• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Afryka



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9]
    Przeczytaj także...
    Wojna domowa w Ugandzie (znana także pod nazwą "Wojny w buszu" lub "Wojny Luwero") - kampania partyzancka prowadzona w latach 1981 - 1986 w Ugandzie przez Narodową Armię Oporu (NRA) przeciwko rządowi Miltona Obote, w późniejszym czasie przeciwko reżimowi Tito Okello.Demokracja – ustrój polityczny i forma sprawowania władzy, w których źródło władzy stanowi wola większości obywateli (sprawują oni rządy bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawicieli).
    Mapa Afryki
    Zachorowania na HIV/AIDS w poszczególnych krajach Afryki (według stanu na 2011 r.)

    Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi. Zajmuje 30,37 mln km², czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej Ziemi. Przechodzą przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.

    Według danych z 2012 r. Afrykę zamieszkuje ok. 1070 mln ludzi, co stanowi 1/7 ludności świata. Afryka ma najwyższy na świecie przyrost naturalny (24‰ rocznie) i jest „najmłodszym” kontynentem na Ziemi – dzieci (0–14 lat) stanowią ok. 44% populacji. Afryka ma też najniższy PKB na 1 mieszkańca (895 dolarów USA), najniższą średnią długość życia (47 lat), a także największą liczbę zakażonych wirusem HIV (ok. 24,9 mln, czyli ok. 64,3% zakażonych na całym świecie).

    Języki saharyjskie – rodzina języków nilo-saharyjskich używanych na rozległych obszarach wschodniej Sahary od sudańskiej krainy Darfur po tereny wschodniej Libii, środkowego Czadu i północno-wschodniej Nigerii. Rozpada się na dwa główne zespoły: zespół wschodni z językami berti i zaghawa i zespół zachodni z najważniejszym w rodzinie saharyjskiej językiem kanuri. Językami saharyjskimi posługuje się kilka milionów ludzi.Darfur, arab. دار فور, "kraj Furów" - region leżący w zachodniej części Sudanu, mający około 6 milionów mieszkańców.

    W kilku krajach Afryki wciąż trwają wojny domowe i innego rodzaju konflikty zbrojne. Najgroźniejszymi punktami zapalnymi wciąż pozostają Darfur w Sudanie, Sudan Południowy, wschodnia część Demokratycznej Republiki Konga, Czad, Wybrzeże Kości Słoniowej, Somalia, północna część Nigerii i Libia.

    Afryka jest najsłabiej zurbanizowanym kontynentem (ok. 39% ludności mieszka w miastach). Największe miasta pod względem liczby mieszkańców to Lagos, Kair, Kinszasa, Aleksandria, Casablanca i Abidżan (nie licząc zespołów miejskich Chartumu i Johannesburga). Największe państwo – Algieria (2 381 740 km²), najludniejsze – Nigeria (190 mln), najgęściej zaludnione – Mauritius (610 osób na km²); najmniejsze – Seszele (455 km²), najmniej ludne – Seszele (83 tys.), najrzadziej zaludnione – Sahara Zachodnia (1 os./km²).

    Język urzędowy – język, który otrzymał wyjątkowy status prawny na terenie państwa lub regionu administracyjnego. Zazwyczaj jest to język używany w krajowych strukturach legislacyjnych, np. parlamencie, choć prawo niektórych krajów wymaga, by dokumenty urzędowe były przedstawiane również w innych językach.Kruszyna (Frangula Mill.) – rodzaj krzewu należący do rodziny szakłakowatych (Rhamnaceae). W Polsce, pospolicie na całym niżu i w niższych położeniach górskich, występuje jeden gatunek: kruszyna pospolita. Gatunkiem typowym jest Frangula alnus L..

    Spis treści

  • 1 Nazwa kontynentu
  • 2 Położenie i granice
  • 3 Geologia i tektonika
  • 3.1 Platforma afrykańska
  • 3.2 Surowce mineralne
  • 3.3 Wulkanizm
  • 4 Ukształtowanie powierzchni i linia brzegowa
  • 5 Gleby
  • 6 Klimat
  • 6.1 Strefy klimatyczne
  • 6.2 Temperatury
  • 6.3 Zachmurzenie i opady
  • 6.4 Ciśnienie atmosferyczne i wiatry
  • 6.5 Wpływ prądów morskich
  • 7 Hydrologia
  • 7.1 Rzeki
  • 7.2 Jeziora
  • 7.3 Lodowce
  • 7.4 Wody gruntowe
  • 8 Podział fizycznogeograficzny
  • 8.1 Afryka Północno-Zachodnia
  • 8.2 Sahara
  • 8.3 Sudan
  • 8.4 Afryka Środkowa
  • 8.5 Afryka Wschodnia
  • 8.6 Afryka Południowa
  • 8.7 Madagaskar
  • 9 Fauna i flora
  • 9.1 Roślinność
  • 9.1.1 Państwo holarktyczne
  • 9.1.2 Państwo przylądkowe
  • 9.1.3 Państwo paleotropikalne
  • 9.2 Zwierzęta
  • 9.2.1 Kraina etiopska
  • 9.2.2 Kraina palearktyczna
  • 9.2.3 Kraina madagaskarska
  • 10 Ludność
  • 10.1 Demografia
  • 10.2 Ludy Afryki
  • 10.3 Religie
  • 10.3.1 Wierzenia rdzennych ludów Afryki
  • 10.3.2 Kult przodków
  • 10.3.3 Islam
  • 10.3.4 Chrześcijaństwo
  • 10.3.5 Voodoo
  • 10.4 Języki afrykańskie
  • 10.4.1 Rodzina afroazjatycka
  • 10.4.2 Rodzina nilo-saharyjska
  • 10.4.3 Rodzina nigero-kongijska
  • 10.4.4 Rodzina khoisan
  • 10.4.5 Język afrikaans
  • 10.4.6 Języki europejskie
  • 11 Osadnictwo i miasta
  • 11.1 Obozowiska
  • 11.2 Wsie
  • 11.3 Urbanizacja
  • 11.4 Miasta
  • 12 Gospodarka Afryki
  • 12.1 Rolnictwo i rybołówstwo
  • 12.2 Przemysł
  • 12.2.1 Górnictwo
  • 12.2.2 Przemysł energetyczny
  • 12.2.3 Przemysł lekki
  • 12.3 Usługi
  • 12.3.1 Transport
  • 12.3.1.1 Uwarunkowania i problemy transportu w Afryce
  • 12.3.1.2 Transport drogowy
  • 12.3.1.3 Transport kolejowy
  • 12.3.1.4 Transport morski
  • 12.3.1.5 Transport lotniczy
  • 12.3.1.6 Transport miejski
  • 12.3.2 Turystyka
  • 13 Historia Afryki Subsaharyjskiej
  • 13.1 Okres przedkolonialny
  • 13.1.1 Pierwsze cywilizacje
  • 13.1.2 Migracje Bantu
  • 13.1.3 Handel z Europą i światem arabskim
  • 13.1.4 Niewolnictwo
  • 13.2 Okres kolonii
  • 13.2.1 Podbój
  • 13.2.2 Zakładanie i funkcjonowanie kolonii
  • 13.2.3 Dekolonizacja
  • 13.3 Okres wolnej Afryki
  • 13.3.1 1960 – 1994
  • 13.3.2 Okres po 1994
  • 14 Historia Afryki Północnej
  • 14.1 Przemiany polityczne (2010–2012)
  • 15 Odkrycia i badania Afryki
  • 15.1 Odkrycia arabskie
  • 15.2 Odkrycia włoskie
  • 15.3 Odkrycia portugalskie
  • 15.4 Eksploracja interioru
  • 15.5 Odkrycie i eksploracja wysp afrykańskich
  • 15.6 Podboje holenderskie
  • 15.7 XVIII wiek
  • 15.8 XIX wiek
  • 16 Kultura
  • 16.1 Sztuka
  • 16.1.1 Sztuka muzułmańska
  • 16.1.2 Sztuka Subsaharyskiej
  • 16.1.3 Sztuka etiopska
  • 16.2 Literatura
  • 16.2.1 Literackie nagrody Nobla
  • 16.3 Muzyka
  • 16.4 Kino
  • 16.5 Zwyczaje ludowe
  • 16.5.1 Wesele
  • 16.6 Dziedzictwo UNESCO
  • 17 Sport
  • 17.1 Igrzyska olimpijskie
  • 17.1.1 Letnie igrzyska olimpijskie
  • 17.1.2 Zimowe igrzyska olimpijskie
  • 18 Podział polityczny Afryki
  • 18.1 Państwa
  • 18.2 Regiony polityczne
  • 18.2.1 Schemat regionów świata ONZ
  • 18.2.2 Afryka Północna
  • 18.2.3 Afryka Zachodnia
  • 18.2.4 Afryka Środkowa
  • 18.2.5 Afryka Wschodnia
  • 18.2.5.1 Róg Afryki
  • 18.2.6 Afryka Południowa
  • 19 Zobacz też
  • 20 Przypisy
  • 21 Bibliografia
  • 22 Linki zewnętrzne
  • Nazwa kontynentu[ | edytuj kod]

    Africa Proconsularis na tle podziału administracyjnego Imperium Rzymskiego
     Osobny artykuł: Africa Proconsularis.

    Nazwa „Afryka” pochodzi z łaciny i oznacza „ziemia Afrów”. Nazwa ta jako nazwa kontynentu leżącego na południe od Morza Śródziemnego pojawiła się po raz pierwszy w dziele De chorographia autorstwa Pomponiusza Meli z 41 roku naszej ery. Wcześniej określano nią rzymską prowincję na tym kontynencie. Ten wówczas nazywano „Libia”.

    Sahrawi (lub Saharawi) - terminem tym określa się rdzenną ludność Sahary Zachodniej. Liczbę obecnie żyjących Sahrawi szacuje się na około 500 000, z czego 200 000-250 000 wywodzi się z terenów Sahary Zachodniej (około 165 000 znajduje się obecnie w obozach dla uchodźców w pobliżu algierskiego miasta Tinduf). Są oni spotykani również w południowym Maroku i północnej Mauretanii.La Gomera – przedostatnia pod względem powierzchni (378 km²) wyspa archipelagu Wysp Kanaryjskich zaliczanych do Makaronezji. Zamieszkiwana przez 19 580 osób (2003 r.). Administracyjnie przynależna do prowincji Santa Cruz de Tenerife. Siedzibą władz wyspy (cabildo insular) jest miasto San Sebastián de La Gomera.

    Położenie i granice[ | edytuj kod]

    Afryka znajduje się po obu stronach równika oraz po obu stronach południka 0. Jednakże nie ma w niej terenów leżących na południowy zachód od przecięcia się równika i południka 0.

    Skrajnymi punktami są:

  • Przylądek Biały (37°25′N)
  • Przylądek Igielny (34°51′S)
  • Almadi (17°33′W)
  • Przylądek Hafun (51°23′E), a po uwzględnieniu wysp wschodni brzeg Sokotry (54°28′E)
  • Rozciągłość południkowa wynosi 8024,8 km, natomiast równoleżnikowa 7660,6 km.

    Położenie Afryki w niskich szerokościach geograficznych powoduje, iż na kontynencie występuje zjawisko górowania Słońca w zenicie, co przekłada się na znacznie wyższe usłonecznienie możliwe (teoretyczne), niż ma to miejsce na wyższych szerokościach (np. w Europie).

    Szakal – nazwa kilku gatunków średniej wielkości drapieżników z rodziny psów. Szakale są mniejsze od wilków, mają krótkie kończyny i bardziej wysmukły pysk. Żywią się drobnymi zwierzętami, padliną i roślinami. Najpospolitszym gatunkiem jest szakal złocisty, zamieszkujący północną Afrykę, Azję i Półwysep Bałkański.Las Palmas de Gran Canaria jest miastem leżącym na Wyspach Kanaryjskich przynależącym do prowincji Las Palmas (Hiszpania). Jest ono położone na północnym wschodzie wyspy Gran Canaria. Jest stolicą wyspy, a zarazem stolicą Autonomii Kanaryjskiej, współdzielnie z miastem Santa Cruz de Tenerife. Poza tym jest największym miastem Wysp Kanaryjskich (siódmym w Hiszpanii), a także stolicą prowincji Las Palmas.

    Większość granic Afryki to granice morskie. Afrykę opływają dwa oceany: Atlantycki i Indyjski. Jedynym morzem Atlantyku jest opływające od północy Morze Śródziemne, które oddziela Afrykę od Europy. Do systemu Oceanu Indyjskiego należy Morze Czerwone, które oddziela Afrykę od Półwyspu Arabskiego i półwyspu Synaj, należących do Azji. Jedynym połączeniem lądowym z sąsiednim kontynentem jest Przesmyk Sueski. Jest on przecięty Kanałem Sueskim, który jest uznawany za dokładne wytyczenie granicy umownej. Wcześniej w miejscu kanału był ciąg jezior: Manzila, Timsah, Wielkie Jezioro Gorzkie, Małe Jezioro Gorzkie.

    Akacja (Acacia Mill.) – rodzaj drzew i krzewów należący do rodziny bobowatych i podrodziny mimozowych. Liczbę gatunków ocenia się na ok. 1300. Występują w strefie tropikalnej i subtropikalnej całego świata, głównie w międzyzwrotnikowej Afryce, szczególnie Etiopii, Somalii, Kongo i RPA oraz Australii i Tasmanii (tu największe bogactwo – ok. 950 gatunków). W Azji najliczniejsze w Indiach i na Półwyspie Indochińskim. Na półkuli zachodniej północna granica zasięgu przebiega przez Teksas i Nowy Meksyk. Według innej klasyfikacji mimozowate stanowią osobną rodzinę, a rodzaj obejmuje około 600 (wówczas w Australii i na Tasmanii 300 gatunków). Akacje stanowią często składnik flory stepów i sawann.Kuszyci – grupa ludów we wschodniej Afryce, zamieszkująca w południowej części Egiptu, w Sudanie, Etiopii, Erytrei, Dżibuti, Somalii, północno-wschodniej Kenii i w skupiskach w północnej Tanzanii oraz Ugandzie. Liczą ok. 30 mln osób, posługują się językami kuszyckimi z rodziny chamito-semickiej.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9]




    Warto wiedzieć że... beta

    Afryka Północna – region Afryki, obejmujący północną część kontynentu. Zazwyczaj do krajów Afryki Północnej zalicza się:
    Mauritius, Republika Mauritiusu – państwo wyspiarskie położone w południowo-zachodniej części Oceanu Indyjskiego, około 900 km na wschód od Madagaskaru. Wyspa jest częścią archipelagu Maskarenów. Poza wyspą do Mauritiusa należą wyspy: Rodrigues (w odległości 563 km na wschód od wyspy głównej), archipelag Cargados Carajos (402 km na północ) i Wyspy Agalega (933 km na północ). Około 174 km na południowy zachód od Mauritiusa położony jest Reunion.
    Zatoka Perska (per. خليج فارس – Chalidż-e Fars, arab. الخليج العربي – Al-Chalidż al-Arabi) – zatoka Morza Arabskiego, wcinająca się między Półwysep Arabski a wybrzeże Iranu. Tradycyjnie nazywana jest zatoką, ale ze względu na jej powierzchnię (233 000 km²) można by ją uznać także za morze śródlądowe. Z Morzem Arabskim połączona jest poprzez Cieśninę Ormuz i Zatokę Omańską.
    Zimna wojna – trwający w latach 1947-1991 stan napięcia oraz rywalizacji ideologicznej, politycznej i militarnej pomiędzy ZSRR i państwami satelitarnymi ZSRR skupionymi od 1955 w Układzie Warszawskim a także państwami pozaeuropejskimi pod hegemonią ZSRR (określanych jako blok komunistyczny, lub wschodni), a państwami niekomunistycznymi skupionymi od 1949 w NATO i paralelnych blokach obronnych (SEATO, CENTO) - pod politycznym przywództwem Stanów Zjednoczonych (określanych jako blok zachodni). Zimnej wojnie towarzyszył wyścig zbrojeń obu bloków militarnych wywołany polityką ZSRR dążącego do rozszerzania zasięgu jego światowej ekspansji terytorialnej i narzucania siłą ustroju komunistycznego i kontrakcją USA i jego sojuszników w tej sprawie.
    Dakar (wolof: Ndakaaru) – stolica i największe miasto Senegalu. Położone w zachodniej części kraju, nad wybrzeżem Oceanu Atlantyckiego, na Półwyspie Zielonego Przylądka, naprzeciw wysepki Gorée. Ludność: 2,4 mln (2006).
    Języki nilo-saharyskie – grupa języków używanych przez około 11 milionów ludzi w Afryce, głównie na terytorium Czadu i w górnym dorzeczu Nilu, a także w Sudanie na terenach historycznej Nubii.
    Jeleń – zwyczajowa nazwa kilku rodzajów zwierząt z rodziny jeleniowatych. Mianem tym określa się gatunki należące do rodzajów: Cervus, Blastocerus, Ozotoceros, Odocoileus i inne. W Polsce mianem tym określa się jelenia szlachetnego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.219 sek.