• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Akram al-Haurani

    Przeczytaj także...
    Partia Baas (arab.اﻟﺒﻌﺚ) czyli Odrodzenie (skrót od Hizb al-Baas al-Arabi al-Isztiraki – Partia Socjalistycznego Odrodzenia Arabskiego) – lewicowa arabska partia polityczna, której celem jest scalanie i zjednoczenie świata arabskiego.Walka klas – pojęcie utworzone przez François Guizota, francuskiego polityka XIX wieku, zaadaptowane przez Karola Marksa.
    Damaszek (arab. دمشق, transk. naukowa Dimašq, transk. polska Dimaszk; dialekt damasceński: š-Šām) – stolica oraz największe miasto Syrii – 1,71 mln mieszkańców (XII 2009), cały zespół miejski – 4,36 mln mieszkańców (2007). Leży w południowo-zachodniej części kraju, w oazie nad rzeką Barada u podnóża gór Antyliban, na skraju Pustyni Syryjskiej. Jest to największy ośrodek przemysłowy i naukowy w Syrii, jedno z czterech świętych miast islamu, a także (od 1268) siedziba prawosławnego Patriarchatu Antiochii, znaczący ośrodek handlowy. Aglomeracja Damaszku stanowi wydzieloną jednostką administracyjną Syrii.

    Akram al-Haurani (ur. 1912 w Hamie, zm. 1996) – syryjski polityk, twórca Arabskiej Partii Socjalistycznej, następnie działacz partii Baas.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Wczesna działalność[ | edytuj kod]

    Pochodził z rodziny mieszczańskiej z Hamy. Jego ojciec Raszid w 1908 bez powodzenia ubiegał się o wybór do parlamentu tureckiego, lecz przegrał w wyborach z arystokrata Chalidem al-Barazim. Wydarzenie to znacząco wpłynęło na późniejszą decyzję al-Hauraniego o zaangażowaniu politycznym. Ukończył on w 1936 studia prawnicze na Uniwersytecie Damasceńskim i jeszcze jako student wstąpił do Syryjskiej Partii Socjal-Nacjonalistycznej. Także jako student, w 1932, przeprowadził nieudany zamach na premiera kontrolowanej przez Francję Republiki Syryjskiej Subhiego Bakarata.

    Szukri al-Kuwatli (ur. 1891; zm. 30 czerwca 1967) – syryjski polityk i dyplomata, dwukrotny Prezydent Arabskiej Republiki Syrii.Adib asz-Sziszakli (ur. w 1909, zm. 27 września 1964) – syryjski wojskowy, organizator zamachu stanu w grudniu 1949 w Republice Syryjskiej, sprawujący w kraju władzę dyktatorską do 1953.

    W 1941 udał się do Iraku, by wziąć udział w antybrytyjskim zamachu stanu Raszida al-Kilaniego. Po klęsce przewrotu wrócił do Syrii i zaczął działać w niepodległościowym, liberalnym Bloku Narodowym. W 1943 po raz pierwszy został wybrany do syryjskiego parlamentu, z ramienia Bloku.

    Chalid al-Azm (ur. 1903, zm. 1965) – syryjski polityk związany z Blokiem Narodowym, a następnie z Partią Narodową, pięciokrotny premier niepodległej Syrii w grudniu 1946, od grudnia 1948 do marca 1949, od grudnia 1949 do marca 1950, od marca 1951 do sierpnia tegoż roku oraz od września 1962 do marca 1963.Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.

    Z czasem al-Haurani zaczął dystansować się od przywódców Bloku. Zdecydowanej krytyce poddawał prezydenta Szukriego al-Kuwatlego, któremu zarzucał dążenie do władzy dyktatorskiej oraz zaniedbywanie interesów niektórych grup społecznych, zwłaszcza ubogiego chłopstwa. Al-Haurani stanął na czele lewicowego skrzydła Bloku Narodowego w parlamencie, zaś w maju 1945 swoimi wystąpieniami (pod hasłem "ziemia należy do chłopów") przyczynił się do wybuchu powstania chłopskiego w jego rodzinnej prowincji Hama. Równocześnie nadal sympatyzował z koncepcją Wielkiej Syrii.

    Wielka Syria – znana również w historycznym kontekście jako Bilad asz-Szam (arab. بلاد الشام) – irredentystyczny termin określający region historyczny na Bliskim Wschodzie. Składa się on z terenów dzisiejszych państw: Syrii, Libanu, Izraela, Terytoriów Palestyńskich, części Iraku i Jordanii, półwyspu synajskiego i prowincji Hatay w Turcji.Aleppo (arab. حلب Halab, tur. Haleb) – miasto w północno-zachodniej Syrii, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego, na krańcach Pustyni Syryjskiej, w okolicy półpustynnej, o ostrym klimacie. Siedziba władz prowincji Halab. Największe miasto Syrii - 1,4 mln mieszkańców (1990), 1,7 mln mieszkańców (1999), 2,0 mln mieszkańców (dane szacunkowe z 2003). Jedno z najstarszych nieprzerwanie zamieszkanych miast Bliskiego Wschodu - od co najmniej 1800 p.n.e. Zamieszkane głównie przez Arabów, dość liczni są Turcy i Ormianie, oprócz nich mieszkają w Aleppo Grecy, Kurdowie i Żydzi. Ośrodek przemysłu włókienniczego i spożywczego, ośrodek tkactwa dywanów. Jedno z większych centrów handlowych Bliskiego Wschodu. Węzeł komunikacyjny - skrzyżowanie szlaków kolejowych i drogowych, międzynarodowy port lotniczy, przez miasto przebiega rurociąg z Homsu do Latakii. Ośrodek nauki i kultury - uniwersytet, muzułmańska szkoła teologiczna, szkoła muzyczna.

    Lider Arabskiej Partii Socjalistycznej[ | edytuj kod]

    Po uzyskaniu przez Syrię niepodległości w 1946 Akram al-Haurani założył Arabską Partię Socjalistyczną, opartą na zreintepretowanym programie marksistowskim. Jako pierwszy w Syrii posługiwał się pojęciami walki klasowej, socjalizmu i społeczeństwa bezklasowego. Wzywał do walki ubogich chłopów przeciwko zamożnym miastom, utrzymywał, że wielcy posiadacze (do których należało ówcześnie 35% gruntów rolnych w Syrii, w tym 91 ze 113 wsi w rodzinnej prowincji al-Hauraniego). W latach 1947, 1949, 1954 i 1962 uzyskiwał reelekcję do parlamentu. W 1948 jako jeden z dwóch parlamentarzystów (obok Abd as-Salama al-Udżajlego) walczył ochotniczo w wojnie izraelsko-arabskiej. Odegrał znaczącą rolę w zamachu stanu przeprowadzonym w marcu 1949 przez gen. Husniego az-Za’ima. Przez trzy miesiące blisko współpracował z rządzącym dyktatorsko az-Za’imem jako doradca, pisał także dla niego przemówienia. Ich relacje załamały się jednak w związku ze sprawą Antuna Sa’ady, który zbiegł do Syrii po nieudanej próbie obalenia prezydenta Biszary al-Churiego. Podczas gdy al-Haurani domagał się, by Syria udzieliła mu azylu, a następnie oficjalnie przyjęła hasła Wielkiej Syrii i rozpoczęła działania przeciwko Libanowi, Irakowi i Jordanii, az-Za’im zgodził się na ekstradycję Sa’ady do Libanu, gdzie ten został skazany na śmierć za zdradę stanu i stracony.

    Salah Dżadid (ur. 1930 lub 1924 w Duwair Babda, zm. 19 sierpnia 1993) − syryjski wojskowy i polityk, przywódca zamachu stanu w Syrii w 1966, odsunięty od władzy i uwięziony po objęciu władzy przez Hafiza al-Asada.Sami al-Hinnawi (ur. 1896, zm. 31 października 1950 w Bejrucie) – syryjski wojskowy, organizator zamachu stanu w Syrii w sierpniu 1949, przekazał władzę cywilnemu rządowi Haszima al-Atasiego. Został aresztowany i zmuszony do opuszczenia kraju po kolejnym zamachu stanu przeprowadzonym przez Adiba asz-Sziszaklego.

    Rozczarowany polityką az-Za’ima, al-Haurani przyłączył się do wymierzonego przeciwko niemu spisku i wziął udział w kolejnym zamachu stanu zorganizowanym przez Samiego al-Hinnawiego. Po przewrocie al-Haurani kontynuował działalność parlamentarną, został również ministrem rolnictwa w rządzie Haszima al-Atasiego. W grudniu 1949 wszedł do nowego rządu Chalida al-Azma jako minister obrony. W tajemnicy kontaktował się już wtedy z gen. Adibem asz-Sziszaklim, który był z nim daleko spokrewniony i z którym al-Haurani współdziałał w Syryjskiej Partii Socjal-Nacjonalistycznej. Wsparł asz-Sziszaklego przy organizacji przeprowadzonego jeszcze w tym samym miesiącu zamachu stanu. Uważał bowiem, że al-Hinnawi dąży do ustanowienia w Syrii monarchii, co oznaczałoby podporządkowanie państwa Irakowi.

    Hafiz al-Asad, Hafez al-Asad (ur. 6 października 1930 w Al-Kardaha, zm. 10 czerwca 2000 w Damaszku) – polityk syryjski, prezydent w latach 1971-2000.Biszara al-Churi (arab. بشارة الخوري, fr. Béchara El-Khoury, ur. 10 sierpnia 1890 w Alajh, zm. 1 stycznia 1964 w Bejrucie) – libański polityk, Maronita, pierwszy prezydent niepodległego Libanu w latach 1943-1952 roku z 11-dniową przerwą (11-22 listopada 1943). Dwukrotnie był również premierem Libanu: 1927-1928 i w 1929. Był jedną z najważniejszych postaci w walce o niepodległość.

    21 grudnia 1950 Haszim al-Atasi po objęciu urzędu prezydenckiego powierzył al-Hauraniemu misję tworzenia kolejnego gabinetu, jednak ten nie zdołał go skompletować. W 1951 asz-Sziszakli skonsolidował swoją władzę w Syrii. Al-Haurani był jego najważniejszym doradcą, zachęcił go m.in. do powierzenia urzędu prezydenckiemu Fauziemu as-Silu, przy zachowaniu w swoich rękach prawdziwej władzy. Z czasem asz-Sziszakli uznał jednak, że al-Haurani stał się zbyt potężny. W 1953 sam ogłosił się prezydentem, usunął ze stanowisk państwowych współpracowaników al-Hauraniego i odmówił powierzenia mu teki premiera. Rozczarowany polityk wyjechał do Bejrutu, gdzie zaczął skupiać wokół siebie opozycję wobec reżimu asz-Sziszaklego. Kierowana przez niego partia zjednoczyła się z Partią Odrodzenia Arabskiego Michela Aflaka oraz Salah ad-Dina al-Bitara. Nowa organizacja przyjęła nazwę partii Socjalistycznego Odrodzenia Arabskiego, a za podstawę programu - opracowaną przez Aflaka ideologię baasistowską.

    Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).Zamach stanu w Syrii (grudzień 1949) – zamach stanu przeprowadzony 19 grudnia 1949 przez oddziały wojsk pod przywództwem pułkownika Adiba asz-Sziszaklego; przewrót zakończył działanie niespełna 4-miesięcznego rządu al-Hinnawiego; trzeci zamach stanu w Republice Syryjskiej przeprowadzony w 1949 roku.

    1954-1958[ | edytuj kod]

    W 1954 al-Haurani wrócił do Syrii i wziął udział w powstaniu, które obaliło dyktaturę asz-Sziszaklego. Z sympatią obserwował ruch panarabskim skupiony wokół osoby prezydenta Egiptu Gamala Abdel Nasera i z czasem stał się jednym z przywódców kół naserystowskich w Syrii, obok szefa sztabu Afifa al-Bizriego oraz kierującego wywiadem wojskowym Abd al-Hamida as-Sarradża. W 1955 poparł powrót al-Kuwatlego na urząd prezydenta Syrii. 14 października 1957 został przewodniczącym syryjskiego parlamentu.

    Muhammad Umran (ur. 1922 w Al-Mucharram, zm. 4 marca 1972 w Bejrucie) – syryjski wojskowy i polityk, jeden z przywódców zamachu stanu w Syrii w 1963.Bejrut (arab. بيروت, Bayrūt, fr. Beyrouth, gr. Berytos) – stolica i największe miasto Libanu, leżące w środkowej części kraju. Liczy 2 mln 60 tys. mieszkańców (2012), większość pochodzenia arabskiego. Dawniej miasto było nazywane: Birutu, Berytos. Znajduje się tu wiele zabytków i dobytku historycznego kraju.

    W Zjednoczonej Republice Arabskiej[ | edytuj kod]

    Grupa przywódców egipskich i syryjskich przez pałacem prezydenckim w Damaszku. Akram al-Haurani stoi drugi z lewej w pierwszym rzędzie

    Stał na czele delegacji syryjskiej uzgadniającej warunki unii Syrii z Egiptem, po której powstała Zjednoczona Republika Arabska. Dzięki swojemu wcześniejszemu zaangażowaniu w ruch naserowski został jej pierwszym wiceprezydentem (przy prezydencie Naserze). Al-Haurani wdrażał w Syrii reformę rolną na wzór egipski oraz doradzał Naserowi metody jej przeprowadzenia. Z jego inicjatywy rząd Zjednoczonej Republiki Arabskiej znacjonalizował wielką własność ziemską w prowincjach Damaszku, Aleppo, Latakii, Hamy i Hims. W ciągu pięciu lat przejęte przez państwo grunta miały być rozdzielone między 150 tys. chłopów bezrolnych i małorolnych. Al-Haurani był przy tym zdania, że podjęte na rzecz chłopstwa środki są i tak zbyt mało radykalne.

    Partia Baas (arab.اﻟﺒﻌﺚ) czyli Odrodzenie (skrót od Hizb al-Baas al-Arabi al-Isztiraki – Partia Socjalistycznego Odrodzenia Arabskiego) – lewicowa arabska partia polityczna, której celem jest scalanie i zjednoczenie świata arabskiego.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

    Popularność al-Hauraniego w Syrii była na tyle duża, że w 1960 Naser zaczął obawiać się jego wpływów i pozbawił go urzędu wiceprezydenta. W związku z tym poparł on zamach stanu Abd al-Karima an-Nahlawiego we wrześniu 1961, po którym Zjednoczona Republika Arabska została obalona.

    Syryjska Partia Socjal-Nacjonalistyczna (arab.: القومي الاجتماعي, al-Hizb as-Sūrī al-Qawmī al-Ijtimā’ī, ang.: Syrian Social Nationalist Party – SSNP, fr.: Parti Social Nationaliste Syrien – PSNS) – nacjonalistyczna, laicka partia polityczna, działająca głównie w Syrii i Libanie, założona w 1932 roku przez Antuna Saada. W swoim programie politycznym odwołuje się do idei tzw. Wielkiej Syrii. W okresie libańskiej wojny domowej należała do lewicowego Libańskiego Ruchu Narodowego, a następnie Libańskiego Narodowego Frontu Oporu, walcząc zbrojnie z prawicowymi Siłami Libańskimi, Armią Południowego Libanu i Izraelem. Członkowie partii byli zamieszani w zabójstwo premiera Libanu Rijada as-Sulha i prezydenta elekta Beszira Dżemajela oraz próbę zamachu na gen. Michela Aouna. Obecnie Socjal-Nacjonalistyczna posiada członków w libańskim Zgromadzeniu Narodowym w ramach Bloku Rozwoju i Oporu, kierowanego przez Hezbollah. Jako konkurentka Partii Bass przez wiele lat była zdelegalizowana w Syrii, ale od 2005 roku ponownie działa jawnie w tym kraju.Michel Aflak lub Michel Aflaq (ur. 1910 - zm. 23 czerwca 1989) – polityk i publicysta arabski, syryjski prawosławny chrześcijanin, założyciel i główny ideolog partii Baas (z siedzibą w Bagdadzie). Od roku 1957 przewodniczący i teoretyk prawicowego odłamu tej partii. W roku 1963 uczestniczył w przewrotach rządowych w Iraku i Syrii. W 1966 r. został usunięty z partii, przebywał na emigracji.

    Po 1961[ | edytuj kod]

    Kilka dni po przewrocie al-Haurani podpisał list otwarty grupy syryjskich polityków, w którym poparł zerwanie unii z Egiptem. Krok ten spotkał się z negatywną reakcją część członków partii Baas, którzy twierdzili, że unia z Egiptem nie spełniła pokładanych w niej nadziei i okazała się dla Syrii błędem, jednak jej warunki mogły zostać zmienione, zaś całkowite zerwanie relacji z państwem Nasera również nie sprzyjało budowaniu socjalizmu w całym świecie arabskim. Chociaż al-Haurani utrzymywał, że właśnie niezależne od Nasera działanie pozwoli na wdrożenie w Syrii socjalistycznych rozwiązań, nigdy nie odzyskał dawnej pozycji. Skompromitowany w partii Baas, na nowo utworzył Arabską Partię Socjalistyczną. Z jej ramienia był członkiem syryjskiego parlamentu, deklarował lojalność wobec prezydenta Nazima al-Kudsiego. Był jednak uznany za oportunistę i nie otrzymał żadnego stanowiska ministerialnego.

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Latakia (arab. اللاذقية Al-Lazikijja, łac. Laodicea ad mare) – jedno z ważniejszych miast portowych w Syrii.

    Po zamachu stanu w Syrii w marcu 1963, przeprowadzonym przez Komitet Wojskowy partii Baas na czele z Salahem Dżadidem, Hafizem al-Asadem oraz Muhammadem Umranem, został definitywnie usunięty z partii Baas i zmuszony do emigracji. Osiadł w Iraku, skąd brał udział w działaniach wymierzonych w kolejne rządy tworzone przez partię Baas. W swoich wydanych w 1996 wspomnieniach twierdził, że w 1994 prezydent Hafiz al-Asad zapraszał go do powrotu do Syrii, on jednak odmówił.

    Pierwsza wojna izraelsko-arabska 1948–1949 – nazywana przez Izraelczyków wojną o niepodległość (hebr. מלחמת העצמאות, Milkhemet Ha’atzma’ut) bądź wojną wyzwoleńczą (hebr. מלחמת השחרור, Milkhemet Hashikhrur), przez Arabów natomiast katastrofą (arab. النكبة, an-Nakba). Pierwszy konflikt zbrojny nowożytnego Izraela z jego arabskimi sąsiadami, który zapoczątkował serię wojen izraelsko-arabskich.Hims (również Homs) – miasto w zachodniej Syrii, w oazie Pustyni Syryjskiej w dolinie rzeki Orontes (dziś Asi), ośrodek administracyjny muhafazy Hims na linii kolejowej Aleppo−Damaszek. Około 900 tys. mieszkańców. Trzecie co do wielkości miasto kraju.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. S. M. Moubayed, Steel & Silk. Men and Women who shaped Syria 1900-2000, Cune Press, 9781885942418, s. 245-247.
    2. Ł. Fyderek: Pretorianie i technokraci w reżimie politycznym Syrii. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2011, s. 44. ​ISBN 978-83-7638-111-4​.
    3. S. M. Moubayed, Steel & Silk. Men and Women who shaped Syria 1900-2000, Cune Press, 9781885942418, s. 248-249.
    4. Fyderek Ł.: Pretorianie i technokraci w reżimie politycznym Syrii. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2011, s. 132-135. ISBN 978-83-7638-111-4.
    Blok Narodowy (ar. الكتلة الوطنية‎, al-Kutla al-Watanijja) - syryjska organizacja polityczna utworzona w 1926 o profilu narodowym (niepodległościowym) i liberalnym.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.




    Warto wiedzieć że... beta

    Republika Syryjska – historyczne państwo na Bliskim Wschodzie, powstałe w 1930 z przekształcenia Państwa Syrii na mocy narzuconej przez francuskie władze mandatowe konstytucji. W ciągu pierwszych trzynastu lat istnienia było nadal terytorium mandatowym zależnym od Francji. Syryjsko-francuska umowa zakładająca pełne usamodzielnienie się Syrii, podpisana w 1936, nie została ratyfikowana przez Francję.
    Do zamachu stanu Al-Gajlaniego, zwanego również zamachem stanu „złotego czworoboku”, doszło 1 kwietnia 1941. W rezultacie obalono reżim regenta Abd al-Ilaha i objęcia stanowiska premiera przez Raszida Alego al-Gajlaniego. Zamachem kierowali czterej generałowie iraccy o poglądach nacjonalistycznych, nazywani „złotym czworobokiem”. Ich celem było wywalczenie pełnej suwerenności Iraku, w miejsce ustroju wprowadzonego przez Brytyjczyków w 1932, przy współudziale z wywiadem wojskowym niemieckim. Z kolei Niemcy planowały w razie powodzenia przejęcie złóż naftowych na terenie Iraku, a może i Iranu (pod rządami sympatyzującego z nimi Rezy Szaha Pahlawiego), i koordynowały przewrót Al-Gajlaniego ze swoją ofensywą w Afryce Północnej, mającej na celu odebranie Brytyjczykom Egiptu i strefy Kanału Sueskiego. W efekcie doszło do brytyjskiej inwazji na Irak i okupacji kraju przez Brytyjczyków do 1947.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Afif al-Bizri (ar. عفيف البزري; ur. 1914 w Sydonie, zm. 28 stycznia 1994) – syryjski wojskowy, w latach 1957-1959 szef sztabu Sił Zbrojnych Syrii.
    Nazim al-Kudsi (ur. 14 lutego 1906 w Aleppo, zm. 6 lutego 1998) – syryjski polityk, prezydent Syrii w latach 1961-1963.
    Zamach stanu w Syrii, rewolucja 8 marca 1963 - zamach stanu przeprowadzony w Syrii 8 marca 1963 przez grupę oficerów związanych z partią Baas; zapoczątkował nieprzerwane rządy tejże partii w Syrii.
    Zjednoczona Republika Arabska (ZRA) – państwo powstałe 1 lutego 1958 roku z połączenia Egiptu i Syrii. Istniało do 29 września 1961, gdy w Syrii doszło do przewrotu wojskowego, a proklamowany po nim rząd tymczasowy ogłosił zerwanie unii.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.983 sek.