• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Alaska



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Valdez – miasto w Stanach Zjednoczonych, na południowym wybrzeżu Alaski, ulokowane na wewnętrznym (północnym) brzegu Zatoki Księcia Williama. W 2000 populacja wynosiła 4036 osób. Znajduje się tu ważny port morski i terminal morski Ropociągu Trans-Alaska. Stąd jest transportowana cała ropa naftowa wydobywana na północy stanu w okolicach Prudhoe Bay. Terytorium zorganizowane – terytorium objęte przez Kongres Stanów Zjednoczonych ustawą Organic Act formalizującą terytorialny system rządów. Terytoria te dzielą się na terytoria inkorporowane i terytoria nieinkorporowane.

    Alaska (wymowa:/əˈlæskə/ ) – stan Stanów Zjednoczonych w północno-zachodniej części Ameryki Północnej, będący eksklawą Stanów Zjednoczonych. Graniczy od wschodu z Kanadą, a od zachodu, przez Cieśninę Beringa, z Rosją. Dominują góry, z najwyższym punktem Ameryki Północnej jakim jest szczyt Denali (McKinley, 6194 m n.p.m.), oraz wyżyny i liczne stożki wulkaniczne. Do terytorium należą też Aleuty. Alaska ma największą powierzchnię wśród stanów Stanów Zjednoczonych oraz najmniejszą gęstość zaludnienia. W odróżnieniu od większości stanów Alaska nie dzieli się na hrabstwa, lecz okręgi (borough), znaczna część stanu jest przy tym niezorganizowana.

    Mount Bona – stratowulkan w Ameryce Północnej w Górach Świętego Eliasza o wysokości 5005 m n.p.m. Położony w amerykańskim stanie Alaska. Mount Bona jest najwyższym wulkanem w Stanach Zjednoczonych i czwartym w całej Ameryce Północnej. Świerk sitkajski (Picea sitchensis) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych. Pochodzi z zachodnich wybrzeży Ameryki Północnej. Jego nazwa pochodzi od miasta Sitka na Alasce. Zasiedla pas nabrzeżny szerokości około 80 km od południowo-zachodniej Alaski do północnej Kalifornii. Tworzy tam drzewostany czyste lub razem z daglezją, choiną, żywotnikiem olbrzymim i jodłą olbrzymią, odznaczające się wysoką wydajnością drewna. W Europie uprawiany w lasach i ogrodach.

    Geografia[ | edytuj kod]

    Powierzchnia stanu jest górzysta. Na południu znajdują się góry Alaska z najwyższym szczytem Ameryki Północnej – Denali (w latach 1896–2015: McKinley, 6194 m), Góry Świętego Eliasza (Góra Świętego Eliasza, 5489 m), Góry Wrangla (Mount Bona, 5044 m), na północy Góry Brooksa (Michelson, 2816 m). W środkowej części stanu płaskowyż jest rozcięty dolinami rzek, natomiast wzdłuż wybrzeża występują niziny. Linia brzegowa jest bardzo dobrze rozwinięta; składają się na nią liczne półwyspy (Alaska, Kenai) i przybrzeżne wyspy (Aleuty, Archipelag Aleksandra, Kodiak, Nunivak, Wyspa Świętego Wawrzyńca, Wyspy Pribyłowa). Obszar ten jest aktywny sejsmicznie, a wiele szczytów gór to czynne (m.in. Pavlof, Iliamna) i wygasłe wulkany.

    Wyżyna – obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 m. Z obszarów wyżyn wyłączane są bowiem obszary o szczególnie urozmaiconej rzeźbie i wysokościach względnych przekraczających 300 m stosunku do najbliższych den dolinnych, czyli góry. Różnice w wysokościach względnych w obrębie wyżyny są więc stosunkowo małe. W Polsce i innych krajach często przyjmuje się za dolną granicę wyżyn poziomicę 200 m n.p.m. Na mapie hipsometrycznej niższe wyżyny wyróżnione są barwami żółtymi, podobnie jak i najniższe partie gór, np. pogórza, natomiast najwyższe wyżyny - jasnymi odcieniami koloru brązowego. Nad wyżynami, powyżej 500 m n.p.m. rozciągają się góry niskie. Wyjątkiem w skali światowej jest Wyżyna Tybetańska, która znajduje się na wysokości około 4500 m n.p.m. Zalicza się ją do wyżyn, a nie do gór, ponieważ jest płaska - spełniony jest warunek deniwelacji (różnicy między dwoma wzniesieniami) mniejszej niż 300 metrów.Półwysep Kenai (ang. Kenai Peninsula) – duży, górzysty półwysep na południowym wybrzeżu Alaski (Stany Zjednoczone). Obszar wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego.

    Klimat[ | edytuj kod]

    W części południowej klimat jest umiarkowany chłodny, a na dalekiej północy subpolarny. Zakres zmian temperatury powietrza w ciągu roku: od −51 °C w zimie do 32 °C w lecie. Zima trwa 9 miesięcy i jest bardzo mroźna, a w czasie jej trwania wieją silne wiatry, osiągające prędkość 100 km/h oraz powstają burze śnieżne charakterystyczne dla strefy tundry.

    Anglicy (ang. English people) – naród germański zamieszkujący głównie Wielką Brytanię, zwłaszcza Anglię (ok. 45 mln), posługujący się językiem angielskim z grupy języków germańskich. Poza Zjednoczonym Królestwem mieszkają głównie w Republice Południowej Afryki, Związku Australijskim, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych. Anglicy wyznają głównie anglikanizm. Ich kultura zaczęła się kształtować w średniowieczu pod wpływami celtyckimi, romańskimi (gł. francuskimi) oraz skandynawskimi (głównie normańskimi i nordyckimi). Od czasów nowożytnych zaczęła wpływać na kulturę reszty świata. Za pierwszego Anglika uważa się człowieka z Boxgrove, którego szczątki znaleziono w hrabstwie West Sussex.Autostrada Panamerykańska - droga, mająca na celu połączenie krajów obu Ameryk, od północy Alaski, poprzez Amerykę Środkową, po południe Argentyny. Tak naprawdę jest to system dróg i autostrad połączonych szeregowo a niekiedy również równolegle ze sobą tak, aby połączyć większość krajów obu Ameryk. Łączna długość całej trasy, liczonej od kręgu polarnego na Alasce do miasta Ushuaia w Argentynie, wynosi około 25750 km. Oprócz tej trasy Panamericana ma wiele odnóg, łączących większość krajów Ameryki Południowej.

    Główne rzeki[ | edytuj kod]

  • Jukon
  • Kuskokwim
  • Roślinność[ | edytuj kod]

    W głębi lądu tajga i tundra, w zasięgu oddziaływania Prądu Alaskańskiego iglaste lasy deszczowe strefy umiarkowanej z topolami, olchami i wierzbami.

    Ważniejsze szczyty[ | edytuj kod]

    20 szczytów i wierzchołków położonych powyżej 4400 m n.p.m.:

  • Denali (McKinley) – 6194 m n.p.m., 63°04′09″N 151°00′23″W/63,069167 -151,006389, najwyższy punkt Ameryki Północnej, pierwsze wejście: 7 czerwca 1913 – Walter Harper, Henry Karstens, Hudson Stuck i Robert Tatum;
  • Archdeacons Tower – ~6000 m, 63°04′24″N 151°01′14″W/63,073333 -151,020556, leży w odległości 870 m (kierunek WNW) od głównego wierzchołka Denali;
  • Denali (wierzchołek północny) – 5934 m, 63°05′51″N 151°00′23″W/63,097500 -151,006389, leży w odległości 2,8 km (kierunek NNE) od Archdeacons Tower, pierwsze wejście: 1910 – Pete Anderson, Billy Taylor;
  • Peak 18735 – 5710 m, 63°05′52″N 151°02′29″W/63,097778 -151,041389, leży w odległości 1,8 km na zachód od płn. wierzchołka Denali;
  • Góra Świętego Eliasza (Mount Saint Elias, Boundary Peak 186) – 5489 m, 60°17′34″N 140°55′51″W/60,292778 -140,930833, pierwsze wejście: 31 lipca 1897 – Luigi Amedeo di Savoia d’Abruzzi;
  • Peak 17400 – ~5330 m, 63°05′12″N 150°57′16″W/63,086667 -150,954444, leży w odległości 2,9 km (kierunek ESE) od płn. wierzchołka Denali;
  • Mount Foraker (główny szczyt) – 5304 m, 62°57′37″N 151°23′59″W/62,960278 -151,399722, leży w odległości 23,0 km (kierunek WSW) od Archdeacons Tower, pierwsze wejście: 10 sierpnia 1934 – T. G. Joe Brown, Charles S. Houston, Chychele Waterston;
  • Mount Foraker (wierzchołek południowy) – 5124 m, 62°56′49″N 151°24′32″W/62,946944 -151,408889, leży w odległości 1,6 km (kierunek SSW) od głównego wierzchołka Mount Foraker;
  • Mount Bona – ~5060 m, 61°23′08″N 141°44′58″W/61,385556 -141,749444, leży w odległości 80,0 km (kierunek WNW) od Mount Lucania, pierwsze wejście: 2 lipca 1930 – Allen Carpé, Adolphus Warburton Moore, Andrew Taylor;
  • Mount Foraker (wierzchołek południowo-zachodni) – ~5060 m, 62°57′18″N 151°26′36″W/62,955000 -151,443333, leży w odległości 1,8 km (kierunek WNW) od pd. wierzchołka Mount Foraker;
  • Mount Blackburn – 4996 m, 61°43′54″N 143°26′14″W/61,731667 -143,437222, leży w odległości 97,6 km (kierunek WNW) od Mount Bona;
  • Mount Blackburn (wierzchołek południowo-wschodni) – 4964 m, 61°43′31″N 143°23′33″W/61,725278 -143,392500, leży w odległości 2,5 km (kierunek ESE) od głównego wierzchołka Mount Blackburn;
  • Sanford (wulkan) – 4949 m, 62°12′47″N 144°07′45″W/62,213056 -144,129167, leży w odległości 64,8 km (kierunek NW) od Mount Blackburn;
  • West Buttress – 4886 m, 63°04′37″N 151°05′37″W/63,076944 -151,093611, leży w odległości 3,5 km (kierunek SW) od Peak 18735;
  • Peak 15800 – ~4845 m, 63°02′48″N 150°57′59″W/63,046667 -150,966389, leży w odległości 1,4 km (kierunek NNE) od South Buttress;
  • South Buttress – 4842 m, 63°02′06″N 150°58′36″W/63,035000 -150,976667, leży w odległości 4,1 km (kierunek SSE) od głównego wierzchołka Denali;
  • Mount Bona (wierzchołek zachodni) – 4773 m, 61°22′51″N 141°47′12″W/61,380833 -141,786667, leży w odległości 2,1 km (kierunek WSW) od głównego wierzchołka Mount Bona;
  • Mount Churchill – 4766 m, 61°25′09″N 141°42′55″W/61,419167 -141,715278, leży w odległości 4,2 km (kierunek NNE) od Mount Bona;
  • East Buttress – 4490 m, 63°03′37″N 150°55′47″W/63,060278 -150,929722, leży w odległości 2,4 km (kierunek NE) od Peak 15800;
  • Browne Tower – 4450 m, 63°06′08″N 150°55′54″W/63,102222 -150,931667, leży w odległości 2,1 km (kierunek NNE) od Peak 17400.
  • Historia[ | edytuj kod]

    Sprzedaż Alaski[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: zakup Alaski.

    W drugiej połowie XIX w. należące do Rosji tereny Alaski zostały odsprzedane Stanom Zjednoczonym. Traktat został podpisany po długich negocjacjach w nocy 29/30 marca 1867. Transakcję wartą 7,2 mln dolarów w imieniu Rosji zawarł baron Edward de Stoeckl, a w imieniu Stanów Zjednoczonych William Seward, który wcześniej zabiegał o zakup tych terenów. Traktat został ratyfikowany przez Senat Stanów Zjednoczonych 9 kwietnia 1867, Izba Reprezentantów 14 lipca 1868 uchwaliła wyasygnowanie pieniędzy.

    Trzęsienie ziemi – gwałtowne rozładowanie naprężeń w skorupie ziemskiej połączone z ruchem warstw skalnych. W przypadku trzęsienia tektonicznego jest to ruch wzdłuż uskoku. Nagromadzenie naprężeń jest często wynikiem przejściowego zablokowania ruchu skał wzdłuż tego uskoku. Uwalniająca się przy tym energia w około 20-30% rozchodzi się w postaci fal sejsmicznych, z których część dociera na powierzchnię Ziemi w postaci niszczących fal powierzchniowych. Pozostała część energii zamienia się w ciepło lub trwałe deformacje skał. Okręg Haines (ang. Haines Borough) – skonsolidowane miasto–okręg (ang. consolidated city-borough) w Stanach Zjednoczonych położony w stanie Alaska. Utworzony w roku 1968.

    Kalendarium[ | edytuj kod]

  • 1640 – odkrycie Alaski przez żeglarzy hiszpańskich;
  • 1732 – okręt rosyjski wysłany przez dowódcę ekspedycji wojskowej Pawłuckiego (z pochodzenia Polaka) w czasie przejścia przez Cieśninę Beringa obserwował brzeg Alaski, potwierdzając bliskość Azji i Ameryki;
  • 15–16 lipca 1741 – pierwsza morska ekspedycja naukowa pod dowództwem duńskiego badacza w służbie Rosji Vitusa Beringa i Rosjanina Aleksieja Czirkowa;
  • 1784 – pierwsza kolonia założona przez rosyjskich handlarzy futer na wyspie Kodiak.
  • 1799 – założenie przez Rosjan osady Sitka na Wyspie Baranowa, która do roku 1906 była stolicą Alaski;
  • 1799–1867 – teren Alaski pod administracją Kompanii Rosyjsko-Amerykańskiej;
  • 30 marca 1867 – sprzedaż Alaski przez cara Imperium Rosyjskiego Aleksandra II Stanom Zjednoczonym za 7,2 mln dolarów; jednym z pierwszych amerykańskich urzędników federalnych Alaski został Polak, Włodzimierz Krzyżanowski;
  • 1896 – George Carmack, Skookum Jim i Dawson Charlie odkryli złoto nad rzeką Klondike;
  • 1897 – początek wielkiej „gorączki złota” wywołanej wiadomością o tonie złota przywiezionej na pokładzie parowca z Alaski do portu Seattle w stanie Waszyngton;
  • 1912 – ustanowienie zorganizowanego Terytorium Alaski (zalążka stanu);
  • 9 lipca 1958 – największe na świecie zanotowane tsunami – megatsunami w zatoce Lituya;
  • 3 stycznia 1959 – wejście Alaski do Unii jako 49. stanu; spowodowało to ustanowienie najkrócej obowiązującej flagi Stanów Zjednoczonych z czterdziestoma dziewięcioma gwiazdami; zaledwie 7 miesięcy później straciła ważność na rzecz współczesnej, gdy stanem zostały Hawaje;
  • 1976 – rząd zdecydował o zniesieniu podatków i wprowadzeniu dywidend.
  • Mount Foraker (5304 m n.p.m.) - drugi pod względem wysokości szczyt gór Alaska, a czwarty w USA. Góra znajduje się na obszarze Parku Narodowego Denali, 23 km na południowy zachód od McKinley. Górze nadał nazwę w 1899 r. J.S. Herron na cześć senatora z Ohio Josepha B. Forakera.Francuzi – naród romański zamieszkujący głównie Francję (ok. 64 mln), Wielką Brytanię (ok. 100 tys.), Katalonię (ok. 4 tys.) oraz nieliczni w Belgii, Andorze, Luksemburgu, Monako i Szwajcarii. Poza tym Francuzi żyją głównie w swoich byłych koloniach w Afryce oraz w własnych terytoriach zamorskich w Oceanii i na innych kontynentach. Około 10 milionów osób francuskiego pochodzenia mieszka w Stanach Zjednoczonych, a 5 milionów w Kanadzie. Ich ojczystym językiem jest francuski. Większość Francuzów to katolicy (chrystianizacja w II – IV wieku). Dzisiaj wielu potomków byłych imigrantów uważa się za część narodu francuskiego, są to przeważnie osoby pochodzenia afrykańskiego i arabskiego. Pozostają oni obywatelami państwa francuskiego.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]




    Warto wiedzieć że... beta

    Wulkan wygasły – rodzaj wulkanu z jeszcze zachowaną formą stożka wulkanicznego, ale nie przejawiający w czasach historycznych aktywności wulkanicznej, z ewentualnym wyjątkiem w postaci chłodnych ekshalacji. Przykładem takich wulkanów są wulkany Masywu Centralnego we Francji, np. Puy de Pariou.
    Stany Zjednoczone Ameryki – państwo związkowe złożone z 50 stanów, w tym 48 tzw. stanów kontynentalnych oraz stanu Alaska – oddzielonego od pozostałych stanów kontynentalnych obszarem Kanady – i stanu Hawaje, położonego na archipelagu o tej samej nazwie. W 1791 roku wydzielony został dodatkowo okręg stołeczny (Dystrykt Kolumbii, potocznie zwany Waszyngtonem), będący oficjalną stolicą państwa.
    Wilgotne lasy strefy umiarkowanej, lasy deszczowe strefy umiarkowanej, zawsze zielone lasy deszczowe strefy umiarkowanej – formacja roślinna zdominowana przez wiecznie zielone lasy występujące na obszarach panowania wilgotnych odmian klimatu umiarkowanego i podzwrotnikowego. Jeden z typów lasów deszczowych.
    Hawajczycy - rdzenni mieszkańcy Hawajów, pochodzenia polinezyjskiego. Komunikują się w języku angielskim oraz języku kreolskim. Język hawajski, który był pierwotnym językiem Hawajczyków jest praktycznie językiem wymarłym, gdyż posługuje się nim nie więcej niż 1000 osób.
    Indianie – najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana z trzech – obok Inuitów (Eskimosów) i Aleutów – grup ludności tubylczej (rdzennej, autochtonicznej) zamieszkujących oba kontynenty amerykańskie, obejmująca – zarówno dawniej, jak i dziś – setki ludów, plemion i grup o bardzo różnym charakterze i stopniu rozwoju. W tradycyjnej antropologii zaliczani są do rasy żółtej.
    Jukon jest największą rzeką w północno-zachodniej Ameryce Północnej. Ponad połowa rzeki płynie przez Alaskę, największy stan USA, reszta płynie w większości przez kanadyjskie Terytorium Jukon, które tej rzece zawdzięcza nazwę. Rzeka ma długość 3185 km i wpływa do Morza Beringa w delcie Jukon-Kuskokwim. Powierzchnia dorzecza wynosi 840 000 km², z czego 323 800 znajduje się w Kanadzie. Jukon zamarza na około 8 miesięcy. Jest żeglowny do miasta Whitehorse.
    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.138 sek.