• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Al-Afdal Ali

    Przeczytaj także...
    Wezyr (arab. وزير) – od czasów Abbasydów najważniejszy urząd na dworze kalifów. Wzrost znaczenia wezyra miał związek z przyjęciem przez Abbasydów ceremoniału orientalnego, który uniemożliwiał władcy bezpośrednie komunikowanie się z poddanymi, co spowodowało, że wezyr stał się wyrazicielem woli kalifa. Wezyr już od czasów Omajadów, stał na czele kancelarii państwa, przez którą przechodziły dekrety kalifów.Sułtanat Rumu (tur. Rüm), albo Ar-Rum, nazywany także Sułtanatem Ikonion (tak w wersji greckiej, w zlatynizowanej Ikonium) od nazwy swej stolicy, dzisiejszej Konyi w Azji Mniejszej (stąd czasem nazywany również Sułtanatem Konyi) – państwo Turków Seldżuckich istniejące w Anatolii w latach 1077-1307.
    Wasal (łac. vassus, z celt. gwas, sługa) – we wczesnym średniowieczu osoba wolna oddająca się pod opiekę seniora w akcie komendacji. W zamian za lenno wasal zobowiązywał się służyć wiernie seniorowi radą i pomocą orężną. Uroczystą ceremonią przekazania lenna była inwestytura. Później wasal to osoba, która złożyła hołd lenny i przysięgę na wierność. Wasal sam mógł mieć wasala, dla którego był seniorem. Czyli oddawał mu w opiece fragment ziemi, którą sam otrzymał od własnego seniora. Z uwagi na popularność zasady w feudalizmie europejskim wasal mojego wasala nie jest moim wasalem stosunki lenne tworzyły skomplikowaną strukturę społeczną.

    Al-Afdal Ali, arab. الأفضل علي (pełne imię: al-Malik al-Afdal Nur ad-Din Abu al-Hasan Ali Ibn Salah ad-Din), ur. 1169/1170 - zm. 1225 w Samosacie - ajjubidzki sułtan Damaszku w latach 1193 - 1196.

    Był najstarszym synem Saladyna (1174 - 1193). Jeszcze za życia ojca otrzymał w zarząd Damaszek i po jego śmierci został uznany za przywódcę rodu Ajjubidów. Szybko jednak zniechęcił do siebie poddanych i krewnych, odsuwając dawnych ministrów swojego ojca i powierzając rządy wezyrowi Ibn al-Asirowi, samemu zaś lekceważąc sprawy państwa, a spędzając czas na rozrywkach. W roku 1194 został zaatakowany przez swojego brata, rządzącego w Egipcie Al-Aziza (1193 - 1198), z którym wcześniej zdążył się poróżnić. Al-Afdal wezwał na pomoc swojego wuja, Al-Adila (1200 - 1218), który doprowadził do zawarcia nowego układu pomiędzy trzema synami Saladyna. Al-Aziz otrzymał Judeę, a rządzący w Aleppo Az-Zahir (1193 - 1216) Laodyceę i Dżablę, przy czym obaj uznawali zwierzchnictwo Al-Afdala. W następnym roku Al-Aziz jednak ponownie zaatakował Damaszek. Al-Adil także tym razem wsparł Al-Afdala i niektórzy emirowie zaczęli opuszczać armię Al-Aziza. Wykorzystując to Al-Afdal przepędził armię brata do Egiptu i rozpoczął przygotowania do jego inwazji, zrezygnował jednak z tych planów, gdy Al-Adil zagroził, że w razie ataku na Egipt przejdzie na stronę Al-Aziza. Ostatecznie rządy wezyra Ibn al-Asira doprowadziły do rewolty wasali Al-Afdala i w tej sytuacji Al-Adil zdecydował sprzymierzyć się z Al-Azizem. W lipcu 1196 roku zajął z jego pomocą Damaszek, w którym odtąd miał sprawować władzę jako namiestnik nowego najwyższego sułtana Ajjubidów, Al-Aziza. Pozbawiony władzy Al-Afdal został skazany na zesłanie do niewielkiego miasta Salchad.

    Damaszek (arab. دمشق, transk. naukowa Dimašq, transk. polska Dimaszk; dialekt damasceński: š-Šām) – stolica oraz największe miasto Syrii – 1,71 mln mieszkańców (XII 2009), cały zespół miejski – 4,36 mln mieszkańców (2007). Leży w południowo-zachodniej części kraju, w oazie nad rzeką Barada u podnóża gór Antyliban, na skraju Pustyni Syryjskiej. Jest to największy ośrodek przemysłowy i naukowy w Syrii, jedno z czterech świętych miast islamu, a także (od 1268) siedziba prawosławnego Patriarchatu Antiochii, znaczący ośrodek handlowy. Aglomeracja Damaszku stanowi wydzieloną jednostką administracyjną Syrii.Al-Adil (1145-1218) (arabski العادل) - sułtan z dynastii Ajjubidów, panujący w Egipcie w latach 1200 - 1218, przez europejskich krzyżowców zwany też Safadinem.

    Al-Aziz zmarł 29 listopada 1198 roku, pozostawiając po sobie dwunastoletniego syna Al-Mansura (1198 - 1199). Ważną rolę w polityce Ajjubidów odgrywały gwardie przyboczne, z których najpotężniejszymi były utworzona u zarania dynastii przez Szirkuha Al-Asadijja i utworzona przez Saladyna As-Salahijja. Niechętna aspiracjom Al-Adila Al-Asadijja wezwała Al-Afdala by ten przejął regencję w Egipcie, co też uczynił on w następnym roku. Al-Adila poparła natomiast gwardia As-Salahijja. Al-Afdal sprzymierzył się przeciwko swojemu wujowi z Az-Zahirem i rządzącym w Himsie Al-Mudżahidem (1186 - 1240). Od czerwca do stycznia 1200 roku sprzymierzeni oblegali Al-Adila w Damaszku, ten zaś za pomocą zręcznych zabiegów dyplomatycznych pozyskiwał dla swojej sprawy wasali Al-Afdala i doprowadzał do waśni w szeregach wrogiej mu koalicji. W rezultacie kiedy w styczniu 1200 roku pod miasto przybył z armią z Al-Dżaziry syn Al-Adila Al-Kamil (1218 - 1238) poróżnieni sprzymierzeńcy odeszli spod Damaszku każdy w swoją stronę. Teraz Al-Adil udał się w pościg za Al-Afdalem aż do Egiptu i pokonał jego wojska pod Bilbajs. W lutym 1200 roku Al-Afdal skapitulował przed swoim wujem i usunął się ponownie do Salchadu. Nadal niepokonany Az-Zahir szybko jednak przekonał go do ponownego zaatakowania Al-Adila, zaś do Al-Afdala przyłączyły się oddziały As-Salahijji z Palestyny, zniechęcone do Al-Adila po tym jak ten usunął młodego Al-Mansura i sam obwołał się sułtanem. W sierpniu 1201 roku bracia ponownie oblegali Damaszek. I tym razem Al-Adil skłócił ich pomiędzy sobą, obiecując Al-Afdalowi rządy w Samosacie i Majjafarikinie (dzis. Silvan). Kiedy Az-Zahira zaczęli masowo opuszczać jego wasale przystał on na zawarcie pokoju, zgodnie z którym uznawał zwierzchnictwo Al-Adila. Al-Afdal otrzymał jedynie Samosatę.

    Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.Aleppo (arab. حلب Halab, tur. Haleb) – miasto w północno-zachodniej Syrii, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego, na krańcach Pustyni Syryjskiej, w okolicy półpustynnej, o ostrym klimacie. Siedziba władz prowincji Halab. Największe miasto Syrii - 1,4 mln mieszkańców (1990), 1,7 mln mieszkańców (1999), 2,0 mln mieszkańców (dane szacunkowe z 2003). Jedno z najstarszych nieprzerwanie zamieszkanych miast Bliskiego Wschodu - od co najmniej 1800 p.n.e. Zamieszkane głównie przez Arabów, dość liczni są Turcy i Ormianie, oprócz nich mieszkają w Aleppo Grecy, Kurdowie i Żydzi. Ośrodek przemysłu włókienniczego i spożywczego, ośrodek tkactwa dywanów. Jedno z większych centrów handlowych Bliskiego Wschodu. Węzeł komunikacyjny - skrzyżowanie szlaków kolejowych i drogowych, międzynarodowy port lotniczy, przez miasto przebiega rurociąg z Homsu do Latakii. Ośrodek nauki i kultury - uniwersytet, muzułmańska szkoła teologiczna, szkoła muzyczna.

    Od roku 1203 Al-Afdal podlegał zwierzchnictwu anatolijskich Seldżuków. W roku 1216 zmarł Az-Zahir, a atabegiem jego małoletniego syna Al-Aziza (1216 - 1236) został eunuch Tughril. Wroga mu partia zwróciła się do Al-Afdala, który przekonał do interwencji sułtana Seldżuków Kajkawusa (1211 - 1220). Sytuacja wydawała się sprzyjać zamiarom Al-Afdala, ponieważ Ajjubidzi musieli właśnie odpierać atak piątej wyprawy krzyżowej. Na początku czerwca 1218 roku armia Kajkawusa i Al-Afdala została jednak pokonana pod Biza'a przez syna Al-Adila Al-Aszrafa (1229 - 1237). Al-Afdal dożył swoich dni w Samosacie jako wasal Seldżuków.

    Sułtan (tur. "władca", arab. as-sulṭān – "ten, który ma władzę") – tytuł władcy islamskiego, używany w wielu krajach muzułmańskich, m.in. w Turcji osmańskiej do 1922. Państwo rządzone przez sułtana to sułtanat.Judea (hebr. יהודה, Yāhūdhā, arab. Jahuza, gr. Ιουδαία, łac. Iudaea) – górzysta kraina geograficzna położona w historycznej środkowej części Izraela. Obecnie terytorium to jest podzielone pomiędzy Izraelem a Autonomią Palestyńską. Judea to nazwa Judy używana od IV w. p.n.e. po przejęciu władzy nad Judą przez Greków.

    Przypisy

    1. Gibb 1969 ↓, s. 693.
    2. Runciman ↓, s. 78 - 79.
    3. Gibb 1969 ↓, s. 695 - 696.
    4. Runciman ↓, s. 79 - 80.
    5. Holt 1993 ↓, s. 77.
    6. Cahen 1969 ↓, s. 683.
    7. Gibb 1969 ↓, s. 698 - 699.
    8. Runciman ↓, s. 139.
    9. Gibb 1986 ↓, s. 215.

    Bibliografia[]

  • Claude Cahen: The Turks in Iran and Anatolia before the Mongol Invasions. W: Wolff, R. L.; Hazard, H. W. (ed.): The later Crusades, 1189-1311 (A History of the Crusades, Volume II). Madison, Wisconsin: University of Wisconsin Press, 1969, s. 661 - 692.
  • Sir Hamilton A. R. Gibb: The Aiyūbids. W: Wolff, R. L.; Hazard, H. W. (ed.): The later Crusades, 1189-1311 (A History of the Crusades, Volume II). Madison, Wisconsin: University of Wisconsin Press, 1969, s. 693 - 714.
  • H. A. R. Gibb: Al-Afdal. W: H. A. R. Gibb, J.H. Kramers, E. Lévi-Provençal, J. Schacht: The Encyclopaedia of Islam. New Edition. Volume I. Leiden: E.J. Brill, 1986, s. 215. ISBN 90-04-08114-3.
  • Peter Malcolm Holt: Bliski Wschód od wypraw krzyżowych do 1517 roku. (przeł.) Barbara Czarska. Warszawa: Państw. Instytut Wydawniczy, 1993. ISBN 83-06-02290-4.
  • Steven Runciman: Dzieje Wypraw Krzyżowych. Tom III. Warszawa: Książnica. ISBN 978-83-245-7681-4.
  • Steven Runciman, właściwie Sir James Cochran Stevenson Runciman (ur. 7 lipca 1903 w Northumberland, zm. 1 listopada 2000 w Radway, Warwickshire) - brytyjski historyk i dyplomata. W latach 1940-1947 pracował w brytyjskiej słuzbie dyplomatycznej min. w Grecji, Turcji i Bułgarii. Steven Runciman jest autorem wielu prac poświęconych głównie dziejom średniowiecza. Szczególnie cenne jest jego trzytomowe, przekrojowe dzieło Dzieje wypraw krzyżowych, opublikowane w latach 1951-1954. Wiele uwagi w swych pracach Runciman poświęcał historii Cesarstwa Bizantyjskiego oraz sąsiednich państw, od Sycylii po Syrię.V wyprawa krzyżowa – wyprawa wojenna zwołana w roku 1217. Udział w niej wzięło rycerstwo francuskie, włoskie, węgierskie, niemieckie. Wydarzenia towarzyszące czwartej wyprawie krzyżowej nie zraziły papieża Innocentego III do idei krucjat i w 1213 roku proklamował on nową krucjatę. Tym razem na wezwanie papieża odpowiedziało wielu możnych. Nowa wyprawa miała zostać skierowana do Egiptu.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Eunuch (gr. strażnik łoża, od eune – łoże i echein – trzymać, mieć) – wykastrowany mężczyzna lub chłopiec. Inne dawne określenia to trzebieniec i rzezaniec.
    Peter Malcolm Holt (ur. 28 listopada 1918 w Astley, zm. 2 listopadzie 2006 w Oxfordzie) – brytyjski historyk, orientalista.
    Górna Mezopotamia, także Al-Dżazira (arab. الجزيرة, Al-Jazīrah; kurd. میزۆپۆتامیای سەروو, Mîzopotamyay Serû; tur. Yukarı Mezopotamya) – region wyżynny w północno-zachodnim Iraku, wschodniej Syrii i częściowo w południowo-wschodniej Turcji, w dorzeczu Tygrysu i Eufratu, część historycznej Mezopotamii.
    Hims (również Homs) – miasto w zachodniej Syrii, w oazie Pustyni Syryjskiej w dolinie rzeki Orontes (dziś Asi), ośrodek administracyjny muhafazy Hims na linii kolejowej Aleppo−Damaszek. Około 900 tys. mieszkańców. Trzecie co do wielkości miasto kraju.
    Atabeg – tytuł seldżucki nadawany wychowawcy synów sułtana lub namiestnikowi prowincji. Atabeg podlegał sułtanowi, ale stał w hierarchii wyżej niż chan. Słowo atabeg można przetłumaczyć jako "ojciec księcia". Tytuł ten był powszechny wśród Seldżuków od XI do XIII wieku. Z czasem miano atabega oznaczało tytuł dygnitarza. W Egipcie mameluków natomiast atabeg był wysokim rangą oficerem. Po upadku Seldżukidów i sułtanatu mameluków tytuł ten był używany sporadycznie.
    Język arabski należy do rodziny języków semickich, w której zaliczany jest do grupy języków południowo-zachodnich według klasycznego podziału, bądź grupy języków zachodnich, centralnych według podziału Hetzrona i Voigta. Zapisywany jest alfabetycznym pismem arabskim, typu abdżad, od strony prawej do lewej.
    Saladyn, Al-Malik an-Nasir Salah ad-Dunja wa-ad-Din Abu al-Muzaffar Jusuf ibn Ajjub ibn Szazi Al-Kurdi w skrócie Salah ad-Din al-Ajjubi (ur. 1137 lub 1138 w Tikricie w Mezopotamii, zm. 4 marca 1193 w Damaszku) – wódz i polityk muzułmański pochodzenia kurdyjskiego, sułtan Egiptu, władca imperium rozciągającego się od Sudanu po Syrię, od Jemenu przez Półwysep Arabski, północny Irak do wschodniej Turcji (Diyarbakır), uważany za założyciela dynastii Ajjubidów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.046 sek.