• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Albertozaur



    Podstrony: [1] [2] [3] 4
    Przeczytaj także...
    Daspletozaur (Daspletosaurus) – rodzaj dużego teropoda z rodziny tyranozaurów (Tyrannosauridae). Żył w Ameryce Północnej w późnej kredzie (ok. 80-72 mln lat temu). Obecnie tylko jeden gatunek daspletozaura jest uważany za ważny – D. torosus, choć nadal kilka jego potencjalnych gatunków z Alberty, Montany i Nowego Meksyku pozostaje nieopisanych. Wliczając nieopisane gatunki oraz te nieważne, daspletozaur obejmuje najwięcej gatunków ze wszystkich tyranozauroidów.Apomorfia, cecha apomorficzna – cecha zaawansowana, ewolucyjnie nowa, niewystępująca u przodków danej linii ewolucyjnej. Jej przeciwieństwem jest plezjomorfia, czyli cecha prymitywna. Jeśli apomorfia obecna jest tylko w jednej linii ewolucyjnej nazywa się ją autapomorfią, natomiast jeśli występuje u co najmniej kilku kladów, określana jest jako synapomorfia. Według ściśle kladystycznego podejścia jedynie apomorfie (a wśród nich tylko synapomorfie) można wykorzystać do przetestowania hipotezy filogenetycznej. Mark Wilkinson stwierdził, że w niektórych przypadkach również plezjomorfie mogą wskazywać na monofiletyczny charakter taksonów, jednak poglądu tego nie podziela większość naukowców. Koncepcja apomorfii została wprowadzona przez Williego Henniga w pracy Grundzüge einer Theorie der Phylogenetischen Systematik z 1950 roku. Początkowo termin ten odnosił się nie do cech, lecz do taksonów. Hennig wspomniał jednak, że w przypadku „krzyżowań specjalizacji” dotyczy on wyłącznie cech. Przypisano go do cech w 1952 roku, tym samym umożliwiając po raz pierwszy zrekonstruowanie powiązań filogenetycznych.
    Paleoekologia[]
    Formacja Horseshoe Canyon

    Wszystkie możliwe do zidentyfikowania szczątki Albertosaurus sarcophagus są znane z formacji Horseshoe Canyon w prowincji Alberta. Osady tej formacji geologicznej powstały pod koniec kampanu i na początku mastrychtu – dwóch ostatnich wieków ery mezozoicznej. Tereny te znajdowały się wówczas na około 58° paleoszerokości geograficznej. Tuż pod Horseshoe Canyon znajduje się Bearpaw Shale, morska formacja reprezentująca fragment Morza Środkowego Zachodu. Przesmyk zanikał w miarę ochładzania się klimatu i opadania poziomu mórz pod koniec kredy, odsłaniając tereny znajdujące się uprzednio pod wodą. Nie był to spokojny proces – kanał okresowo ponownie się pojawiał, zalewając region Horseshoe Canyon, zanim ostatecznie zanikł. Z powodu zmian poziomu mórz w formacji Horseshoe Canyon reprezentowanych jest wiele różnych środowisk, w tym środowiska morskie i nadbrzeżne, takie jak laguny i estuaria. Węgle kopalne licznie występują na prehistorycznych torfowiskach. Ze względu na obecność lub brak węgli i architekturę stratygraficzną formację Horseshoe Canyon podzielono na pięć nieformalnych jednostek. Pierwsza z nich powstała w klimacie ciepłym i wilgotnym, jednostki 2–4 w klimacie chłodnym i suchym, a 5. w ciepłym i wilgotnym. Skamieniałości albertozaurów i wielu innych dinozaurów drapieżnych znajdowane są w jednostkach 1–4.

    Czaszka (łac. cranium) – struktura kostna lub chrzęstna, która służy jako szkielet głowy. Stanowi naturalną osłonę mózgu i innych narządów znajdujących się w głowie.Torfowisko (ang. peatland, mire, niem. Moor, Moos, Ried, Filz) – jeden z typów mokradeł, siedlisk na tyle uwodnionych, że występuje tam specyficzna roślinność i zachodzą procesy akumulacji osadów organicznych. Jest to teren stale podmokły, o podłożu trudno przepuszczalnym, pokryty zbiorowiskami roślin bagiennych i bagienno-łąkowych. Torfowiska występują głównie w strefie klimatu umiarkowanego, wilgotnego i chłodnego (północna część Eurazji i Ameryki Północnej, a także obszary górskie). Obszary te są cenne pod względem przyrodniczym, można je także wykorzystać gospodarczo – poprzez wydobywanie torfu. Torfowisko przyrasta średnio o 1 mm w ciągu roku.

    Fauna formacji Horseshoe Canyon jest dobrze poznana. Z kręgowców licznie występują skamieniałości ryb, takich jak rekiny, płaszczki, amie, niszczuki oraz niszczukopodobny Aspidorhynchus. Spośród ssaków można znaleźć tam wieloguzkowce i torbacza dydelfodona. Słonowodny plezjozaur Leurospondylus został znaleziony w morskich osadach Horseshoe Canyon, podczas gdy słodkowodne ekosystemy zasiedlane były przez żółwie, przedstawicieli grupy Choristodera z rodzaju Champsosaurus oraz krokodyle, takie jak Leidyosuchus i Stangerochampsa. Najliczniejsze były jednak dinozaury, zwłaszcza stanowiące ponad połowę wszystkich przedstawicieli tej grupy gadów na tym terenie hadrozaury, głównie z rodzajów Edmontosaurus, Saurolophus i Hypacrosaurus. Ceratopsy i ornitomimozaury również były bardzo pospolite i łącznie stanowiły 1/3 tamtejszych dinozaurów. Wliczając znacznie rzadsze ankylozaury i pachycefalozaury, wszystkie one stanowiły potencjalne ofiary różnych grup dinozaurów drapieżnych, takich jak troodonty, dromeozaury i cenagnaty. Dorosłe albertozaury były dominującymi drapieżnikami w tym środowisku, podczas gdy młode osobniki stały nieco niżej w łańcuchu pokarmowym.

    Hadrozaury (Hadrosauridae) – rodzina ornitopodów z grupy hadrozauroidów (Hadrosauroidea), znana też jako „dinozaury kaczodziobe”.Okres godowy – u zwierząt jest to najbardziej korzystny okres, zazwyczaj w porze obfitości pokarmu i wody, w którym zwierzęta te łączą się w pary i przystępują do rozrodu. Jest on różny u różnych gatunków. Występowanie okresów godowych można uzasadnić ewolucyjnym przystosowaniem do występujących w naturze pór roku i mniejszych szans przeżycia młodych zimą niż latem.

    Przypisy

    1. Dale A. Russell. Tyrannosaurs from the Late Cretaceous of western Canada. „National Museum of Natural Sciences Publications in Paleontology”. 1, s. 1–34, 1970 (ang.). 
    2. Thomas R. Holtz, Jr: Tyrannosauroidea. W: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): The Dinosauria. Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press, 2004, s. 111–136. ISBN 0-520-24209-2.
    3. Gregory M. Erickson, Philip J. Currie, Brian D. Inouye, Alice A. Wynn. Tyrannosaur life tables: an example of nonavian dinosaur population biology. „Science”. 313 (5784), s. 213–217, 2006. DOI: 10.1126/science.1125721 (ang.). 
    4. Gregory M. Erickson, Peter J. Makovicky, Philip J. Currie, Mark A. Norell, Scott A. Yerby, Christopher A. Brochu. Gigantism and comparative life-history parameters of tyrannosaurid dinosaurs. „Nature”. 430, s. 772–775, 2004. DOI: 10.1038/nature02699 (ang.). 
    5. Per Christiansen, Richard A. Fariña. Mass prediction in theropod dinosaurs. „Historical Biology”. 16 (2-4), s. 85–92, 2004. DOI: 10.1080/08912960412331284313 (ang.). 
    6. Philip J. Currie. Allometric growth in tyrannosaurids (Dinosauria: Theropoda) from the Upper Cretaceous of North America and Asia. „Canadian Journal of Earth Sciences”. 40 (4), s. 651–665, 2003. DOI: 10.1139/e02-083 (ang.). 
    7. Miriam Reichel. The heterodonty of Albertosaurus sarcophagus and Tyrannosaurus rex: biomechanical implications inferred through 3-D models. „Canadian Journal of Earth Sciences”. 47 (9), s. 1253–1261, 2010. DOI: 10.1139/E10-063 (ang.). 
    8. Peter Dodson, Brooks Britt, Kenneth Carpenter, Catherine A. Forster, David D. Gillette, Mark A. Norell, George Olshevsky, J. Michael Parrish, David B. Weishampel: Albertosaurus. W: The Age of Dinosaurs. Publications International LTD, 1993, s. 106–107. ISBN 0-7853-0443-6.
    9. Philip J. Currie, Jørn H. Hurum, Karol Sabath. Skull structure and evolution in tyrannosaurid phylogeny. „Acta Palaeontologica Polonica”. 48 (2), s. 227–234, 2003 (ang.). 
    10. Philip J. Currie. Cranial anatomy of tyrannosaurids from the Late Cretaceous of Alberta. „Acta Palaeontologica Polonica”. 48 (2), s. 191–226, 2003 (ang.). 
    11. Thomas D. Carr, Thomas E. Williamson, David R. Schwimmer. A new genus and species of tyrannosauroid from the Late Cretaceous (middle Campanian) Demopolis Formation of Alabama. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 25 (1), s. 119–143, 2005 (ang.). 
    12. Thomas R. Holtz, Jr.: RE: Burpee Conference (LONG) (ang.). Dinosaur Mailing List, 20 września 2005. [dostęp 24 maja 2010].
    13. Henry F. Osborn. Tyrannosaurus and other Cretaceous carnivorous dinosaurs. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 21, s. 259–265, 1905 (ang.). 
    14. Darren H. Tanke, Philip J. Currie. A history of Albertosaurus discoveries in Alberta, Canada. „Canadian Journal of Earth Sciences”. 47 (9), s. 1197–1211, 2010. DOI: 10.1139/E10-057 (ang.). 
    15. Edward D. Cope. On the skull of the dinosaurian Laelaps incrassatus Cope. „Proceedings of the American Philosophical Society”. 30 (138), s. 240–245, 1892 (ang.). 
    16. Lawrence M. Lambe. On Dryptosaurus incrassatus (Cope) from the Edmonton Series of the Northwest Territory. „Contributions to Canadian Palaeontology”. 3, s. 1–27, 1904 (ang.). 
    17. Thomas D. Carr. A taxonomic assessment of the type series of Albertosaurus sarcophagus and the identity of Tyrannosauridae (Dinosauria, Coelurosauria) in the Albertosaurus bonebed from the Horseshoe Canyon Formation (Campanian–Maastrichtian, Late Cretaceous). „Canadian Journal of Earth Sciences”. 47 (9), s. 1213–1226, 2010. DOI: 10.1139/E10-035 (ang.). 
    18. Philip J. Currie. Possible evidence of gregarious behavior in tyrannosaurids. „Gaia”. 15, s. 271–277, 1998 (ang.). 
    19. Lawrence M. Lambe. On a new genus and species of carnivorous dinosaur from the Belly River Formation of Alberta, with a description of the skull of Stephanosaurus marginatus from the same horizon. „Ottawa Naturalist”. 28, s. 13–20, 1914 (ang.). 
    20. Robert E. Ricklefs. Tyrannosaur ageing. „Biology Letters”. 3 (2), s. 214–217, 2007. DOI: 10.1098/rsbl.2006.0597 (ang.). 
    21. William A. Parks. Albertosaurus arctunguis, a new species of therapodous dinosaur from the Edmonton Formation of Alberta. „University of Toronto Studies, Geological Series”. 25, s. 1–42, 1928 (ang.). 
    22. Gregory S. Paul: Predatory Dinosaurs of the Word. New York: Simon & Schuster, 1988, s. 464. ISBN 978-0671619466.
    23. George Olshevsky. [The origin and evolution of the tyrannosaurids]. „Kyoryugaku Saizensen (Dino Frontline)”. 9, s. 92–119, 1995 (jap.). 
    24. Gregory M. Erickson, Kristina Curry Rogers, David J. Varricchio, Mark Norell, Xu Xing. Growth patterns in brooding dinosaurs reveals the timing of sexual maturity in non-avian dinosaurs and genesis of the avian condition. „Biology Letters”. 3 (5), s. 558–561, 2007. DOI: 10.1098/rsbl.2007.0254 (ang.). 
    25. Andrew H. Lee, Sarah Werning. Sexual maturity in growing dinosaurs does not fit reptilian growth models. „Proceedings of the National Academy of Sciences”. 105, s. 582–587, 2008. DOI: 10.1073/pnas.0708903105 (ang.). 
    26. Brian T. Roach, Daniel L. Brinkman. A reevaluation of cooperative pack hunting and gregariousness in Deinonychus antirrhopus and other nonavian theropod dinosaurs. „Bulletin of the Peabody Museum of Natural History”. 48 (1), s. 103–138, 2007 (ang.). 
    27. Gregory M. Erickson, Philip J. Currie, Brian D. Inouye, Alice A. Winn. A revised life table and survivorship curve for Albertosaurus sarcophagus based on the Dry Island mass death assemblage. „Canadian Journal of Earth Sciences”. 47 (9), s. 1269–1275, 2010. DOI: 10.1139/E10-051 (ang.). 
    28. Gregory M. Erickson, Peter J. Makovicky, Brian D. Inouye, Zhou Changfu, Gao Keqin. A life table for Psittacosaurus lujiatunensis: initial insights into ornithischian dinosaur population biology. „Anatomical Record”. 292 (9), s. 1514–1521, 2009. DOI: 10.1002/ar.20992 (ang.). 
    29. David Steinsaltz, Steven Hecht Orzack. Statistical methods for paleodemography on fossil assemblages having small numbers of specimens: an investigation of dinosaur survival rates. „Paleobiology”. 37 (1), s. 113–125, 2011. DOI: 10.1666/08056.1 (ang.). 
    30. David A. Eberth, Richard T. McCrea. Were large theropods gregarious?. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 21 (3), s. 46A, 2001. DOI: 10.1080/02724634.2001.10010852 (ang.). 
    31. David A. Eberth, Philip J. Currie. Stratigraphy, sedimentology, and taphonomy of the Albertosaurus bonebed (upper Horseshoe Canyon Formation; Maastrichtian), southern Alberta, Canada. „Canadian Journal of Earth Sciences”. 47 (9), s. 1119–1143, 2010. DOI: 10.1139/E10-045 (ang.). 
    32. John R. Horner: Behavior. W: Philip J. Currie, Kevin Padian (red.): The Encyclopedia of Dinosaurs. San Diego: Academic Press, 1997, s. 45–50. ISBN 978-0-12-116810-6.
    33. W. Desmond Maxwell, John H. Ostrom. Taphonomy and paleobiological implications of Tenontosaurus-Deinonychus associations. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 15 (1), s. 707–712, 1995 (ang.). 
    34. Michael A. Raath: Morphological variation in small theropods and its meaning in systematics: evidence from Syntarsus rhodesiensis. W: Kenneth Carpenter, Philip J. Currie (red.): Dinosaur Systematics: Approaches and Perspective. Cambridge: Cambridge University Press, 1990, s. 91–105. ISBN 0-521-43810-1.
    35. Rodolfo A. Coria, Philip J. Currie. A new carcharodontosaurid (Dinosauria, Theropoda) from the Upper Cretaceous of Argentina. „Geodiversitas”. 28 (1), s. 71–118, 2006 (ang.). 
    36. Philip J. Currie, David Trexler, Eva B. Koppelhus, Kelly Wicks, Nate Murphy: An unusual multi-individual tyrannosaurid bonebed in the Two Medicine Formation (Late Cretaceous, Campanian) of Montana. W: Kenneth Carpenter (red.): The Carnivorous Dinosaurs. Bloomington: Indiana University Press, 2005, s. 313–324. ISBN 978-0253345394.
    37. Philip J. Currie, David A. Eberth. On gregarious behavior in Albertosaurus. „Canadian Journal of Earth Sciences”. 47 (9), s. 1277–1289, 2010. DOI: 10.1139/E10-072 (ang.). 
    38. Phil R. Bell. Palaeopathological changes in a population of Albertosaurus sarcophagus from the Upper Cretaceous Horseshoe Canyon Formation of Alberta, Canada. „Canadian Journal of Earth Sciences”. 47 (9), s. 1263–1268, 2010. DOI: 10.1139/E10-030 (ang.). 
    39. Walter Auffenberg: The Behavioral Ecology of the Komodo Monitor. Gainesville: University Press of Florida, 2000, s. 460. ISBN 978-0913006215.
    40. Derek W. Larson, Donald B. Brinkman, Phil R. Bell. Faunal assemblages from the upper Horseshoe Canyon Formation, an early Maastrichtian cool-climate assemblage from Alberta, with special reference to the Albertosaurus sarcophagus bonebed. „Canadian Journal of Earth Sciences”. 47 (9), s. 1159–1181, 2010. DOI: 10.1139/E10-005 (ang.). 
    41. David A. Eberth: Edmonton Group. W: Philip J. Currie, Kevin Padian (red.): The Encyclopedia of Dinosaurs. San Diego: Academic Press, 1997, s. 199–204. ISBN 978-0-12-116810-6.
    Roztocze (Acari) – liczny (ok. 30 tys. gatunków, wiele gatunków nadal nieopisanych) rząd pajęczaków, obejmujący zwierzęta od mikroskopijnych do 3-centymetrowych. Roztocze są saprofagiczne (jak np. mechowce), ale także są wśród nich pasożyty (głównie ektopasożyty) i drapieżniki. Niektóre mogą przenosić choroby lub być szkodnikami magazynowymi. Zamieszkują wszystkie strefy klimatyczne, również obszary polarne. Dostosowały się do różnych środowisk: żyją w glebie, kurzu domowym (Roztocze kurzu domowego), w strefie przybrzeżnej środowisk słodkowodnych (tzw. wodopójki) a nawet w gorących źródłach.Heterodontyzm, uzębienie heterodontyczne – rodzaj uzębienia spotykany u ssaków. Charakteryzuje się zróżnicowaniem kształtów i wielkości zębów w zależności od ich przeznaczenia. W przypadku typowego uzębienia heterodontycznego wyróżnia się cztery podstawowe typy funkcjonalne zębów:


    Podstrony: [1] [2] [3] 4



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Ankylozaury (Ankylosauria – „sztywne jaszczury”) – grupa roślinożernych dinozaurów ptasiomiednicznych z podrzędu tyreoforów. Żyły od późnej jury do końca kredy niemal na całym świecie. Charakteryzował je potężny pancerz kostny na grzbiecie (u niektórych gatunków zaopatrzony dodatkowo w kolce), który stanowił ochronę przed drapieżnikami (dlatego ankylozaury określa się mianem „dinozaurów pancernych”).
    Mięsień (łac. musculus) – kurczliwy narząd, jeden ze strukturalnych i funkcjonalnych elementów narządu ruchu, stanowiący jego element czynny. Występuje u wyższych bezkręgowców i u kręgowców. Jego kształt i budowa zależy od roli pełnionej w organizmie.
    William Arthur Parks (ur. 11 grudnia 1868 w Hamilton, zm. 3 października 1936 w Toronto) – kanadyjski geolog i paleontolog.
    Aspidorynch (Aspidorhynchus) – wymarły rodzaj ryby kostnoszkieletowej z rodziny Aspidorhynchidae. Jego nazwa oznacza "opancerzony dziób".
    Tyranozaur (Tyrannosaurus) – rodzaj teropoda z rodziny tyranozaurów. Jedynym gatunkiem z tego rodzaju, którego istnienie zostało potwierdzone i który jest zarazem jednym z najbardziej znanych dinozaurów na świecie, jest Tyrannosaurus rex.
    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.
    Ornitomimozaury (Ornithomimosauria) – grupa strusiopodobnych teropodów, do której należały m.in.: archeornitomim, gallimim, strutiomim i dromicejomim.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.125 sek.