• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Abrewiatura

    Przeczytaj także...
    Renesans karoliński – przypadający na panowanie Karolingów, zwłaszcza Karola Wielkiego, okres rozwoju kultury zachodnioeuropejskiej, w którym nastąpiła ponowna recepcja kultury starożytnej. Termin "renesans karoliński" ma charakter pozytywnie wartościujący i wskazuje (podobnie jak termin "renesans XII wieku" czy "renesans ottoński") na pewne podobieństwa do renesansu wieku XV i XVI.Aleksander Ludwik Birkenmajer (ur. 8 lipca 1890 w Czernichowie koło Krakowa, zm. 30 września 1967 w Warszawie), polski historyk nauk ścisłych i filozofii, bibliotekoznawca, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i Warszawskiego.
    Znaki pisarskie – znaki stanowiące pismo, symbole graficzne oznaczające dźwięki mowy lub znaczenia myślowe. Ciąg znaków pisarskich nazywamy tekstem.

    Abrewiatura, abrewiacja (śrdw.-łac. abbreviatura, abbreviatio; od łac. brevis – krótki) – umowny skrót używany w starożytnych i średniowiecznych tekstach w celu skrócenia ich zapisu.

    Historia[ | edytuj kod]

    Abrewiatury były wykorzystywane od III wieku p.n.e..

    W starożytności powstał pierwszy system stenografiinoty tyrońskie, będące najbardziej radykalnym sposobem skracania wyrazów. W dziełach prawniczych na oznaczenie najczęściej powtarzających się terminów stosowano kontrakcje – notae iuris. Noty tyrońskie były stosowane prawdopodobnie już od II w. n.e., natomiast w 438 cesarz Teodozjusz II zabronił ich używania.

    Noty tyrońskie – posługujący się wieloma skrótami system szybkiego pisania, który pojawił się w ostatnich latach republiki rzymskiej.Odcięcie, czyli suspensja, z łacińskiego: abbreviatio per suspensionem. Najstarszy sposób skracania wyrazów, znany ze starorzymskich inskrypcji.

    Wyżej wymienione sposoby skracania wyrazów stały się źródłami systemu abrewiacji, jaki rozwinął się w wiekach średnich. Przed reformą karolińską, która zredukowała i ujednoliciła symbole abrewiacyjne, różne szkoły pisarskie używały własnych sposobów skracania. System wypracowany za czasów Karola Wielkiego obowiązywała do XIII w. Wraz z upowszechnieniem się pisma w XIV-XV w., abrewiacje rozmnożyły się. To zjawisko szczególnie miało miejsce w rękopisach filozoficznych i prawniczych, co utrudniało ich lekturę. Powtórnie system abrewiacji został zredukowany w czasach oświecenia.

    % – znak typograficzny oznaczający procent (1/100 część – Unicode U+0025 – tzn. liczba poprzedzająca znak jest dzielona przez 100).Pismo – system umownych znaków, za pomocą których przedstawiany jest język mówiony. Jako jeden z ludzkich wynalazków intelektualnych jest środkiem porozumiewania się oraz odzwierciedleniem mowy i myśli. Zanim powstało pismo, do przekazywania mowy służyły obrazki, różne środki mnemotechniczne oraz zrozumiałe dla danej społeczności, przedtem uzgodnione i odpowiednio spreparowane, symbole. Pismo ewoluowało od najstarszego stadium – piktografii, poprzez ideografię, pismo analityczne, aż do najmłodszego – pisma fonetycznego.
    Rodzaje abrewiatur
    Przykłady suspensji i kontrakcji w języku łacińskim

    Stosowano głównie dwie metody abrewiacji:

  • suspensja (łac. abbreviatio per suspensionem, dosł. zawieszenie, tj. obcięcie) – zachowanie początkowej lub kilku pierwszych liter wyrazu. Znakiem skrócenia przez odcięcie była kreska.
  • kontrakcja (łac. abbreviatio per contractionem, ściągnięcie) – w przypadku kontrakcji czystej pozostawiano pierwszą i ostatnią literę, w przypadku kontrakcji mieszanej lub zgłoskowej również litery ze środka wyrazu.
  • Poza tym istniały również signum abbreviationis – znaki, które zastępowały sylaby wyrazu.

    Paragraf – podstawowa jednostka redakcyjna tekstu prawnego, oznaczana w tekście symbolem § (Unicode 2069, encja SGML § W systemie Windows można go wprowadzić za pomocą kombinacji klawiszy Alt+21 (klawiatura numeryczna)). Paragrafy można dzielić na ustępy, ustępy na punkty, punkty na litery, a litery na tiret. W ustawie określanej jako kodeks paragrafy występują zamiast ustępów i dzielą się tak jak ustępy (punkt, litera, tiret). Jeśli w danym akcie prawnym paragrafy pełnią funkcję podstawowej jednostki redakcyjnej, są numerowane w sposób ciągły w całym akcie prawnym.Dolar (dollar) to waluta wielu krajów świata. Dzieli się na 100 centów. Nazwa dolara - podobnie jak nazwa waluty Słowenii sprzed 1 stycznia 2007 - tolar, pochodzi od dawnej srebrnej monety – talara. Dolar został oficjalną jednostką monetarną USA w 1785 roku. Jednak zarówno samo słowo angielskie, jak i pieniądze o takiej nazwie istniały już wcześniej.

    Współczesność[ | edytuj kod]

    Współcześnie abrewiaturą jest nazywany umowny pojedynczy znak pisarski o stałym znaczeniu, który zastępuje słowo lub frazę. Znak abrewiacyjny można stosować w ramach tekstu lub podobnej formy zapisu (zapis stenograficzny, nutowy itp.).

    Przykłady współczesnych abrewiatur: %, $, , §, ©, ®.

    Znak towarowy – prawnie chroniony, niepowtarzalny element produktu, skutecznie odróżniający go od produktów konkurencyjnych. Znakiem towarowym może być w szczególności nazwa, fraza, symbol, logo, projekt, obraz, kształt produktu, motyw, melodia użyty przez przedsiębiorcę w obrocie gospodarczym w celu uzyskania jednoznacznej identyfikacji swoich towarów lub usług wśród konsumentów.Euro, ευρώ, евро (znak: €, kod ISO 4217: EUR) – nazwa przyjęta na posiedzeniu w Madrycie w grudniu 1995 roku – wspólna waluta europejska wprowadzona w miejsce walut krajowych. W formie gotówkowej została wprowadzona w obieg 1 stycznia 2002 r.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • abbrewiator
  • DTP
  • ligatura
  • siglum
  • skrót, skrótowiec, zrost, złożenie
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Andrzej Tomaszewski: Architektura książki: dla wydawców, redaktorów, poligrafów, grafików, autorów, księgoznawców i bibliofilów. Warszawa: Centralny Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Przemysłu Poligraficznego, 2011, s. 21. ISBN 978-83-930699-0-3.
    2. Aleksander Birkenmajer: Encyklopedia wiedzy o książce. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1971, s. 8.
    3. Abrewiacje (pol.). swietyjakub.republika.pl. [dostęp 2014-05-01].

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Słownik średniowiecznych abrewiacji łacińskich
  • Wykaz skrótów imion i tytułów dzieł autorów starożytnych
  • Teodozjusz II, Flavius Theodosius (ur. 10 kwietnia 401, zm. 28 lipca 450) – najstarszy syn cesarza Arkadiusza i wnuk Teodozjusza I Wielkiego. Był cesarzem wschodniorzymskim w latach 408–450 (został nim samodzielnie w wieku 7 lat), choć koronowano go za życia ojca krótko po urodzeniu w 402 roku.Kontrakcja, z łacińskiego abbreviatio per contractionem, czyli ściągnięcie. Forma abrewiatury stosowana w czasach starożytnych znacznie rzadziej niż suspensja. Kontrakcja polega ona na usunięciu środkowych liter wyrazu i pozostawieniu pierwszej i ostatniej. Gdy pozostają jedynie te dwie litery mówimy o kontrakcji czystej. Gdy – gwoli lepszej czytelności – pozostawiano również inne, np. drugą i przedostatnią lub którąś z wewnętrznych, występuje kontrakcja mieszana. Niewątpliwą przewagą kontrakcji nad suspensją jest możliwość łatwiejszego odczytywanie wyrazów skróconych, bowiem zachowują one końcówkę gramatyczną. Ten sposób skracania upowszechnił się dopiero na początku naszej ery dzięki najstarszym rękopisom z tekstami chrześcijańskimi. W nich to poprzez ściągnięcie skracano imiona święte, czyli nomina sacra.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Encyklopedia wiedzy o książce (EWoK) - publikacja encyklopedyczna z zakresu wiedzy o książce wydana w języku polskim. Zawiera ok. 6000 haseł rzeczowych, biograficznych, geograficznych, topograficznych oraz odsyłaczowych. Obejmuje całokształt wiedzy ze wszystkich dziedzin dotyczących książki jako dzieła sztuki rękopiśmiennej oraz poligraficznej oraz przedmiotu czytelnictwa, kolekcjonerstwa i handlu.
    Zrost – wyraz powstały przez połączenie elementów struktury składniowej w jedną całość, stanowiącą także pojedynczy wyraz fonologiczny, czyli posiadającą tylko jeden akcent główny, np.:
    DTP (ang. Desktop Publishing – publikowanie zza biurka) – termin oznaczający pierwotnie ogół czynności związanych z przygotowaniem na komputerze materiałów, które będą później powielone metodami poligraficznymi. Krócej mówiąc, termin ten oznacza komputerowe przygotowanie do druku. W tym znaczeniu termin ten dotyczy nie tylko fazy projektowej, czyli tworzenia w programach komputerowych obrazu (oraz kształtu) stron publikacji, ale także zarządzania pracą grupową, a nawet odnosi się do komputerowego sterowania urządzeniami wykorzystywanymi w tym procesie, a więc np. naświetlarkami czy maszynami drukarskimi.
    Ligatura – czcionka lub font, w których oczko (obraz) zawiera dwie (co najmniej) połączone litery w postaci jednego wspólnego, nowego znaku, np. w połączeniu liter "fi", gdy kropka z litery "i" stanowi jednocześnie kulkę na końcu litery "f". Innym przykładem tak zbudowanego znaku są litery "f" i "l" stojące na wspólnym szeryfie (w tym wypadku stopce).
    Złożenie (łac. compositum) – wyraz, który powstał poprzez połączenie co najmniej dwóch rdzeni lub ich derywatów oraz łączącego je międzyrostka.
    Siglum (z łac. singlae litterae – pojedyncze litery; l. mn. sigla) – symbol literowy lub literowo-cyfrowy będący oznaczeniem biblioteki, stosowany w katalogach centralnych przy podawaniu lokalizacji wydawnictw oraz wypożyczaniu międzybibliotecznym i informacji naukowej.
    Znak Copyright oznaczany przez abrewiaturę © (litera C w okręgu), to symbol używany jako oznaczenie praw autorskich dla dzieł innych niż nagrania muzyczne (które są oznaczane przez znak praw autorskich do nagrań muzycznych ℗).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.