• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Adalbert - arcybiskup Hamburga

    Przeczytaj także...
    Stade (dolnoniem. Stood) - miasto powiatowe w Niemczech w kraju związkowym Dolna Saksonia, siedziba powiatu Stade. W 2001 liczyło 45 152 mieszkańców, w 2005 - 45 928, a w 2008 45 918 mieszkańców.Kanonik (łac. canonicus) – wczesnośredniowieczna nazwa duchownych, żyjących według reguł kanonicznych przy kościołach biskupich (katedrach); obecnie kapłan uhonorowany tą godnością za szczególne zasługi dla Kościoła lokalnego, zobowiązany do sprawowania określonych obrzędów liturgicznych wraz z innymi kanonikami lub miejscowym biskupem.
    Turyngia, Wolny Kraj Turyngia (niem. Freistaat Thüringen) – kraj związkowy w Niemczech. Stolicą kraju związkowego jest miasto Erfurt.
    .mw-parser-output table.duchowny-ksiadz td.naglowek{color:white!important;background:black!important}.mw-parser-output table.duchowny-biskup td.naglowek{color:white!important;background:#E56DC4!important}.mw-parser-output table.duchowny-patriarcha td.naglowek{color:white!important;background:#BA55D3!important}.mw-parser-output table.duchowny-kardynal td.naglowek{color:white!important;background:#FF2400!important}.mw-parser-output table.duchowny-papiez td.naglowek{color:black!important;background:gold!important}.mw-parser-output table.duchowny-cywil td.naglowek{color:black!important;background:#C0C0C0!important}.mw-parser-output table.duchowny-ksiadz tr.naglowek{color:white!important;background:black!important}.mw-parser-output table.duchowny-biskup tr.naglowek{color:white!important;background:#E56DC4!important}.mw-parser-output table.duchowny-patriarcha tr.naglowek{color:white!important;background:#BA55D3!important}.mw-parser-output table.duchowny-kardynal tr.naglowek{color:white!important;background:#FF2400!important}.mw-parser-output table.duchowny-papiez tr.naglowek{color:black!important;background:gold!important}.mw-parser-output table.duchowny-cywil tr.naglowek{color:black!important;background:#C0C0C0!important}

    Adalbert (ur. ok. 1000 r., zm. 16 marca 1072 w Goslar) – arcybiskup Hamburga-Bremy od 1043 roku, bliski współpracownik i jedna z najważniejszych postaci na dworze królów Niemiec w połowie XI wieku.

    Wettynowie (Wettinowie, niem. Wettiner) – dynastia niemiecka wywodząca się z dzisiejszej Saksonii-Anhaltu. Panowała w Miśni, Saksonii i księstwach Turyngii. Jej przedstawiciele zasiadali także na tronie w Warszawie (elektorowie August II Mocny, August III Sas jako Królowie Polski i Wielcy Książęta Litwy oraz król Saksonii Fryderyk August I jako książę warszawski). W 1423 r. Wettinowie uzyskali wraz z księstwem sasko-wittenberskim godność elektora Rzeszy, a całość ich posiadłości zaczęto określać historyczną nazwą Saksonia. W roku 1485 nastąpił podział dynastii na dwie linie: ernestyńską (starszą), elektorską panującą w Wittenberdze i w znacznej części Turyngii oraz albertyńską (młodszą,) panującą w Miśni i pn. Turyngii. Boczną linią dynastii jest rodzina Koburgów (Coburg), panująca w Wielkiej Brytanii (od 1917 r. pod nazwiskiem Windsor), Belgii, Bułgarii i Portugalii (pod nazwiskiem poprzedniej dynastii – Bragança).Billungowie – wspólna nazwa kilku niemieckich rodów i dynastii żyjących na terenach średniowiecznej Saksonii od X w. do początków XII w.

    Życie[ | edytuj kod]

    Adalbert pochodził z turyńskiego rodu hrabiów Goseck, prawdopodobnie spokrewnionych z późniejszymi Wettinami. Przeznaczony przez matkę do kariery duchownej i oddany do szkoły katedralnej w Halberstadt, został tam kanonikiem, a w 1032 roku prepozytem. W 1043 roku król niemiecki (i późniejszy cesarz) Henryk III Salicki wyznaczył go na arcybiskupa Hamburga-Bremy. Od tego momentu Adalbert był ważną postacią na królewskim dworze (m.in. kluczowym wykonawcą polityki Henryka w północnej Rzeszy), a także zaczął realizować szeroko zakrojone plany związane z rozwojem objętej przez siebie diecezji.

    Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.Skandynawia – region północnej Europy, obejmujący kraje: Szwecję, Norwegię oraz Danię. Obejmuje część z krajów nordyckich.

    W 1045 roku prawdopodobnie uczestniczył w wyprawie króla przeciwko Lucicom, z kolei w 1046 roku był z nim w Rzymie. Być może to on był Adalbertem, wymienianym w źródłach jako cesarski kanclerz Włoch. Podczas wyprawy włoskiej Henryk III zaproponował Adalbertowi nawet stanowisko papieża, Adalbert jednak odmówił, wysuwając zamiast siebie swego przyjaciela Suidgera (późniejszego Klemensa II). Główny swój wysiłek kierował jednak na rozwój diecezji.

    Henryk IV (niem. Heinrich IV., ur. 11 listopada 1050 w Goslar, zm. 7 sierpnia 1106 w Liège) – król niemiecki od 1056 (faktycznie od 1065), Święty Cesarz Rzymski od 1084 do swojej abdykacji w 1105 , najstarszy syn cesarza Henryka III i jego drugiej żony Agnieszki z Poitou (Akwitańskiej). Był trzecim cesarzem z dynastii salickiej (zwanej inaczej dynastią frankońską).Anno II (ur. w XI wieku, zm. 4 grudnia 1075) – arcybiskup Kolonii w latach 1056-1075. Ostatni z wielkich biskupów-budowniczych Kolonii, święty Kościoła katolickiego. Znany z ufundowania pięciu budowli sakralnych:

    Podjął intensywną pracę ewangelizacyjną w Skandynawii (wysyłał misje także do Finlandii, na Orkady, Islandię i Grenlandię) oraz wśród Słowian, gdzie wspomagał je chrześcijański książę Obodrytów Gotszalk. Plany władców skandynawskich, którzy pragnęli uzyskać własne arcybiskupstwa, uniezależniając się w ten sposób od arcybiskupa Hamburga-Bremy Adalbert (którego zgoda była niezbędna do utworzenia nowych arcybiskupstw na terenie jego archidiecezji) wykorzystał w celu realizacji zamiaru przekształcenia Hamburga w centrum patriarchatu Północy – który nadal posiadałby zwierzchnictwo nad planowanymi arcybiskupstwami skandynawskimi. W tym celu planował rozwój sieci swych sufraganii na całym tym obszarze (łącznie z Grenlandią). Ostatecznie plany Adalberta się nie powiodły z uwagi na opór Rzymu – co prawda zależność kościoła skandynawskiego wobec Hamburga została utrzymana (żadnego arcybiskupstwa nie powołano), Adalbert zdołał uzyskać od papieża Leona IX jedynie tytuły legata papieskiego oraz wikariusza apostolskiego (1053). Z kolei wśród Słowian ok. 1060 roku założył dwie nowe sufraganie, w Ratzeburgu i Mecklenburgu.

    Hamburg (łac. Hammonia; dolnoniem. Hamborg [ˈhaˑmbɔːχ]), właściwie Wolne i Hanzeatyckie Miasto Hamburg (niem. Freie und Hansestadt Hamburg) – miasto w północnych Niemczech na prawach kraju związkowego niedaleko ujścia Łaby do Morza Północnego. Wolne miasto i zarazem związkowy kraj niemiecki (pow. 755 km², ludność 1,74 mln – drugie po Berlinie). Największy port morski kraju (75 mln ton przeładunku), wielki ośrodek przemysłowy (statki, elektrotechnika, przetwórstwo ropy, przemysł spożywczy) i finansowy. W 2011 roku miasto to otrzymało tytuł Europejskiej Stolicy Czystości.Rzesza (niem. Reich) – historyczne określenie państwa niemieckiego. Stosowane dla podkreślenia jedności autonomicznych niemieckich regionów lub państw regionalnych.

    Myśląc o pozycji Hamburga w hierarchii Kościoła, Adalbert jednocześnie starał się o umocnienie potęgi materialnej biskupstwa. Od polegającego na nim Henryka III uzyskiwał liczne nadania dóbr. Na tle konkurencji o świeckie wpływy w północnej Rzeszy powstała wrogość między Adalbertem a książętami saskimi z rodu Billungów. Jednak za życia Henryka III, cesarz udzielał arcybiskupowi oparcia w tym konflikcie.

    Wieleci, Wieletowie, Wilcy, Lucice, Lutycy – grupa plemienna Słowian połabskich, zamieszkujących od VI wieku tereny między dolną Odrą a Łabą, wywodząca się z Pomorza Przedodrzańskiego. W źródłach pisanych za czasów Karola Wielkiego nazywani również: Wiltzi, Vultzi, Welatabowie. Wieleci obok Obodrzyców i Serbów należeli do Słowian połabskich. Geograf Bawarski podaje, że na ziemiach Wieletów znajdowało się 95 grodów.Agnieszka z Poitou (cesarzowa Agnieszka) (ur. w 1025, zm. 14 grudnia 1077 w Rzymie) – córka księcia Akwitanii Wilhelma V Wielkiego i jego żony Agnieszki, córki księcia Burgundii Otto Wilhelma.

    Gdy Henryk III zmarł w 1056 roku, regencję nad małoletnim królem Henrykiem IV objęła jego matka, cesarzowa Agnieszka, a Adalbert utracił swoją pozycję na dworze. Sytuacja zmieniła się na początku lat 60., gdy wskutek zamachu kontrolę nad młodym królem przejął arcybiskup Kolonii Anno. Prawdopodobnie początkowo Adalbert współpracował z Annonem, jednak obaj pozostali rywalami, a w 1063 r. Adalbert zdołał odsunąć Annona od króla, na którego zdobył duży wpływ, i samemu przejąć kontrolę nad Rzeszą. Swoją ówczesną pozycję wykorzystywał do znacznego rozszerzania zasięgu posiadłości arcybiskupstwa, podporządkował sobie m.in. hrabstwo Stade, opactwa Korbei i Lorsch, Duisburg.

    Wikariusz (łac. vicarius) – zastępca w Kościele katolickim i Kościele ewangelickim. W Kościele baptystycznym jest to nieordynowany duchowny przygotowujący się do ordynacji pastorskiej Prepozyt, primiceriusz (łac. praepositus, przełożony) – w Kościele rzymskokatolickim przewodniczący kapituły kanoników - kapituły katedralnej lub kolegiackiej oraz w Zgromadzeniu Księży Kanoników Regularnych Laterańskich, często w randze prałata lub infułata.

    Tak znaczący wzrost potęgi Adalberta spotkał się z żywą opozycją innych dostojników świeckich i kościelnych Rzeszy (z arcybiskupami Kolonii i Moguncji na czele), która zdołała na sejmie w styczniu 1066 roku doprowadzić do jego usunięcia z dworu królewskiego. Diecezję Adalberta najechali i spustoszyli Billungowie, Adalbert musiał uciekać na pół roku do Goslaru. Także wśród Obodrytów wybuchło powstanie pogańskie, podczas którego zginął książę Gotszalk, a efekty dotychczasowej pracy ewangelizacyjnej (w tym ustanowiona krótko wcześniej organizacja kościelna) zostały całkiem zniweczone. Co więcej, efektem powstania było zniszczenie Hamburga.

    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Leon IX (łac. Leo IX, właśc. Bruno, hrabia Egisheim-Dagsburg; ur. 21 stycznia 1002 w Eguisheim, zm. 19 kwietnia 1054 w Rzymie) – święty Kościoła katolickiego, papież w okresie od 12 lutego 1049 do 19 kwietnia 1054.

    W 1069 roku Adalbert został wezwany na powrót na dwór królewski, zdołał odzyskać także część odebranych mu dóbr oraz częściowo odbudowywał swoje wpływy polityczne. Powrócił także do planów powiększenia znaczenia diecezji. Na przeszkodzie tym zamierzeniom stanęła jednak rychła śmierć arcybiskupa. Pochowany został w katedrze w Bremie.

    Patriarcha – (gr. πατριάρχης „praojciec”) w Nowym Testamencie określenie protoplastów Izraelitów (Abraham, Izaak, Jakub oraz dwunastu synów Jakuba), ale także protoplastów ludzkości, oraz protoplastów rodów, np. Dawid.Ratzeburg (pol. hist. Racibórz lub Raciąż) − miasto w Niemczech w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn, siedziba powiatu Herzogtum Lauenburg oraz urzędu Lauenburgische Seen. Miasto liczy 13 695 mieszkańców (31 grudnia 2008).

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Friedrich Wilhelm Bautz: Adalbert I. W: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon. T. 1. Hamm: Verlag Traugott Bautz, 1990. ISBN 978-3-88309-013-9. [dostęp 2015-01-19].
  • Otto Heinrich May: Adalbert I. W: Neue Deutsche Biographie. T. 1. Berlin: Duncker & Humblot, 1953, s. 42–43. [dostęp 2011-01-25].
  • F.M. Rudge: Adlabert. W: The Catholic Encyclopedia. T. 2. New York: Robert Appleton Company, 1907. [dostęp 2011-01-25].
  • Ernst Steindorff: Adelbert, Adalbert. W: Allgemeine Deutsche Biographie. T. 1. Leipzig: Verlag von Dunckler & Humblot, 1875, s. 56–61.
  • Adalbert I. von Goseck: Erzbischof von Hamburg-Bremen (1043-1072). W: Genealogie Mittelalter: Mittelalterliche Genealogie im Deutschen Reich bis zum Ende der Staufer: Materialsammlung [on-line]. [dostęp 2015-11-30].
  • Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Grenlandia (gren. Kalaallit Nunaat, duń. Grønland) – autonomiczne terytorium zależne Danii położone na wyspie o tej samej nazwie w Ameryce Północnej, o obszarze 2175,6 tys. km² (największa wyspa na świecie), pokrytej w 84% przez lądolód (341,7 tys. km² jest wolnych od lodu) i o ludności 57 695 (według stanu z lipca 2012). Przeważającą część (89%) mieszkańców Grenlandii stanowią Inuici.




    Warto wiedzieć że... beta

    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Orkady (ang. Orkney Islands, wym. [ˌɔːknɪˈaɪləndz]; gael. Àrcaibh) – archipelag na północ od wybrzeży Szkocji, na granicy Morza Północnego i otwartego Oceanu Atlantyckiego. W jego skład wchodzi 67 wysp o łącznej powierzchni 990 km². Ok. 20 z nich jest zamieszkanych.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Goseck - miejscowość i gmina w Niemczech, w kraju związkowym Saksonia-Anhalt, w powiecie Burgenland, wchodzi w skład gminy związkowej Unstruttal.
    Cesarskie Opactwo Corvey (niem. Fürstabtei Corvey) - dawne benedyktyńskie opactwo nad rzeką Wezerą, 2 km na północny-wschód od Höxter, w Nadrenii Północej-Westfalii.
    Archidiecezja Kolonii - archidiecezja metropolitalna Kościoła rzymskokatolickiego w Niemczech, obejmująca zachodnią część kraju związkowego Nadrenia Północna-Westfalia oraz północną część Nadrenii-Palatynatu. Została erygowana jako diecezja w II wieku, status archidiecezji posiada od VIII wieku. Dzisiejsze granice uzyskała w 1957 roku.
    Gotszalk (ur. ok. 1010, zm. 1066, łac. Godescalcus) – książę obodrzycki, syn Przybygniewa (Udona), po jego śmierci (1029) w wyniku spisku przeciwników forsowanej przez niego chrystianizacji zbiegł na dwór saski. W kraju rządy objął tymczasem niejaki Racibor. Młody Gotszalk został przez księcia saskiego oddany na wychowanie do klasztoru św. Michała w Lüneburgu, następnie służył na dworze duńskim u króla Kanuta Wielkiego i potem Swena II Estridsena, dochodząc do wysokich stanowisk.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.642 sek.