• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Aleksandra z Potockich Potocka

    Przeczytaj także...
    August Potocki herbu Pilawa (ur. 1806, zm. 1867) – najstarszy syn Aleksandra Stanisława Potockiego z Wilanowa i Anny z Tyszkiewiczów. Wraz z młodszym bratem Maurycym Potockim (1812-1879) brał udział w powstaniu listopadowym. Po upadku powstania wyemigrował wraz z bratem do rodzinnych posiadłości w Galicji. August Potocki na emigracji pozostawał do końca lat 30. XIX w., stając się z woli ojca, jeszcze przed powrotem do Królestwa, właścicielem dóbr wilanowskich. Do łask cara wrócił po pobycie na dworze petersburskim i ożenku z frejliną cesarzowej – Aleksandrą Potocką (w 1840 r.), kiedy usunięto go z listy osób, których majątki podlegały konfiskacie. W połowie lat 40. XX w. wrócił wraz z żoną do Warszawy. Po śmierci ojca (1845 r.) stał się pełnoprawnym właścicielem dóbr Wilanów, dóbr Nieporęt, Kleszew, Osieck, Chrosna, Całowanie i Opatów z dodatkiem rozległych dóbr wniesionych przez jego żonę (np. dobra Teplik). Ogromne dobra miały swe centrum w Wilanowie, gdzie August Potocki rozwinął działalność budowlaną we współpracy z architektem Henrykiem Marconim, który, jeszcze na zlecenie jego ojca - Aleksandra, wykonał znajdujące się na przedpolu pałacu w Wilanowie mauzoleum Stanisława i Aleksandry Potockich. Efektem współpracy z Augustem Potockim jest zaś budynek szpitala pw. św. Aleksandra (ku czci ojca fundatora) (znajdujący się przy granicy terenu pałacowego i dawnej wsi Wilanów) i wreszcie wilanowski kościół parafialny pw. św. Anny (ku czci matki fundatora). Ostatnia budowla została ukończona (po gruntownej przebudowie wcześniejszej świątyni) już po śmierci Augusta Potockiego, który po długotrwałej chorobie, zmarł w 1867 r.Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.
    Stanisław Potocki (ur. w roku 1782, zm. w 1831), siódme dziecko, a drugi syn Szczęsnego Potockiego i Józefiny Amalii Mniszech.

    Aleksandra z Potockich Potocka herbu Pilawa (ur. 26 marca 1818 w Petersburgu, zm. 6 stycznia 1892 w Warszawie), właścicielka dóbr wilanowskich, działaczka charytatywna.

    Życiorys[]

    Była córką Stanisława Septyma Potockiego i Katarzyny z Branickich.

    Herb (nazwa przyjęta z niem. Erbe "dziedzictwo") – znak rozpoznawczo-bojowy, wywodzący się z symboliki heroicznej lub znaków własnościowych, od XII w. ustalany według ścisłych reguł heraldycznych, pełniący funkcję wyróżnika osoby stanu rycerskiego, później szlacheckiego, także rodziny, rodu, organizacji kościelnej, mieszczańskiej bądź cechu rzemieślniczego, korporacji, miasta, jednostki podziału terytorialnego lub państwa.Henryk Marconi (ur. 7 stycznia 1792 w Rzymie, zm. 21 lutego 1863 w Warszawie) – polski architekt pochodzenia włoskiego, przedstawiciel klasycyzmu, jeden z najwybitniejszych polskich architektów pierwszej połowy XIX wieku.

    Osierocona w dzieciństwie, była wychowywana przez swoją ciotkę Zofię z Branickich Potocką. Około roku 1836 została damą dworu cesarskiego w Petersburgu, a w 1840 roku poślubiła Augusta Potockiego, właściciela Wilanowa. Wspólnie z mężem dbali o odnowienie rezydencji wilanowskiej i wzbogacenie tamtejszych zbiorów sztuki. W latach 1857–1870 polecili przebudować w stylu neorenesansowym według projektu Henryka Marconiego kościół parafialny w Wilanowie.

    Katarzyna Branicka – urodzona w 1781 r. jako pierwsze dziecko i najstarsza córka Franciszka Ksawerego Branickiego i Aleksandry Engelhardt.Ksawery Władysław Branicki (ur. 19 kwietnia 1864, Paryż - zm. 18 czerwca 1926, Montresor) – prawnuk targowiczanina Franciszka Ksawerego, syn Konstantego Branickiego (podróżnika i kolekcjonera, zm. 1884 r.). Dziedzic wielkich majątków ziemskich na kijowszczyźnie, właściciel dóbr Montrésor we Francji (odziedziczonych po stryju Ksawerym), od 1892 roku właściciel dóbr wilanowskich odziedziczonych po Aleksandrze Potockiej, od 1911 właściciel dóbr Roś (ordynacja roska) na grodzieńszczyźnie odziedziczonych po wuju Stefanie Potockim.

    Wspierała finansowo akcje Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności. Opracowała Rodowód Pilawitów Potockich w męskim pogłowiu z opuszczeniem niewiast i linii wygasłych od Macieja aż do 15 stycznia 1879 żyjących (Kraków 1879). Wspierała finansowo wydanie tzw. Albumu wilanowskiego. Była członkiem trzeciego zakonu św. Franciszka pod imieniem Salomei.

    Warszawskie Towarzystwo Dobroczynności - założone w 1814 towarzystwo mające za cel budowę przytułków i opiekę medyczną nad ubogimi.Ordynacja Teplicka – została założona na bazie klucza teplickiego dóbr odziedziczonych przez Aleksandrę Potocką – wnuczkę Szczęsnego Potockiego. W czasach, kiedy kluczem władała żona Potockiego – Zofia, obejmował on 38 wsi (łącznie z 22 wsiami oddanymi Zofii z innych kluczy zamieszkiwało go „22 tysiące dusz męskich”). W czasach Aleksandry Potockiej klucz obejmował 20 600 dziesięcin „używalnej ziemi”. Po jej bezpotomnej śmierci ordynację (do której zaliczały się również dobra sitowickie) odziedziczył, jako jej I ordynat Konstanty Józef Potocki.

    Podobno w czasie remontu pałacu w latach siedemdziesiątych XIX wieku kazała usunąć ze ścian galerii południowej freski skąpo odzianych muz. Miała osobiście spalić pochodzące ze zbiorów Szczęsnego Potockiego ryciny i książki, które uznała za obsceniczne.

    Została pochowana w kaplicy kościoła wilanowskiego nad kryptą Potockich. Wilanów przekazała w testamencie Ksaweremu Branickiemu, mężowi Anny Potockiej z Krzeszowic. Dobra Międzyrzec przekazała Potockim z Krzeszowic, a utworzoną przez siebie ordynację teplicką Konstantemu Józefowi Potockiemu.

    Pałac Potockich w Międzyrzecu Podlaskim – pałac wybudowany dla hr. Aleksandry Potockiej, właścicielki Ordynacji Międzyrzeckiej, w 1852 roku przez architekta Franciszka Marię Lanciego. Pałac uległ spaleniu w 1918, jednak został odbudowany w latach 1922–1928.Warszawa; miasto stołeczne Warszawa, w skrócie m.st. Warszawa – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą. Od 2002 r. miasto stołeczne Warszawa jest gminą miejską mającą status miasta na prawach powiatu.

    Zobacz też[]

  • Potoccy
  • Przypisy

    1. Konarski S., Potocka z Potockich Aleksandra [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XXVII, 1982-1983, s.731-732.
    2. CBN Polona Zawiera widoki Wilanowa oraz reprodukcje dzieł tam przechowywanych.
    3. Potocka z Potockich Aleksandra, op.cit.

    Linki zewnętrzne[]

  • Biogram Aleksandry Potockiej
  • Portret damy w czerni – film na stronie internetowej Muzeum Pałacu w Wilanowie.
  • (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Stanisław Szczęsny Feliks Potocki herbu Pilawa, pseud.: Libatide Strimonio; Mąż Obywatel, (ur. 1751 w Tartakowie albo Krystynopolu, zm. 14 marca 1805 w Tulczynie) – polityk polski o orientacji prorosyjskiej, wojewoda ruski w latach 1782-1788, generał-lejtnant wojsk koronnych 1784-1792, generał lejtnant komenderujący Dywizją Ukraińską i Podolską (Podolską i Bracławską, później Bracławską i Kijowską), generał artylerii koronnej w latach 1788-1792, marszałek konfederacji targowickiej 1792 w Koronie, rosyjski general-en-chef od 1797, chorąży wielki koronny w latach 1774-1780, starosta bełski, dyplomata i poeta.Kolegiata św. Anny w Wilanowie powstał w 1772 według projektu Jana Kotelnickiego. Kościół znajduje się przy ul. Kolegiackiej 1 w Warszawie. Ufundowany był przez księcia Augusta Czartoryskiego, ówczesnego właściciela dóbr wilanowskich. Przebudowany został w latach 1857-1870 przez Henryka Marconiego, przy współpracy Leonarda Marconiego i Jana Hussa, na zlecenie Aleksandry i Augusta Potockich. Rzeźby w fasadzie są dziełem Syrewicza. Otaczające kościół stacje Męki Pańskiej są dziełem H. Marconiego, powstały w latach 1857-1863. Dekoracje ścienne są pędzla Antoniego Kolberga. Na tylnym dziedzińcu znajduje się replika dzwonu "Głos Wolności" dla Świątyni Opatrzności Bożej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Dobra wilanowskie (lub "dobra prywatne Willanów") – historyczna nazwa dóbr ziemskich skupionych wokół pałacu w Wilanowie, a obejmujących trzy klucze dóbr: Willanów, Chojnów i Zastów. Klucz Willanów obejmował w przybliżeniu tereny dzisiejszej dzielnicy Warszawa-Wilanów, klucz Chojnów - majątki na południe od Wilanowa, a klucz Zastów - tereny na przeciwległym, prawym brzegu Wisły. W końcu XIX w. dobra wilanowskie obejmowały ponad 6 tys. ha. Nierozparcelowane przed II wojną pozostałości dóbr zostały znacjonalizowane na mocy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, a pałac w Wilanowie w 1945 r. stał się oddziałem Muzeum Narodowego w Warszawie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.027 sek.