• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Aksamitna rewolucja



    Podstrony: [1] 2 [3]
    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Ostrawa (czes.: Ostrava, niem.: Ostrau) – miasto w Czechach na granicy Śląska Cieszyńskiego, Śląska Opawskiego i Moraw, u ujścia do Odry dwóch rzek: Opawy i Ostrawicy. Miasto leży przy północnym wejściu Bramy Morawskiej.
    Protesty[ | edytuj kod]
    Protesty na Placu Wacława – 17 listopada 1989
    Składanie kwiatów i wieńców – 17 listopada 1989

    Aksamitna rewolucja wybuchła 17 listopada 1989 roku w Pradze. Tego dnia zorganizowano legalną uroczystość upamiętniającą 50. rocznicę zamknięcia czeskich szkół wyższych przez Niemców. Organizatorzy spodziewali się pięciu tysięcy uczestników manifestacji, jednak w obchodach wzięło udział ok. 50 tys. osób. Uroczystość przerodziła się w manifestację antykomunistyczną, zaś uczestnicy zaczęli przenosić się na Plac Wacława. Aby podkreślić pokojowość pochodu, demonstranci próbowali wręczać milicjantom kwiaty. Unieważniono legalność uroczystości, a uczestników manifestacji rozpędzono. 560 osób odniosło rany, wiele osób aresztowano, zaś według krążącej pogłoski podczas pacyfikacji zginął jeden student.

    Brno (niem. Brünn, łac. Bruna, dawna nazwa polska Berno) – miasto statutarne na Morawach w Czechach, położone w południowo-wschodniej części kraju u zbiegu rzek Svratki i Svitavy. Drugie co do wielkości miasto Czech, największe miasto Moraw, stolica kraju południowomorawskiego i okręgu terytorialnego kraj południowomorawski.Ladislav Adamec (ur. 10 września 1926 w Frenštácie pod Radhoštěm, zm. 14 kwietnia 2007 w Pradze) – czeski polityk komunistyczny.

    18 listopada ogłoszono tygodniowy strajk studentów. Domagano się ukarania osób odpowiedzialnych za brutalne rozpędzenie uczestników manifestacji, ustąpienia dotychczasowych władz i podjęcia rozmów ze społeczeństwem. Studenci zaapelowali do mieszkańców Czechosłowacji o zorganizowanie strajku generalnego. Protest stopniowo wyszedł poza Pragę i objął kolejne miasta. Radio Wolna Europa podała plotkę o śmierci uczestnika demonstracji z 17 listopada. Przy bierności milicji, na ulicy Narodni Trzida mieszkańcy Pragi zaczęli stawiać świeczki w domniemanym miejscu śmierci studenta.

    Komitet Centralny Komunistycznej Partii Czechosłowacji (Ústřední výbor Komunistické strany Československa) – centralna instancja partii, wykonująca polecenia Prezydium Komitetu Centralnego KPCz (Předsednictvo ÚV KSČ), de facto organ zarządzania wszystkimi dziedzinami życia w Czechosłowacji.Alexander Dubček (ur. 27 listopada 1921 w Uhrovcu, zm. 7 listopada 1992 w Pradze) – działacz polityczny, z zawodu inżynier; 1963-68 I sekretarz KC KP Słowacji i członek Prezydium KC KPCz; 1968-69 I sekretarz KC KPCz; gł. realizator reform w partii i państwie, zwanych praską wiosną 1968. Swój program określał głośnym w swoim czasie sloganem "socjalizm z ludzką twarzą". Po interwencji wojsk Układu Warszawskiego z czasem wykluczony z partii (1970) i odsunięty od wszelkich funkcji; od 1989 w Forum Obywatelskim; 1990 przewodniczący Zgromadzenia Federalnego. Zmarł w wyniku obrażeń odniesionych w wypadku samochodowym. Jest patronem Uniwersytetu w Trenczynie.

    19 listopada odbyła się kolejna manifestacja w Pradze. Powstał studencki komitet koordynacyjny, a w nocy z 19 na 20 listopada Forum Obywatelskie (cs. Občanské fórum, OF), na której czele stanął Václav Havel. OF stał się główną strukturą organizacyjną protestów w Czechosłowacji. Minister spraw wewnętrznych Alojz Lorenc wydał zakaz podejmowania działań przeciwko protestującym. Tego samego dnia Václav Havel zwołał spotkanie sygnatariuszy Karty 77.

    Tydzień Palacha (cz. Palachův týden) – nazwa manifestacji przeprowadzonych w Czechosłowacji 15-21 stycznia 1989 roku. Manifestanci protestowali przeciwko ówczesnej sytuacji politycznej Czechosłowacji i inwazji wojsk Układu Warszawskiego w 1968 roku. Podczas protestów manifestanci krytykowali politykę rządu oraz odbyli pielgrzymkę narodową do Všetat. Protesty odbyły się podczas 20. rocznicy śmierci Jana Palacha.Społeczeństwo Przeciwko Przemocy (sł. Verejnosť proti násiliu, VPN) było ruchem politycznym założonym w Bratysławie 20 listopada 1989 roku. Było słowackim odpowiednikiem czeskiego Forum Obywatelskiego (VPN powstało 2 godziny wcześniej niż Forum).

    20 listopada na Słowacji powstało Społeczeństwo przeciw Przemocy (słow. Verejnosť proti násiliu, VPN), będąca odpowiednikiem czeskiego Forum Obywatelskiego. W Pradze w manifestacji wzięło udział 100 tys. osób. W Brnie demonstrowało 40 tys. osób, zaś do mniejszych zgromadzeń doszło w Bratysławie i Ostrawie.

    21 listopada premier Czechosłowacji Ladislav Adamec przyjął przedstawicieli Forum Obywatelskiego, ale stwierdził, że przedmiotem negocjacji nie może być ustąpienie Gustáva Husáka oraz porzucenie systemu komunistycznego. Po fiasku rozmów doszło do kolejnych demonstracji, a opozycja poparła apel studentów o zorganizowanie dwugodzinnego strajku generalnego, który przypadł 27 listopada 1989 roku. Rozszerzał się strajk studentów, a bunt dotarł do telewizji. W Pradze manifestacja liczyła 200 tys. osób. Władze zdecydowały się na postawienia wojska w stan gotowości, a minister obrony Czechosłowacji wygłosił telewizyjne przemówienie.

    Obywatelska Partia Demokratyczna (cz. Občanská demokratická strana lub ODS) – prawicowa konserwatywna partia polityczna w Czechach. W sprawach gospodarczych ugrupowanie o poglądach wolnorynkowych.Niemiecka Republika Demokratyczna (oficjalny skrót NRD; niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) – dawne państwo położone w Europie Środkowej powstałe 7 października 1949 na terenie byłej radzieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). Likwidacja NRD nastąpiła 3 października 1990, gdy powstałe w jej miejsce landy przystąpiły do RFN tworząc jednolite Niemcy.

    23 listopada w Pradze zgromadziło się 300 tys. osób, które domagały się zmian ustrojowych.

    24 listopada na plenum Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Czechosłowacji całe kierownictwo partii (z Milošem Jakešem na czele) podało się do dymisji. Partia wyraziła gotowość do reform politycznych, społecznych i gospodarczych. Nowym pierwszym sekretarzem generalnym Komunistycznej Partii Czechosłowacji został Karel Urbánek.

    Operacja „Dunaj” – kryptonim, jaki nadano interwencji członków Układu Warszawskiego w Czechosłowacji, rozpoczętej 20 sierpnia 1968 roku o godz. 23:00. Uważana jest za największą operację wojskową w historii Europy po II wojnie światowej.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
    Demonstracja w Pradze – 25 listopada 1989

    25 listopada delegacje z całej Czechosłowacji przyjechały do Pragi na zorganizowaną przez Forum Obywatelskie manifestację. Według szacunków w stolicy zgromadziło się ok. 800 tys. osób. Na zgromadzeniu (po raz pierwszy transmitowanym na żywo w telewizji) przemawiali m.in. lider Praskiej Wiosny Alexander Dubček oraz lider Forum Obywatelskiego Václav Havel. Oceniono zmiany w Komunistycznej Partii Czechosłowacji za niewystarczające i wezwano do kolejnych manifestacji. Wieczorem w telewizji wystąpił sekretarz generalny Komunistycznej Partii Czechosłowacji Karel Urbánek, który zaapelował o budowę „socjalizmu bez błędów”. Premier Ladislav Adamec zapowiedział podjęcie kolejnych rozmów z Forum Obywatelskim i zwolnienie więźniów politycznych. Późnym wieczorem telewizja nadała po raz pierwszy wypowiedź Václava Havla.

    Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1938 i 1945-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1949-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    26 listopada doszło do negocjacji pomiędzy Forum Obywatelskim a rządem Czechosłowacji. Przedstawiciele opozycji powtórzyli swoje żądania. Obie strony postanowiły wrócić do rozmów po strajku generalnym. Premier Adamec otrzymał zaproszenie na kolejną manifestację. Kiedy próbował na niej przemawiać, tłumacząc swoje wątpliwości związane ze strajkiem, pół miliona ludzi zaczęło skandować Dymisja, dymisja. Ponadto uczestnicy manifestacji dzwonili kluczami, które symbolizowały ostatni dzwonek dla rządu komunistycznego. Klucze stały się znakiem rozpoznawczym listopadowych protestów.

    Radio Wolna Europa (Radio Wolna Europa/Radio Swoboda, ang. Radio Free Europe/Radio Liberty) – rozgłośnia finansowana przez Kongres Stanów Zjednoczonych, utworzona w 1949 z połączenia "Radia Wolna Europa" i "Radia Swoboda". Swoją misję określa następująco: "Promować wartości i instytucje demokratyczne przez rozpowszechnianie prawdziwych informacji i idei".Marián Čalfa (ur. 7 maja 1946 w Trebišovie) – czechosłowacki prawnik i polityk, premier Czechosłowacji w latach 1989–1992.

    27 listopada, pomimo akcji dezinformacyjnych Státní bezpečnost, o godzinie dwunastej rozpoczął się strajk generalny, który przebiegał pod hasłami wolne wybory i Dość rządów jednej partii. Miliony ludzi wzięło udział w proteście. Według szacunków strajk poparło 75% mieszkańców Czechosłowacji.

    28 listopada podczas rozmów Forum Obywatelskiego i rządu, Václav Havel wysunął nowe żądania (w tym zmianę konstytucji i dymisję rządu). Studenci przedłużyli swój strajk do 3 grudnia na wieść o tym, że władze nie zgodziły się na część postulatów (w tym na dymisję prezydenta i premiera).

    Gustáv Husák (ur. 10 stycznia 1913 w Dúbravce (ob. dzielnica Bratysławy), Austro-Węgry, zm. 18 listopada 1991 w Bratysławie, Czechosłowacja) – słowacki polityk, czechosłowacki działacz komunistyczny, wieloletni przywódca Komunistycznej Partii Czechosłowacji, w latach 1975-1989 prezydent kraju.Státní bezpečnost, w skrócie StB (czes. Státní bezpečnost w skrócie StB, słow. Štátna bezpečnosť w skrócie ŠtB, pol. Bezpieczeństwo państwa), aparat bezpieczeństwa Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej , istniejący w latach 1945-1990. Státní bezpečnost była częścią składową Ministerstva vnitra.

    Zmiana władzy[ | edytuj kod]

    Tablica upamiętniająca aksamitną rewolucję – Bratysława
    Václav Havel (po prawej) podczas uroczystości upamiętniającej 21. rocznicę wybuchu aksamitnej rewolucji, 17 listopada 2010

    29 listopada Zgromadzenie Federalne usunęło z konstytucji zapisy o przewodniej roli partii. Powołano komisję do zbadania przebiegu wydarzeń z 17 listopada 1989 roku. 3 grudnia doszło do zmian w rządzie Adamca, jednak rekonstrukcja rządu nie zadowoliła opozycji. 7 grudnia Adamec podał się do dymisji. W obawie przed kolejnym strajkiem generalnym 10 grudnia prezydent Gustáv Husák powołał rząd koalicyjny z udziałem opozycjonistów. Na jej czele stanął komunista Marián Čalfa (wystąpił z partii w styczniu 1990 roku). W nowym rządzie znalazło się dziesięciu komunistów, czterech reprezentantów stronnictw sojuszniczych i siedem osób bezpartyjnych. Po powołaniu rządu Husák ogłosił rezygnację z urzędu prezydenta. 28 grudnia parlament uchwalił ustawę, która umożliwiła samodzielne kooptowanie nowych posłów. Nowym przewodniczącym parlamentu został Alexander Dubček. 29 grudnia Zgromadzenie Federalne jednogłośnie wybrało Václava Havla na prezydenta Czechosłowacji.

    Słowacja, Republika Słowacka (słow. Slovensko, Slovenská republika) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od 1 maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, oraz NATO, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.Praska wiosna (czes. Pražské jaro, słow.: Pražská jar) – okres politycznej liberalizacji w Czechosłowacji w roku 1968, trwającej od 5 stycznia do momentu, gdy ZSRR i inni członkowie Układu Warszawskiego (Polska, Węgry, NRD i Bułgaria) dokonali inwazji w nocy 20 sierpnia na 21 sierpnia tego roku.


    Podstrony: [1] 2 [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Demokracja ludowa (demokracja socjalistyczna) – określenie najczęściej używane w stosunku do państw zależnych od ZSRR po II wojnie światowej, współczesnych państw w których występuje system zdominowany przez partię komunistyczną. Jest to formuła dyktatury partii komunistycznej przy zachowaniu fasady instytucji formalnej demokracji parlamentarnej. Istnieją też państwa niezwiązane z ruchem komunistycznym które używają tego określenia.
    Vladimír Mečiar (ur. 26 lipca 1942) – polityk słowacki, lider Partii Ludowej, tymczasowy prezydent tego kraju w latach 1993 i 1998, a także premier w latach 1992–1994 i 1994–1998.
    Jan Palach (ur. 11 sierpnia 1948 we Všetatach, zm. 19 stycznia 1969 w Pradze) – student historii i ekonomii politycznej na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Karola w Pradze, który w proteście przeciwko agresji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację i powszechnej apatii czeskiego społeczeństwa 16 stycznia 1969 o godz. 16 dokonał aktu samospalenia przed Muzeum Narodowym na placu Wacława w Pradze.
    Komunistyczna Partia Czechosłowacji (cz., sł. Komunistická strana Československa, KSČ) – istniejąca w latach 1921-1992 czechosłowacka partia polityczna, sprawująca władzę w Czechosłowacji w latach 1948-1989. Ustawa o bezprawności reżimu komunistycznego i oporze przeciw niemu, uchwalona w Czechach w 1993 potępiła partię i uznała za organizację zbrodniczą.
    Komitet Obrony Niesprawiedliwie Prześladowanych (cz Výbor na obranu nespravedlivě stíhaných VONS) – czechosłowacka organizacja założona 27 kwietnia 1978 przez dysydentów organizacji Karta 77.
    Josef Filipec (ur. 21 lutego 1915, Hoštice; zm. 7 kwietnia 2001, Praga) – czeski językoznawca, leksykograf, założyciel czeskiej leksykologii.
    Partia Ludowa – Ruch na rzecz Demokratycznej Słowacji (Ľudová strana – Hnutie za demokratické Slovensko, ĽS-HZDS) – słowacka partia polityczna, której liderem jest Vladimír Mečiar. Ugrupowanie rządzące lub współrządzące w latach 1991–1994, 1994–1998 i 2006–2010.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.054 sek.