• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Abd al-Karim Kasim

    Przeczytaj także...
    Partia Baas (arab.اﻟﺒﻌﺚ) czyli Odrodzenie (skrót od Hizb al-Baas al-Arabi al-Isztiraki – Partia Socjalistycznego Odrodzenia Arabskiego) – lewicowa arabska partia polityczna, której celem jest scalanie i zjednoczenie świata arabskiego.Abd Allah ibn Husajn, Abdullah I bin al-Hussein (ur. w lutym 1882 w Mekce, zm. 20 lipca 1951 w Jerozolimie) – emir Emiratu Transjordanii (1921-1946), a następnie król Królestwa Transjordanii (od 1949 Jordańskie Królestwo Haszymidzkie). Pochodził z dynastii Haszymidów.
    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.
    .mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}

    Abd al-Karim Kasim (ur. 1914, zm. 9 lutego 1963) – nacjonalistyczny iracki wojskowy, który przejął władzę w roku 1958 w drodze zamachu stanu, likwidując tym samym iracką monarchię. Rządził krajem jako premier aż do swojego upadku i śmierci w 1963 roku.

    Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.Kuwejt, Państwo Kuwejt (Daulat al Kuwajt دولة الكويت) – państwo położone w południowo-zachodniej Azji, na północno-zachodnim wybrzeżu Zatoki Perskiej. Graniczy z Irakiem (242 km) i Arabią Saudyjską (222 km) – łączna długość granic lądowych wynosi 464 km, ponadto 499 km wybrzeża morskiego.

    W czasie rządów Kasima, powszechnie tytułowano go az-za‘im, czyli „wodzem”.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Młodość i przebieg kariery[ | edytuj kod]

    Ojciec Abda al-Karima Kasima należał do sunnickiego odłamu muzułmanów. Pochodził z rodziny arabskiej. Zmarł wkrótce po narodzeniu się syna podczas I wojny światowej, gdy służył jako żołnierz w armii tureckiej. Matka Kasima była szyitką, córką kurdyjskiego rolnika z Bagdadu. Gdy Kasim ukończył szósty rok życia, jego rodzina przeniosła się do Suwarji, niewielkiego miasteczka nad Tygrysem, a następnie, w roku 1926 – do Bagdadu. Kasim był wyśmienitym uczniem; podczas nauki w szkole średniej otrzymywał stypendium rządowe. Po ukończeniu edukacji w roku 1931 nauczał w szkole podstawowej w Szamijja (od 22 października 1931 do 3 września 1932). Później został przyjęty do Szkoły Wojskowej. W roku 1934 ukończył ją ze stopniem podporucznika. Później uczęszczał do Szkoły al-Arkan (sztabu irackiego) i zakończył ją z wyróżnieniem (stopniem A) w grudniu 1941 roku. W 1951 ukończył kurs oficerski w Wielkiej Brytanii.

    Kryzys sueski (arab. أزمة السويس – العدوان الثلاثي; hebr. מבצע קדש, Operacja „Kadesz”) – militarna agresja Wielkiej Brytanii, Francji i Izraela na Egipt, która rozpoczęła się 29 października 1956. Agresja została poprzedzona decyzją Egiptu o nacjonalizacji Kanału Sueskiego (26 lipca 1956), jednak rzeczywistą przyczyną wybuchu wojny było pragnienie Wielkiej Brytanii i Francji utrzymania kontroli nad Kanałem. Państwa te dla realizacji swoich celów posłużyły się Izraelem, którego statki handlowe nie mogły korzystać z Kanału Sueskiego. Izrael miał także własne wystarczające powody, by wziąć udział w wojnie.Muhammad Nadżib ar-Rubaji (arab. محمد نجيت الربيعي, ur. 1904 w Bagdadzie, zm.1983 tamże) - wojskowy i polityk iracki; prezydent Iraku, po obaleniu króla Fajsala II od 14 lipca 1958 do 8 lutego 1963.

    W ramach szkolenia wojskowego brał udział w tłumieniu walk plemiennych w rejonie Środkowego Eufratu w roku 1935. Uczestniczył również w wojnie angielsko-irackiej w maju 1941 roku oraz w wojnie w Kurdystanie w 1945 roku. Brał także udział w irackiej interwencji wojskowej w czasie konfliktu arabsko-izraelskiego (od maja 1948 do czerwca 1949 roku). W końcowej fazie tej operacji, dowodził batalionem należącym do I Brygady, który stacjonował w rejonie Kafar Qasem, na południe od Kalkiliji. W latach 1956-1957 – podczas kryzysu sueskiego służył wraz ze swoją brygadą w Al-Mafrak w Jordanii. Do roku 1957 Kasim objął kierownictwo nad kilkoma opozycyjnymi ugrupowaniami, które powstały na łonie armii.

    Iran (pers. ايران – Irān), (dawniej znany powszechnie na Zachodzie jako Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    14 lipca 1958 Kasim oraz jego zwolennicy wykorzystali manewry wojskowe zaplanowane przez rząd jako okazję do przejęcia militarnej kontroli nad Bagdadem i obalenia monarchii. W trakcie puczu zginęło kilku członków irackiej rodziny królewskiej oraz ich bliskich krewnych, włącznie z Nurim as-Saidem.

    Fajsal II, właśc. Fajsal II ibn Ghazi, arab. الملك فيصل الثاني (ur. 2 maja 1935 w Bagdadzie, zm 14 lipca 1958 tamże) – król Iraku, syn Ghaziego I z dynastii Haszymitów. W 1939 po śmierci ojca, proklamowany królem, objął rządy w 1953, po dojściu do pełnoletności; kontynuował probrytyjską politykę Haszymitów, związał Irak z paktem bagdadzkim (1955); w lutym 1958 stanął na czele federacji Iraku z Jordanią (Federacja Arabska); zamordowany podczas rewolucji republikańskiej 14 lipca dowodzonej przez pułkownika Abd al-Karim Kasima.Central Intelligence Agency, CIA (pol. Centralna Agencja Wywiadowcza) – rządowa agencja służby wywiadowczej USA, zajmująca się pozyskiwaniem i analizą informacji o zagranicznych rządach, korporacjach i osobach indywidualnych oraz opracowywaniem, na podstawie tych informacji, raportów dla instytucji rządowych USA. Agencja organizowała także operacje, których celem była interwencja w wewnętrzne sprawy wybranych państw, od propagandy po wspieranie oddziałów paramilitarnych. Jednym z wielu przykładów takich interwencji jest udział w organizacji zamachu stanu w Iranie w 1951 (Operacja AJAX).

    Rewolucja 14 lipca[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Rewolucja w Iraku (1958).

    Pucz był przygotowywany przez ruch Wolnych Oficerów, ale jego realizacją zajęli się głównie Kasim oraz pułkownik Abd as-Salam Arif. Kasima zainspirowała rewolucja egipska z roku 1952 oraz konsekwencje zawarcia Paktu Bagdadzkiego w 1955 i nacjonalizacja Kanału Sueskiego i związana z nią interwencja mocarstw.

    Bagdad (arab. بغداد = Baghdād) – stolica Iraku; liczba mieszkańców wynosi ponad 7 mln. Położony na zachodnim brzegu Tygrysu jest jednym z największych miast na Bliskim Wschodzie.Demokratyczna Partia Kurdystanu, KDP - ugrupowanie polityczne założone w Kurdystanie irackim w 1946 roku przez Mustafę Barzaniego i związane z jego wpływowym klanem. Obecnie partii przewodzi syn Mustafy, Masud Barzani.

    Rewolucja została zainicjowana gdy jordański król Husajn, w obawie przed rozprzestrzenieniem się „antyzachodniego” przewrotu w Libanie na Jordanię, poprosił o wsparcie rząd iracki. Jednak zamiast maszerować w stronę Jordanii, pułkownik Arif poprowadził swój batalion do Bagdadu, gdzie natychmiast ogłosił powstanie nowej republiki oraz koniec starego reżimu. W szerszym kontekście historycznym rewolucja 14 lipca stanowiła kulminację serii powstań oraz prób zamachu stanu, które zapoczątkował w roku 1936 pucz Bakra Sidkiego. Do ważnych wydarzeń, które miały miejsce w międzyczasie, zaliczyć można m.in.: wojskowy ruch Raszida Alego z 1941 roku, powstanie Wathba w 1948 oraz protesty z lat 1952 i 1956. Rewolucja 14 lipca nie napotkała praktycznie żadnego oporu.

    Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.Liban (arab. لبنان Lubnān; الجمهوريّة اللبنانيّة al-Jumhūrīya al-Lubnānīya, Republika Libańska) – państwo w zachodniej Azji, na obszarze Bliskiego Wschodu, nad Morzem Śródziemnym graniczące z Syrią i Izraelem.

    Książę Abd Allah postanowił nie opierać się siłom, które okrążyły królewski pałac Rihab, w nadziei, że dzięki ugodowej postawie uzyska pozwolenie na opuszczenie kraju. Dowódca batalionu Gwardii Królewskiej, pułkownik Taha Bamirni, nakazał swoim podwładnym zawieszenie broni.

    Konflikt izraelsko-arabski (arab. الصراع العربي الإسرائيلي, hebr. הסכסוך הישראלי ערבי) – obejmuje okres ponad pół wieku politycznych napięć i jawnych niechęci pomiędzy Arabami a Żydami na Bliskim Wschodzie. Swoimi przyczynami wybiega on na dużo wcześniej przed powstaniem państwa Izrael (14 maja 1948) do czasu utworzenia ruchu syjonistycznego, którego celem działania było stworzenie państwa żydowskiego w tak zwanej Ziemi Izraela.Nacjonalizm (z łac. natio – naród) – postawa społeczno-polityczna, uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze (egoizm narodowy), jednak istnieją grupy, które szanują także racje i poglądy innych narodów. Nacjonalizm przejawia się głoszeniem poglądów o zabarwieniu narodowym, szerzeniem myśli narodowej i pamięci o bohaterach danego narodu. Głosi solidarność wszystkich grup i klas społecznych danego narodu. Wyróżniamy dwa typy nacjonalizmu: pozytywny i negatywny (szowinistyczny).

    14 lipca 1958 członkowie rodziny królewskiej: król Fajsal II, książę Abd Allah, księżna Hijam – żona Abd Allaha, księżna Nafisa – matka Abd Allaha oraz księżna Abadija – ciotka króla wraz z kilkoma służącymi, zostali zaatakowani, gdy opuszczali pałac. Kiedy wyszli na dziedziniec, kapitan Abd as-Sattar As Sab' – uczestnik puczu dowodzonego przez pułkownika Kasima, rozkazał im odwrócić się w stronę murów pałacu, a następnie strzelał do nich. Król Fajsal II oraz księżna Hijam odnieśli rany. Król zmarł w drodze do szpitala. Księżną Hijam uratowano, ponieważ w szpitalu nie rozpoznano jej jako członkini rodziny królewskiej. Później wyemigrowała ona do Arabii Saudyjskiej, gdzie zamieszkiwała jej rodzina, a następnie udała się do Egiptu i przebywała tam aż do swojej śmierci.

    Abd as-Salam Arif (ur. 21 marca 1921, zm. 13 kwietnia 1966) – iracki wojskowy, jeden z przywódców ruchu Wolnych Oficerów i rewolucji irackiej w 1958 roku. Wicepremier w rewolucyjnym rządzie Abd al-Karima Kasima, odsunięty od władzy jesienią 1958. Współorganizował zamach stanu w lutym 1963, który obalił rząd Kasima, został po nim prezydentem kraju. Pełnię władzy zdobył po drugim przewrocie wojskowym w listopadzie tego samego roku i zachował ją do śmierci w wypadku samolotowym w 1966.Al-Mafrak (arab. المفرق) - miasto w północnej Jordanii, w oazie, na północny wschód od Ammanu; stolica muhafazy Al-Mafrak; 56,3 tys. mieszkańców (2008); główny węzeł komunikacyjny północnej części kraju; ośrodek handlu i rzemiosła.

    Kasim zaplanował obalenie monarchii, proklamowanie republiki, opracowanie demokratycznej konstytucji i wdrożenie demokratycznych instytucji władzy, uznanie praw mniejszości narodowych, w tym Kurdów, opuszczenie paktów wojskowych, usunięcie zagranicznych baz militarnych z terytorium kraju, walkę z imperializmem, walkę z feudalizmem i wyzwolenie osobiste chłopów, bliską współpracę z innymi państwami arabskimi, w tym poparcie Palestyńczyków w walce o ich własne państwo i przyjęcie programu panarabskiego.

    Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط; hebr. המזרח התיכון; per. خاورمیانه, Xâvar-e Miyâne; przestarzałe Lewant) – region geograficzny leżący na styku Azji, Europy i Afryki.Kurdowie – lud pochodzenia indoeuropejskiego, zamieszkujący przede wszystkim krainę zwaną Kurdystanem podzieloną pomiędzy Turcję, Irak, Iran i Syrię. Odosobnione enklawy Kurdów żyją także w tureckiej Anatolii, wschodnim Iranie (tzw. enklawa chorezmijska), w korytarzu oddzielającym Armenię od okręgu Górskiego Karabachu (tzw. Czerwony Kurdystan) oraz Afganistanie. Spora diaspora kurdyjska rozsiana jest po świecie, większe skupiska znajdują się w Niemczech, Francji, Szwecji i Izraelu. Błędnie uważani są za największy naród bez własnej państwowości. Są inne większe narody bez własnych państw, jak choćby Tamilowie w Indiach i na Sri Lance. Kurdowie są jednak największym tak aktywnie działającym na rzecz separacji narodem.

    Kasim premierem[ | edytuj kod]

    Abd al-Karim Kasim pełnił urząd premiera od lipca 1958 r. do lutego 1963 r. Choć społeczeństwo domagało się radykalnych przemian w kraju, jednak w rządzie znaleźli się przede wszystkim zwolennicy umiarkowanych reform. Teki w rządzie Kasima otrzymali przedstawiciele Narodowej Partii Demokratycznej, Partii Baas i Partii Niepodległości, jak również wojskowi, nie zaproszono natomiast do niego polityków Demokratycznej Partii Kurdystanu (choć wśród ministrów byli etniczni Kurdowie) ani komunistów. W odróżnieniu od Wolnych Oficerów egipskich, ich egipscy odpowiednicy nie utworzyli Rady Rewolucyjnych Dowódców, co rozczarowało część wysokich stopniem oficerów. Równocześnie członkowie sprzysiężenia objęli stanowiska dowódcze w poszczególnych oddziałach. Osobnym organem władzy była trzyosobowa Rada Suwerenności. Skład obydwu organów władzy odzwierciedlał skład etniczny i religijny Iraku. Dwuizbowy parlament został zlikwidowany. Rozwiązano Federację Iracko-Jordańską proklamowaną w lutym 1958 jako przeciwwagę dla egipsko-syryjskiej Zjednoczonej Republiki Arabskiej. Formalnie nie zalegalizowano partii politycznych, ale w początkowej fazie istnienia Republiki Irackiej rząd nie przeszkadzał im w prowadzeniu działalności.

    Liga Państw Arabskich (LPA, Liga Arabska; arab. جامعة الدول العربية, Dżami‘a al-Duwal al-Arabija; ang. League of Arab States, Arab League) – organizacja międzynarodowa utworzona 22 marca 1945 w Kairze na mocy Paktu ustanawiającego Ligę Państw Arabskich przez państwa powiązane wspólnotą języka, historii, kultury i religii. Powstanie Ligi zostało poprzedzone podpisaniem przez 7 krajów założycielskich Protokołu Aleksandryjskiego na konferencji przygotowawczej w Aleksandrii (25 września - 5 października 1944), której przewodniczył premier Egiptu. Obecnie jej członkami są 22 państwa oraz Organizacja Wyzwolenia Palestyny. Siedzibą LPA jest Kair (w latach 1979–1990 był nią Tunis).Kirkuk (كركوك) – miasto w północnym Iraku, w Kurdystanie, na zachodnim pogórzu Gór Kurdystańskich, ośrodek administracyjny muhafazy At-Tamim. Około 755,7 tys. mieszkańców. Miasto Kirkuk i otaczające je roponośne obszary stanowią od dziesięcioleci przedmiot kurdyjskich roszczeń terytorialnych. W latach 30. XX wieku rozpoczęła się stymulowana przez władze centralne migracja ludności arabskiej na zamieszkane przez Kurdów i chrześcijan tereny wokół miasta. Napływ Arabów związany był przede wszystkim z odkryciem ropy naftowej w Kirkuku w 1927 roku i realizacją rządowego projektu irygacji równiny Hawidża. Spośród potomków pierwszych arabskich osadników sprowadzonych w tamtym czasie do Kirkuku (wielu z nich należało do koczowniczego plemienia al-Obeid) reżim partii BAAS rekrutował w latach 60. członków prorządowych, paramilitarnych grup zwanych „Rycerzami Chalida ben Ualida”, których głównych zajęciem było terroryzowanie okolicznych wsi kurdyjskich.

    Objął też stanowisko premiera oraz ministra obrony, tymczasem pułkownik Abdul Salam Arif został zastępcą premiera i ministrem spraw wewnętrznych. We dwóch stali się najważniejszymi osobistościami irackiej sceny politycznej i skupili w swoich rękach zarówno władzę wykonawczą, jak i ustawodawczą. Muhammad Nadżib ar-Rubaji został prezydentem Iraku, jednak jego stanowisko miało bardzo ograniczone znaczenie polityczne.

    Partia Baas (arab.اﻟﺒﻌﺚ) czyli Odrodzenie (skrót od Hizb al-Baas al-Arabi al-Isztiraki – Partia Socjalistycznego Odrodzenia Arabskiego) – lewicowa arabska partia polityczna, której celem jest scalanie i zjednoczenie świata arabskiego.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

    Dwa tygodnie po rewolucji ogłoszona została konstytucja Iraku na mocy której kraj stał się republiką z islamem jako religią państwową; został uznany za część narodu arabskiego. Nie ustanowiono urzędu prezydenckiego, lecz zachowano kolektywne sprawowanie obowiązków głowy państwa przez Radę Suwerenności. Władza ustawodawcza i wykonawcza pozostały w kompetencji rady ministrów (z tym że ustawy musiały być zatwierdzane przez Radę Suwerenności). Konstytucja głosiła równość wszystkich obywateli irackich wobec prawa i przyznała a im wolność niezależnie od rasy, narodowości, języka czy religii. Rząd zwolnił więźniów politycznych i objął amnestią Kurdów, którzy uczestniczyli w powstaniach kurdyjskich w latach 1943-1945. Przebywający na wygnaniu Kurdowie powrócili do kraju i zostali uroczyście powitani przez rząd republikański.

    Wojna iracko-irańska – zwana również Narzuconą wojną i Świętą obroną (w Iranie), Al-Kadisijją Saddama (w Iraku) oraz Pierwszą wojną w zatoce, wojna między Irakiem i Iranem w okresie od 22 września 1980 do 20 sierpnia 1988.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    W przeciwieństwie do większości wyższych wojskowych irackich, Kasim nie wywodził się z tradycji sunnickiej, rozpowszechnionej w miastach na północnym zachodzie kraju i nie podzielał ich entuzjazmu wobec koncepcji panarabizmu; pochodził z sunnicko-szyickiej rodziny z południowo-wschodniego Iraku. Dlatego możliwość utrzymania się Kasima przy władzy zależała od umiejętnego balansu pomiędzy komunistami i panarabistami. Przez większość okresu swojego urzędowania, przeciwwagę dla wzrastającego trendu panarabistycznego w armii uzyskiwał poprzez wspieranie komunistów, kontrolujących ulice. Usankcjonował utworzenie komunistycznej milicji, Ludowej Siły Oporu, a poza tym zwolnił wszystkich komunistycznych więźniów.

    Poligamia (stgr. πολυγαμία polygamia, od πολύς polys "liczny" i γαμέω gameo "zawieram małżeństwo"; wielomałżeństwo) – małżeństwo z więcej niż jedną osobą (w tym samym czasie). Najczęściej jednego mężczyzny z dwiema lub więcej kobietami (poligynia) lub między jedną kobietą i więcej niż jednym mężczyzną (poliandria). Poligamia w potocznym rozumieniu jest często błędnie zawężana jedynie do poligynii.Pojęcie autonomia pochodzi od (staro)greckiego αυτονομία, (αὐτονομία) autonomía = możliwość stanowienia norm samemu sobie, samodzielność prawna. Dziś używa się go w zależności od dyscypliny (gospodarka, prawo, polityka) lub kontekstu w znaczeniu suwerenność, niezawisłość, niezależność, samorządność, (całkowita lub częściowa).

    Walki w szeregach władzy[ | edytuj kod]

    Walka między Kasimem a Arifem[ | edytuj kod]

    Przywódcy rewolucji irackiej

    Pomimo wspólnej przeszłości wojskowej członkowie ugrupowania Wolnych Oficerów, które przeprowadziło rewolucję 14 lipca, było nękane przez wewnętrzne waśnie. Jego członkom brakowało spójnej ideologii oraz efektywnej struktury organizacyjnej. Wielu spośród starszych oficerów armii irackiej nie chciało przyjmować orderów nadawanych przez Arifa, który wobec nich był niższy stopniem. Podłożem walki o władzę pomiędzy Kasimem i Arifem była kwestia przystąpienia Iraku do związku egipsko-syryjskiego – Arif był zwolennikiem zjednoczenia natomiast Kasim jako zagorzały nacjonalista był zwolennikiem zupełnej niezależności Iraku – a także odmienne poglądy (poglądy Kasima określany były jako niezależny nacjonalizm o lewicowym charakterze a poglądy Arifa były baasistowskie). Kasim rozwiązał Unię Arabską z Jordańskim Królestwem Haszymidów, wielu panarabistów uważało że umożliwi to realizacje pomysłów Arifa.

    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Kurdystan – górzysta kraina w południowo-zachodniej Azji zamieszkana przez Kurdów. Terytorium Kurdystanu jest podzielone między następujące państwa:

    Arif, sympatyzujący z polityką egipskiego prezydenta Nasera, cieszył się poparciem partii Baas której to sympatykiem pozostawał. Tymczasem Kasim, jako sceptyk zawierania sojuszu, znalazł zwolenników w szeregach komunistów. Kasim, jako polityk bardziej doświadczony i ceniony w wojsku, ostatecznie wyszedł ze sporu zwycięsko. Arif został zdymisjonowany, a następnie postawiony przed sądem za zdradę stanu i skazany na karę śmierci w roku 1959. Później, w grudniu 1962 r., został ułaskawiony. Po dymisji Kasima w lutym 1959 rząd Kasima przeszedł rekonstrukcję. Z ministerstw usunięto polityków aktywnych w czasach monarchii (chociaż byli oni wtedy w opozycji, a przewrót 14 lipca poparli); niektórzy z nich sami zrezygnowali ze stanowisk, nie chcąc zostać oskarżonymi o działanie przeciwko rządowi (spotkało to m.in. gen. al-Kilaniego). Na ich miejsce weszli działacze lewicowi.

    Rewolucja w Iraku, rewolucja 14 lipca – wojskowy zamach stanu w Iraku, w rezultacie którego obalone zostały rządy monarchii oraz proces przekształceń politycznych, ekonomicznych i społecznych, jaki po nim nastąpił.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

    W październiku 1959 działacze Partii Baas zorganizowali nieudany zamach na Kasima, który został w nim jedynie raniony. Wydarzenie to skłoniło go do dalszego zaostrzenia represji wobec opozycji. Przed specjalnym trybunałem osądzono też polityków związanych z obaloną monarchią i uczestników spisków przeciwko nowemu rządowi. W 1959 doszło do kilku prób obalenia rządu, podejmowanych przez oficerów, którzy dla doraźnych celów posługiwali się hasłami panarabskimi i prospołecznymi. Do pierwszego takiego buntu doszło w marcu 1959 w Mosulu, zbuntowane oddziały zostały powstrzymane przez siły rządowe i aktywistów lokalnej partii komunistycznej. Bunt ten wsparła Zjednoczona Republika Arabska. W maju 1959 do rządu Kasima weszła pierwsza w historii Iraku kobieta, komunistka Naziha ad-Dulajmi.

    Ahwaz — miasto w południowo-zachodnim Iranie, port nad rzeką Karun, ośrodek administracyjny ostanu Chuzestan. Około 580 tys. mieszkańców. Miasto zbudowane zostało w III wieku. Swój rozkwit datuje na XX wiek, po odkryciu w okolicy złóż ropy naftowej.I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.

    Wkrótce potem Kasim wycofał Irak z prozachodniego Paktu Bagdadzkiego i nawiązał przyjazne stosunki ze Związkiem Radzieckim, Chinami i wieloma państwami regionu. Irak unieważnił traktat o wzajemnej obronie oraz obustronne gwarancje z Wielką Brytanią. Ponadto Kasim wycofał się z porozumienia zawartego ze Stanami Zjednoczonymi za czasów monarchii (obowiązującego od roku 1955), dotyczącego wojskowości, uzbrojenia oraz wyposażenia a USA na krótko po rewolucji rozważały nawet bezpośrednią interwencję w kraju. Pogorszyły się też stosunki z krajami Bliskiego Wschodu nastawionymi wówczas prozachodnio (były to Turcja, Iran, Arabia Saudyjska oraz Iran). 30 maja 1959 r. ostatni brytyjscy żołnierze oraz urzędnicy wojskowi opuścili bazę Al-Habbanijja w Iraku.

    Zjednoczona Republika Arabska (ZRA) – państwo powstałe 1 lutego 1958 roku z połączenia Egiptu i Syrii. Istniało do 29 września 1961, gdy w Syrii doszło do przewrotu wojskowego, a proklamowany po nim rząd tymczasowy ogłosił zerwanie unii.Algieria (arab. الجزائر, trl. Al-Jazā’ir, trb. Al-Dżaza’ir), Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna (arab. الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية, trl. Al-Jumhūriyyah al-Jazā’iriyyah ad-Dīmuqrāţiyyah ash-Sha‘biyyah, trb. Al-Dżumhurijja al-Dżaza’irijja ad-Dimukratijja asz-Szabijja, tamazight ⴷⵣⴰⵢⴻⵔ) – 10. co do wielkości państwo świata (największe w Afryce), położone w Afryce Północnej nad Morzem Śródziemnym, członek Unii Afrykańskiej. Znaczną część obszaru Algierii zajmują wchodzące w skład Sahary pustynie oraz półpustynie.

    W lipcu 1959 w Kirkuku starli się Turkmeni i Kurdowie. Wydarzenie to miało miejsce w czasie ogólnokrajowego zjazdu komunistów i to oni zostali przez rząd Kasima i opinię publiczną obarczeni winą za zamieszki. Po tym wydarzeniu stosunki między Iracką Partią Komunistyczną a Kasimem ostatecznie się pogorszyły.

    Jordania (الأردن Al-Urdunn, pełna nazwa: Haszymidzkie Królestwo Jordanii, المملكة الأردنية الهاشمية Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja) – arabska monarchia konstytucyjna na Bliskim Wschodzie.Tygrys (gr. Τίγρης Tígrēs lub Τίγρις Tígris, arab. دجلة, Nahr Dijlah) to obok Eufratu jedna z dwóch największych rzek Mezopotamii. Wypływa z gór Taurusu Wschodniego położonych w Turcji i przepływa przez Syrię (tylko 40 km) oraz Irak, w dolnym biegu łącząc się z Eufratem w okolicach Al Qurnah i formując rzekę Szatt al-Arab, która wpada do Zatoki Perskiej. Długość Tygrysu wynosi 1900 km, a powierzchnia dorzecza 375 tys. km². Na zachodnim brzegu Tygrysu leży stolica Iraku, Bagdad. Najważniejsze dopływy to Duży Zab, Mały Zab, Dijala (wszystkie lewostronne). Normalnie żeglowny jest od Bagdadu, a w trakcie wysokiego stanu wód nawet od Mosulu położonego w północnym Iraku.

    Reformy[ | edytuj kod]

    Radykalizacja rządu była widoczna od lutego 1959. W gospodarce wprowadził centralne planowanie, którym kierowało odpowiedzialne za nie ministerstwo. Wśród wydatków państwa najważniejsze miejsce zajmowały odtąd inwestycje w budownictwo mieszkaniowe, rozwój rolnictwa, służbę zdrowia, oświatę i opiekę społeczną.

    Jerzy Zdanowski (ur. 10 września 1949 w Opolu Lubelskim) – polski historyk i arabista, profesor nauk humanistycznych, wykładowca akademicki.Arabowie (arab.: عرب ’Arab, w pierwotnym znaczeniu: „koczownicy”) – grupa ludów pochodzenia semickiego zamieszkująca od czasów starożytnych Półwysep Arabski. Większość Arabów to ludzie biali, choć w Afryce spotkać też można Arabów o negroidalnym wyglądzie.

    Rząd domagał się aneksji Kuwejtu. Przyczynił się również do reformy rolnej w 1958 r. wzorowanej na egipskim eksperymencie z 1952 r. Na mocy postanowień reformy prywatny majątek rolny nie mógł przekraczać 250 ha (jeśli pola były nawadniane sztucznie) lub 500 ha (w przypadku nawadnianych przez deszcz). Państwo przejmowało nadwyżki gruntów (za odszkodowaniem) i rozdzielało je między chłopów.

    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.Feudalizm (z łac. feodum lub feudum - lenno) – nazwa określająca ustrój społeczno polityczny rozpowszechniony w średniowieczu w Europie, opierający się na systemie hierarchicznej zależności jednostek, z podziałem społeczeństwa na stany. W skład społeczeństwa feudalnej Polski wchodziła:szlachta, duchowieństwo, mieszczanie i chłopi . Aczkolwiek systemy o podobnej konstrukcji i działaniu odnaleźć można również w innych okresach i w innych kręgach kulturowych. Również na kontynencie europejskim pewne pozostałości systemu feudalnego odnaleźć można jeszcze dziś, co więcej niektóre jego elementy były istotną częścią ustroju ekonomicznego niektórych państw jeszcze w XIX stuleciu. W teorii marksistowskiej feudalizm jest formacją społeczną następującą po niewolnictwie, a przed kapitalizmem.

    Zwolennicy Kasima uważają, że zmierzał on do poprawy sytuacji zwykłych obywateli Iraku, której domagali się oni podczas długotrwałych rządów wąskiej elity arystokratycznej. Kasim wprowadził akt nr 80, na mocy którego skonfiskował 98% gruntów należących do kontrolowanej przez Brytyjczyków Irackiej Kompanii Paliwowej. Ziemię tą przekazał ludowi. W ten sposób przyczynił się do wzrostu irackiej klasy średniej. Oprócz tego, nadzorował budowę 35 tys. mieszkań dla biedaków oraz przedstawicieli niższej klasy średniej. Najbardziej charakterystycznym przykładem tych działań oraz ich symbolem, stała się budowa nowego przedmieścia Bagdadu, nazwanego Madinat as-Sawra („miasto rewolucji”). Przedmieście to podczas rządów partii Baas przemianowano na Saddam City, a obecnie nazywane jest ono Sadr City. Kasim znowelizował konstytucję, by zwiększyć udział kobiet w życiu społecznym. W polityce zagranicznej popierał algierskie oraz palestyńskie walki przeciwko Francji i Izraelowi.

    Turcja (tur. Türkiye, Republika Turcji – Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położone w Azji na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie, ze stolicą w Ankarze. Część europejska – Tracja – stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest od części azjatyckiej morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcję od północy otacza Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i morze Marmara, a od południa Morze Śródziemne (nazywane w języku tureckim Morzem Białym).Chorramszahr (perskiخرمشهر) – miasto w Iranie, w ostanie Chuzestan, przy ujściu rzeki Karun do rzeki Szatt al-Arab.

    Był zagorzałym przeciwnikiem brytyjskiej interwencji wojskowej na Bliskim Wschodzie i wielokrotnie wzywał do usunięcia zagranicznych żołnierzy. Próbował zachować równowagę polityczną przy pomocy tradycyjnych przeciwników panarabistów – nacjonalistów oraz prawicy. Aż do wybuchu wojny z frakcjami kurdyjskimi, mógł też liczyć na lojalność armii.

    SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.Mustafa Barzani (ur. 14 marca 1903 w Barzan, południowy Kurdystan, zm. 1 marca 1979 w Georgetown Hospital, Waszyngton) – kurdyjski polityk, założyciel Demokratycznej Partii Kurdystanu (KDP) (1946), przywódca Kurdów w walce przeciwko rządom Iraku i Iranu o utworzenie niezależnego państwa kurdyjskiego.

    Reformy dotyczyły także sfery obyczajowej. Rząd rewolucyjny zrównał prawa kobiet przy dziedziczeniu, ograniczył poligamię i zabronił małżeństw dzieci.

    Iran i rewolty kurdyjskie[ | edytuj kod]

    Kasima obwinia się za utorowanie drogi do wojny iracko-irańskiej. 18 grudnia 1959 r. wydał on następujące oświadczenie:

    „Nie zamierzamy odwoływać się do historii plemion arabskich, osiadłych w rejonie Ahwazu oraz Chorramszahru. Imperium Osmańskie przekazało Iranowi Chorramszahr, który stanowił część terytorium irackiego”.

    Zamach stanu w Iraku 8 lutego 1963, także rewolucja 14 Ramadana – przewrót wojskowy zorganizowany przez partię Baas i wojskowych z Abd as-Salamem Arifem na czele. W jego rezultacie obalony został rząd Abd al-Karima Kasima, a on sam zamordowany.Zdrada stanu – przestępstwo, zbrodnia godząca w najistotniejsze interesy państwa, jak udział obywatela w działaniach przeciw własnemu krajowi, próba obalenia jego rządu poprzez zamach stanu, uczestnictwo w działalności zmierzającej do uszczuplenia terytorium państwowego, próba zabójstwa głowy państwa.

    Po tym oświadczeniu, Irak zaczął wspierać ruchy secesjonistyczne w irańskim Chuzestanie, a nawet, podczas najbliższego szczytu Ligi Arabskiej, bezskutecznie wnosił roszczenia terytorialne względem tego regionu.

    W trakcie rządów Kasima doszło również do konfrontacji z mniejszością kurdyjską. Rząd uznał Kurdów za „jeden z dwóch narodów irackich”. Podczas kadencji Kasima, społeczność kurdyjska mianowała Mustafę Barzaniego swoim pełnomocnikiem w rozmowach z rządem. Dostrzegał on sprzyjające okoliczności do ogłoszenia niepodległości Kurdystanu.

    Palestyna (łac. Syria Palæstina; arab. فلسطين , Filasţiinu; hebr. פלשתינה lub פַּלֶסְטִינָה, Palestina) – kraina w Azji, we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego.Pakt Bagdadzki -podpisana 24 lutego 1955 roku umowa dwustronna pomiędzy Irakiem a Turcją w celu zapobiegnięciu rozpowszechnianiu się komunizmu na Bliskim Wschodzie. W ciągu roku przystąpiły do tego paktu: Wielka Brytania (4 kwietnia), Pakistan (23 września), Iran (3 listopada).

    Po okresie względnego spokoju, kwestia kurdyjskiej autonomii (samorządności bądź niepodległości) pozostała niezałatwiona, co spowodowało niezadowolenie Kurdów, a w dalszej perspektywie – rebelię w roku 1961.

    Przewrót i śmierć[ | edytuj kod]

    Ciało rozstrzelanego Kasima

    Kasim został obalony podczas puczu zorganizowanego przez partię Baas w dniu 8 lutego 1963 r. Zamach stanu został zainspirowany obawą przed rosnącymi wpływami komunistów oraz kontrolą paliwowego sektora gospodarki przez państwo. Uważano, że przewrót wspierany był przez rząd brytyjski oraz amerykański wywiad CIA.

    Francja (fr. France, IPA: /fʁɑ̃s/), Republika Francuska (fr. République française /ʁe.py.blik fʁɑ̃.sɛz/) – państwo, którego część metropolitalna znajduje się w Europie Zachodniej, posiadające także zamorskie terytoria na innych kontynentach. Francja metropolitalna rozciąga się od Morza Śródziemnego na południu do kanału La Manche i Morza Północnego na północy, oraz od Renu na wschodzie do Zatoki Biskajskiej na zachodzie. Francuzi często nazywają swój kraj l’Hexagone (sześciokąt) – pochodzi to od kształtu Francji metropolitalnej. Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.

    Proces sądowy przeciwko Kasimowi trwał krótko i zakończył się wyrokiem śmierci. Wkrótce potem zapis egzekucji byłego premiera został opublikowany, by udowodnić śmierć Kasima, w którą początkowo wielu Irakijczyków nie mogło uwierzyć. W związku z tym inicjatorzy zamachu odwołali się do pomocy telewizji prezentując ciało premiera po egzekucji:

    Eufrat (stgr. Εὐφράτης Eufrates; także Firat, arab. الفرات, Nahr al-Furat, kurd. Ferat) to obok Tygrysu jedna z dwu największych rzek Mezopotamii. Nazwa "Eufrat" ma korzenie w języku akadyjskim, w którym określano ją mianem Purattu, w perskiej wersji Ufrattu, co oznaczało "dobro", a z kolei z perskiej formy pochodzi nazwa grecka Euphrates.Naziha Jawdet Ashgah al-Dulaimi (ur. 1923 w Bagdadzie, zm. 9 października 2007 w Herdecke) – była wczesną pionierką irackiego ruchu feministycznego. 10 marca 1952 stała się współzałożycielką i pierwszą prezes Irackiej Ligi Kobiet. Była również pierwszą kobietą-ministrem we współczesnej historii Iraku i pierwszą kobietą-ministrem w świecie arabskim.
    „Każdej nocy powtarzali ten makabryczny punkt programu. Ciało było posadzone na fotelu w studiu. Wokół niego krążył żołnierz, dotykając jego różnych części. Od czasu do czasu kamera pokazywała sceny ze zniszczonego gmachu Ministerstwa Obrony, gdzie urzędował Kasim – tam można było dostrzec zmasakrowane ciała ochrony Kasima... Później następował powrót do studia i dokładne pokazywanie wszystkich dziur po kulach. Cała ta makabryczna sekwencja kończyła się sceną, która musiała na długo pozostać w pamięci widzów: żołnierz chwytał zwisającą głowę premiera, zbliżał się do niej i spluwał na nią”.

    W czasie walk w dniach od 8 do 10 lutego 1963 roku zginęło co najmniej 5 tys. Irakijczyków. Wielu z poległych padło ofiarą „polowania na komunistów”. Tymczasem partia Baas oszacowała swoje straty personalne na ok. 80 osób.

    Imperializm (łac. imperialis – "imperium", "władza") – polityka państw o statusie lub aspiracjach mocarstwowych, zmierzająca do rozszerzenia ich wpływów politycznych, militarnych, gospodarczych i kulturalnych na obszary do nich nienależące. Jest to również okres historyczny zapoczątkowany w ostatniej ćwierci XIX wieku, odznaczający się światową dominacją kilku wielkich mocarstw. W myśli marksistowskiej, to najwyższe stadium rozwoju kapitalistycznej formacji społeczno-ekonomicznej.Mosul (kurd. Mûsil, arab. موصل, al Mawsil) – miasto w północnym Iraku, położone nad Tygrysem ok. 350 km na północny zachód od Bagdadu. Jest stolicą muhafazy Niniwa.

    W lipcu 2004 zwłoki Kasima zostały odkryte w Bagdadzie przez zespół reporterów związanych z Radiem Didżla.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Zdanowski J.: Historia Bliskiego Wschodu w XX wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2010, s. 284-285. ISBN 978-83-04-05039-6.
    2. Hassan Ali Jamsheer, Współczesna historia Iraku, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie DIALOG, 2007, s. 90-93, ISBN 978-83-89899-82-8, OCLC 749822044.
    3. Dziekan M.: Historia Iraku. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie DIALOG, 2002, s. 172-175. ISBN 978-83-89899-82-8.
    4. Zdanowski J.: Historia Bliskiego Wschodu w XX wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2010, s. 285-286. ISBN 978-83-04-05039-6.
    5. Zdanowski J.: Historia Bliskiego Wschodu w XX wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2010, s. 286. ISBN 978-83-04-05039-6.
    6. Hassan Ali Jamsheer, Współczesna historia Iraku, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie DIALOG, 2007, s. 90, ISBN 978-83-89899-82-8, OCLC 749822044.
    7. Tripp Ch.: Historia Iraku. Warszawa: Książka i Wiedza, 2009, s. 194. ISBN 978-83-05-13567-2.
    8. Jamsheer H. A.: Współczesna historia Iraku. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie DIALOG, 2007, s. 97-99. ISBN 978-83-89899-82-8.
    9. Hassan Ali Jamsheer, Współczesna historia Iraku, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie DIALOG, 2007, s. 94, ISBN 978-83-89899-82-8, OCLC 749822044.
    10. Samir al-Khalil, Republic of Fear: The Politics of Modern Iraq, University of California Press, Berkeley and Los Angeles, 1989, s. 59. Cytat za Rebecca Stefoff, Saddam Husajn, Warszawa 2000, s. 51.
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.Prezydent Iraku jest głową państwa w Iraku. Urząd prezydenta istnieje od 1958 roku, czyli od proklamowania republiki w Iraku.




    Warto wiedzieć że... beta

    Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик [СССР], trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, [SSSR]) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.
    Gamal Abdel Naser Husajn, Dżamal Abd an-Nasir (znany jako Gamal Abdel Naser, ze względu na wymowę jego imienia Dżamal w dialekcie kairskim) arab. جمال عبد الناصر (ur. 15 stycznia 1918 w Bani Murr, zm. 28 września 1970 w Kairze) – egipski oficer i polityk, prezydent Egiptu, sprawujący władzę autorytarną, w latach 1954-1970. Twórca systemu ideologicznego opartego na koncepcjach socjalistycznych i panarabskich - naseryzmu.
    Kara śmierci (kara główna, kara ostateczna, najwyższy wymiar kary) – kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa stosowana od początków istnienia prawa, różnie w zależności od krajów, systemów prawnych i epok, najczęściej za czyny uniwersalnie pojmowane jako zbrodnie takie jak zabójstwo lub zdrada stanu, ale także za drobniejsze przestępstwa, w tym skierowane przeciw mieniu lub nawet występki obyczajowe, jak cudzołóstwo. Była bądź jest też zapisana w prawach religijnych różnych wyznań.
    Chuzestan (per. استان خوزستان) – ostan w południowo-zachodnim Iranie nad Zatoką Perską. Stolicą jest Ahwaz.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.944 sek.