• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Akcja pod Arsenałem



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Danuta Barbara Dziekańska z domu Bytnar (ur. 5 stycznia 1924 w Niekłaniu Wielkim, zm. 19 kwietnia 2008 w Warszawie) – polska działaczka harcerska, architektka, siostra Jana Bytnara ps. "Rudy". Kawaler Orderu Uśmiechu.Józefa Obórko pseud. Józia (ur. 23 grudnia 1906 w Kęszycach w powiecie łowickim, zm. 17 grudnia 1943 w Oświęcimiu) – chłopska działaczka komunistyczna.
    Kamienica przy al. Niepodległości 159, w której we wtorek 23 marca 1943 o 4.30 rano zostali aresztowani Jan Bytnar „Rudy” i jego ojciec Stanisław Bytnar. Po lewej stronie głównego wejścia widoczna tablica upamiętniająca „Rudego” wmurowana w 1980
    Pawiak, w latach 1939–1944 największe niemieckie więzienie w Generalnym Gubernatorstwie. Tutaj 23 marca 1943 zostali przewiezieni Bytnarowie
    Gmach Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w al. J.Ch. Szucha 25, w latach 1939–1945 siedziba Gestapo w dystrykcie warszawskim. Stąd w piątek 26 marca 1943 ok. 17:00 wyjechała na Pawiak ciężarówka przewożąca 21 więźniów, wśród nich „Rudego”
    Ulica Bielańska, widok w kierunku placu Teatralnego. Ustawiony przed widocznym na zdjęciu gmachem Banku Polskiego Witold Bartnicki „Kadłubek” jako pierwszy dostrzegł nadjeżdżającą ciężarówkę i przekazał umówiony sygnał czekającemu u wylotu ulicy Tłomackie Konradowi Okolskiemu „Kubie”
    Gmach Arsenału. Pod dekoracją sgraffitową widoczne podcienia – początek ciągnącego się przez całą długość wschodniego skrzydła budynku, wzdłuż wąskich na tym odcinku Nalewek, pasażu dla pieszych. Stanowiły one osłonę dla członków grupy „Atak” przemieszczających się z pierwotnych stanowisk zajmowanych na chodniku pod Pasażem Simonsa w kierunku płonącej ciężarówki na ulicy Długiej. Podcienia nie zostały odtworzone podczas powojennej odbudowy zniszczonego w 1944 budynku
    Gmach Żydowskiego Domu Akademickiego przy ul. Sierakowskiego 7, do którego w czasie okupacji przeniesiono Szpital Przemienienia Pańskiego. Tutaj po akcji przewieziono śmiertelnie rannego Tadeusza Krzyżewicza „Buzdygana”
    Pałac pod Czterema Wiatrami, przed którym w czasie odwrotu został śmiertelnie ranny Aleksy Dawidowski „Alek”
    Miejsce akcji w 1945
    Ulica Bielańska przy Długiej współcześnie. W 1944 zniszczeniu uległa większość okolicznej zabudowy, zachowały się jedynie układ oraz przedwojenna nawierzchnia ulic
    Ulica Nalewki (obecnie Bohaterów Getta), w którą według planu akcji powinna była skręcić ciężarówka z więźniami. Na chodniku po prawej stronie, vis-a-vis Arsenału, byli rozstawieni – tworząc kolejne linie ataku – członkowie sekcji „Butelki”, „Sten I”, „Sten II” i „Granaty”
    Budynek Arsenału od strony południowo-zachodniej. W pobliżu tego miejsca zatrzymała się podpalona przez sekcję „Butelki” ciężarówka z więźniami
    Gmach Sądów Grodzkich przy al. „Solidarności” 127 (dawniej ul. Leszno 53/55 – stąd jego potoczna nazwa „Sądy na Lesznie”). Miejsce ostatnich walk podczas akcji „Meksyk II”
    Willa przy ul. Ursynowskiej, obecnie pod dwoma numerami – 46 oraz 48 – w której w czasie akcji urządzono punkt sanitarny
    Kamienica przy ul. Kazimierzowskiej 15. Tutaj na pierwszym piętrze znajdowało się mieszkanie Gustawa Wuttke, do którego wieczorem 26 marca z punktu sanitarnego przy ul. Ursynowskiej koledzy przenieśli skatowanego „Rudego”
    Gmach Szpitala Wolskiego przy ul. Płockiej 26 (obecnie w budynku mieści się Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc), w którym 30 marca 1943 zmarł „Rudy”
    Gmach Arsenału. Kamień i tablica pamiątkowa w pobliżu miejsca ataku
    Tablica od weteranów Armii Krajowej z batalionów „Zośka” i „Parasol” umieszczona na kamieniu pamiątkowym 26 marca 2003
    Tablica umieszczona na ścianie Arsenału w 1968. Widniejąca na niej liczba 25 uwolnionych więźniów została później skorygowana (zmniejszona z 25 do 21 osób)
    Dowódca akcji Stanisław Broniewski „Orsza” (pierwszy z lewej) na planie filmu Strzały pod Arsenałem (1969)
    Multimedialna prezentacja pokazująca trasę przejazdu więźniów z Pawiaka do siedziby Gestapo przy al. J.Ch. Szucha 25 w Mauzoleum Walki i Męczeństwa w Warszawie
    W czasie powstania warszawskiego, 21 sierpnia 1944, Niemcy wysadzili budynki więzienia w powietrze. W 1965 w częściowo zrekonstruowanych piwnicach Pawiaka otwarto muzeum
    Groby „Rudego”,„Alka” i „Zośki” w kwaterze Harcerskiego Batalionu Armii Krajowej „Zośka” (A–20) na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach
    Obchody 72. rocznicy akcji pod Arsenałem (2015)

    Akcja pod Arsenałem – akcja zbrojna Grup Szturmowych Szarych Szeregów o kryptonimie „Meksyk II” przeprowadzona 26 marca 1943 w Warszawie w pobliżu Arsenału u zbiegu ulic: Bielańskiej, Długiej i Nalewek.

    Grupy Szturmowe (GS) – drużyny harcerskie Szarych Szeregów działające podczas okupacji w latach 1939-1944, formalnie podporządkowanie Kedywowi Armii Krajowej. Najstarsza grupa metodyczna Szarych Szeregów.Batalion „Parasol” – batalion Armii Krajowej biorący udział w powstaniu warszawskim (1944), składający się przede wszystkim z harcerzy „Szarych Szeregów”.

    W jej wyniku uwolniono harcmistrza Jana Bytnara „Rudego” oraz 20 innych więźniów przewożonych po przesłuchaniach z siedziby Gestapo w alei J. Ch. Szucha 25 do więzienia męskiego Pawiak przy ul. Dzielnej 24/26. Operacją dowodził Stanisław Broniewski „Orsza”.

    Dawny Żydowski Dom Akademicki w Warszawie – zabytkowy budynek przy ul. Józefa Sierakowskiego 7, pierwotnie pełniący funkcję bursy dla żydowskich studentów uczelni warszawskich.Mokotów – lewobrzeżna dzielnica Warszawy na południu miasta, leżąca po obu stronach skarpy wiślanej (Górny i Dolny Mokotów).

    Spis treści

  • 1 Geneza
  • 2 Pierwsza próba – akcja „Meksyk I”
  • 3 Akcja „Meksyk II”
  • 4 Uczestnicy po stronie polskiej
  • 5 Po akcji
  • 6 Relacje i upamiętnienie
  • 7 Uwagi
  • 8 Przypisy
  • 9 Bibliografia
  • 10 Linki zewnętrzne
  • Geneza[]

    W nocy z 18 na 19 marca 1943 Gestapo aresztowało dowódcę Hufca „Praga” warszawskich Grup Szturmowych Henryka Ostrowskiego „Heńka” wraz z jego poślubioną kilka tygodni wcześniej żoną Walentyną. W mieszkaniu Ostrowskich przy ul. Osieckiej 31 Niemcy znaleźli materiały wybuchowe, broń i amunicję, a także notatki zawierające prawdopodobnie adres dowódcy hufca „Południe” („Sadu”) Jana Bytnara „Rudego”.

    Sonderdienst (niem. Służba Specjalna), zwany prywatną policją Hansa Franka) – niemiecka policja pomocnicza powołana przez Hansa Franka z członków rozwiązanego Volksdeutscher Selbstschutzu działająca na terenie Generalnego Gubernatorstwa w latach 1940-1944.Gustaw Michał Wuttke - (ur. 30 września 1887 w Widzewie, zm 23 października 1976 w Warszawie) - polski profesor, geograf, pedagog, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego.

    „Rudy” został aresztowany wraz ze swoim ojcem Stanisławem we wtorek 23 marca 1943 o 4.30 rano w mieszkaniu Bytnarów w al. Niepodległości 159. Zostali wyprowadzeni na ulicę i dwoma różnymi samochodami przewiezieni na Pawiak. Tam już po 15 minutach rozpoczęło się brutalne przesłuchanie „Rudego”. W celu jak najszybszego wydobycia zeznań był bity pejczami i kijami przez czterech gestapowców. Równolegle trwała rewizja w mokotowskim mieszkaniu Bytnarów. W należącej do nich piwnicy znaleziono m.in. zerwane niemieckie flagi, krążki lontu prochowego, konspiracyjną prasę, afisze i ulotki, a także stemple do malowania na murach znaku Polski Walczącej. Rewizja zakończyła się ok. godz. 10.00.

    Władysław Zakrzewski herbu Wyssogota (ur. 7 stycznia 1894 we Wrocławiu, zm. 9 maja 1981 w Argentynie) – polski ekonomista, podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, podpułkownik Armii Krajowej, kawaler Orderu Virtuti Militari.Jan Rodowicz ps. „Anoda” (ur. 7 marca 1923 w Warszawie, zm. 7 stycznia 1949 w Warszawie) – harcerz, żołnierz Szarych Szeregów i AK oraz Delegatury Sił Zbrojnych, porucznik.

    Jeszcze tego samego dnia przed południem „Rudego” przewieziono do głównej siedziby Gestapo w dystrykcie warszawskim, mieszczącej się w gmachu Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w al. J. Ch. Szucha 25. Śledztwo na Szucha prowadziło dwóch doświadczonych funkcjonariuszy Gestapo, Herbert Schulz i Ewald Lange. Przesłuchania odbywały się w pokoju nr 228. Tutaj przeprowadzono również konfrontację „Rudego” z „Heńkiem”. W celu złamania Bytnara informacje zgromadzone w śledztwie przedstawiono mu jako zeznania kolegi.

    Sławomir Maciej Bittner ps."Maciek", "Kajman Wojak" (ur. 21 lipca 1923 w Warszawie, zm. 28 lutego 1944) – podporucznik AK, podharcmistrz, pierwszy dowódca 1 kompanii "Felek" Batalionu "Zośka".Bank Polski Spółka Akcyjna – bank prywatny z prawem emisji z siedzibą w Warszawie, założony 15 kwietnia 1924 (a faktycznie działający od 28 kwietnia 1924), na mocy ustawy o naprawie Skarbu Państwa i reformie walutowej, w formie spółki akcyjnej z kapitałem 100 mln zł. Później kapitał podniesiono do 150 mln, podzielonych na 1,5 mln akcji po 100 zł każda.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Jerzy Gawin, pseud. Słoń, Miecz (ur. 20 września 1922 w Warszawie, zm. 23 września 1944 w Warszawie) – podharcmistrz, członek Szarych Szeregów, porucznik AK, powstaniec warszawski, drugi dowódca III plutonu "Felek" 2. kompanii "Rudy" batalionu Zośka.
    Stanisław Jastrzębski, ps. Kopeć (ur. 10 listopada 1920 w Warszawie, zm. 13 kwietnia 2000 tamże) – żołnierz Szarych Szeregów i Armii Krajowej, przewodniczący Środowiska Batalionu "Parasol", podpułkownik Wojska Polskiego, inżynier.
    Ulica Bielańska w Warszawie – jedna z ulic warszawskiego Śródmieścia, biegnąca od ulicy Senatorskiej do ul. Długiej.
    Grossaktion in Warschau – niemiecka nazistowska operacja likwidacji getta warszawskiego połączona z masową eksterminacją zamieszkujących getto Żydów. Akcję rozpoczęto 22 lipca 1942 roku. Była to kluczowa część Operacji Reinhard przeprowadzanej przez SS- und Polizeiführer Otto Globocnika. Żydzi byli gromadzeni na Umschlagplatz na terenie getta, skąd w większości przypadków byli kierowani do obozu zagłady w Treblince. Największa liczba przewiezionych Żydów przypadła na okres pomiędzy żydowskimi świętami: Tisza be-Aw (23 lipca) i Jom Kippur (21 września).
    Okopowa – ulica w dzielnicy Wola w Warszawie. Ulica w całości jest fragmentem drogi wojewódzkiej nr 634 Warszawa-Tłuszcz-Wólka Kozłowska.
    Ulica Nowolipki w Warszawie – jedna z głównych ulic osiedla Muranów, biegnąca od gen. Władysława Andersa do ul. Wolność.
    Ulica Wiejska w Warszawie – jedna z ulic warszawskiego Śródmieścia o długości ok. 1 km, biegnąca od ul. Pięknej do pl. Trzech Krzyży.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.106 sek.