechosłowacki polityk komunistyczny, minister spraw zagranicznych (1950-1952).

    Mimo pozornego spokoju po spotkaniu w Czernej nad Cisą w nocy z 20 na 21 sierpnia 1968 roku rozpoczęła się operacja Dunaj – ponad 600 tysięcy żołnierzy Układu Warszawskiego (m.in. armii ZSRR, Ludowego Wojska Polskiego, węgierskich, bułgarskich oraz NRD) wkroczyło do Czechosłowacji. Alexander Dubček, Josef Smrkovsky, Oldřich Černík oraz František Kriegel w nocy 20 sierpnia zostali aresztowani i wywiezieni do Moskwy. Nowy prezydent Ludvík Svoboda w przemówieniu radiowym wezwał cały naród do zachowania spokoju. Z inicjatywy prezydenta Svobody 23 sierpnia podjęto rozmowy z aresztowanymi funkcjonariuszami partii i rządu. Ich wynikiem był tajny „protokół moskiewski”, po czym sekretarz Komitetu Centralnego KPZR Boris Ponomariow powiedział do aresztowanych, że mogą wrócić do domu dopiero po jego podpisaniu. Po powrocie do Pragi Alexandra Dubčeka podpisano umowę o czasowej obecności wojsk radzieckich w Czechosłowacji. Interwencja wywołały protesty ze strony rządów Jugosławii, Rumunii i Chin oraz ze strony zachodnioeuropejskich partii komunistycznych które to poparły Dubčeka.

    Niemiecka Republika Demokratyczna (oficjalny skrót NRD; niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) – dawne państwo położone w Europie Środkowej powstałe 7 października 1949 na terenie byłej radzieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). Likwidacja NRD nastąpiła 3 października 1990, gdy powstałe w jej miejsce landy przystąpiły do RFN tworząc jednolite Niemcy.Biszkek (kir. Бишкек trl. Biškek, trb. Biszkek; ros. Бишкек trl. Biškek, trb. Biszkiek), do roku 1926 Piszpek, w latach 1926-1991 Frunze, to największe miasto i stolica Kirgistanu. Miasto jest położone u podnóża Gór Kirgiskich (Tienszan) w Kotlinie Czujskiej, nad rzekami Ała Arcza i Ałamedin, na północy miasto przecina kanał Wielki Czujski; blisko granicy z Kazachstanem.

    Utrata władzy[]

    Po sierpniu 1968 roku Dubček pod presją sowiecką wycofał się z reform. Jedyną pozostałością po praskiej wiośnie była federalizacja Czechosłowacji, dzięki czemu na mocy ustawy z dnia 27 października 1968 roku Słowacja stała się równoprawnym partnerem Czech. Od 1970 do 1985 roku pracował w Bratysławie jako mechanizator. W roku 1974 napisał do władz partii krótki list protestacyjny, który pozostał bez odpowiedzi. Przed 1989 rokiem odmówił wzięcia udziału w działaniach opozycyjnych.

    Boris Nikołajewicz Ponomariow (ros. Бори́с Никола́евич Пономарёв, ur. 17 stycznia 1905 w Zarajsku, zm. 21 grudnia 1995 w Moskwie) - radziecki polityk, członek KC KPZR (1956-1989), sekretarz KC KPZR (1961-1986), Bohater Pracy Socjalistycznej (1975).Order Białego Lwa (cz.: Řád bilého lva) – najwyższe odznaczenie Republiki Czeskiej, kontynuujące tradycję orderu czechosłowackiego o takiej samej nazwie, utworzonego w roku 1922 jako odznaczenie dla zasłużonych cudzoziemców. Order ten nadawany jest przez prezydenta Czech (obecnie i własnym obywatelom, i cudzoziemcom) za znamienite zasługi dla Republiki Czeskiej.

    Po 1989 roku[]

    W dniu 13 listopada 1988 otrzymał doktorat honoris causa przez Uniwersytet Boloński we Włoszech za wkład w promowanie praw człowieka. W maju 1989 roku udzielił wywiadu telewizji węgierskiej, w którym mówił głównie o roku 1968. W 1992 roku został przewodniczącym Socjaldemokratycznej Partii Słowacji.

    W 1990 roku otrzymał tytuł doktora honoris causa Szkoły Głównej Planowania i Statystyki w Warszawie. Śmierć wyróżnionego uniemożliwiła odebranie tego tytułu.

    Kirgistan, Republika Kirgiska (kirgiski Кыргызстан, Кыргыз Республикасы trl. i trb. Kyrgyzstan, Kyrgyz Respublikasy; ros. Киргизия, Киргизская Республика trl. Kyrgyzstan, Kyrgyzskaâ Respublika, trb. Kyrgyzstan, Kyrgyzskaja Riespublika; w okresie radzieckim w języku polskim pod nazwą Kirgizja, po ogłoszeniu niepodległości przejściowo również jako Kyrgystan) – państwo w Azji Środkowej. Graniczy z Chinami (dł. granicy 858 km), Kazachstanem (1051 km), Tadżykistanem (870 km) i Uzbekistanem (1099 km).Cmentarz Slávičie údolie w Bratysławie (słow. cintorín Slávičie údolie) – został założony w 1912 roku i zajmuje obszar 18,5 ha. Znajduje się przy ulicy Staré grunty w dzielnicy Karlova Ves. Wśród pochowanych są m.in. Alexander Dubček, Margita Figuli i Ján Langoš.

    Śmierć[]

    Grób Alexandra Dubczeka na cmentarzu Slávičie údolie w Bratysławie

    W drodze na posiedzenie w dniu 9 września 1992 Dubček doznał poważnego wypadku, na 88,9 km autostrady D1 w Humpolcu, gdy jego samochód służbowy BMW 535i z dużą prędkością (114-131 km/h) po ulewnych deszczach wpadł w poślizg ze względu na akwaplanację. Dubček, który siedział nieprzypięty pasami na tylnym siedzeniu, wypadł z samochodu. Po wypadku trafił do szpitala na Homolce w Pradze w stanie śpiączki, gdzie zmarł w wyniku obrażeń 7 listopada 1992 roku. Pochowany jest na cmentarzu w Bratysławie.

    Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.Federacja (łac. fœderatio – sprzymierzenie) – państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd.

    Odznaczenia[]

  • Order Białego Lwa I Klasy – 2003, Czechy, pośmiertnie
  • Order Ľudovíta Štúra I Klasy – 1995, Słowacja, pośmiertnie
  • Krzyż Pribiny I Klasy – 2000, Słowacja, pośmiertnie


  • Podstrony: [1] 2 [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Humpolec (niem. Humpoletz) - miasto w Czechach, w kraju Wysoczyzna. Według danych z 31 grudnia 2003 powierzchnia miasta wynosiła 5 150 ha, a liczba jego mieszkańców 10 914 osób.
    Szkoła Główna Handlowa w Warszawie (SGH, w latach 1949–1991 Szkoła Główna Planowania i Statystyki, SGPiS) – najstarsza uczelnia ekonomiczna w Polsce, a zarazem jeden z wiodących uniwersytetów ekonomicznych w Europie. Jej siedziba mieści się na warszawskim Mokotowie, przy al. Niepodległości, w bezpośrednim sąsiedztwie stacji metra Pole Mokotowskie.
    Gustáv Husák (ur. 10 stycznia 1913 w Dúbravce (ob. dzielnica Bratysławy), Austro-Węgry, zm. 18 listopada 1991 w Bratysławie, Czechosłowacja) – słowacki polityk, czechosłowacki działacz komunistyczny, wieloletni przywódca Komunistycznej Partii Czechosłowacji, w latach 1975-1989 prezydent kraju.
    Trenczyn (słow. Trenčín, węg. Trencsén, niem. Trentschin, łac. Laugaricio, gr. Leukaristos) – miasto w zachodniej Słowacji nad rzeką Wag. Stolica kraju trenczyńskiego. Trenczyn słynie ze średniowiecznego zamku, położonego na górze nad miastem.
    Autostrada D1 (czes. dálnice D1) także Brněnská dálnice (autostrada brneńska) – najdłuższa czeska autostrada (347 km), która łączy pośrednio Pragę przez Brno i Ostrawę z polską autostradą A1 w Gorzyczkach koło Wodzisławia Śląskiego(między Vyškovem a Lipníkiem nad Bečvou poprzez drogi ekspresowe R46 i R35). Ukończenie budowy całej autostrady jest planowane na rok 2015 .
    Słowacja, Republika Słowacka (słow. Slovensko, Slovenská republika) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od 1 maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, oraz NATO, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.
    Antonín Novotný (ur. 10 grudnia 1904, Letňany, zm. 28 stycznia 1975, Praga) – czeski polityk, czechosłowacki działacz komunistyczny, w latach 1957-1968 prezydent kraju, I sekretarz partii komunistycznej w latach 1953-1968.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.052 sek.