• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Abelizauroidy

    Przeczytaj także...
    Indozuch (Indosuchus raptorius) – średniej wielkości teropod (ok. 6 m długości), który żył na terenach Indii w późnej kredzie ok. 70-65 milionów lat temu (mastrycht). Podobnie jak inne abelizaury był dwunożnym drapieżnikiem o wysokiej czaszce. Opisany przez vona Huene i Matleya w 1933. Nazwa rodzajowa tego zwierzęcia pochodzi z greckich słów indos – Indie i soukhos – krokodyl, tymczasem epitet gatunkowy oznacza tyle co rabuś. Tak więc ogólnie nazwa Indosuchus raptorius oznacza tyle co "indyjski krokodyl-rabuś".Masjakazaur (Masiakasaurus) – rodzaj teropoda należącego do grupy abelizauroidów. Gatunek typowy, M. knopfleri, został nazwany na cześć szkockiego muzyka Marka Knopflera. Masiakasaurus knopfleri żył na Madagaskarze w późnej kredzie (mastrycht, 70–66 mln lat temu). Według odkrywców kości tego dinozaura, słuchając muzyki Knopflera zawsze znajdowali oni więcej skamieniałości.
    Ozraptor (Ozraptor subotaii) – teropod z nadrodziny abelizauroidów (Abelisauroidea). Nazwa rodzajowa oznacza "Rabuś z Oz" ("Oz" to potoczna nazwa Australii). Żył w epoce środkowej jury (ok. 177-169 mln lat temu) na terenach Australii.

    Abelizauroidy (Abelisauroidea) – nadrodzina teropodów z grupy ceratozaurów (Ceratosauria). Definiowana jako najwęższy klad obejmujący gatunki Carnotaurus sastrei i Noasaurus leali, lub jako klad obejmujący Carnotaurus sastrei i wszystkie teropody bliżej spokrewnione z nim niż z Ceratosaurus nasicornis.

    Półkula południowa – część kuli ziemskiej, półkula położona na południe od równika. Obejmuje szerokości geograficzne od 0° do 90°S.Chubut – jedna z prowincji Argentyny, leży w południowej części kraju między 42 (stanowi granicę z prowincją Río Negro) a 46 stopniem szerokości geograficznej południowej (granica z Santa Cruz), łańcuchem Andów stanowiącym granicę z Chile i Oceanem Atlantyckim, którego wybrzeże jest wschodnią granicą prowincji.

    Abelizauroidy pojawiły się w okresie jurajskim i przetrwały do końca okresu kredowego. Najstarszym znanym przedstawicielem grupy jest bazalny przedstawiciel Abelisauridae Eoabelisaurus mefi, którego skamieniałości odkryto w argentyńskiej prowincji Chubut w osadach z aalenu lub bajosu. Z Tendaguru w Tanzanii znane są dwie kości piszczelowe (jedna z późnej jury, z kimerydu, a druga z przełomu jury i kredy, z tytonu lub berriasu), pierwotnie zidentyfikowane jako należące do celurozaurów; późniejsze badania wykazały jednak, że kości te należały do małych lub średniej wielkości abelizauroidów. Z Tendaguru znane są też dwie kości piszczelowe i kość udowa mogące należeć do żyjącego w późnej jurze przedstawiciela Abelisauridae. Ezcurra i Agnolín (2012) uznali też koniec dalszy lewej kości piszczelowej oznaczony MB. R.2351 odkryty w środkowojurajskich (baton) osadach angielskiej formacji Taunton Limestone za należący do przedstawiciela Abelisauroidea sensu Tykoski i Rowe (2004). Jeśli taką jego pozycję filogenetyczną potwierdzą przyszłe badania, będzie to oznaczać, że w już w środkowej jurze abelizauroidy zasiedlały zarówno Gondwanę, jak i zachodnią Laurazję. Pol i Rauhut (2012) stwierdzili jednak, że cechy budowy mające świadczyć o przynależności teropoda do którego należała ta kość do Abelisauroidea w rzeczywistości występują też u celurozaurów, w związku z czym nie można potwierdzić przynależności MB. R.2351 do Abelisauroidea.

    Aukazaur (Aucasaurus) – rodzaj teropoda z rodziny abelizaurów (Abelisauridae) żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Argentyny. Został opisany w 2002 roku przez Rodolfa Corię, Luisa Chiappego i Lowella Dingusa w oparciu o niemal kompletny szkielet (MCV-PVPH-236) wydobyty z datowanych na kampan osadów znanego z licznych skamieniałości jaj i embrionów tytanozaurów stanowiska Auca Mahuevo w formacji Río Colorado na północnym wschodzie prowincji Neuquén. Odkrycia dokonała w marcu 1999 roku ekspedycja z Museo Municipal Carmen Funes oraz Muzeum Historii Naturalnej w Los Angeles. W momencie jego opisania był to najbardziej kompletny znany szkielet abelizauryda. Nazwa Aucasaurus pochodzi od słów: Auca, odnoszącego się do Auca Mahuevo, oraz zlatynizowanego greckiego słowa sauros („jaszczur”), zaś nazwa gatunkowa gatunku typowego, garridoi, honoruje Alberta Garrido, który odkrył holotyp.Abelizaur (Abelisaurus) - rodzaj dinozaura z rodziny abelizaurów żyjącego, w późnej kredzie w Ameryce Południowej (Argentyna). Był dwunożnym mięsożercą, mierzącym prawdopodobnie około 7-9 metrów długości. Wielkość określana jest tylko na podstawie badań nad czaszką, jedyną znaną częścią szkieletu.

    Część naukowców uważa jurajskie ceratozaury z rodzajów Elaphrosaurus, Spinostropheus, Ozraptor i Berberosaurus za bliżej spokrewnione z rodziną Abelisauridae niż z ceratozaurem, i tym samym według niektórych definicji za należące do abelizauroidów. Analiza kladystyczna Carrano i Sampsona (2008) sugeruje, że Elaphrosaurus, Spinostropheus i Berberosaurus były ceratozaurami bardziej bazalnymi niż Ceratosaurus, a tym samym nie mogły należeć do Abelisauroidea; ponadto zdaniem autorów niemożliwe jest określenie pozycji filogenetycznej rodzaju Ozraptor. Z kolei z analizy kladystycznej Ezcurry i współpracowników (2010) wynika, że rodzaje Elaphrosaurus, Austrocheirus i Limusaurus są bliżej spokrewnione z Abelisauridae niż z ceratozaurem (i tym samym należały do Abelisaroidea sensu Tykoski i Rowe, 2004); nie można natomiast stwierdzić, czy należą one też do Abelisauroidea sensu Wilson et al. (2003), gdyż na drzewie ścisłej zgodności te trzy rodzaje są w nierozwikłanej politomii z rodzajami Noasaurus, Masiakasaurus i Ligabueino oraz z kladem obejmującym wszystkie pozostałe abelizauroidy. Z analizy Pola i Rauhuta (2012) wynika, że Berberosaurus, Elaphrosaurus, Limusaurus i Spinostropheus były dalej spokrewnione z Abelisauroidea niż ceratozaur. Abelizauroidy żyły na półkuli południowej, z wyjątkiem taraskozaura, który zamieszkiwał tereny współczesnej południowej Europy.

    Skorpiowenator (Skorpiovenator) – rodzaj teropoda z rodziny abelizaurów (Abelisauridae). Żył w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Argentyny. Gatunek typowy rodzaju, Skorpiovenatro bustingorryi, został opisany w oparciu o niemal kompletny szkielet niezawierający jedynie większości kości kończyn przednich oraz fragmentu ogona. Okaz ten został odkryty w dolnej warstwie osadów formacji Huincul w Patagonii (datowanych na późny cenoman, około 93 mln lat temu). W formacji tej odnaleziono również szczątki innych dużych dinozaurów drapieżnych, takich jak karcharodontozauryd Mapusaurus i abelizauryd Ilokelesia. Zachowana część szkieletu, od kości przedszczękowej do dwunastego kręgu ogonowego, mierzy 4,35 m, co sugeruje, że całe zwierzę miało ok. 6 m długości.Taksonomia (gr. taksis – układ, porządek + nomos – prawo) – poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach i metodach klasyfikowania, w szczególności o tworzeniu i opisywaniu jednostek systematycznych (taksonów) i włączaniu ich w układ kategorii taksonomicznych.

    ]

    Nadrodzina Abelisauroidea

  •  ?Austrocheirus
  •  ?berberozaur
  •  ?elafrozaur
  • genuzaur
  •  ?Limusaurus
  •  ?Ozraptor
  •  ?spinostrof
  • taraskozaur
  • Rodzina Noasauridae
  • bahariazaur
  •  ?deltadrom
  •  ?lewizuch
  • ligabino
  • masjakazaur
  • noazaur
  • welocizaur
  • Rodzina Abelisauridae
  • abelizaur
  • Eoabelisaurus
  • indozaur
  • indozuch
  • ksenotarsozaur
  • Rugops
  • Podrodzina Carnotaurinae
  • ekryksinatozaur
  • ilokelezja
  • majungazaur
  • rajazaur
  • skorpiowenator
  • Plemię Carnotaurini
  • aukazaur
  • karnotaur
  • Przypisy

    1. Wilson, J.A., Sereno, P.C., Srivastava, S., Bhatt, D.K., Khosla, A. & Sahni, A.. A new abelisaurid (Dinosauria, Theropoda) from the Lameta Formation (Cretaceous, Maastrichtian) of India. „Contributions of the Museum of Palaeontology of the University of Michigan”. 31, s. 1-42, 2003 (ang.). 
    2. Sereno, P. C. 2005. Abelisauroidea. Stem Archosauria—TaxonSearch [version 1.0, 2005 November 7] (ang.) [dostęp 3 marca 2010]
    3. Ronald Tykoski, Timothy Rowe: Ceratosauria. W: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): The Dinosauria. Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press, 2004, s. 47-70. ISBN 0-520-24209-2.
    4. Diego Pol i Oliver W. M. Rauhut. A Middle Jurassic abelisaurid from Patagonia and the early diversification of theropod dinosaurs. „Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences”, 2012. DOI: 10.1098/rspb.2012.0660 (ang.). 
    5. Oliver W. M. Rauhut. Post-cranial remains of ‘coelurosaurs’ (Dinosauria, Theropoda) from the Late Jurassic of Tanzania. „Geological Magazine”. 142 (1), s. 97-107, 2005. DOI: 10.1017/S0016756804000330 (ang.). 
    6. Oliver W. M. Rauhut. Theropod dinosaurs from the Late Jurassic of Tanzania and the origin of Cretaceous Gondwanan theropod faunas. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 26 (Suppl.), s. 113A, 2006 (ang.). 
    7. Matthew T. Carrano, Scott C. Sampson. The phylogeny of Ceratosauria (Dinosauria: Theropoda). „Journal of Systematic Palaeontology”. 6, s. 183-236, 2008. DOI: 10.1017/S1477201907002246 (ang.). 
    8. Oliver W. M. Rauhut. Theropod dinosaurs from the Late Jurassic of Tendaguru (Tanzania). „Special Papers in Palaeontology”. 86, s. 195-239, 2011. DOI: 10.1111/j.1475-4983.2011.01084.x (ang.). 
    9. Martín D. Ezcurra i Federico L. Agnolín. An abelisauroid dinosaur from the Middle Jurassic of Laurasia and its implications on theropod palaeobiogeography and evolution. „Proceedings of the Geologists' Association”, 2012. DOI: 10.1016/j.pgeola.2011.12.003 (ang.). 
    10. Oliver W. M. Rauhut. The interrelationships and evolution of basal theropod dinosaurs. „Special Papers in Palaeontology”. 69, s. 1–213, 2003 (ang.). 
    11. Paul C. Sereno, Jeffrey A. Wilson, Jack L. Conrad. New dinosaurs link southern landmasses in the Mid–Cretaceous. „Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences”. 271 (1546), s. 1325–1330, 2004. DOI: 10.1098/rspb.2004.2692 (ang.). 
    12. Ronan Allain, Ronald Tykoski, Najat Aquesbi, Nour-Eddine Jalil, Michel Monbaron, Dale Russell i Philippe Taquet. An abelisauroid (Dinosauria: Theropoda) from the Early Jurassic of the High Atlas Mountains, Morocco, and the radiation of ceratosaurs. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 27 (3), s. 610–624, 2007. DOI: 10.1671%2F0272-4634(2007)27%5B610%3AAADTFT%5D2.0.CO%3B2 (ang.). 
    13. Martín D. Ezcurra, Federico L. Agnolin, Fernando E. Novas. An abelisauroid dinosaur with a non-atrophied manus from the Late Cretaceous Pari Aike Formation of southern Patagonia. „Zootaxa”. 2450, s. 1–25, 2010 (ang.). 
    Celurozaury (Coelurosauria) – grupa teropodów definiowana filogenetycznie jako wszystkie te gatunki, które są bliższe ptakom niż karnozaurom. Należą do niej między innymi tyranozauroidy, dromeozaury, ornitomimozaury i ptaki. Dzisiaj występuje tylko jedna grupa celurozaurów – ptaki.Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię), jednakże biorąc pod uwagę także terytoria sporne do których Argentyna rości pretensje: Falklandy/Malwiny, Georgię Południową, Sandwich Południowy, Islas Auroras wraz z Orkadami Południowymi, Szetlandami Południowymi oraz z częścią Antarktydy administrowanej przez Argentynę na mocy Traktatu Antarktycznego powierzchnia łączna kraju wynosi 3 761 274 km², co czyni kraj ten ósmym na świecie pod względem powierzchni. Terytorium kraju podzielone jest na 23 prowincje i jedno miasto autonomiczne – stolica kraju Buenos Aires. Argentyna jest członkiem – założycielem Unii Narodów Południowoamerykańskich oraz Mercosur, a także członkiem Organizacji Państw Iberoamerykańskich, Banku Światowego, Światowej Organizacji Handlu, grupy krajów G15 oraz G20. Kraj uznawany jest za mocarstwo lokalne z bardzo wysokim wskaźnikiem rozwoju społecznego. W Ameryce Łacińskiej kraj ten ma piąty nominalny PKB na mieszkańca i najwyższy PKB mierzony parytetem siły nabywczej. Według analityków kraj ten zaklasyfikowany jest do rynków wschodzących, ze względu na wielkość, wysoki wzrost gospodarczy, poziom bezpośrednich inwestycji zagranicznych czy eksport w całości wytworzonych usług i towarów.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Bahariazaur (Bahariasaurus ingens) – dinozaur z grupy teropodów (Theropoda). Żył w okresie kredy (ok. 99-93 mln lat temu) na terenach Afryki. Jego szczątki znaleziono w Egipcie. Rauhut (1995) uznał bahariazaura za przedstawiciela Carcharodontosauridae. Kręgi krzyżowe wykazują budowę typową dla abelizaurów a cały szkielet jest nieodróżnialny od Deltadromeus.
    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
    Abelizaury (Abelisauridae) – mający rangę rodziny klad teropodów z grupy ceratozaurów. Zamieszkiwały one dawny południowy superkontynent Gondwanę od środkowej jury do końca kredy. Ich skamieniałości odnajdywano w dzisiejszych Afryce, Ameryce Południowej, na Subkontynencie Indyjskim i na Madagaskarze.
    Klad bazalny – w filogenetyce jest to najwcześniejsza gałąź ewolucyjna większego kladu, stanowiąca grupę zewnętrzną pozostałych przedstawicieli kladu.
    Kreda – ostatni okres ery mezozoicznej, trwający około 80 milionów lat (od 145,0 ± 0,8 do 66,0 mln lat temu). Kreda dzieli się na dwie epoki: wczesną kredę i późną kredę. W sensie chronostratygraficznym kreda to system, który dzieli się na dwa oddziały: kredę dolną i kredę górną.
    Karnotaur (Carnotaurus) – rodzaj dużego teropoda z rodziny abelizaurów (Abelisauridae). Żył w późnej kredzie na terenie obecnej Ameryki Południowej. Jego szczątki znaleziono w Chubut (Patagonia) w Argentynie. Nazwa Carnotaurus oznacza „mięsożerny byk”.
    Kość piszczelowa, piszczel (łac. tibia) - podstawowa kość goleni, leży po stronie przyśrodkowej. Koniec bliższy (głowa kości piszczelowej) ukształtowany jest w postaci kłykcia bocznego i przyśrodkowego; ich powierzchnie stawowe wchodzą w skład stawu kolanowego. Między kłykciami leży tzw. wyniosłość międzykłykciowa, która składa się z dwóch guzków,bocznego i przyśrodkowego. U podstawy kłykcia bocznego na jego tylno-bocznej powierzchni znajduje się powierzchnia stawowa strzałkowa, która służy do połączenia z głową strzałki. Trzon kości piszczelowej ma przekrój trójkątny, najbardziej widoczny jest brzeg przedni, który rozpoczyna się poniżej kłykci guzowatością piszczeli. Brzeg przedni kości piszczelowej i jej powierzchnia przyśrodkowa pokryte są tylko skórą i są dobrze wyczuwalne przez skórę. Po stronie bocznej dalszej kości piszczelowej znajduje się wcięcie strzałkowe. Dolna powierzchnia nasady tworzy powierzchnię stawową dolną i służy do połączenia z kością skokową, wchodzącą w skład kości stopy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.163 sek.