• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Alberta



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Neopogaństwo (czasem błędnie neopoganizm) – powszechne, acz niezbyt precyzyjne, zbiorowe określenie współczesnych systemów wierzeń, zarówno odwołujących się do etnicznej (zazwyczaj przedchrześcijańskiej lub określanej przez chrześcijan jako pogańska) religii danego regionu lub kraju, jak i powstałych współcześnie, całkowicie od podstaw (nie sięgając do żadnego konkretnego systemu wierzeń etnicznych / pierwotnych), ale mimo to posiadające ogólne cechy pogańskie - np. będące klasyfikowane jako politeizm. W formie przymiotnika terminem tym określa się też powszechnie niektóre oficjalnie zarejestrowane i działające związki wyznaniowe (w tym część tzw. nowych ruchów religijnych).Dolar kanadyjski (kod CAD, symbol $, oficjalna nazwa fr. Dollar canadien / ang.Canadian Dollar) – oficjalna waluta Kanady.
    Geografia[ | edytuj kod]

    Ukształtowanie terenu[ | edytuj kod]

    Kolej nad Athabaską, niedaleko jeziora Brûlé.

    Albertę można podzielić na trzy geograficznie zróżnicowane obszary:

  • Góry Skaliste (część Kordylierów): wysokie i strzeliste góry rozciągające się południkowo wzdłuż zachodniej granicy prowincji. Zbocza w dolnych partiach porośnięte są sosnowymi lasami, zaś wyższe składają się ze skał i piargów. W Górach Skalistych znajduje się duża ilość trudno dostępnych dolin. Najwyższymi szczytami znajdującymi się w Albercie są:
  • Mount Columbia – 3747 m North Twin Peak – 3733 m Mount Alberta – 3619 m
  • Preria: niemal płaskie i pozbawione drzew obszary, pierwotnie porośnięte wysoką trawą, obecnie używane jako wysokiej jakości pola orne lub pastwiska.
  • Tereny północne: zalesione oraz bagniste, posiadające typowe cechy tajgi.
  • Wody śródlądowe[ | edytuj kod]

    Choć udział wód śródlądowych w powierzchni całkowitej Albert wynosi nieco poniżej 3%, to z wyjątkiem jej południowych obszarów, jej teren może być uznany za dobrze nawodniony. W Górach Skalistych biorą swój początek liczne potoki, które zasilają system większych rzek przecinających nizinną część prowincji. Do największych z nich należą Athabaska, Beaver, Hay, Milk River, North Saskatchewan, South Saskatchewan, Peace, Red Deer, Slave. Do największych jezior należą Jezioro Athabaska leżące na granicy z Saskatchewan, Małe Jezioro Niewolnicze, Bistcho, Claire.

    Kompania Północno-Zachodnia, Kompania Północnego Zachodu - North West Company – kompania handlu skórami i futrami założona w 1784 lub 1787 roku przez grupę, głównie szkockich, kupców z Montrealu. Kompania była największym konkurentem Kompanii Zatoki Hudsona. Tereny kontrolowane przez Kompanię rozciągały się na zachód od obszarów Kompanii Zatoki Hudsona, sięgając na zachodzie niższych partii Gór Skalistych. Na północy do kompanii należała większość wybrzeża oraz wiele wysp arktycznych. Na południe rozciągała się aż na tereny dzisiejszych stanów Minnesota, Dakota Północna i Montana. Jako że granice pomiędzy oboma kompaniami nie były jasno wytyczone, często wybuchały pomiędzy nimi spory, niekiedy prowadzące do zbrojnych konfliktów. Najwybitniejszym dyrektorem kompanii był kupiec, podróżnik i odkrywca Alexander Mackenzie. Wobec trudności z ułożeniem poprawnych stosunków z Kompanią Zatoki Hudsona, Kompania Północno-Zachodnia próbowała rozszerzyć swoje działania na tereny pod kontrolą USA – dawną Luizjanę i Oregon. Wspólnie z amerykańskim gigantem finansowym Johnem Jacobem Astorem utworzono w 1810 filię kompanii zwaną Kompanią Południowo-Zachodnią – South West Company. Związek pomiędzy dwoma przedsiębiorstwami nie przetrwał długo z powodu wojny brytyjsko amerykańskiej toczonej w latach 1812 – 1814. Wobec fiaska tego eksperymentu zainicjowano rozmowy z Kompanią Zatoki Hudsona, które doprowadziły do wchłonięcia Kompanii Północnego Zachodu przez starszego konkurenta w 1821 roku.Sikhizm (pendż. ਸਿੱਖੀ) – religia powstała w XV wieku w Indiach w prowincji Pendżab. Jej założycielem był Guru Nanak. Obecnie na świecie jest ok. 24 milionów wyznawców tej religii (sikhów) – żyją oni głównie w indyjskim Pendżabie, ale posiadają także liczną kilkumilionową diasporę rozsianą po krajach dawnego Imperium Brytyjskiego i w USA (tu bardzo liczni są również zachodni konwertyci na sikhizm – często w bardzo nieortodoksyjnej formie). Najważniejszym miejscem kultu jest „Złota Świątynia” w Amritsarze, w której przechowywany jest oryginał świętej księgi sikhów zwanej Sri Guru Granth Sahib.

    Klimat[ | edytuj kod]

    Klimat w Albercie kształtowany jest przez dwa czynniki – bliskość wysokich gór o ukształtowaniu południkowym oraz brak naturalnej zapory oddzielającej teren od arktycznej części kontynentu. Drugi fakt powoduje srogie i mroźne zimy. Obecność wysokich gór powoduje istnienie wiatrów halnych zwanych tam chinook wind. Wiatry te potrafią przynieść gwałtowne zmiany pogody ze wzrostami temperatury do kilkunastu stopni w skali Celsjusza w czasie zaledwie kilku godzin.

    Piarg – rodzaj rumowiska skalnego. Jest to nagromadzenie u podnóża stoku ostrokrawędzistych okruchów skalnych, które odpadły od stromego zbocza górskiego, głównie w wyniku procesów wietrzenia fizycznego. Piargi często występują w postaci stożka piargowego u wylotów żlebu. Słowo piarg pochodzi z gwary podhalańskiej. W taternictwie używa się określenia ruchomy piarg, oznaczającego taki piarg, który podczas chodzenia po nim obsuwa się pod stopami.Kordyliery – rozległy obszar o charakterze wyżynno-górskim w zachodniej części Ameryki Północnej. Rozciągłość południkowa łańcucha to około 8 000 km, od Cieśniny Beringa na północy po Kanał Panamski na południu. Szerokość dochodzi do 1 700 km. Najwyższym szczytem jest McKinley (6194 m n.p.m.). Te góry fałdowe mają duży wpływ na klimat, florę i faunę, gospodarkę i rozmieszczenie ludności w Ameryce Północnej, ponieważ hamują masy wilgotnego powietrza napływające z zachodu, co prowadzi do obniżenia rocznej sumy opadów w centralnej części Ameryki. Powstały w orogenezie alpejskiej.

    Ze względu na dużą rozciągłość południkową Alberty występują w niej trzy strefy klimatyczne.

  • W strefie południowej panuje klimat umiarkowany. Raczej ciepłe, a nawet upalne lata i mroźne zimy z temperaturami średnimi od –8,9 °C do –9,8 °C.
  • W strefie środkowej ze względu na mniejszy wpływ wiatrów halnych klimat ma charakter ustabilizowany. Względnie ciepłe lata i mroźne zimy ze średnimi temperaturami –12,1 °C.
  • W strefie północnej panuje klimat subarktyczny. Chłodne lata i bardzo mroźne zimy ze średnimi temperaturami –13,8 °C.
  • Zasoby naturalne[ | edytuj kod]

    Obok doskonałej ziemi ornej największym bogactwem Alberty są bogate pokłady piasków bitumicznych (północna część prowincji, okolice Fortu McMurray), a w przeszłości ropy naftowej (południowa część prowincji, okolice miasta Black Diamond) i węgla kamiennego. 58% powierzchni prowincji jest zalesione.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Edmonton – miasto położone w zachodniej Kanadzie, leżące na preriach kanadyjskich, nad rzeką Saskatchewan Północny. Edmonton stało się stolicą kanadyjskiej prowincji Alberta 1 września 1905 r.

    Gospodarka[ | edytuj kod]

    Alberta Highway 2 – najważniejszy szlak komunikacyjny w prowincji

    Współcześnie najistotniejszą dziedziną gospodarki Alberty jest uzyskiwanie i przetwarzanie ropy naftowej i gazu ziemnego. W latach 80. ub. wieku nastąpiło powolne wyeksploatowanie starszych zasobów ropy naftowej w okolicach Calgary (Black Diamond i Turner Valley). W ostatnich latach skierowano się na eksploatacje ciężkiej ropy z tzw. złóż oil/tar sands, co powoduje poważne obciążenia ekologiczne dla północnej Alberty. Dziedzina ta decyduje o sile gospodarki prowincjonalnej, lecz także uzależnia ją od wahań cen na światowych rynkach.

    Prowincja — w Kanadzie to (obok terytorium) podstawowa jednostka administracyjna i polityczna w federacyjnej strukturze administracyjnej i politycznej Kanady.Athabaska (ang. Athabasca River, fr. Rivière Athabasca) – rzeka w Kanadzie, w prowincji Alberta o długości 1231 km i powierzchni dorzecza blisko 153 tys. km². Wypływa z Gór Skalistych, w pobliżu szczytu Columbia. Athabaska płynie przez Park Narodowy Jasper, gdzie znajdują się znane wodospady Athabasca Falls, następnie przepływa przez Jezioro Athabaska, po czym łączy się z rzeką Peace tworząc Rzekę Niewolniczą wpadającą do Wielkiego Jeziora Niewolniczego.

    Do pozostałych dziedzin gospodarki Alberty należą:

  • Rolnictwo – głównie produkcja zbóż i hodowla bydła. Całkowity areał ziemi uprawnej w Albercie wynosi ponad 20 milionów hektarów. Alberta wytwarza 22% całej produkcji rolnej Kanady. W 2001 całkowity dochód rolnictwa Alberty wyniósł 8,3 miliarda dolarów.
  • Leśnictwo i przemysł drzewny – rocznie wycinanych jest ok. 23 milionów metrów sześciennych drewna. Całkowity dochód przemysłu drzewnego wynosi ok. 4 miliardów dolarów.
  • Górnictwo węglowe – obok ropy naftowej i gazu ziemnego, węgiel kamienny jest najważniejszym zasobem naturalnym prowincji.
  • Energetyka – w Albercie generowane jest 80% całej produkcji energii w Kanadzie. Większość pochodzi z elektrowni węglowych.
  • Telekomunikacja – Alberta ma dobrze rozbudowaną infrastrukturę telekomunikacyjną. Ma najwyższą średnią w wyposażeniu gospodarstw domowych w sprzęt telekomunikacyjny w całej Kanadzie. Według danych z 2001 99% gospodarstw posiada telefon, 51% telefon komórkowy, 63% komputer i 65% dostęp do Internetu. W usługach telekomunikacyjnych zatrudnienie znajduje 17 tysięcy pracowników. Telekomunikacja generuje roczny dochód 5,8 miliarda dolarów.
  • Turystyka – w Albercie znajduje się ponad 300 parków prowincjonalnych i wiele ośrodków wypoczynkowych i rekreacyjnych. Przemysł i resorty turystyczne skupione są głównie w Górach Skalistych oraz na wschodzie w okolicach Drumheller. W turystyce pracuje ponad 100 tysięcy osób. Ta dziedzina gospodarki generuje roczny dochód 5,2 miliarda dolarów.
  • Premier (z fr. premier - pierwszy, od łac. primus - pierwszy) – w wielu krajach szef rządu. W Polsce oficjalnie nazywany prezesem Rady Ministrów (w okresie II Rzeczypospolitej w użyciu były również terminy: prezydent ministrów oraz prezes ministrów). W innych krajach nazywany: pierwszy minister (Wielka Brytania - Prime Minister), kanclerz (Niemcy, Austria - Kanzler), prezydent ministrów (Ministerpräsident) – landy niemieckie, minister stanu (Statsminister) - kraje skandynawskie.Zgromadzenie legislacyjne Alberty – inaczej Parlament Alberty Legislative Assembly of Alberta składa się współcześnie z 83 deputowanych Members of Legislative Assembly, w skrócie MLA. Deputowani wybierani są w 83 jednomandatowych okręgach.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.
    Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma lub Buddha Sasana – "Nauka Przebudzonego") – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, którego założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Buddyzm bywa zaliczany do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.
    Pentekostalizm (ruch zielonoświątkowy) – odłam chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie.
    Zjednoczony Kościół Kanady (ang.: United Church of Canada) – największa chrześcijańska denominacja protestancka w Kanadzie i druga największa kanadyjska denominacja chrześcijańska po Kościele rzymskokatolickim. Kościół Zjednoczony Kanady został założony w 1925 roku w wyniku połączenia czterech wyznań protestanckich.
    Monarcha Kanady – głowa państwa w Kanadzie. Obecnie jest nim królowa Elżbieta II. Zastępuje ją gubernator generalny, którego kadencja trwa 5 lat.
    Gubernator (łac. „sternik, kierownik, rządca” od gubernare „sterować, kierować, rządzić” z gr. kybernán „sterować, kontrolować”) – tytuł wysokich urzędników w niektórych państwach.
    Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jedna z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół Kościół katolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.031 sek.