Adamnan z Hy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Adamnan (Adomnan) z Hy, właśc. Adomnán (ur. ok. 624 w Drumhome w hrabstwie Donegal w Irlandii, zm. 704 na wyspie Iona) – opat, benedyktyn, święty Kościoła katolickiego.

Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie. Iona, (gael. I Chaluim Cille) – niewielka wyspa w Hebrydach Wewnętrznych u południowych wybrzeży Szkocji, zamieszkana przez 125 osób. Siedziba ufundowanego przez św. Kolumbę w 563 roku klasztoru, jednego z pierwszych i ważniejszych domów zakonnych na obszarach celtyckiej Irlandii, Szkocji i Walii. Wchodziła w skład Dalriady (miejsce pochówku jej królów). Z Iony prowadzono chrystianizację Piktów i Nortumbryjczyków. Od VIII wieku obiekt wielokrotnych ataków wikingów, wskutek których zmalało znaczenie konwentu zakonnego. Na wyspie zachowały się kamienne rzeźbione krzyże celtyckie, tak zwane wysokie krzyże z VIII wieku.

Żywot świętego[ | edytuj kod]

Jako młody człowiek wstąpił do klasztoru, którego założycielem był jego krewny św. Kolumba (Kolumban Starszy). Od 679 roku pełnił obowiązki opata klasztoru na wyspie Iona. Około roku 700 napisał Żywota Kolumbana (Starszego) (łac.) Vita Columbae oraz De locis sanctis. W żywocie opisuje thesaurus regis (skarbiec królewski) najpotężniejszego władcy Piktów, króla Bridei. W De locis sanctis (O miejscach świętych) opowiada o Ziemi Świętej, Syrii, Aleksandrii oraz Konstantynopolu. Adamnan w Ziemi Świętej nigdy nie był, spisał jednak relacje galijskiego biskupa Arkulfa, który przybył na wyspę Hy (Iona) po pielgrzymce do Jerozolimy.

Arkulf (także Arkulf z Perigeux) – biskup żyjący w VII wieku n.e. pochodzący z Périgueux w Galii, lub – według innych źródeł – z Niemiec, a w Périgueux pełniący funkcję biskupa. Pamięć o nim zachowała się jedynie dzięki spisanym przez Adamnana, opata klasztoru w Hy na wyspie Iona „Opowieściom biskupa Arkulfa” (De Locis Sanctis), będących relacją z kilkumiesięcznej pielgrzymki Arkulfa do Palestyny, którą odbył pomiędzy rokiem 660 a 687. Opisy Arkulfa dostarczają wielu szczegółów dotyczących funkcjonowania starożytnego Kościoła i ówczesnej architektury sakralnej w Ziemi Świętej. Oodwiedził i opisał Judeę, Samarię, Galileę i Damaszek, a później także rzekę Nil i wyspy Liparyjskie. W podróży wykonał rysunki rzutów kościołów: Świętego Grobu i na górze Syjon w Jerozolimie, oraz Wniebowstąpienia na Górze Oliwnej, a także studni Jakuba w Sychem. Najwięcej uwagi poświęcił Jerozolimie. Relacja z podróży Arkulfa została wykorzystana przez Bedę Czcigodnego do napisania dzieła Liber de locis sanctis. Beda zamieścił krótką wzmiankę na ten temat także w „Historia ecclesiastica gentis Anglorum”.Opat (łac. abbas – „ojciec”, aram. ‏abba‎ – „ojciec”) – wyższy przełożony w męskich zakonach katolickich należących do kręgu zakonów mniszych. Odpowiednikiem w zakonach żeńskich jest ksieni.

Adamnan opuścił Ionę i udał się do Irlandii, gdzie do końca życia wędrował od klasztoru do klasztoru, przekonując je do przyjęcia tradycji rzymskiej.

U króla Nortumbrii Alfryda wynegocjował uwolnienie jeńców wojennych (686). Był inspiratorem powstania tzw. Lex Innocentium (Prawa Niewinnych), uchwalonego na synodzie w Birr w 697 roku. Zakazywało ono zmuszania do udziału kobiet, kleryków i dzieci w wojnie. Miał wkład w godzeniu praktyk religijnych Kościoła iroszkockiego z praktykami łacińsko-anglosaskimi. Jako opat zapamiętany został z wkładu w podnoszenie poziomu życia intelektualnego i duchowego.

Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).Kolumba, Kolumba opat z Hy, Kolumba z Iony, Kolumban Starszy cs. Prepodobnyj Kołumba, igumien Ionskij (ur. 7 grudnia 521 w Gartan, hrabstwie Donegal, zm. 9 czerwca 597 na wyspie Iona) – irlandzki opat i misjonarz, jeden z dwunastu apostołów Irlandii, święty Kościoła katolickiego i anglikańskiego, prawosławny święty mnich. Niektóre Kościoły protestanckie uznają go za bohatera wiary. Luteranie i anglikanie zaliczają go do odnowicieli Kościoła.

Zmarł w wieku ok. 80 lat.

Jego wspomnienie liturgiczne obchodzone jest 23 września.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Authors and Textual Sources (Adomnán) na iroszkockiej witrynie (ang.)
  2. Aurelius Mertens: Who was a Christian in the Holy Land? (ang.). www.christusrex.org. [dostęp 2015-12-07].
  3. T. O'Loughlin, ed., Adomnán at Birr, AD 697. Essays in Commemoration of the Law of the Innocents (Dublin 2001).

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 1: A-C. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 1997, s. 32/33. ISBN 83-7097-271-3.
  • Wincenty Myszor, Adomnan (Adamanus) [w:] César Vidal Manzanares, Pisarze wczesnochrześcijańscy I-VII w., wyd. Verbinum, Warszawa 2001.
  • Adamnan (niem.). Ökumenisches Heiligenlexikon. [dostęp 2013-03-18].
  • Jerozolima (hebr. ירושלים, trl. Yerushalayim, trb. Jeruszalajim; arab. القدس, trl. Al-Quds, trb. Al-Kuds oraz اورشليم trl. Ūrushalīm, trb. Uruszalim, łac. Hierosolyma, Aelia Capitolina – zobacz też: nazwy Jerozolimy) – największe miasto Izraela, stolica administracyjna Dystryktu Jerozolimy i stolica państwa Izraela (według izraelskiego prawa). Znajduje się tutaj oficjalna siedziba prezydenta, większość urzędów państwowych, sąd najwyższy, parlament i inne.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.




    Warto wiedzieć że... beta

    Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.
    Dictionary of National Biography (DNB) – słownik biograficzny stanowiący standardowy punkt odniesienia w dziedzinie biografii znanych postaci brytyjskiej historii, publikowany od 1885. W 1996 Uniwersytet Londyński opublikował wolumin korekcji zebranych na podstawie Biuletynu Instytutu Badań Historycznych. Zaktualizowany Oxford Dictionary of National Biography (ODNB) został opublikowany 23 września 2004 jako 60-tomowe wydawnictwo i publikacja on-line.
    Encyklopedia Britannica (ang. Encyclopædia Britannica) – najstarsza wydawana do chwili obecnej i najbardziej prestiżowa encyklopedia angielskojęzyczna. Artykuły w niej zamieszczane uważane są powszechnie przez czytelników za obiektywne i wiarygodne.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Kościół iroszkocki, Kościół iryjski – specyficzna, odrębna od Kościoła rzymskokatolickiego forma organizacji kościelnej we wczesnym średniowieczu na obszarze Irlandii, później także Szkocji i Northumbrii.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

    Reklama