• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Agresja - prawo

    Przeczytaj także...
    Remilitaryzacja Nadrenii – miała miejsce 7 marca 1936 roku w wyniku zajęcia terenu Nadrenii (obecnie w granicach krajów związkowych Nadrenia-Palatynat i Nadrenia Północna-Westfalia), obszaru tzw. strefy zdemilitaryzowanej, przez wojska niemieckie. Strefa powstała w wyniku ustaleń traktatu wersalskiego z 1919 roku, kończącego I wojnę światową.Debelacja (łac. debellatio, „zawojowanie”) – całkowite zajęcie terytorium państwa i przejęcie kontroli nad nim; pozbawienie dotychczasowego suwerena władzy zwierzchniej.
    Suwerenność – zdolność do samodzielnego, niezależnego od innych podmiotów, sprawowania władzy politycznej nad określonym terytorium, grupą osób lub samym sobą. Suwerenność państwa obejmuje niezależność w sprawach wewnętrznych i zewnętrznych.

    Agresja (łac. aggressio – napaść, natarcie) – w prawie międzynarodowym określenie zbrojnej napaści (najazdu, ataku) jednego lub kilku państw na inne. Państwo, które pierwsze dokonało aktu agresji na inne określa się mianem agresora. Agresja powoduje zazwyczaj rozpoczęcie wojny. Ofiara agresji ma prawo do samoobrony, w której mogą pomagać jej też inne państwa.

    Okupacja wojenna (łac. occupatio bellica) – czasowe zajęcie przez siły zbrojne państwa prowadzącego wojnę całości lub części terytorium państwa nieprzyjacielskiego i wprowadzenie tam swojej władzy.Traktaty lokarneńskie, również traktat w Locarno, traktat locarneński lub układ w Locarno – kilka odrębnych układów opracowanych i parafowanych 16 października 1925 roku w szwajcarskiej miejscowości Locarno. Były podsumowaniem międzynarodowej konferencji rozpoczętej 5 października 1925 r., zwołanej z inicjatywy Niemiec.

    Agresja jest w prawie międzynarodowym zakazana, jak również w prawie polskim, a naruszenie tego zakazu stanowi zbrodnię przeciwko pokojowi. Współcześnie agresja nie może być też sposobem trwałego powiększenia terytorium państwowego, gdyż obszar zajęty w ten sposób nie może być legalnie włączony do terytorium agresora, stając się co najwyżej terytorium przezeń okupowanym.

    Wojna domowa – konflikt zbrojny, w którym stronami są obywatele jednego państwa, plemienia lub grupy etnicznej. Wojna domowa jest częstą przyczyną osłabienia państwa czy plemienia. Jest rodzajem wojny.Stały Trybunał Arbitrażowy (ang. Permanent Court of Arbitration) – międzynarodowa organizacja arbitrażowa powołana na mocy ustaleń konferencji w Hadze w 1899 roku. Ma swoją siedzibę w Pałacu Pokoju w Hadze. Każde państwo może desygnować do niego 4 osoby (o odpowiednich kwalifikacjach) na 6 lat. Po II wojnie światowej prowadził sprawy arbitrażowe i pojednawcze. Jego przedstawiciele mają prawo wysuwać kandydatów na sędziów do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości. Na jego czele stoi Rada Administracyjna złożona z przedstawicieli dyplomatycznych państw – sygnatariuszy akredytowanych w Holandii. Przewodniczy jej holenderski minister spraw zagranicznych.

    Definicja[ | edytuj kod]

    Sojusze zawierane na przełomie XIX i XX wieku zwykle unikały określenia agresji, ograniczały się do zwrotów typu jeśli jedna ze stron zostanie ofiarą napaści trzeciego państwa, druga udzieli napadniętej pomocy, czasem jedynie zastrzegano o ile napaść nastąpi bez sprowokowania ze strony napadniętego.

    Pokój (łac. pax, staropolskie mir) - pojęcie opisujące stosunki między państwami, lub wewnątrz nich, oznaczające brak wojny, wykluczające konflikt zbrojny i używanie przemocy.Okupacja wojenna (łac. occupatio bellica) – czasowe zajęcie przez siły zbrojne państwa prowadzącego wojnę całości lub części terytorium państwa nieprzyjacielskiego i wprowadzenie tam swojej władzy.

    Konwencje tworzące Stały Trybunał Arbitrażowy obligowały strony do zapobieżenia w granicach możliwości uciekania się do siły w stosunkach pomiędzy państwami i używania wszelkich wysiłków w celu zapewnienia pokojowego rozstrzygania sporów międzynarodowych, lecz ius ad bellum uchodziło nadal za przejaw suwerenności. Pogwałcenie neutralności Belgii przez armię niemiecką na początku I wojny światowej było wyraźną agresją, Traktat wersalski w art. 227 określał to jako najwyższą obrazę moralności międzynarodowej i świętej powagi traktatów zaś art. 231 uznawał że wojna została narzucona przez napaść ze strony Niemiec i ich sprzymierzeńców art. 232 zobowiązywał do odszkodowania za straty spowodowane przez wzmiankowaną napaść.

    Ius ad bellum – prawo do prowadzenia wojny. Dawniej traktowane jako atrybut podmiotowości prawnomiędzynarodowej przysługujące każdemu państwu, co oznaczało, iż prowadzenie wojny było dopuszczalnym przez prawo środkiem rozwiązania sporu międzynarodowego.Arbitraż międzynarodowy – rozwiązywanie sporu pomiędzy państwami za pomocą orzeczenia wydanego przez jednego lub więcej arbitrów wybranych przez strony.

    Liga Narodów kilkakrotnie lecz bezskutecznie próbowała potępić wojnę agresywną, artykuł 10 i następne jej Paktu nakazywał członkom organizacji pokojowe rozstrzyganie konfliktów. Wymienić tu należy „Układ o wzajemnej pomocy” z 29 września 1923 oraz Protokół Genewski z 2 października 1924 o pokojowym rozstrzyganiu sporów dozwalający jedynie na prowadzenie wojny obronnej lub jako akcji zbrojnej prowadzonej z upoważnienia Ligi.

    Wojsko najemne (także: najemnicy, żołnierze najemni, kondotierzy, żołnierze fortuny) – formacja wojskowa składająca się z ochotników walczących za pieniądze, najczęściej w służbie obcego wojska dla danego państwa, miasta, władcy lub jakiejś organizacji, a nawet osoby prywatnej. Wojska te można wynająć do walki, praktycznie, w dowolnej sprawie, ponieważ te formacje nie kierują się idealizmem. W tym kontekście najemnicy to ludzie, dla których wojna jest zawodem, z którego czerpią środki do życia (żołd) i wzbogacenia się. Ważną rzeczą jest, aby daną formację określić mianem najemników, zasada dobrowolności służby i pobierania żołdu przez żołnierzy służących w takich oddziałach.Wszczęcie lub prowadzenie wojny napastniczej – pojęcie z zakresu prawa międzynarodowego, pod którym rozumie się zbrojny akt agresji na terytorium obcego państwa. Za wszczęcie wojny rozumie się także wypowiedzenie wojny napastniczej.

    Traktat z Locarno (1925) w art. 2.1 na równi z agresją traktował remilitaryzację strefy zdemilitaryzowanej.

    W 1928 r. zawarto w Paryżu Pakt Brianda-Kellogga mówiący o rezygnacji z wojny jako środka załatwiania sporów międzynarodowych. W 1933 w Londynie jako uzupełnienie Paktu podpisana została Konwencja o określeniu agresji, zgodnie z którą agresją jest, o ile zostało popełnione jako pierwsze:

    Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), ONZ oraz NATO.Agresor - napastnik; państwo działające lub posługujące się metodami agresji. Z punktu widzenia prawa międzynarodowego agresorem jest państwo, które:

    1) Wypowiedzenie wojny innemu państwu

    2) Napad przy pomocy swych sił zbrojnych na terytorium innego państwa, nawet bez wypowiedzenia wojny

    3) Zaatakowanie przy pomocy swych sił lądowych, morskich lub powietrznych, terytorium, okrętów lub samolotów innego państwa, nawet bez wypowiedzenia wojny

    4) Blokada morska wybrzeża lub portów innego państwa

    Blokada morska – zamknięcie portu lub całego wybrzeża kraju przeciwnika dla wszystkich statków handlowych. Wyróżniamy dwa rodzaje blokad:Katalog zamknięty (numerus clausus, wyliczenie enumeratywne) – termin prawniczy oznaczający zawarte w akcie prawnym wyliczenie, zawierające wszystkie i zarazem jedyne dopuszczalne elementy; przeciwieństwo katalogu otwartego.

    5) Poparcie użyczone bandom uzbrojonym, które, zorganizowawszy się na jego terytorium, dokonają najazdu na terytorium innego Państwa jak również odmowa, pomimo żądania państwa najechanego, poczynienia na swym własnym terytorium, wszystkich, będących w jego mocy zarządzeń, w celu pozbawienia powyższych band wszelkiej pomocy lub opieki.

    Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.Rada Bezpieczeństwa – jeden z sześciu organów głównych Organizacji Narodów Zjednoczonych powołany na mocy Karty Narodów Zjednoczonych (jej istnieniu i kompetencjom poświęcono rozdział V, VI i VII KNZ).

    Karta Narodów Zjednoczonych (1945) zabrania członkom stosowania groźby lub użycia siły (the threat or use of force) przeciwko całości terytorialnej lub niepodległości któregokolwiek państwa (art. 2.4). W razie zagrożenia lub naruszenia pokoju, bądź aktu agresji Rada Bezpieczeństwa może dozwolić na działania zbrojne w celu utrzymania albo przywrócenia międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa (art. 39 – 42). Państwo napadnięte odpierając napaść powinno bezzwłocznie powiadomić o tym Radę (art. 51).

    Działania – walki zbrojne, ruchy wojsk, wszelkie akcje bojowe, prowadzone przez pododdziały, oddziały, związki taktyczne, operacyjne i strategiczne. Najogólniej rozróżnia się działania bojowe i działania wojenne.Państwo neutralne – państwo, które zadeklarowało neutralność w określonym konflikcie zbrojnym. Państwo neutralne ma obowiązek nieuczestniczenia w konflikcie zbrojnym oraz nieudzielania pomocy żadnej ze stron konfliktu. Na jego terytorium nie mogą stacjonować oddziały wojskowe państw wojujących. Nie może się też odbywać werbunek do armii państw walczących w konflikcie. Z kolei państwa pozostające w konflikcie zobowiązane są do nienaruszania integralności terytorialnej tego państwa. Wszelkie oddziały państw wojujących, które przekroczą granicę państwa neutralnego powinny zostać rozbrojone i internowane.

    Porozumienie tworzące Międzynarodowy Trybunał Wojskowy (1945) definiuje w art. VI(a) zbrodnie przeciw pokojowi: planowanie, przygotowywanie, początkowanie lub prowadzenie wojny napastniczej albo wojny będącej pogwałceniem traktatów, porozumień lub gwarancji międzynarodowych, albo współudział w planie lub zmowie w celu dokonania jednego z wyżej wymienionych czynów.

    Zgromadzenie Ogólne (ZO) – jeden z sześciu organów głównych ONZ, powołany na mocy Karty Narodów Zjednoczonych. Ma swoją siedzibę w Nowym Jorku w USA.Liga Narodów (ang. League of Nations, fr. Société des Nations) – nieistniejąca już organizacja międzynarodowa powstała z inicjatywy prezydenta Stanów Zjednoczonych Woodrowa Wilsona. Statut Ligi został przyjęty przez konferencję pokojową w Wersalu 28 czerwca 1919 r. Stał się on częścią traktatu wersalskiego i wszedł w życie po ratyfikacji 10 stycznia 1920 roku.

    Komisja Prawa Międzynarodowego w projekcie Międzynarodowego Kodeksu Karnego (1954) przygotowanym na polecenie Zgromadzenia Ogólnego ONZ za przestępstwa przeciwko pokojowi i bezpieczeństwu ludzkości uznała m.in. :

    1. każdy akt agresji łącznie z użyciem przez państwo sił zbrojnych przeciwko innemu państwu w celu innym niż samoobrona narodowa bądź zbiorowa, albo w wykonaniu decyzji bądź zalecenia właściwego organu Narodów Zjednoczonych

    2. groźba dokonania agresji

    Aneksja (łac. annexio – przyłączenie) – zagarnięcie, przyłączenie przez jedno państwo całości lub części terytorium innego państwa, najczęściej przy użyciu siły lub w wyniku wygranej wojny. Współcześnie zakazana przez prawo międzynarodowe. Przykładem aneksji jest np. zagarnięcie przez Niemcy w wojnie z Francją w 1871 Alzacji i Lotaryngii, aneksja przez Niemcy zachodnich terenów Polski w październiku 1939 r., czy aneksja przez ZSRR – w październiku 1939 – terenów wschodnich województw II Rzeczypospolitej, a w czerwcu 1940 państw nadbałtyckich: Litwy, Łotwy, Estonii, i rumuńskiej Besarabii.I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.

    3. przygotowanie sił zbrojnych przez władze państwa dla ich użycia wedle pkt. 1

    4. organizowanie lub zachęcanie do organizowania przez władze państwa uzbrojonych band na obszarze innego państwa lub na innym obszarze, lecz w celu wtargnięcia na obszar innego państwa, bądź tolerowanie takich band czy udzielanie im wsparcia

    5. przedsięwzięcie, zachęcanie lub tolerowanie przez władze państwa działań, mających na celu wzniecenie wojny domowej w innym państwie

    Prawo do samoobrony (ang. right of self-defense, fr. droit de légitime défense , ros. право на самооборону) – prawo do odparcia agresji przez państwo.Karta Narodów Zjednoczonych – wielostronna umowa międzynarodowa powołująca do życia i określająca ustrój Organizacji Narodów Zjednoczonych (stąd nazywa się ją czasem Konstytucją ONZ).

    7. złamanie zobowiązań umowy międzynarodowej, mających na celu zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa za pomocą ograniczeń zbrojeń

    W Deklaracji Zgromadzenia ONZ 2131/XX z 21 grudnia 1965 roku o niedopuszczalności interwencji w sprawy wewnętrzne państw i o ochronie ich niezawisłości i suwerenności uznano, ze zbrojna interwencja jest tożsama z agresją (armed intervention is synonymous with aggression). W następnych latach uchwalano kolejne rezolucje o tej tematyce.

    Terytorium państwowe – część powierzchni Ziemi należąca do określonego państwa ograniczona granicą państwową. Terytorium obejmuje zarówno ląd (z wodami wewnętrznymi), jak i przybrzeżne wody terytorialne wraz z przestrzenią położoną pod powierzchnią i nad powierzchnią lądu i wody. W skład terytorium państwa mogą wchodzić także wyspy i tzw. enklawy lądowe. Nie stanowi natomiast terytorium państwowego teren ambasady, pokład statku morskiego czy samolotu. Jednak zdarzenia, które mają tam miejsce, od strony prawnej traktuje się tak, jakby zaszły na terytorium danego państwa (tzn. podlegają one jego jurysdykcji).Międzynarodowy Trybunał Karny, MTK (ang. International Criminal Court, ICC) – pierwszy w historii ludzkości stały sąd międzynarodowy powołany do sądzenia pojedynczych osób oskarżanych o popełnienie najcięższych zbrodni, które miały miejsce po 1 lipca 2002 roku. Siedzibą trybunału jest Haga. Powstał na podstawie przyjętego w nocy z 17 na 18 lipca 1998 Statutu Rzymskiego, wynegocjowanego po pięciu tygodniach obrad w siedzibie Organizacji ds. Wyżywienia i Rolnictwa ONZ (FAO) w Rzymie. Za przyjęciem Statutu głosowało 120 spośród 162 delegatów państw uczestniczących w konferencji. 7 państw odmówiło swojego podpisu pod dokumentem - były to m. in. Stany Zjednoczone, Chiny, Indie i Izrael. Rozpoczęcie funkcjonowania Trybunału nastąpiło po ratyfikacji i złożeniu złożeniu dokumentów ratyfikacyjnych przez przedstawicieli 60 krajów. Wstępnie zakładano, że nastąpi to do 31 grudnia 2000r.

    Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło 14 grudnia 1974 na 29 posiedzeniu rezolucję Nr 3314 (XXIX) zawierającą definicję agresji, wzorowaną na Konwencji z 1933 wprowadzając pewne uzupełnienia. Określa ona agresję jako użycie siły zbrojnej przez państwo lub grupę państw przeciw suwerenności terytorialnej lub niezawisłości politycznej innego państwa (bez względu na to czy należy do ONZ).

    Prawo międzynarodowe (dla odróżnienia od prawa prywatnego międzynarodowego zwane też prawem międzynarodowym publicznym) – jedna z gałęzi prawa, obejmująca zespół norm prawnych regulujących stosunki między państwami, organizacjami międzynarodowymi, a także innymi podmiotami prawa międzynarodowego. Jedna z najstarszych dziedzin prawa, znana i rozwijana już w okresie starożytności. Za "konstytucję" współczesnej społeczności międzynarodowej i najważniejszy dokument prawa międzynarodowego uważa się Kartę Narodów Zjednoczonych powołującą do życia ONZ i proklamującą szereg zasad na których opierają się prawo międzynarodowe i stosunki międzynarodowe. Zobowiązania wynikające z Karty Narodów Zjednoczonych (np. zakaz agresji, zakaz grożenia użyciem siły, zakaz mieszania się w sprawy wewnętrzne innych państw, nakaz pokojowego rozwiązywania sporów) mają pierwszeństwo przed innymi zobowiązaniami państw członkowskich ONZ.Kodeks Makarewicza – polski kodeks karny, wprowadzony rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11 lipca 1932 r.

    Artykuł 1 Agresją jest użycie siły zbrojnej przeciwko suwerenności, integralności terytorialnej lub niepodległości politycznej innego państwa lub w jakikolwiek inny sposób niezgodny z Kartą Narodów Zjednoczonych, jak to określono w niniejszej definicji.

    Artykuł 2 stanowi Użycie siły zbrojnej z pogwałceniem Karty przez państwo, działające jako pierwsze, stanowi dowód prima facie aktu agresji, chociaż Rada Bezpieczeństwa może – działając zgodnie z Kartą – dojść do wniosku, że stwierdzenie, iż został popełniony akt agresji, nie jest uzasadnione w świetle innych stosownych okoliczności, w tym również dlatego, że określone akty lub ich skutki nie są dostatecznie poważne.

    Rozejm (zawieszenie broni, w staropolszczyźnie armistycjum od łac. arma - broń i stitium - zaprzestanie) - pojęcie z zakresu prawa międzynarodowego, oznaczające czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych pomiędzy stronami walczącymi na wszystkich frontach. Najczęściej wiąże się z zaprzestaniem wrogich działań do czasu zawarcia traktatu pokojowego (chociaż nie zawsze, na przykład stan rozejmu pomiędzy Koreą Północną i Południową trwa od 1953 do dzisiaj).Traktat wersalski – główny układ pokojowy kończący I wojnę światową, podpisany 28 czerwca 1919 roku przez Niemcy, mocarstwa Ententy, państwa sprzymierzone i stowarzyszone. Został ratyfikowany 10 stycznia 1920 roku i z tą datą wszedł w życie. Traktat ustalił wiele granic międzypaństwowych w Europie oraz wprowadził nowy ład polityczny.

    W artykule 3 przytacza przykłady agresji, bez względu na to czy nastąpiło wypowiedzenie wojny:

    a) inwazja lub atak sił zbrojnych jednego państwa na terytorium innego państwa, albo wszelka okupacja wojskowa nawet czasowa będąca wynikiem takiej inwazji czy ataku lub też aneksja terytorium lub części terytorium innego państwa przy użyciu siły;

    b) bombardowanie przez siły zbrojne państwa terytorium innego państwa lub użycie przez państwo jakichkolwiek innych broni przeciwko terytorium innego państwa;

    Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze – organ wymiaru sprawiedliwości powołany po II wojnie światowej w celu osądzenia nazistowskich zbrodniarzy wojennych. Procedował od 20 listopada 1945 do ogłoszenia wyroku w dniu 1 października 1946.Pakt Brianda-Kellogga, znany również jako pakt paryski, był międzynarodowym traktatem ustanawiającym wyrzeczenie się wojny jako instrumentu polityki narodowej. Został zaproponowany w 1927 roku przez Aristide Brianda, ministra spraw zagranicznych Francji, jako traktat między Stanami Zjednoczonymi i Francją, zakazujący prowadzenia wojny między tymi krajami. Była to próba włączenia Stanów Zjednoczonych w francuski system bezpieczeństwa. Briand zdobył poparcie amerykańskich ruchów pacyfistycznych, które naciskały swój rząd, by podpisał traktat.

    c) blokada portów lub wybrzeża państwa przez siły zbrojne innego państwa;

    d) atak sił zbrojnych państwa na siły zbrojne lądowe, morskie lub powietrzne albo na marynarkę lub lotnictwo cywilne innego państwa:

    e) użycie sił zbrojnych państwa znajdujących się na terytorium drugiego państwa za zgodą państwa przyjmującego niezgodnie z warunkami przewidzianymi w umowie lub wszelkie przedłużenie ich pobytu na tym terytorium po zakończeniu obowiązywania umowy;

    f) wyrażenie przez państwo zgody by jego terytorium, które oddało do dyspozycji innemu państwu było wykorzystane do dokonania agresji przeciwko państwu trzeciemu;

    Spór – w prawie międzynarodowym jest to sytuacja, w której istnieją sprzeczne stanowiska między osobami (podmiotami tego prawa). Według orzeczenia Stałego Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości Międzynarodowej spór jest to niezgoda co do prawa lub faktu, sprzeczność stanowisk prawnych lub interesów między dwoma osobami.Warszawa; miasto stołeczne Warszawa, w skrócie m.st. Warszawa – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą. Od 2002 r. miasto stołeczne Warszawa jest gminą miejską mającą status miasta na prawach powiatu.

    g) wysyłanie przez państwo lub w jego imieniu band lub grup zbrojnych, oddziałów nieregularnych lub najemników które dokonują zbrojnych aktów przeciwko innemu państwu w stopniu dorownującym aktom wymienionym powyżej, względnie zaangażowanie się w znaczny sposób w takie działanie.

    Sojusz – porozumienie o wspólnym działaniu mającym doprowadzić do osiągnięcia określonego celu. W zależności od liczby sojuszników możemy mówić o sojuszach dwustronnych lub trójstronnych. W przypadku większej niż trzech liczby sojuszników mówimy po prostu o sojuszu. Jako synonimy używane są pojęcia: koalicja, przymierze, pakt, alians.Wypowiedzenie wojny (deklaracja wojny) – formalny akt, przez który jedno państwo wypowiada wojnę drugiemu. Może być to performatywny akt słowny lub podpisanie dokumentu przez upoważnionego przedstawiciela rządu. Deklaracja wojny jest równoznaczna z powstaniem stanu wojny między dwoma lub większą liczbą państw.

    Artykuł 4 dozwala by Rada Bezpieczeństwa zgodnie z postanowieniami Karty uznała za agresję akt inny niż wymieniono w artykule 3.

    Artykuł 5 głosi, iż nic nie jest usprawiedliwieniem agresji, a wynikłe z niej korzyści są uważane za nielegalne. Artykuł 6 zabrania interpretacji rezolucji w sposób sprzeczny z postanowieniami Karty ONZ o dozwolonym użyciu siły. Artykuł 7 zabrania interpretować rezolucję w sposób sprzeczny z prawem do stanowienia a zwłaszcza z Deklaracją zasad prawa międzynarodowego z 1970. Artykuł 8 nakazuje interpretować całą rezolucję łącznie.

    Aleksander Józef Skrzyński herbu Zaręba (ur. 19 marca 1882 w Zagórzanach w Galicji, zm. 25 września 1931 w Łąkocinach w okolicach Ostrowa Wielkopolskiego) – polski prawnik, polityk, hrabia, premier II RP.Pakt o nieagresji – umowa międzynarodowa, w której państwa zobowiązują się do przestrzegania pokoju między nimi i nie dążenia do wojny.

    Statut Międzynarodowego Trybunału Karnego po nowelizacji z 2010 w definicji agresji w art. 8 bis powtarza art. 3 rezolucji z 1974, wyliczenie jest enumeratywne bez możliwości uzupełnienia przez Radę Bezpieczeństwa. Zmianą w porównaniu z określeniami z 1933 i 1974 jest pominięcie wymogu pierwszego strzału, wedle którego winną napaści jest strona, która pierwsza użyła siły. Trybunał będzie mógł uwzględnić zarówno pierwszeństwo użycia siły, jak i animus aggressionis (łac. zamiar napaści). Stronami umowy o nowelizacji jest 37 państw, w tym Polska, do nabrania mocy potrzeba przynajmniej 30 ratyfikacji, co nastąpiło 17 lipca 2018 r. zgodnie z uchwałą państw stron z 14 grudnia 2017 r.

    Demilitaryzacja – proces, w którym pozbawia się dany teren wojsk oraz budynków i maszyn o charakterze wojennym. Pojęcie to odnosi się także do rozbrajania formacji militarnych i paramilitarnych (także oddziałów partyzanckich), stanowiąc najczęściej element demobilizacji. Niemcy były zdemilitaryzowane po I i II wojnie światowej.Suwerenność terytorialna – jest to władza sprawowana przez państwo na zajmowanym przez nie terytorium. Wszystko, co znajduje się na terytorium danego państwa podlega jego władzy i prawu. Państwo ustala swoje prawa i obowiązki, jakie mają obowiązywać na terenie do niego należącym, ma również pełnię władzy na własnym terytorium, ale obowiązujące normy prawa międzynarodowego (zwyczajowe i umowne) nakładają na nie różne ograniczenia.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Pakt o nieagresji
  • Zawojowanie (debelacja)
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Słownik Wyrazów Obcych
    2. W tekście fr. pour offense suprême contre la morale internationale et l'autorité sacrée des traités, w ang. supreme offence against international morality and the sanctity of treaties.
    3. We fr. de la guerre, qui leur a été imposée par l'agression de l'Allemagne et de ses alliés, w ang. the war imposed upon them by the aggression of Germany and her allies.
    4. Pakt Ligi Narodów. Godnym uwagi w tym kontekście jest artykuł 113 polskiego Kodeksu Karnego z 1932: § 1. Kto publicznie nawołuje do wojny zaczepnej, podlega karze więzienia do lat 5. § 2. Ściganie następuje tylko wtedy, gdy czyn, w § 1 określony, uznany jest za karalny przez ustawy państwa, przeciw któremu nawoływanie jest skierowane.
    5. Treaty of Mutual Assistance, przekład polski: Przegląd Polityczny, dwutygodnik informacyjny Tom I. Zeszyt 8 – 9 – 10. 1924 s. 77 – 83. Uznawał on wojnę napastniczą za przestępstwo i zobowiązywał strony do udzielenia pomocy ofierze napaści, która wszakże wcześniej musiała wypełnić wszystkie zobowiązania w sprawie zmniejszenia zbrojeń. Ostatecznie nie został ratyfikowany. (Stanisław Sierpowski Rola Ligi Narodów w rozwoju idei bezpieczeństwa zbiorowego Warszawa 1990).
    6. Protocol for the Pacific Settlement of International Disputes, przekład polski: Źródła do historii powszechnej okresu międzywojennego – Tom pierwszy: 1917-1926 Poznań 1989, nr 100, s. 421 – 430. Miał on zapewnić bezpieczeństwo stronom nie tylko za pomocą rozbrojenia, ale również drogą przymusowego arbitrażu. Wszystkie spory, które w myśl art. 15 pkt. 7 Paktu Ligi nie znalazły rozwiązania w Radzie Ligi na skutek braku jednomyślności wśród jej członków (w związku z czym członkowie Ligi uzyskiwali swobodę działania nie wykluczającą nawet podjęcia działań wojennych), miały być poddane arbitrażowi. Artykuł 3 Protokołu zobowiązywał ipso facto (łac. tym samym) strony do uznania jurysdykcji Stałego Trybunału Sprawiedliwości Międzynarodowej. Ponadto bezpieczeństwo miało być zapewnione przez ustalenie kryteriów pozwalających na automatyczne określenie agresora (art. 10 rozpoczęcie lub toczenie wojny połączone z odmową podporządkowania się rozstrzygnięciom Trybunału, sądu rozjemczego lub Rady) oraz przez sprecyzowanie systemu sankcji przeciwko państwu dopuszczającemu się agresji (zobowiązanie sygnatariuszy do niesienia pomocy ekonomicznej, wojskowej i innej państwu napadniętemu). Rada Ligi nie będąc w stanie wskazać agresora mogła wezwać strony do rozejmu, agresorem była wówczas strona odmawiająca jego zawarcia lub naruszająca jego warunki. Protokół genewski został uchwalony przez delegacje 48 państw, z których 10 podpisało go w tym samym dniu. Wśród tych 10 państw znajdowały się Francja, Belgia, Polska, Jugosławia, Rumunia i Czechosłowacja (ratyfikowała go tylko ta ostatnia). Polskę reprezentował ówczesny minister spraw zagranicznych Aleksander Skrzyński. Wobec braku akceptacji takich państw jak Wielka Brytania, Włochy czy Japonia Protokół pozostał niezrealizowany. (Henryk Korczyk, Locarno i jego geneza, Dzieje Najnowsze: kwartalnik poświęcony historii XX wieku 11/3 (1979) s. 85 – 112.)
    7. Konwencja o określeniu napaści. Omówienie propozycji okresu międzywojennego: Michał Król, Zagadnienie agresji w prawie międzynarodowym, w: Rocznik Prawniczy Wileński 1939
    8. Draft Code of Offences against the Peace and Security of Mankind with commentaries 1954 s. 135n, Jan Waszczyński, Projekty międzynarodowego kodeksu karnego s. 103n.
    9. Declaration on the Inadmissibility of Intervention in the Domestic Affairs of States and the Protection of Their Independence and Sovereignty
    10. Rezolucja 2734/XXV z 16 grudnia 1970 dotycząca umocnienia bezpieczeństwa międzynarodowego, rezolucja 36/103 z 9 grudnia 1981 roku w sprawie niedopuszczalności i nieingerencji w sprawy wewnętrzne państw, rezolucja 37/10 z 5 listopada 1982 roku w sprawie pokojowego załatwiania sporów międzynarodowych, rezolucja 42/22 z 18 grudnia 1987 roku w sprawie zwiększenia skuteczności zasady powstrzymywania się od groźby użycia lub użycia siły w stosunkach międzynarodowych
    11. United Nations General Assembly Resolution 3314 (XXIX)
    12. (łac.) na pierwszy rzut oka, bez zagłębiania się w meritum sprawy Słownik Wyrazów Obcych
    13. Przekład polski: Zbiór Dokumentów, R.30, nr 12 = 354 (1974) s. 1397 – 1403. Marian Flemming, Międzynarodowe prawo wojenne. Zbiór dokumentów, Warszawa 1978, s. 352–353. Ludwik Gelberg, Zarys prawa międzynarodowego, Warszawa 1979, s. 287.
    14. Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego 2625(XXV), 24 października 1970 r. Deklaracja zasad prawa międzynarodowego dotyczących przyjaznych stosunków i współdziałania państw zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych tekst ang.
    15. Definition of the crime of aggression, Definicja zbrodni agresji, Definicja zbrodni agresji w polskim prawie karnym, Propozycja definicji zbrodni agresji, warunków wykonywania jurysdykcji przez MTK i elementów definicji zbrodni agresji, Zbrodnia agresji w prawie międzynarodowym. Stan po nowelizacji Statutu Rzymskiego MTK
    16. Dorobek Konferencji Rewizyjnej Statutu MTK ze szczególnym uwzględnieniem poprawki definiującej zbrodnię agresji s. 20.
    17. Amendment to the Rome Statute of the International Criminal Court on the Crime of Aggression, articles 8bis, 15bis and 15ter, 11 June 2010
    18. Ustawa z 21 lutego 2014 r. o ratyfikacji poprawek do Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego, sporządzonego w Rzymie 17 lipca 1998 r., przyjętych podczas konferencji rewizyjnej w Kampali (rezolucje nr 5 i 6) 10 i 11 czerwca 2010 r. (Dz.U. 2014 poz. 500) Poprawki do Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego (Dz.U. 2018 poz. 1753) Oświadczenie Rządowe z 30 maja 2018 r. w sprawie mocy obowiązującej poprawek do Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego (Dz.U. 2018 poz. 1754)
    19. Kampala Amendments to the Rome Statute of the International Criminal Court

    Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.

    Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej (STSM, ang. Permanent Court of International Justice, fr. Cour permanente de Justice internationale) – był pierwszym sądem międzynarodowym o zasięgu powszechnym. Został powołany na podstawie art. XIV Paktu Ligi Narodów, poprzez ratyfikację protokołu o przyjęciu Statutu STSM w 1921. Rozpoczął działalność 30 stycznia 1922, a formalnie zakończył 31 grudnia 1946, chociaż ostatnia sesja miała miejsce w lutym 1940.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.046 sek.