• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • AZ1

    Przeczytaj także...
    Diora – przedsiębiorstwo produkcyjne z siedzibą w Dzierżoniowie. Pierwsza polska fabryka produkująca odbiorniki radiowe w okresie po II wojnie światowej.Cokół lampy elektronowej to układ styków stale połączonych z elektrodami znajdującymi się wewnątrz lampy, zapewniający połączenie elektryczne z obwodami zewnętrznymi przy jednoczesnym zachowaniu szczelności lampy (której wnętrze może być wypełnione gazem o ciśnieniu odmiennym od atmosferycznego lub może w nim występować próżnia). Cokół pozwala na umieszczenie lampy w podstawce lampowej. Spośród wielu typów cokołów stosowanych w technice lampowej można wyróżnić: bocznostykowy (np. AZ1), 8-nóżkowe - oktalowy (np. EL34) i loktalowy (np. DL21), heptalowy 7-nóżkowy (np. ECC91), nowalowy - 9-nóżkowy (np. ECC83), a także dekalowy - 10-nóżkowy (np. PFL200). W europejskim literowo-liczbowym systemie oznaczeń lamp pierwsza cyfra liczby dwucyfrowej określa rodzaj cokołu np. 3 oznacza cokół oktalowy. Szczegółowe informacje o cokołach (wraz z rysunkami) są podawane w katalogach lampowych.
    Państwowe Zakłady Tele- i Radiotechniczne (PZT) były państwowym przedsiębiorstwem zajmującym się produkcją sprzętu tele- i radiotechnicznego, urządzeń sygnalizacyjnych, dźwiękowych, radiowych. Powstały w 1932.
    Lampa AZ1 Philipsa z okresu przedwojennego

    AZ1 – typ lampy elektronowej, bezpośrednio żarzona duodioda prostownicza z cokołem bocznostykowym. Wprowadzona przed II w.ś. była popularna w Europie od lat 30. do 50. XX wieku.

    Historia i zastosowanie[ | edytuj kod]

    Od roku 1934 firma Philips rozpoczęła wprowadzanie na rynek lamp z cokołem bocznostykowym. Wśród nich znalazły się również lampy prostownicze, w tym AZ1. Początkowo wiele firm rozpoczęło produkcję pod swoimi własnymi nazwami, wkrótce jednak przyjęto znormalizowane oznaczenia europejskie. Po paru latach Philips wprowadził nowocześniejsze bocznostykowe lampy prostownicze z katodą pośrednio żarzoną (EZ1, EZ2, EZ3, EZ4), wielu producentów pozostało jednak przy starszych konstrukcjach.

    PPPE "Dolam" S.A. obecnie część Bumar Elektronika S.A. - wrocławskie przedsiębiorstwo elektroniczne istniejące od roku 1961, producent między innymi kontaktronów (w tym próżniowych i wysokonapięciowych), lamp mikrofalowych z falą bieżącą, przekaźników i czujników kontaktronowych, czujników hallotronowych i wyświetlaczy LCD.Karolinka – pierwszy polski przenośny (walizkowy) gramofon lampowy, produkowany przez Łódzkie Zakłady Radiowe Fonica od roku 1957 do roku 1961 w czterech wersjach:

    W Polsce poczynając od sezonu 1936/1937 lampa AZ1 pojawiła się w odbiornikach radiowych firm Elektrit (Maraton Z, Stentor Z, Victoria Z, Gloria Z), Capello (Rossini Z), Telefunken (Premier Dz, Lord Az, Arystokrata Bz, Magnat Cz), Philips (102A Aladyn, 456A, 695A), Kosmos (K 87A Imperial, K 89A Super-Rekord), PZT (Echo 128Z, 231Z). Szybko stała się podstawową lampą prostowniczą w radioodbiornikach sieciowych również innych firm.

    Żarzenie – emitowanie światła przez rozgrzane ciała. Minimalna temperatura, w której dane ciało zaczyna się żarzyć, zależy od zdolności emisyjnej tego ciała.Towarzystwo Radiotechniczne „ELEKTRIT” – największe przedsiębiorstwo w Wilnie i na Wileńszczyznie w latach międzywojennych. Zatrudniało 1100 pracowników, produkując odbiorniki radiowe, zasilacze, wzmacniacze i podzespoły radiotechniczne.
    Duodiody prostownicze AZ1 polskiej produkcji (PWLR, ZWLE i Telam)

    Po II wojnie światowej produkowano lampy AZ1 w Państwowej Wytwórni Lamp Radiowych (PWLR), Zakładach Wytwórczych Lamp Elektrycznych (ZWLE) i Doświadczalnych Zakładach Lamp Elektronowych (DOLAM). Były one produkowane masowo, w 1961 wyprodukowano 463 tysiące sztuk (cena detaliczna wynosiła 17,50 zł). Stosowano je w licznych odbiornikach radiowych przeznaczonych do zasilania z sieci energetycznej prądu przemiennego aż do lat 60, kiedy zostały wyparte przez prostowniki selenowe. Należały do nich Aga, Barkarola, Czardasz, Kaprys, Mazur, Menuet, Poemat, Polonez, Preludium, Romans, Rondo, Serenada i Śląsk produkcji Diory oraz Aga, Etiuda, Stolica, Syrena i Wola produkcji ZRK.

    Tonsil to tzw. zakłady wytwórcze głośników we Wrześni założone w marcu 1945 roku przez dyrekcję Polskiego Radia w Poznaniu.Menuet – marka lampowego odbiornika radiowego o symbolu 21201, produkowanego w połowie lat sześćdziesiątych XX wieku (od czerwca 1964) przez Zakłady Radiowe "Diora" w Dzierżoniowie.

    Lampę AZ1 zastosowano również w gramofonie WW-GE56 Karolinka, pierwszym w Polsce gramofonie ze wzmacniaczem elektrycznym produkowanym w łódzkich zakładach Fonica i w magnetofonie szpulowym Wilga produkcji zakładów Tonsil.

    Podstawowe parametry[ | edytuj kod]

    Żarzenie:

  • napięcie żarzenia 4 V
  • prąd żarzenia 1,1 A
  • Odpowiedniki[ | edytuj kod]

    Parametry elektryczne lampy AZ1 są zbliżone do parametrów wcześniejszej, posiadającej cokół kołkowy, lampy 1805 Philipsa (RGN 1064 Telefunkena), którą zastąpiła. Identyczne parametry elektryczne mają lampy AZ11 (z cokołem metalowym) oraz AZ31 (z cokołem oktalowym), są one jednak rzadziej spotykane.

    Zakłady Wytwórcze Lamp Elektrycznych im. Róży Luksemburg to nieistniejący już zakład przemysłowy w Warszawie w dzielnicy Wola, specjalizujący się w różnego typu lampach i żarówkach.Państwowa Wytwórnia Lamp Radiowych (PWLR) - fabryka produkująca lampy elektronowe w Polsce, pierwsza po II wojnie światowej.

    Początkowo wiele firm produkowało lampy AZ1 pod własnymi oznaczeniami: DE6, DVG51, G459, R805, T21, TA21, TAZ1, TZ1, VA21, VAZ1, WE54, 4GG4, 4R3, 140NG.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Roman Stinzing, Eugeniusz Szczygieł i Henryk Berezowski: Złote lata radia w II Rzeczypospolitej. Nowy Sącz: V.I.D.I., 2000. ISBN 83-909628-6-1.
    2. Vademecum polskiego przemysłu elektronicznego, WKŁ, Warszawa 1964.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

    1. J. Trusz i W. Trusz: Odbiorniki radiowe, telewizyjne i magnetofony. Warszawa: WKŁ, 1969.
    2. Piotr Mikołajczyk i Bohdan Paszkowski: Electronic Universal Vade-mecum. Warszawa: WNT, 1964.
    3. Piotr Mikołajczyk: Vademecum Lamp Elektronowych. Warszawa: PWT, 1957.

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Karta katalogowa: [1]
  • Lampa AZ1 na stronie Radiomuseum [2] (niem. • ang.)
  • Radioodbiorniki z lampą AZ1
  • Duodioda – lampa elektronowa, odmiana diody próżniowej, w której znajduje się jedna wspólna katoda (żarzona pośrednio lub bezpośrednio) i dwie oddzielne anody.Stolica – radioodbiornik domowy w drewnianej obudowie. Zmodernizowana wersja pierwszego produktu ZRK - odbiornika Syrena z nieznacznie zmienionym układem elektrycznym. W odróżnieniu od Syreny, w Stolicy regulacja siły głosu oraz barwy tonu znalazły się w jednej osi. Barwa tonu pozostała nadal skokowa, czteropozycyjna. Podobnie na wspólnej osi umieszczono strojenie i przełącznik zakresów.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Syrena – pierwszy odbiornik zaprojektowany w wytwórni ZRK w Warszawie. Wcześniej produkowano tam licencyjną Agę, po której "Syrena" odziedziczyła układ elektryczny. Na czołowej ściance widać więc charakterystyczne dwa pokrętła duże (potencjometr i strojenie) i dwa przełączniki małe (barwa tonu i zakresy). Pokrętła małe są wzięte wprost z "Agi" a duże mają już nowy wzór. Całkowicie została natomiast zmieniona konstrukcja napędu skali (umieszczonej w dolnej-przedniej połowie skrzynki - znacznie większej niż "Agi"). Układ elektryczny ma kilka charakterystycznych cech, którymi wyróżniały się wszystkie odbiorniki ZRK z lampami serii loctal, czyli Syrena, Stolica, Wola i Etiuda. Za cechy te można uznać:
    Mazur - rodzina lampowych odbiorników radiowych produkowana przez Zakłady Radiowe "DIORA" Dzierżoniów w latach pięćdziesiątych XX wieku, składała się z trzech odbiorników: Mazur, Mazur-Lux i Mazur II. Mazur i Mazur-Lux różniły się tylko obudową, Mazur II posiadał dodatkowo wskaźnik dostrojenia.
    Royal Philips Electronics (Koninklijke Philips Electronics N.V.), szerzej znany jako Philips – jest jednym z największych producentów elektroniki użytkowej na świecie. W 2003 przedsiębiorstwo zatrudniało 164 000 pracowników w ponad 60 krajach, a jego obroty wyniosły 29 miliardów €. Spółka publiczna, notowana na giełdach w Amsterdamie (na platformie EURONEXT; skrót PHIA) oraz nowojorskiej (tzw. "Wall Street"; (NYSE: PHG)). W obrębie koncernu działają spółki: Philips Consumer Lifestyle, Philips Lighting, Philips Healthcare.
    ZRK (Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka w Warszawie) – nieistniejące obecnie zakłady przemysłowe produkcji elektrotechnicznej w Warszawie w dzielnicy Wola.
    Łódzkie Zakłady Radiowe Fonica (ZWAT, ŁZR Fonica, T-4) – nieistniejące obecnie łódzkie przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją urządzeń i podzespołów telekomunikacyjnych i elektronicznych. Wchodziło w skład Zjednoczenia Przemysłu Elektronicznego i Teletechnicznego UNITRA, a od 1978 Zjednoczenia Przemysłu Elektronicznego Unitra-Dom.
    Lampa elektronowa – element elektroniczny składający się z elektrod umieszczonych w bańce z wypompowanym powietrzem (lampa próżniowa) lub gazem pod niewielkim ciśnieniem (lampa gazowana), w którym wykorzystuje się wiązki elektronów lub jonów poruszające się między elektrodami lampy i sterowane elektrycznie elektrodami. Może służyć miedzy innymi do wzmacniania, generacji i przekształcania sygnałów elektrycznych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.014 sek.