• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Abelizaury



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Kość ramienna (łac. humerus) – jedna z kości kończyny górnej, należy do kości długich. Wyróżnia się w niej koniec bliższy, trzon (łac. corpus humeri) i koniec dalszy.Czaszka (łac. cranium) – struktura kostna lub chrzęstna, która służy jako szkielet głowy. Stanowi naturalną osłonę mózgu i innych narządów znajdujących się w głowie.

    Abelizaury (Abelisauridae) – mający rangę rodziny klad teropodów z grupy ceratozaurów. Zamieszkiwały one dawny południowy superkontynent Gondwanę od środkowej jury do końca kredy. Ich skamieniałości odnajdywano w dzisiejszych Afryce, Ameryce Południowej, na Subkontynencie Indyjskim, na Madagaskarze i w Europie.

    Przyrostek (sufiks) – w językoznawstwie jest to każdy fragment wyrazu (jego morfem), o ile jest dodany po jego rdzeniu (czyli podstawie słowotwórczej) i jednocześnie ma własności słowotwórcze (czyli nie jest końcówką fleksyjną, przy czym rozróżnienie na "sufiks" jako element słowotwórczy i "końcówkę" jako wykładnik fleksyjny typowe jest wyłącznie dla polonistyki i slawistyki, a nie jest stosowane w innych filologiach, stąd na przykład w angielskiej i niemieckiej wersji tego artykułu "sufiks" jest egzemplifikowany w pierwszym rzędzie jako wykładnik deklinacyjny). Danemu wyrazowi może towarzyszyć jeden sufiks, kilka lub żaden.Indozuch (Indosuchus raptorius) – średniej wielkości teropod (ok. 6 m długości), który żył na terenach Indii w późnej kredzie ok. 70-65 milionów lat temu (mastrycht). Podobnie jak inne abelizaury był dwunożnym drapieżnikiem o wysokiej czaszce. Opisany przez vona Huene i Matleya w 1933. Nazwa rodzajowa tego zwierzęcia pochodzi z greckich słów indos – Indie i soukhos – krokodyl, tymczasem epitet gatunkowy oznacza tyle co rabuś. Tak więc ogólnie nazwa Indosuchus raptorius oznacza tyle co "indyjski krokodyl-rabuś".

    Jak większość teropodów, abelizaury żywiły się mięsem i poruszały na dwóch nogach. Charakteryzowały je przysadziste kończyny dolne i rozległe ozdoby na kościach czaszki obejmujące zagłębienia i bruzdy. U późniejszych przedstawicieli, jak karnotaur, obserwuje się szczątkowe kończyny przednie, krótszą czaszkę i grzebienie kostne nad oczyma. Większość znanych abelizaurów osiągało długość od 5 do 9 metrów od czubka pyska do końca ogona, przy czym największe, takie jak Ekrixinatosaurus, dorastały prawdopodobnie do 10 – 11 m. Nim poznano je lepiej, fragmentaryczne szczątki przedstawicieli tego kladu brano za południowoamerykańskie tyranozaury.

    Kość udowa (łac. femur) — kość kończyny dolnej będąca elementem wspierającym tkanki miękkie uda. Jest to kość długa, dlatego wyróżnić w niej można trzon i dwa końce: koniec bliższy i koniec dalszy. Jednocześnie jest to najcięższa i najdłuższa z kości długich organizmu; mierząc prawie dokładnie 26% długości ciała człowieka, jest pomocnym wskaźnikiem rekonstrukcji szkieletowych. Występuje u człowieka i zwierząt. U człowieka jest ustawiona pionowo, u zwierząt w kierunku przednio-dolnym.Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.

    Budowa[ | edytuj kod]

    Czaszka[ | edytuj kod]

    Abelisaurus comahuensis, rekonstrukcja czaszki na wystawie "Dinozaury Patagonii". Należy zwrócić uwagę na nierówne powierzchnie i wyrostki kości łzowej i zaoczodołowej w oczodole

    Choć ich proporcje różniły się, czaszki abelizaurów były generalnie bardzo wysokie i często bardzo krótkie. Dla przykładu wysokość tej należącej do karnotaura prawie zrównywała się z jej długością. Dzięki bardzo wysokiej kości przedszczękowej pysk był tępy, a nie stożkowaty, jak u wielu innych dinozaurów drapieżnych.

    Rahiolisaurus – rodzaj teropoda z rodziny abelizaurów (Abelisauridae) żyjącego w późnej kredzie na obecnych terenach Azji. Został opisany w 2010 roku przez Fernanda Emilia Novasa i współpracowników w oparciu o skamieniałości odkryte w datowanych na najpóźniejszą kredę osadach formacji Lameta w pobliżu wioski Rahioli w indyjskim dystrykcie Kheda, w stanie Gudźarat. Rahiolisaurus był dużym i smukłym teropodem – szacuje się, że mógł osiągać około 8 m długości. Miał również smukłe kończyny. Liczne odkryte szczątki sugerują, że jest to odrębny takson od sympatrycznego z nim innego abelizaura Rajasaurus narmadensis. W 2010 roku Ariel Méndez i współpracownicy wstępnie opisali kość ramienną należącą do Rahiolisaurus – wykazuje ona cechy zaawansowane charakterystyczne dla abelizaurów, tym samym potwierdzając, że jest to pierwsza odkryta w Indiach kość ramienna należąca do przedstawicieli tej grupy.Oko – narząd receptorowy umożliwiający widzenie. W najprostszym przypadku chodzi o zdolność wykrywania pewnego zakresu promieniowania elektromagnetycznego. Bardziej skomplikowane oczy są w stanie dostarczyć informacje o kierunku padania światła, jego intensywności oraz kształtach obiektów.

    Dwie z kości czaszki, łzowa i zaoczodołowa, wystawały z przodu i z tyłu do oczodołu, prawie dzieląc go na dwie przestrzenie. Oko znajdowało się w górnej, nachylonej nieco w kierunku zewnętrznym, co mogło zapewniać pewien stopień dwuocznego widzenia. Wspomniane wyżej kości spotykały się nad oczodołem, tworząc ponad okiem łuk lub brew.

    Oczodół (łac. orbita) – jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna. Występuje parzyście. Oczodół ma kształt stożka, którego podstawę tworzy wejście do oczodołu. U góry wejście do oczodołu ogranicza brzeg nadoczodołowy kości czołowej, u dołu-szczęka i kość jarzmowa, tworząc brzeg podoczodołowy, ponadto budują go kość łzowa, sitowa, klinowa oraz podniebienna. Oczodół ograniczają cztery ściany: górna (sklepienie), przyśrodkowa, boczna i dolna (dno). W odcinku przednio-bocznym sklepienia oczodołu znajduje się dół gruczołu łzowego. W pobliżu wejścia do oczodołu na ścianie przyśrodkowej leży dół woreczka łzowego, przechodzi on ku dołowi w kanał nosowo-łzowy. W obrębie oczodołu znajduje się kanał nerwu wzrokowego, przez który przechodzi nerw wzrokowy wraz z tętnicą oczną, ponadto w oczodole znaleźć można szczelinę oczodołową górną przez którą przebiega nerw czołowy, nerw nadoczodołowy, nerw nosowo-rzęskowy, nerw okoruchowy, nerw bloczkowy, nerw odwodzący i żyła oczna górna, a także szczelina oczodołowa dolna, której zawartość stanowią nerw podoczodołowy, nerw jarzmowy, tętnica podoczodołowa i żyła oczna dolna.Chubut – jedna z prowincji Argentyny, leży w południowej części kraju między 42 (stanowi granicę z prowincją Río Negro) a 46 stopniem szerokości geograficznej południowej (granica z Santa Cruz), łańcuchem Andów stanowiącym granicę z Chile i Oceanem Atlantyckim, którego wybrzeże jest wschodnią granicą prowincji.

    Wiele kości czaszki miało bogatą rzeźbę z długimi bruzdami, zagłębieniami i wypustkami. Jak u innych ceratozaurów, kości czołowe zrastały się ze sobą. Wyrostki kostne często występowały w podrodzinie Carnotaurinae. Głowę karnotaura zdobiły dwa wyraźne rogi, skierowane na zewnątrz nad oczyma. Jego najbliższy krewny aukazaur miał w tym samym miejscu mniejsze wyrostki. Mażungazaur i radżazaur miały pojedynczy wystający do góry kostny twór: róg lub kopułę. Podobnie jak rogi dzisiejszych zwierząt, ornamenty te grały prawdopodobnie rolę w kontaktach społecznych, służąc rozpoznawaniu się osobników tego samego gatunku czy odstraszaniu rywali.

    Paliczki (łac. phalanges) − kości tworzące przednią część stopy, palców stóp i palców rąk. W budowie palucha i kciuka występują po dwa paliczki, pozostałe palce mają ich trzy.Aukazaur (Aucasaurus) – rodzaj teropoda z rodziny abelizaurów (Abelisauridae) żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Argentyny. Został opisany w 2002 roku przez Rodolfa Corię, Luisa Chiappego i Lowella Dingusa w oparciu o niemal kompletny szkielet (MCV-PVPH-236) wydobyty z datowanych na kampan osadów znanego z licznych skamieniałości jaj i embrionów tytanozaurów stanowiska Auca Mahuevo w formacji Río Colorado na północnym wschodzie prowincji Neuquén. Odkrycia dokonała w marcu 1999 roku ekspedycja z Museo Municipal Carmen Funes oraz Muzeum Historii Naturalnej w Los Angeles. W momencie jego opisania był to najbardziej kompletny znany szkielet abelizauryda. Nazwa Aucasaurus pochodzi od słów: Auca, odnoszącego się do Auca Mahuevo, oraz zlatynizowanego greckiego słowa sauros („jaszczur”), zaś nazwa gatunkowa gatunku typowego, garridoi, honoruje Alberta Garrido, który odkrył holotyp.

    Kończyny górne[ | edytuj kod]

    U wszystkich znanych przedstawicieli Carnotaurinae, jak Aucasaurus, Carnotaurus i Majungasaurus, kończyny przednie stanowiły narządy szczątkowe. Kości przedramienia, promieniowa i łokciowa, były niezmiernie skrócone. Ich długość stanowiła jedynie 25% długości kości ramiennej w przypadku karnotaura, a 33% u aukazaura.

    Abelizaur (Abelisaurus) - rodzaj dinozaura z rodziny abelizaurów żyjącego, w późnej kredzie w Ameryce Południowej (Argentyna). Był dwunożnym mięsożercą, mierzącym prawdopodobnie około 7-9 metrów długości. Wielkość określana jest tylko na podstawie badań nad czaszką, jedyną znaną częścią szkieletu.Widzenie stereoskopowe (widzenie binokularne) – dwuoczna percepcja głębi i odległości, rodzaj postrzegania wzrokowego umożliwiający ocenianie odległości do widzianych przedmiotów. Zdolność widzenia stereoskopowego występuje najczęściej u drapieżników. Jest też charakterystyczna dla ssaków naczelnych w tym małp i ludzi.

    Co typowe u ceratozaurów, dłoń obejmowała cztery palce. Na tym jednak podobieństwa się kończą. Nie występowały bowiem żadne kości nadgarstka, a cztery kości śródręcza łączyły się bezpośrednio z przedramieniem. Pierwszy i czwarty palec nie miały paliczków ani pazurów, będąc bardzo krótkie i niezdolne do ruchu. Drugi palec miał pojedynczy paliczek, trzeci natomiast dwa (dla porównania: palec ludzki składa się z trzech paliczków).

    Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).Kość piętowa (łac. calcaneus) – największa kość stępu. Leży w jego tylno-dolnej części pod kością skokową.

    Nie wiadomo, czy ta charakterystyczna budowa kończyn właściwa jest też innym abelizaurom, niezaliczanym do Carnotaurinae. Ich kompletnych kończyn przednich nigdy nie odkryto – wyjątkiem jest kość ramienna należąca do przedstawiciela rodzaju Rahiolisaurus. Ich prymitywniejsi krewni, jak noazaur czy ceratozaur, mieli dłuższe górne kończnyny o mobilnych palcach, zakończone szponami.

    Kość przedszczękowa, u ssaków nazywana kością przysieczną (łac. os pr(a)emaxilla, os intermaxillare, os incisivum) – para małych kości czaszki występująca u większości kręgowców. Jest połączona z kością szczękową i nosową. U niektórych zwierząt zawiera siekacze, kolec nosowy przedni oraz obszar skrzydłowy.Kość skokowa (talus, astragalus) – kość stępu (tarsus), na której opiera się u góry piszczel (tibia), u dołu łącząca się z kością piętową, po bokach z kostkami goleni, a z przodu z kością łódkowatą. Ze względu na połączenia pomiędzy tymi kośćmi kość skokowa przekazuje całą wagę ciała na stopę.

    Kończyny dolne[ | edytuj kod]

    Kończyny dolne abelizaurów były bardziej typowe jak na ceratozaury. Ich kości skokowa i piętowa łączyły się z sobą nawzajem i z kością piszczelową, tworząc tibiotarsus. Piszczel, krótsza od kości udowej, czyniła tylną kończynę przysadzistą. Noga kończyła się trzema funkcjonalnymi palcami (drugim, trzecim i czwartym). Pierwszy palec zaś, odpowiednik ludzkiego palucha, nie sięgał podłoża.

    Skorpiowenator (Skorpiovenator) – rodzaj teropoda z rodziny abelizaurów (Abelisauridae). Żył w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Argentyny. Gatunek typowy rodzaju, Skorpiovenatro bustingorryi, został opisany w oparciu o niemal kompletny szkielet niezawierający jedynie większości kości kończyn przednich oraz fragmentu ogona. Okaz ten został odkryty w dolnej warstwie osadów formacji Huincul w Patagonii (datowanych na późny cenoman, około 93 mln lat temu). W formacji tej odnaleziono również szczątki innych dużych dinozaurów drapieżnych, takich jak karcharodontozauryd Mapusaurus i abelizauryd Ilokelesia. Zachowana część szkieletu, od kości przedszczękowej do dwunastego kręgu ogonowego, mierzy 4,35 m, co sugeruje, że całe zwierzę miało ok. 6 m długości.Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię), jednakże biorąc pod uwagę także terytoria sporne do których Argentyna rości pretensje: Falklandy/Malwiny, Georgię Południową, Sandwich Południowy, Islas Auroras wraz z Orkadami Południowymi, Szetlandami Południowymi oraz z częścią Antarktydy administrowanej przez Argentynę na mocy Traktatu Antarktycznego powierzchnia łączna kraju wynosi 3 761 274 km², co czyni kraj ten ósmym na świecie pod względem powierzchni. Terytorium kraju podzielone jest na 23 prowincje i jedno miasto autonomiczne – stolica kraju Buenos Aires. Argentyna jest członkiem – założycielem Unii Narodów Południowoamerykańskich oraz Mercosur, a także członkiem Organizacji Państw Iberoamerykańskich, Banku Światowego, Światowej Organizacji Handlu, grupy krajów G15 oraz G20. Kraj uznawany jest za mocarstwo lokalne z bardzo wysokim wskaźnikiem rozwoju społecznego. W Ameryce Łacińskiej kraj ten ma piąty nominalny PKB na mieszkańca i najwyższy PKB mierzony parytetem siły nabywczej. Według analityków kraj ten zaklasyfikowany jest do rynków wschodzących, ze względu na wielkość, wysoki wzrost gospodarczy, poziom bezpośrednich inwestycji zagranicznych czy eksport w całości wytworzonych usług i towarów.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Paul Sereno (ur. 11 października 1957 w Aurorze w stanie Illinois w Stanach Zjednoczonych) – amerykański paleontolog, wykładowca w University of Chicago, współpracownik National Geographic. Jego specjalnością są dinozaury – odkrył i opisał wiele nowych rodzajów, m.in.: afrowenatora, deltadroma, jobarię, suchomima i eoraptora – jednego z dwóch najwcześniejszych znanych dinozaurów. Podczas wykopalisk prowadzonych w północnej Afryce, m.in. w Nigrze, odnalazł niemal kompletny szkielet sarkozucha i pierwszą dobrze zachowaną czaszkę karcharodontozaura, na podstawie której opisał nowy gatunek – Carcharodontosaurus iguidensis. 14 sierpnia 2008 ogłoszono, że w październiku 2000 Sereno odnalazł na Saharze duże cmentarzysko, które wraz z archeologami badał przez osiem lat. Prowadził również prace w Ameryce Południowej.
    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
    Kość łokciowa (łac. ulna) – jest kością długą. Nasada bliższa (proksymalna) jest zaopatrzona w dwa wyrostki. Wyrostek tylny większy stanowi górne zakończenie kości i nazywa się wyrostkiem łokciowym (olecranon). Mniejszy, niżej położony i skierowany swym wierzchołkiem do przodu to wyrostek dziobiasty (processus coronoideus). Trzon kości łokciowej ma w przekroju poprzecznym kształt trójkątny. Wyróżnia się trzy brzegi ograniczające trzy powierzchnie: przednią, przyśrodkową i tylną. Nasadę dalszą (dystalną) stanowi głowa kości łokciowej, przedłużająca się po stronie przyśrodkowej w wyrostek rylcowaty (processus styloideus). Głowa kości łokciowej jest zakończona powierzchnią dla połączenia z trójkątną chrząstką, oddzielającą tę kość od nadgarstka.
    Nomenklatura zoologiczna – zbiór zebranych w Międzynarodowym Kodeksie Nomenklatury Zoologicznej (ICZN) zasad i zaleceń obowiązujących przy tworzeniu i stosowaniu nazw naukowych taksonów zwierząt.
    Jura późna (ang. Late Jurassic) – najmłodsza epoka jury (era mezozoiczna), trwająca około 15,5 miliona lat (od 161,2 ± 4,0 do 145,5 ± 4,0 mln lat temu). Późna jura dzieli się na trzy wieki: oksford, kimeryd i tyton.
    José Fernando Bonaparte (ur. 14 czerwca 1928) – argentyński paleontolog, odkrywca wielu południowoamerykańskich dinozaurów i mentor nowej generacji argentyńskich paleontologów tj. Rodolfo Coria.
    Karcharodontozaury (Carcharodontosauridae, gr. „jaszczury rekinozębe”) – rodzina dużych teropodów z grupy tetanurów. Została ustanowiona w 1931 przez Ernsta Stromera. Obecnie stanowi jedną z podgrup karnozaurów. Obejmuje ona jedne z największych mięsożerców wszech czasów: giganotozaura, mapuzaura, karcharodontozaura i tyranotytana. Wszystkie te teropody dorównywały rozmiarami tyranozaurowi, a niektóre nawet go przewyższały.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.11 sek.