• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 8 Dywizja Piechoty AK im. Romualda Traugutta

    Przeczytaj także...
    Zgrupowanie „Żaglowiec” – konspiracyjne oddziały kadrowe 21 Pułku Piechoty „Dzieci Warszawy” działające od października 1939. Od 1940 podporządkowane Związkowi Walki Zbrojnej i wcielone jako Rejon I Obwodu Żoliborz ZWZ-AK, kryptonim „1/17”, XXII-21”. Od 1 sierpnia 1944 oddziały walczyły w powstaniu warszawskim jako Zgrupowanie „Żaglowiec”. Od 9 sierpnia do 30 września ponownie jako 21 Pułk Piechoty „Dzieci Warszawy”Marian Kamiński ps. Jur, Ster, Żaglowiec (ur. 24 maja 1912 w Warszawie - zm. 6 marca 1994 w Los Angeles) − oficer Armii Krajowej, w powstaniu warszawskim dowódca Zgrupowania "Żaglowiec" na Żoliborzu, a następnie 21 Pułku Piechoty "Dzieci Warszawy" AK.
    Zgrupowanie "Żbik" – oddział bojowy Armii Krajowej walczące w okresie powstania warszawskiego na Żoliborzu. Powstało 11 sierpnia, na bazie niektórych oddziałów Rejonu 4, stanowiąc obsadę nowego rejonu 5. Po 22 sierpnia zgrupowanie zostało następnie przemianowane na Zgrupowanie "Żyrafa II", wchodząc ponownie w skład Rejonu 4. Od 15 września Zgrupowanie "Żyrafa II" wróciło do nazwy "Żbik". Po 20 września 1944 zgrupowanie stanowiło 13 pułk piechoty AK.

    8 Dywizja Piechoty AK im. Romualda Traugutta (8 DP AK) – wielka jednostka piechoty Armii Krajowej, walcząca od 20 września do 30 września na Żoliborzu

    Historia[]

    8 Dywizja Piechoty AK zorganizowana została w czasie powstania warszawskiego z oddziałów powstańczych walczących w ramach Obwodu II Żoliborz. Dywizja została utworzona rozkazem Komendanta Armii Krajowej L.dz.7/III z 20 września 1944, oraz rozkazem organizacyjnym nr 32 Komendanta Okręgu Warszawskiego z 21 września 1944; Stanowiła jedną z trzech dywizji stanowiących Warszawski Korpus AK. Pełniącym obowiązki dowódcy mianowano ppłk. Mieczysława Niedzielskiego „Boruta”. Zastępcą dowódcy dywizji i szefem sztabu był mjr Andrzej Janczak „Roman”.

    Powstanie warszawskie (1 sierpnia – 3 października 1944) – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji „Burza”, połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.Stanisław Podlewski ps. „Skoczek” (ur. 18 października 1906 w Częstochowie, zm. w 3 września 1979 w Warszawie) – polski pisarz, żołnierz Armii Krajowej i powstaniec warszawski. Jeden z najbardziej znanych kronikarzy powstania warszawskiego.

    W rozkazie dowódcy AK wskazano, iż 8 dywizja będzie „zorganizowana z oddziałów na Żoliborzu i w Puszczy Kampinoskiej”. Natomiast w rozkazie Dowódcy Warszawskiego Okręgu AK polecono zorganizować pułki „13, 21, 32 i 8 pułk artylerii”

    Według ustaleń autorów londyńskiej publikacji „Polskie Siły Zbrojne w II wojnie światowej” z 1950, w skład 8 Dywizji Piechoty AK weszły:

  • 13 pułk piechoty (trzy zorganizowane bataliony) z oddziałów Puszczy Kampinoskiej;
  • 32 pułk piechoty (dwa zorganizowane bataliony, jeden niezorganizowany) z oddziałów Obwodu Żoliborz;
  • 21 pułk piechoty (dwa zorganizowane bataliony, jeden niezorganizowany) z oddziałów Obwodu Żoliborz;
  • Według ustaleń Stanisława Podlewskiego, w książce „Rapsodia Żoliborska” z 1957, w skład dywizji wchodziły: 21 pułk piechoty dowodzony przez kpt. Mariana Kamińskiego „Żaglowiec”. 32 pułk piechoty stanowiły zgrupowania „Żubr”, „Żyrafa” i „Żbik”, dowodzony przez mjr Władysława Jeleń-Nowakowskiego „Żubr”, zaś 13 pułk piechoty stanowiły oddziały z Puszczy Kampinoskiej dowodzony przez mjr Romana Trzaska-Kotowskiego „Okoń”. Te ustalenia powtarzane były w kolejnych publikacjach łącznie z Wielką Ilustrowaną Encyklopedią Powstania Warszawskiego z 2005.

    Zgrupowanie "Żubr" – oddziały bojowe Armii Krajowej Rejonu 3 – Bielany ""XXII-3" Obwodu Żoliborz ZWZ-AK, działające od 1941 w okresie okupacji niemieckiej w Polsce, jako struktury Rejonu 3 - Bielany, oraz biorące od 1 sierpnia 1944 udział w walkach w okresie powstania warszawskiego. Oddziały te walczyły na Bielanach, w Puszczy Kampinoskiej, oraz na Marymoncie walczące w okresie powstania warszawskiego w obwodzie "Żywiciel".Mieczysław Roman Niedzielski ps. Żywiciel, Wojciechowski, Boruta, Papuga, Sadownik (ur. 9 sierpnia 1897 w Jeziornie, zm. 18 maja 1980 w Chicago) – pułkownik saperów, od 1940 dowódca II Obwodu Armii Krajowej Obwodu Żoliborz. Dowódca obrony Żoliborza w powstaniu warszawskim, od września 1944 dowódca 8 Dywizji Piechoty AK im. Romualda Traugutta.

    Dopiero według ustaleń dr Grzegorza Jasińskiego z 2008, ustalono faktyczny skład dywizji. Według tych ustaleń „Żywiciel” nie mogąc utrzymać stałej łączności z oddziałami z Kampinosu, podjął decyzję o nakazanej reorganizacji wyłącznie w oparciu o oddziały żoliborskie:

    Związek taktyczny (do 1945 używano także określenia wielka jednostka) – jednostka organizacyjna wojska przeznaczona do prowadzenia wspólnych działań bojowych. Związki taktyczne występują zazwyczaj we wszystkich rodzajach sił zbrojnych.Władysław Nowakowski ps. "Jeleń", "Dziewulski", "Serb", "Żubr" (ur. 29 czerwca 1898 w majątku Podlesie powiat Włoszczowa - zm. 22 października 1964 w Chicago) – major Armii Krajowej, w trakcie powstania warszawskiego dowódca Zgrupowania "Żubr", a następnie dowódca 32 pułku piechoty AK.

    W skład 8 DP AK weszły:

  • 13 Pułk Piechoty AK – dowódca kpt. Witold Plechawski „Sławomir”;
  • Zgrupowanie „Żbik”
  • 21 Pułk Piechoty AK „Dzieci Warszawy” – dowódca kpt. Marian Kamiński „Żaglowiec”
  • Zgrupowanie „Żaglowiec” i Zgrupowanie „Żaba”;
  • 32 Pułk Piechoty AK – dowódca kpt. Władysław Nowakowski „Żubr”;
  • Zgrupowanie „Żubr” oraz plutony 225, 244 i 257 ze Zgrupowania „Żmija”;
  • 8 Pułk Artylerii Lekkiej AK – dowódca mjr Kazimierz Nowacki „Żyrafa”;
  • Zgrupowanie „Żyrafa”
  • Zgrupowanie „Żniwiarz” – dowódca kpt. Mieczysław Morawski Żniwiarz”. Oddział w dyspozycji dowódcy dywizji.
  • 8 Dywizja w oddziałach liniowych liczyła: 118 oficerów, 175 podchorążych, 344 podoficerów i 1095 żołnierzy. W Wojskowej Służbie Kobiet – 320 kobiet (bez personelu szpitali). Ponadto w szpitalach znajdowało się 674 rannych, z czego połowa w stanie ciężkim

    Armia Krajowa (AK) – zakonspirowana organizacja zbrojna polskiego podziemia w latach II wojny światowej, działająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, okupowanej przez Niemców, ZSRR i Słowaków.Zgrupowanie „Żniwiarz” – oddział bojowy Armii Krajowej, działający od sierpnia 1942 jako grupa dywersyjna obwodu Żoliborz Armii Krajowej. Od 1943 stanowił oddział dywersyjno-bojowy „DB-17” Kedywu. W połowie 1943 w ramach obwodu, oddział został przekształcony w 9 Kompanię Dywersyjną. W okresie powstania warszawskiego kompania stanowiła odwód dowódcy obwodu jako zgrupowanie „Dywersja Bojowa XII-9”, od 5 sierpnia nazwane zgrupowaniem „Żniwiarz”. 20 września 1944, po utworzeniu 8 Dywizji Piechoty AK im. Romualda Traugutta, oddział pozostawał w dyspozycji dowódcy dywizji. 30 września 1944 wraz z pozostałymi oddziałami dywizji poszedł do niewoli.

    Przypisy

    1. Komorowski Krzysztof: Bitwa o Warszawę ’44. Militarne aspekty Powstania Warszawskiego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2004, s. 538-539.
    2. J. Kreusch, A. K. Kunert, T. Labuszewski (oprac.): Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego. T. IV. Warszawa: 1997, s. 51.
    3. Prawdziwa historia Polaków. Ilustrowane wypisy źródłowe 1939-1945. T. Tom 3 1944-1945. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2000, s. 2146.
    4. „Polskie Siły Zbrojne w II wojnie światowej”. T. Tom 3 Armia Krajowa. Londyn: Instytut Historyczny im. Gen.Sikorskiego, 1950, s. 818.
    5. Stanisław Podlewski: „Rapsodia żoliborska. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1979 II wydanie, s. 344.
    6. Piotr Rozwadowski (pod red.): Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego. T. I. Warszawa: 2005, s. 617.
    7. Grzegorz Jasiński: Żoliborz 1944. Dzieje militarne II Obwodu Okręgu Warszawa AK w Powstaniu Warszawskim. Pruszków: 2009, s. 319-320.
    8. Grzegorz Jasiński: Żoliborz 1944. Dzieje militarne II Obwodu Okręgu Warszawa AK w Powstaniu Warszawskim. Pruszków: 2009, s. 320.

    Bibliografia[]

  • Struktura Organizacyjna Armii Krajowej, Marek Ney-Krwawicz, w: Mówią Wieki nr 9/1986.
  • Grzegorz Jasiński, Próby wsparcia powstania na Żoliborzu przez 2 Dywizję Piechoty (wrzesień 1944), Przegląd Historyczno-Wojskowy nr 1 (221), Warszawa 2008, ISSN 1640-6281, s. 80-81.
  • Grzegorz Jasiński, Z drugiej strony lustra, Przegląd Historyczno-Wojskowy nr 3 (223), Warszawa 2008, ISSN 1640-6281, s. 192.
  • Grzegorz Jasiński: Żoliborz 1944. Dzieje militarne II Obwodu Okręgu Warszawa AK w Powstaniu Warszawskim. Pruszków: 2009.
  • Stanisław Podlewski, Rapsodia Żoliborska, Wydawnictwo PAX, Warszawa 1957.
  • Piotr Rozwadowski, Wojsko Powstania Warszawskiego. Struktury, dowodzenie, skład osobowy, możliwości bojowe, Warszawa 2006.
  • Piechota (lub infanteria) – wojsko walczące pieszo. Dawniej przemieszczało się pieszo, dzisiaj wykorzystuje inne środki transportu. Znane i wykorzystywane od starożytności do czasów współczesnych jako jeden z podstawowych składników armii. Piechota zawsze walczyła w najbliższej odległości wroga.Zgrupowanie „Żmija” – oddziały bojowe Armii Krajowej Rejonu 2 – Marymont „XXII-22” Obwodu Żoliborz ZWZ-AK, działające od 1941 w okresie okupacji niemieckiej w Polsce, jako struktury Rejonu 2 – Marymont, oraz biorące od 1 sierpnia 1944 udział w walkach w okresie powstania warszawskiego. Oddziały te walczyły na Marymoncie, Dolnym Żoliborzu, oraz w Puszczy Kampinoskiej. Po 15 września 1944 zgrupowanie zostało rozwiązane, tworząc kompanię „Szrapnel” podporządkowaną Zgrupowaniu „Żyrafa”, zaś od 29 września walczyły jako odrębne plutony w poszczególnych zgrupowaniach powstańczych.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Obwód II Żoliborz kryptonimy: "Siedemnastka", "17" (w ramach SZP),"42" (w ramach ZWZ/AK), "XXII" (od 15 czerwca 1944), "II" (od 9 sierpnia 1944), struktura Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej, działającego w konspiracji w okresie okupacji niemieckiej w Polsce oraz walczącego w powstaniu warszawskim.
    Mieczysław Ewaryst Morawski ps. "Mieczysław 17", "Scewola", "Szalbierz 17", "Szatan", "Szeliga", "Żniwiarz" (ur. 27 października 1919 w Częstochowie - zm. 10 grudnia 2001 w Maplewood, stan Nowy Jork) – oficer saperów, żołnierz Armii Krajowej, dowódca Zgrupowania "Żniwiarz" w powstaniu warszawskim.
    Zgrupowanie Żyrafa – oddziały bojowe Armii Krajowej Rejonu IV Powązki Obwodu Żoliborz AK, walczące w okresie powstania warszawskiego.
    Kazimierz Nowacki ps. Witold, Szkodnik, Żyrafa (ur. 5 grudnia 1907 w Filadelfii - zm. 19 września 1974 w Ostrowi Mazowieckiej) – oficer artylerii, żołnierz Armii Krajowej, w powstaniu warszawskim dowódca Zgrupowania "Żyrafa".
    Mówią Wieki – popularnonaukowy magazyn historyczny wydawany od 1958 roku jako miesięcznik. W styczniu 2010 roku ukazał się 600 numer.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.033 sek.