• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Aktyna

    Przeczytaj także...
    Cytoplazma – część protoplazmy komórki eukariotycznej pozostająca poza jądrem komórkowym a w przypadku, z definicji nie posiadających jądra, komórek prokariotycznych – cała protoplazma.Adenozyno-5′-trifosforan (adenozynotrójfosforan, ATP) – organiczny związek chemiczny, nukleotyd adeninowy zbudowany z grupy trójfosforanowej przyłączonej w pozycji 5′ cząsteczki adenozyny, tworząc bezwodnik kwasu fosforowego. Odgrywa on ważną rolę w biologii komórki jako wielofunkcyjny koenzym i molekularna jednostka w wewnątrzkomórkowym transporcie energii. Stanowi nośnik energii chemicznej, używanej w metabolizmie komórki. Powstaje jako magazyn energii w procesach fotosyntezy i oddychania komórkowego. Zużywają go liczne enzymy, a zgromadzona w nim energia służy do przeprowadzania różnorodnych procesów, jak biosyntezy, ruchu i podziału komórki. Tworzy się z adenozyno-5′-difosforanu, a przekazując swą energię dalej, powraca do formy ADP lub adenozyno-5′-monofosforanu (AMP). Cykl ten zachodzi bezustannie w organizmach żywych. Człowiek każdego dnia przekształca ilość ATP porównywalną z masą swego ciała.
    Aktyna jądrowa – aktyna znajdująca się w jądrze komórkowym. Aktyna jądrowa po raz pierwszy została zauważona i opisana w 1977 roku przez Clark i Merriam. W publikacji opisano białko uzyskane z frakcji jądrowej oocytów platany szponiastej, wykazujące cechy charakterystyczne dla aktyny z mięśni szkieletowych. Od tego czasu pojawiło się wiele doniesień naukowych o strukturze i funkcji aktyny w jądrze komórkowym, m.in. praca przeglądowa o aktynie w jądrze komórkowym: Hofmann 2009, natomiast w języku polskim Migocka-Patrzałek i Malicka-Błaszkiewicz, 2009. Utrzymanie określonego poziomu aktyny w jądrze możliwe jest m.in. dzięki kontroli transportu tego białka przez błonę jądrową. Niskie stężenie aktyny jądrowej, oddziaływanie z białkami wiążącymi aktynę (ABP, ang. actin binding proteins) oraz obecność różnych izoform aktyny pozwala jej pełnić szereg funkcji niezbędnych w prawidłowym przebiegu wielu procesów jądrowych.
    Model aktyny F.
    Model aktyny G.

    Aktyna (ang. actin) – kurczliwe białko budujące filamenty cienkie miofibryli oraz mikrofilamenty.

    Nazwa nawiązuje do jej zdolności do stymulacji hydrolizy ATP.

    Aktyna występuje w dwóch postaciach:

  • fibrylarnej (włókienkowej) – aktyna F
  • globularnej – aktyna G
  • Forma G w obecności jonów magnezu przechodzi w formę F.

    Wraz z miozyną tworzy aktomiozynę.

    Jądro komórkowe, nukleus - otoczone błoną organellum obecne we wszystkich komórkach eukariotycznych, z wyjątkiem tych, które wtórnie je utraciły w trakcie różnicowania, np. dojrzałe erytrocyty ssaków. Zawiera większość materiału genetycznego komórki, zorganizowanego w postaci wielu pojedynczych, długich nici DNA związanych z dużą ilością białek, głównie histonowych, które razem tworzą chromosomy. Geny zlokalizowane w chromosomach stanowią genom komórki. Funkcją jądra komórkowego jest przechowywanie i powielanie informacji genetycznej oraz kontrolowanie czynności komórki, poprzez regulowanie ekspresji genów. Główne struktury, które obecne są w budowie jądra komórkowego to błona jądrowa, podwójna membrana otaczająca całe organellum i oddzielająca je od cytoplazmy oraz blaszka jądrowa, sieć delikatnych włókienek białkowych utworzonych przez laminy, stanowiących rusztowanie dla jądra i nadających mu wytrzymałość mechaniczną. Błona jądrowa jest nieprzepuszczalna dla większości cząsteczek, dlatego obecne są w niej pory jądrowe. Są to kanały przechodzące przez obie błony, umożliwiające transport jonów i innych cząstek. Transport większych cząstek, takich jak białka, jest ściśle kontrolowany i zachodzi na zasadzie transportu aktywnego, kontrolowanego przez białka transportowe. Transport jądrowy jest kluczowy dla funkcjonowania komórki, ponieważ przemieszczanie cząstek poprzez błonę jądrową wymagane jest zarówno przy zarządzaniu ekspresją genów oraz utrzymywaniu chromosomów.Miofibryle – włókienka kurczliwe, makrokompleksy filamentów w postaci minipałeczek. Filamenty ułożone w nich są bardzo regularnie, zachodzą na siebie w układzie sześciokątnym (co widać na przekroju poprzecznym). W ich budowie wyróżnia się:

    Aktyna występuje w cytoplazmie komórki - jest elementem cytoszkieletu, biorącym udział m.in. utrzymywaniu (i zmianach) kształtu komórki oraz ruchach komórki, oraz w jądrze komórkowym (aktyna jądrowa).


    Przypisy

    1. Biologia: słownik encyklopedyczny. Warszawa: Wydawnictwo Europa, 2001, s. 11. ISBN 83-87977-73-X.
    2. Marzena Popielarska-Konieczna: Słownik szkolny: biologia. Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2003, s. 12. ISBN 83-7389-096-3.
    3. Krótkie wykłady: Biochemia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010, s. 11-20. ISBN 978-83-01-16327-3.
    4. Pollard TD, Cooper JA. Actin, a central player in cell shape and movement. „Science.”. 326(5957), s. 1208-12, 2009. 
    5. Hofmann WA. Cell and molecular biology of nuclear actin. „Int Rev Cell Mol Biol..”. 273, s. 219-63, 2009. 
    6. Migocka-Patrzałek M, Malicka-Błaszkiewicz M. Aktyna w jądrze komórkowym. „Postepy Biochem.”. 55(2), s. 232-8, 2009. 
    Aktomiozyna – nierozpuszczalny w wodzie kompleks dwóch białek: aktyny i miozyny. Powstaje w czasie skurczu mięśnia, jest zaliczana do białek kurczliwych. Jest enzymem rozkładającym ATP.Cytoszkielet – sieć włóknistych struktur białkowych w komórce eukariotycznej, dzięki którym organella i substancje nie pływają swobodnie w cytoplazmie, ale zajmują pewne przypisane sobie miejsca.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Mikrofilamenty (filamenty aktynowe, mikrowłókienka) (microfibrillae cellulares) – cienkie włókna białkowe zbudowane z białka aktyny znajdujące się w cytoplazmie. Są odpowiedzialne za ruch cytoplazmy, zmianę kształtu komórki i jej ruch pełzakowaty dzięki pseudopodiom (nibynóżkom) oraz endocytozę. Zbudowane są ze splecionych łańcuchów aktyny (białko odpowiedzialne za skurcz mięśni). Zlokalizowane są tuż pod błoną komórkową.

    Reklama