A-Train

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Konstelacja A-Train w 2009 roku

A-Train (dosł. "pociąg A") – konstelacja satelitów meteorologicznych i środowiskowych, które lecą kolejno jeden za drugim i prowadzą skoordynowane prawie jednoczesne obserwacje tych samych obszarów na powierzchni Ziemi za pomocą różnorodnych instrumentów naukowych. Ich obserwacje pozwalają uzyskać kompleksowy obraz pogody i klimatu na Ziemi.

CloudSat – amerykański satelita do badań atmosfery, szczególnie chmur, który razem z innymi satelitami badawczymi (m.in. PARASOL, Aqua, Aura, CALIPSO) stanowi konstelację A-Train, pozwalającą na kolejne szybko następujące po sobie pomiary z orbity tego samego miejsca na Ziemi. A-Train ma na celu wielowymiarową obserwację procesów fizycznych zachodzących w chmurach i w atmosferze. CloudSat ma na pokładzie 3 mm radar meteorologiczny. Orbiting Carbon Observatory-2 (OCO-2) – sztuczny satelita agencji NASA, który ma badać i mierzyć dwutlenek węgla w ziemskiej atmosferze. Wyniesienie statku na orbitę nastąpiło 2 lipca 2014. OCO-2 wejdzie w skład konstelacji satelitów obserwacji Ziemi A-Train.

W skład A-Train wchodziły początkowo (rok 2006) CloudSat, Aqua, CALIPSO, PARASOL i Aura. W 2009 do konstelacji miał dołączyć amerykański satelita Orbiting Carbon Observatory (OCO), lecz start nie powiódł się i uległ on zniszczeniu (miał wyprzedzać Aqua o 15 minut). Również klęską zakończył się start satelity Glory 4 marca 2011 (którego zamierzano umieścić pomiędzy satelitami Aura i Cloudsat). 16 listopada 2011 orbita PARASOL-a została obniżona o 9,5 km, jednak nadal prowadził on swoją nominalną misję obserwacji chmur i aerozoli. Ostatecznie opuścił konstelację w grudniu 2013, kiedy to został wyłączony. W 2012 do A-Train dołączył Shizuku, a w 2014 OCO-2.

Satelita meteorologiczny – sztuczny satelita Ziemi wyposażony w aparaturę do pomiarów własności fizycznych i chemicznych atmosfery i powierzchni Ziemi. Satelity meteorologiczne mogą być geostacjonarne (stacjonarne nad jednym punktem nad równikiem) lub krążyć na tzw. orbitach biegunowych. Satelity na orbicie synchronicznej ze Słońcem (ang. sun-synchronous) na orbicie biegunowej przelatują nad danym punktem Ziemi o mniej więcej tej samej porze. Pierwszym satelitą ściśle meteorologicznym był TIROS 1. Dotychczas instrumenty na satelitach meteorologicznych używane były do pasywnej teledetekcji atmosfery i powierzchni Ziemi. Obecnie (2006) istnieją plany wprowadzenia na orbitę instrumentów do aktywnej teledetekcji (radar i lidar), np. na satelicie Cloudsat w ramach konstelacji A-Train.PARASOL (fr. Polarisation et Anisotropie des Reflectances au sommet de l’Atmosphère, couplées avec un Satellite d’Observation emportant un Lidar) – francuski mały satelita obserwacji Ziemi. Jego celem było badanie atmosfery Ziemi, a w szczególności wpływu chmur i aerozoli atmosferycznych na procesy klimatyczne. Organizatorem misji jest francuska agencja kosmiczna CNES.

Satelity Cloudsat, Aqua, CALIPSO, Aura i OCO-2 należą do NASA, PARASOL do francuskiej organizacji rządowej CNES, zaś Shizuku do japońskiej agencji JAXA.

Satelity znajdują się na niskiej heliosynchronicznej orbicie okołobiegunowej o inklinacji 98° i poruszają się od jednego bieguna do drugiego na wysokości 705 km, podczas gdy Ziemia obraca się wokół swojej osi. Obecnie pierwszy w formacji leci Shizuku. Cztery minuty po nim przelatuje Aqua, 2,5 minuty później CALIPSO, a po dalszych 15 sekundach Cloudsat. Formację zamyka Aura, podążający osiem minut za Cloudsatem. Pozostanie w konstelacji wymaga nieustannego i precyzyjnego korygowania orbity. Formacja A-Train ma charakter otwarty i zawsze jest w stanie przyjąć nowych członków.

Glory – nieudana misja satelitarna NASA do badań stałej słonecznej i aerozoli atmosferycznych. 4 marca 2011 satelita miał zostać umieszczony na orbicie kołowej o wysokości 705±2 km, jednak w trakcie wynoszenia na orbitę z bazy wojskowej Vandenberg nie odłączyła się osłona aerodynamiczna ładunku, powodując utratę urządzenia.Shizuku (jap. 「しずく」, nazwa kodowa GCOM-W1) – japoński satelita obserwacyjny, pierwszy satelita z serii Global Changing Observation Mission (GCOM). Jego zadaniem jest obserwacja zmian w globalnym obiegu wody. Wchodzi w skład konstelacji satelitów meteorologicznych i środowiskowych A-Train.

Instrumenty na satelicie Cloudsat (radar) i CALIPSO (lidar) są przykładem aktywnej teledetekcji, czyli takiej, w której fale elektromagnetyczne są wysyłane przez instrument i odbierane przez detektor na pokładzie satelity. Do tej pory aktywne metody teledetekcyjne w meteorologii satelitarnej były stosunkowo rzadkie.

Aqua (EOS PM-1) – międzynarodowy satelita naukowy na niskiej orbicie okołoziemskiej (LEO) obsługiwany przez NASA, wystrzelony 4 maja 2002 na pokładzie rakiety nośnej Delta II z bazy sił powietrznych Vandenberg, badający opady atmosferyczne, parowanie oraz ogólny obieg wody w przyrodzie. Satelita ten jest drugim pod względem ważności elementem Systemu Obserwacji Ziemi (ang. Earth Observing System), w skrócie EOS, pierwszym elementem systemu jest Terra (wystrzelona w 1999), natomiast trzecim Aura, wystrzelona w roku 2004.Orbiting Carbon Observatory (OCO) – niedoszły sztuczny satelita agencji NASA, który miał badać i mierzyć dwutlenek węgla w ziemskiej atmosferze.

Aqua jest satelitą z sześcioma różnymi instrumentami pomiarowymi na pokładzie, m.in. instrument MODIS, który robi obrazy powierzchni Ziemi w różnych długościach fal oraz CERES – instrument do pomiaru bilansu energetycznego Ziemi. PARASOL mierzył własności chmur w świetle spolaryzowanym, podczas gdy Aura wykonuje pomiary własności chemicznych atmosfery. Głównym zadaniem Shizuku jest obserwacja zmian w globalnym obiegu wody.

Detektor - urządzenie służące do wykrywania (detekcji) i ewentualnie rejestracji . Detekcji podlegać mogą różne obiekty, zjawiska i parametry fizyczne Detektory stosuje się wówczas, gdy badany sygnał nie możne być zarejestrowany bezpośrednio zmysłami człowieka lub wówczas, gdy działa jako element urządzenia automatycznie reagującego na nadejście sygnału oraz wtedy, gdy pożądana jest bezobsługowa rejestracja sygnałów. Detektor zamienia wykrywany sygnał na formę możliwą do obserwacji lub rejestracji.Orbita heliosynchroniczna to taka orbita, że kąt między płaszczyzną orbity a kierunkiem do Słońca jest zawsze taki sam w ciągu roku, czyli nad danym obszarem satelita (na tej orbicie) przelatuje zawsze o tym samym czasie miejscowym (uzależnionym tylko od szerokości geograficznej), tzn. jest to orbita, której płaszczyzna jest bliska płaszczyźnie biegunowej, a jej wysokość zapewnia dwukrotny przelot satelity w ciągu doby ponad miejscami powierzchni Ziemi mającymi taką samą szerokość geograficzną.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Andrzej Kotarba: Kosmos. Tajemnice Wszechświata. T. 84. Poznań: Amermedia Sp. z o.o., 2013, s. 19. ISBN 978-83-252-2124-9.

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • A-Train na stronie NASA (ang.)
  • Cloudsat (ang.)
  • CloudSat i A-Train (ang.)
  • Orbita okołobiegunowa (lub biegunowa) – orbita satelity przebiegająca nad biegunami lub w ich pobliżu. Orbita taka, w zależności od jej promienia (zatem i okresu obiegu), przecina płaszczyznę równika przy każdym obrocie w innym miejscu (Ziemia, przy każdym obrocie satelity, obraca się o stały kąt). Umożliwia to obserwację całej powierzchni planety, dlatego na orbicie polarnej umieszcza się m.in. satelity meteorologiczne, szpiegowskie.Inklinacja (nachylenie) – jeden z elementów orbity. Określa kąt pomiędzy płaszczyzną orbity a płaszczyzną odniesienia. W astronomii gwiazdowej przez nachylenie rozumie się także kąt, jaki tworzy linia widzenia na gwiazdę z jej osią obrotu, albo z osią prostopadłą do płaszczyzny jej orbity, w przypadku gwiazd podwójnych i wielokrotnych.




    Warto wiedzieć że... beta

    Lidar – urządzenie działające na podobnej zasadzie jak radar. Nazwa pochodzi od angielskiego akronimu LIDAR, utworzonego od wyrażenia: Light Detection and Ranging.
    Japan Aerospace Exploration Agency (JAXA) (jap. 宇宙航空研究開発機構, Uchū-Kōkū-Kenkyū-Kaihatsu-Kikō) – japońska agencja kosmiczna. JAXA została utworzona 1 października 2003 przez połączenie National Space Development Agency (NASDA), National Aerospace Laboratory of Japan (NAL) i Institute of Space and Aeronautical Science (ISAS). Główne biuro agencji mieści się w Tokio.
    Aerozole atmosferyczne (pyły zawieszone, drobiny) to ciekłe krople lub stałe cząstki pochodzenia naturalnego jak w przypadku aerozolu soli morskiej lub pyłów mineralnych, albo cząstki produkowane przez człowieka (zanieczyszczenia) jak to jest w przypadku aerozolu kropli lub cząstek stałych siarczanów. Często prekursorami aerozoli atmosferycznych są tlenki siarki i azotu, które są przekształcane w procesach chemicznych i fotochemicznych w aerozole atmosferyczne.
    Aura (EOS CH-1) – wielonarodowy satelita badawczy NASA znajdujący się na niskiej orbicie okołoziemskiej, badający warstwę ozonową Ziemi, jakość powietrza i klimat. Jest to trzeci, główny element Systemu Obserwacji Ziemi (ang. Earth Observing System - EOS); pierwszym elementem był Terra, zainicjowany w roku 1999, a drugi to Aqua (wyniesiony na orbitę w 2002 roku).
    Polaryzacja – właściwość fali poprzecznej polegająca na zmianach kierunku oscylacji rozchodzącego się zaburzenia w określony sposób.

    Reklama