• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Aleksander I z Epiru

    Przeczytaj także...
    Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.Paestum (gr. Posejdonia, łac. Paestum, wł. Pesto) – w starożytności kolonia grecka miasta Sybaris. Obecnie dzielnica miasta Capaccio w regionie Kampania, w prowincji Salerno. Położone jest na południe od Neapolu na wybrzeżu Morza Tyrreńskiego (Zatoka Salerno). Pozostałości miasta są parkiem archeologicznym. Ludność Capaccio: 20 934 mieszkańców (2005).
    Pandosia - kolonia Elidy w południowym Epirze. Z powodu dominacji w regionie kolonii Koryntu nie odgrywała większej roli handlowej.

    Aleksander I Epirota lub Aleksander z Molossji (gr: Ἀλέξανδρος τῆς Ηπείρου, Aleksandros tēs Epeίrou; Ἀλέξανδρος ὁ Μολοσσός, Aleksandros ho Molossόs) (ur. ok. 372, zm. 330 p.n.e. w italskiej Pandozji) – król Epiru z dynastii Ajakidów od 342 p.n.e. do swej śmierci. Syn Neoptolemosa I, króla epirockich Molossów.

    Marek Junianus Justynus rzymski historyk tworzący w III w. n.e. Nic nie wiadomo o jego życiu. Jest autorem "Zarysu dziejów powszechnych starożytności na podstawie Pompejusza Trogusa". Jest to, jak pisze Justynus, zbiór najciekawszych i najważniejszych faktów z dzieła Gnejusza Pompejusza Trogusa "Historiae Philippicae", rzymskiego historyka tworzącego w czasach Augusta. Praca Justynusa nie koncentruje się na historii Rzymu, lecz zajmuje się przede wszystkim dziejami wschodnich monarchii i hellenistycznych królestw w okresie od założenia Niniwy do roku 20 p.n.e.Cieśnina Otranto (wł. Canale d’Otranto, alb. Gjiri i Otrantos) – cieśnina łącząca Morze Adriatyckie z Morzem Jońskim i oddzielające od siebie półwyspy Apeniński i Bałkański. Długość cieśniny wynosi 120 km, szerokość 57 km, maksymalna głębokość toru wodnego – 115 m.

    Życie[ | edytuj kod]

    Młodość[ | edytuj kod]

    Ok. r. 360 p.n.e. Aleksander, po śmierci ojca, znalazł się wraz z siostrami Olimpias i Troas pod opieką stryja Arybbasa, który objął pełną władzę w państwie. W r. 357 p.n.e. stryj poślubił, celem wzmocnienia władzy, swą bratanicę Troas oraz zachęcał króla Filipa II Macedońskiego do poślubienia drugiej bratanicy, Olimpias. Chciał w ten sposób uzyskać ważnego sojusznika w osobie Macedończyka. Olimpias urodziła mężowi Aleksandra III Wielkiego, przyszłego króla Macedonii. Ok. r. 350 p.n.e. Filip II po pokonaniu i zhołdowaniu stryja Arybbasa, zabrał Aleksandra na swój dwór de Pelli.

    Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Rządy w Epirze[ | edytuj kod]

    Grecka moneta Aleksandra I z Epiru.
    Awers: promieniująca głowa Heliosa.
    Rewers: napis ALEKSANDROU TOU NEOPTOLEMOU oraz piorun.

    W r. 342 p.n.e. Filip postanowił jednak usunąć Arybbasa z tronu Molossji, by na jego miejsce umieścić dwudziestoletniego Aleksandra I. Następnie zdobył trzy greckie państewka na półwyspie Kassopaja (ob. Półwysep Preweza) i przekazał je Aleksandrowi. Państwo Molossów, dzięki ścisłego sojuszu z Macedonią zostało wzmocnione politycznie i gospodarczo. W latach 350-342 p.n.e. bowiem używało, zamiast swoich monet, brązowe monety Filipa. Sytuacja wróciła do poprzedniego stanu za panowania Aleksandra I. Molossowie i jego sojusznicy w Epirze mieli taką wysoką pozycję, że w r. 334 p.n.e. Aleksander mógł prowadzić dalekosiężną politykę w południowej Italii.

    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Pella (stgr. Πέλλα) – stolica starożytnej Macedonii, współcześnie stanowisko archeologiczne w Grecji w pobliżu miejscowości Pella, 38 km na północny zachód od Salonik.

    W r. 337 p.n.e. Olimpias, po rozstaniu się z mężem, wyjechała z synem Aleksandrem do Epiru. Tam namawiała swego brata, by wypowiedział wojnę Macedonii. Jednak Filip II Macedoński był szybszy od niej, bowiem dał szwagrowi swą córkę za żonę. W r. 336 p.n.e., podczas wielkiego październikowego święta w Ajgaj, doszło do ślubu między Kleopatrą, córką Olimpias, a jej wujem Aleksandrem I. Filip zaprosił wielu wybitnych przedstawicieli państw greckich, arystokratów bałkańskich oraz ważnych Macedończyków. W czasie trwania ślubu Filip II Macedoński został zamordowany przez Pauzaniasza z Orestis.

    Epir (grecki Ήπειρος – Ipiros, co po polsku oznacza kontynent lub wnętrze dużego lądu) – górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji, nad Morzem Jońskim, na północy graniczy z Albanią, na wschodzie z Tesalią, a na południu z Etolią i Akarnanią. Ponadto istnieje także Epir Północny, czyli zamieszkały przez Albańczykow, Greków i Wołochów obszar, położony po albańskiej stronie granicy.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

    Kampania italska[ | edytuj kod]

    W r. 334 p.n.e. Aleksander przeprawił, na zaproszenie Tarentu, swą armię Molossów i swych epirockich sprzymierzeńców przez cieśninę Otranto do południowej Italii. Pozostawił w domu żonę Kleopatrę, jako regentkę Epiru. Tarentyjczycy prosili go o pomoc w walce przeciw Brutiom. Aleksander z wielką chęcią wyruszył. Podobno otrzymał ostrzeżenie od wyroczni Zeusa w Dodonie, by strzegł się miasta Pandozji i rzeki Acheron. One znajdowały się nie tylko w Epirze, ale także w Italii. Gdy Aleksander przybył do Italii od strony Paestum, rozpoczął walkę z Apulami, po czym zawarł z nimi pokój i przyjaźń. Później walczył z Brutiami i Lukanami, zdobywając liczne miasta, m.in. Herakleję, Sypontum apulskie, Konsencję i Terynę bruttyjską. Trzysta rodzin jeńców wysłał, jako zakładników, do Epiru. Następnie zawarł przymierze i przyjaźń z Metapontyjczykami, Pedikulami oraz z Rzymianami w r. 332 p.n.e. W tym czasie Brutiowie i Lukanowie uzyskując pomoc od sąsiadów, ponowili walkę. W pobliżu miasta Pandozji, kolonii greckiej w Bruttium nad rzeczką Acheron w pobliżu Konsencji, Aleksander zajął wzgórza, by czynić wypady na ziemie wroga. Miał przy sobie dwustu lukańskich wygnańców. W czasie ulewy zalane pola odcięły od siebie trzy części wojska epirockiego. Nieprzyjaciele, wykorzystując okazję, zaskoczyli dwa wojska, przy których nie było króla. Po ich zniszczeniu skierowali się na króla. Wówczas wygnańcy wysłali posłów do rodaków, by omówić cenę ich powrotu. Obiecywali im wydać króla martwego lub żywego. Aleksander postanowił w tej trudnej sytuacji walczyć bohatersko. Przedzierając się przez wojsko nieprzyjaciół zabił wodza Lukanów, następnie zbierając resztę żołnierzy dotarł do rzeki. Chciał się przeprawić wpław, ponieważ most był zerwany. Gdy dowiedział się, że ta rzeka nazywa się Acheron, nie wiedział co robić. Po pewnym czasie dobył miecza i puścił konia przez środek rzeki. Mając grunt pod nogami, został przebity oszczepem przez wygnańca. Spadł martwy z konia w r. 330 p.n.e. Nieprzyjaciele pastwili się nad zwłokami. Pewna kobieta prosiła ich o wstrzymanie się, ponieważ chciała wykupić za nie męża i dzieci z niewoli. Resztki ciała króla pochowano w Konsencji. Kości wysłano do Metapontu, a stamtąd do Epiru.

    Italia – kraina historyczna i geograficzna położona na Półwyspie Apenińskim, której obszar zmieniał się na przestrzeni dziejów.Ajakidzi (gr.: Aίακίδαι, Aίakίdai) – dynastia królewska rządząca związkiem plemion epirockich Molossów, której członkowie głosili, że wywodzą się od Neoptolemosa, zwanego Pyrrosem („Rudy”), syna Achillesa, bohatera wojny trojańskiej. Dynastia nazwę swą wzięła od imienia Ajakosa, dziadka Achillesa. Pierwszym znanym historycznym królem Molossów był Admetos, który gościł na swoim dworze Temistoklesa, wodza ateńskiego, ok. r. 470 p.n.e. Tarypasa, wnuka Admetosa, uznaje się za pierwszego, który wprowadził kulturę grecką do swego kraju. Aleksander I, szwagier i zięć króla Macedonii Filipa II, który umieścił go na tronie Molossów, stał się sprzymierzeńcem macedońskim. Za jego panowania Molossowie narzucili swą hegemonię nad pozostałymi plemionami epirockimi. Aleksander, jako król całego Epiru, zainterweniował w sprawy południowej Italii. Najsłynniejszym przedstawicielem dynastii był król Pyrrus, który utworzył lokalne imperium. Po jego śmierci znaczenie Epiru zmalało. Ambicje Aleksandra II były skutecznie hamowane przez Antygonidów z Macedonii. Historia Epiru od jego panowania jest bardzo słabo znana. Za panowania Demetriusza II Aitolikosa, króla Macedonii, Epiroci zbuntowali się przeciw swej królowej Dejdamii, którą zamordowali w Ambrakii ok. r. 232 p.n.e. Na jej śmierci kończy się długa lista królów Epiru. Doszło do zmiany ustroju z monarchii na demokrację. Epiroci utworzyli wówczas federację pod zwierzchnictwem Macedonii, występującą oficjalnie pod nazwą Apeirotai („Epiroci”), którą nazywamy Związkiem Epirockim.

    Potomstwo[ | edytuj kod]

    Aleksander I z żoną Kleopatrą miał dwoje dzieci (syna i córkę): przyszłego króla Epiru Neoptolemosa (ur. ok. 335, zm. 296 p.n.e.) oraz Kadmeję (ur. ok. 234?, zm. po 296 p.n.e.). Kleopatra po śmierci męża nadal pełniła funkcję regentki, ponieważ syn nie mógł objąć realnej władzy z powodu nieletniego wieku.

    Neoptolemos I (gr: Νεοπτόλεμος, Neoptólemos) (ur. ok. 390, zm. ok. 360 p.n.e.) – król epirockich Molossów z dynastii Ajakidów razem z bratem Arybbasem od ok. 370 p.n.e. do swej śmierci. Starszy syn Alketasa I, króla Molossów.Titus Livius (ur. 59 p.n.e.; zm. 17 n.e.) – rzymski historyk pochodzący z miasta Patavium (dzis. Padwa). Autor monumentalnego dzieła o historii Rzymu.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

    1. Hammond N., Filip Macedoński, przeł. J. Lang, Wydawnictwo Axis, Poznań 2002, s. 70 i n., ​ISBN 83-912572-5-8​.
    2. Marek Junianus Justynus, Zarys dziejów powszechnych starożytności na podstawie Pompejusza Trogusa (z dodaniem prologów), (VIII 6; IX 6-7; XII 1-2), przekł., wstęp i kom. I. Lewandowski, Pax, Warszawa 1988, ​ISBN 83-211-0871-7​.
    3. Tytus Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta (VIII 3, 17 i 24; IX 17 i 19) [w:] Tytus Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta, [t. II:] Księgi VI-X, przekł. A. Kościółek, Streszczenia ksiąg XI-XX, przekł. M. Brożek, kom. J. Wolski i M. Brożek, oprac. M. Brożek, Ossolineum & Wydawnictwo PAN, Wrocław 1971, s. 106, 126, 134-135, 174 i 177.
    Kleopatra (gr: Κλεοπάτρα, Kleopátra) (ur. ok. 355, zm. 308 p.n.e. w Sardes) – królowa Epiru, regentka Epiru w latach 334-325 p.n.e., córka króla Macedonii Filipa II i królowej Olimpias, siostra słynnego Aleksandra Macedońskiego, żona Aleksandra I, wuja oraz króla Epiru.Tarent (wł. Taranto, łac. Tarentum, w dialekcie tarenckim Tarde lub Tarande) – miasto i gmina w regionie Apulia, w prowincji Tarent, w południowych Włoszech. Ważny handlowy i wojenny port morski na Morzu Śródziemnym, ośrodek przemysłu stalowego, chemicznego i spożywczego. W mieście znajdują się stocznie wojenne.




    Warto wiedzieć że... beta

    Zeus (także Dzeus, stgr. Ζεύς Zeús, nowogr. Δίας Días, łac. Iupiter, Iuppiter) – w mitologii greckiej najwyższy z bogów. Syn Kronosa i Rei. Był szóstym dzieckiem Rei i Kronosa. Brat Hestii, Demeter, Hery (również jej mąż), Posejdona i Hadesa. Władca błyskawic. Uosobienie najwyższej zasady rządzącej Wszechświatem. Władca wszystkich bogów i ludzi. Jego atrybutami były złote pioruny, orzeł i tarcza zwana egidą. Wychowały go nimfy górskie i koza Amaltea.
    Starożytna Macedonia – antyczne królestwo na Półwyspie Bałkańskim, zamieszkałe przez lud grecki z plemienia Dorów, którego historyczne centrum znajdowało się na terytorium obecnej północno-środkowej Grecji.
    Starożytny Rzym – cywilizacja rozwijająca się w basenie Morza Śródziemnego i części Europy. Jej kolebką było miasto Rzym leżące w Italii, które w pewnym momencie swoich dziejów rozpoczęło ekspansję, rozszerzając swoje panowanie na znaczne obszary i wchłaniając m.in. kulturę starożytnej Grecji. Cywilizacja rzymska, nazywana też niekiedy grecko-rzymską, razem z pochodzącą z Bliskiego Wschodu religią – chrześcijaństwem, stworzyła podstawy późniejszej cywilizacji europejskiej. Miasto Rzym zaczęło kształtować się w VIII wieku p.n.e., natomiast kres stworzonego przez nie państwa nastąpił formalnie w 1453 roku n.e. (wraz z upadkiem Konstantynopola i tym samym Cesarstwa bizantyńskiego), choć dosyć często jako koniec starożytnego Rzymu przyjmuje się rok 476 n.e., w którym upadło Cesarstwo zachodniorzymskie.
    Troas lub Troada (gr: Tρωας, Trōas) (IV wiek p.n.e.) – królowa epirockich Molossów z dynastii Ajakidów, córka króla Molossów Neoptolemosa I, bratanica-małżonka króla Molossów Arybbasa od 357 p.n.e., matka synów Alketasa i Ajakidesa, przyszłych królów Epiru.
    Apulia (wł. Puglia) – region administracyjny w południowych Włoszech, o powierzchni 19348 km², 4 miliony mieszkańców i stolicą w Bari (362,5 tys. mieszkańców). Gęstość zaludnienia 208 osób na km². Graniczy z Molise, Kampanią i Basilicatą.
    Bruttium – kraina historyczna w antycznej Italii znajdująca się w południowej części Półwyspu Apenińskiego, rozciągająca się wzdłuż Cieśniny Mesyńskiej.
    Neoptolemos I (gr: Νεοπτόλεμος, Neoptólemos) (ur. ok. 335, zm. 296 p.n.e.) – król Epiru z dynastii Ajakidów w latach 330-313 p.n.e., razem z kuzynem Ajakidesem 325-317 p.n.e., razem z macedońskim gubernatorem Epiru Lykiskosem 317-313 p.n.e., samodzielnie 302-297 p.n.e., razem z kuzynem Pyrrusem I 297-296 p.n.e. Syn króla Epiru Aleksandra I i królowej Kleopatry, córki króla Macedonii Filipa II i królowej Olimpias.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.043 sek.