• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 1989



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Montreal (fr. Montréal) – miasto w Kanadzie, nad Rzeką Świętego Wawrzyńca w prowincji Quebec. W latach 1844-1849 Montreal był stolicą Prowincji Kanady.Układ Warszawski (oficjalna nazwa: Układ o Przyjaźni, Współpracy i Pomocy Wzajemnej ang. Warsaw Pact ros. Договор о дружбе, сотрудничестве и взаимной помощи) – sojusz polityczno-wojskowy państw tzw. bloku wschodniego z dominującą rolą ZSRR. Formalnie powstał na podstawie Deklaracji Bukaresztańskiej, jako odpowiedź na militaryzację tzw. Niemiec Zachodnich i włączenie ich w strukturę NATO, a sankcjonował istniejące od zakończenia II wojny światowej podporządkowanie poszczególnych państw i ich armii ZSRR.

    Rok 1989 / MCMLXXXIX

    stulecia: XIX wiek ~ XX wiek ~ XXI wiek
    dziesięciolecia: 1950–19591960–19691970–19791980–19891990–19992000–20092010–2019
    lata: 1979 « 1984 « 1985 « 1986 « 1987 « 1988 « 1989 » 1990 » 1991 » 1992 » 1993 » 1994 » 1999

    Wydarzenia w Polsce[]

  • 1 stycznia:
  • Łomianki, Oleszyce i Żukowo uzyskały prawa miejskie.
  • wystartowała Telegazeta TVP.
  • zniesiono kartki na benzynę, talony na samochody, kwity na węgiel; utrzymano kartki na mięso i jego przetwory.
  • utworzono Wigierski Park Narodowy.
  • 4 stycznia – „Polityka” zamieściła wywiad z Lechem Wałęsą pt. „...i dlatego musimy się dogadać”.
  • 6 stycznia – kapitan polskiego trawlera „Kantar” nie wpłynął do portu w Bostonie, by uniemożliwić ucieczkę członkom załogi. Mimo tego zbiegło 12 marynarzy, skacząc na pokład amerykańskiej barki zaopatrującej statek w paliwo. Wszyscy poprosili o azyl w USA. Tydzień wcześniej z polskich statków uciekło 27 marynarzy.
  • 9 stycznia – przed Sądem Najwyższym zapadł wyrok zakazujący krakowskiemu adwokatowi Janowi Marii Rokicie wykonywania zawodu, ponieważ „jego osoba nie daje rękojmi wykonywania zawodu w zgodzie z zasadami ustroju socjalistycznego”. Rokita był członkiem Ruchu „Wolność i Pokój”.
  • 10 stycznia – z inicjatywy Jana Młotkowskiego reaktywowane zostało Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, zdelegalizowane uprzednio przez władze PRL.
  • 12 stycznia – miało miejsce pierwsze posiedzenie Komisji Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych Komitetu Obywatelskiego przy przewodniczącym NSZZ „Solidarność” Lechu Wałęsie.
  • 13 stycznia – na Uniwersytecie Łódzkim zdjęto umieszczoną trzy dni wcześniej tablicę upamiętniającą ofiary MBP.
  • 16 stycznia – dyrektor CBOS Stanisław Kwiatkowski, przemawiając podczas drugiej części X Plenum KC PZPR, powiedział, że według danych jego instytucji od jesieni 1987 do jesieni 1988 liczba zwolenników opozycji zwiększyła się dwukrotnie, a wiarygodność partii spadła.
  • 19 stycznia – na plebanii w Warszawie odnaleziono ciało zamordowanego kapelana Rodziny Katyńskiej, łącznika AK ks. Stefana Niedzielaka.
  • 27 stycznia:
  • rozmowy w Magdalence, ustalono termin obrad Okrągłego Stołu.
  • w Warszawie odbył się festiwal rockowy Letnia zadyma w środku zimy.
  • 6 lutego – rozpoczęły się obrady Okrągłego Stołu, które trwały do 5 kwietnia.
  • 12 lutego – utworzono Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej.
  • 15 lutego:
  • Sejm PRL ustanowił 11 listopada Narodowym Świętem Niepodległości; ustawa weszła w życie 21 lutego.
  • na mocy ustawy został powołany przez Sejm PRL IX kadencji – Fundusz Obsługi Zadłużenia Zagranicznego (FOZZ).
  • 25 lutego – prapremiera dwóch jednoaktówek Vaclava Havla „Audiencja” i „Protest” w reżyserii Feliksa Falka (Teatr Powszechny).
  • 27 lutego – zespół ekspertów Kościoła Katolickiego zyskał poparcie 78 głosów dla projektu ustawy o prawnej ochronie dziecka poczętego; PRON poparł inicjatywę.
  • 2 marca – rozpoczęła się druga tura rozmów w Magdalence.
  • 5 marca – „Pierścień Nibelunga” Ryszarda Wagnera na scenie Teatru Wielkiego w Warszawie (reż. August Everding).
  • 9 marca – w Białymstoku wykoleił się pociąg przewożący 20 t chloru. Dzięki całodobowej akcji ratowniczej nie doszło do potężnego skażenia.
  • 15 marca:
  • weszło w życie nowe prawo dewizowe, które zalegalizowało prywatny obrót walutami – pojawiły się pierwsze prywatne kantory; kurs dolara wahał się w granicach 2900-3000 zł.
  • powstało Stowarzyszenie Łemków.
  • 22 marca – Rada Ministrów podjęła decyzję o wysłaniu kontyngentu wojskowego do Namibii.
  • 30 marca – pierwsza pacjentka w łódzkim Szpitalu Centrum Matki Polki.
  • 31 marca:
  • obradowało XI Plenum KC PZPR; Wojciech Jaruzelski o obradach „Okrągłego Stołu”: „Oczekujemy, że zostaną one uwieńczone osiągnięciem porozumienia w sprawach najżywotniejszych dla pomyślności narodu, dla siły ludowego państwa, dla procesów reform w warunkach socjalistycznej demokracji parlamentarnej”.
  • premiera filmu Piłkarski poker.
  • 1 kwietnia – podwyżka cen energii elektrycznej i paliw. W I kwartale 1989 r. podniesiono ceny węgla, artykułów mleczarskich, tłuszczów roślinnych, mięsa i opłaty komunikacyjne.
  • 5 kwietnia – podpisano porozumienia Okrągłego Stołu.
  • 7 kwietnia – uchwalono ustawę Prawo o stowarzyszeniach.
  • 8 kwietnia – weszła w życie Nowela kwietniowa.
  • 15 kwietnia – rozpoczął się pierwszy kongres reaktywowanej Polskiej Partii Socjalistycznej.
  • 17 kwietnia – Sąd Wojewódzki w Warszawie ponownie zarejestrował NSZZ „Solidarność”.
  • 18 kwietnia – w gmachu sejmu odbyło się spotkanie Wojciecha Jaruzelskiego z Lechem Wałęsą w sprawie ponownej rejestracji „Solidarności”.
  • 22 kwietnia – rząd Mieczysława Rakowskiego na skutek protestów społecznych podjął decyzję o rezygnacji z budowy Elektrowni Jądrowej „Warta” w wielkopolskim Klempiczu.
  • 25 kwietnia – przybył z wizytą sekretarz generalny ONZ, Javier Pérez de Cuéllar.
  • 27 kwietniaJerzy Urban został ministrem i prezesem Radia i Telewizji; rzecznikiem rządu został Zbysław Rykowski, dotychczasowy zastępca Urbana.
  • 28 kwietnia – pierwszy półgodzinny program radiowy „Solidarności”.
  • 30 kwietnia – średnia płaca w kraju wyniosła 107 tys. zł.
  • 2 maja:
  • pisarka szwedzka Astrid Lindgren została doktorem honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego.
  • akcje ostrzegawcze i strajki płacowe w licznych kopalniach.
  • 8 maja:
  • ukazał się pierwszy numer Gazety Wyborczej pod redakcją Adama Michnika.
  • premiera filmu Schodami w górę, schodami w dół w reżyserii Andrzeja Domalika.
  • 10 maja – przybył z wizytą prezydent Włoch Francesco Cossiga.
  • 12 maja:
  • otwarto Muzeum Sportu w Olsztynie.
  • prawnie uznano wyznanie Świadków Jehowy w Polsce.
  • 17 maja:
  • Sejm PRL uchwalił ustawy: o gwarancjach wolności sumienia i wyznania oraz o stosunku państwa do kościoła katolickiego.
  • Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna „Ignatianum” w Krakowie otrzymała potwierdzenie osobowości prawnej przez polskie władze państwowe.
  • na lotnisku w Pile rozbił się samolot bombowo-szturmowy Su-22, zginął pilot.
  • 22 maja:
  • po trwającym 4 lata konflikcie dokonano rozgraniczenia wód terytorialnych między Polską a NRD.
  • premiera komedii filmowej Sztuka kochania w reżyserii Jacka Bromskiego.
  • 27 maja – na Stadionie Dziesięciolecia wystąpił Stevie Wonder.
  • 31 maja – powstało Stowarzyszenie Pisarzy Polskich, którego prezesem został Jan Józef Szczepański.
  • 1 czerwca – w Gdańsku podpisano porozumienie w kwestii ratowania Stoczni Gdańskiej. Miliarderka z USA Barbara Piasecka Johnson zobowiązała się do zainwestowania w zakład 100 mln dol., za co miała otrzymać 55 proc. akcji przedsiębiorstwa.
  • 2 czerwca – ukazał się zlikwidowany w stanie wojennym tygodnik „Solidarność”; naczelnym redaktorem został ponownie Tadeusz Mazowiecki.
  • 4 czerwca – pierwsza tura wyborów do tzw. Sejmu kontraktowego, zwycięska dla Obywatelskiego Komitetu Wyborczego skupionego wokół „Solidarności”; datę tę uważa się najczęściej za koniec realnego socjalizmu w Polsce.
  • 12 czerwca – legalizacja rozwiązanego w stanie wojennym Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich.
  • 14 czerwca – z 3-dniową wizytą przybył do Polski François Mitterrand.
  • 18 czerwca – odbyła się II tura wyborów parlamentarnych.
  • 27 czerwca – zjazd Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. Prezesem został Stefan Bratkowski, honorowym prezesem – Jerzy Turowicz.
  • 30 czerwca – generał Wojciech Jaruzelski odmówił kandydowania na urząd prezydenta państwa.
  • 1 lipca – na terenie eksploatowanym przez kopalnię „Szombierki” w Bytomiu podziemny wybuch uszkodził 300 budynków.
  • 3 lipcaGazeta Wyborcza opublikowała artykuł Adama Michnika pt. „Wasz prezydent, nasz premier”, który był symbolicznym początkiem zmiany rządów.
  • 4 lipca – pierwsze posiedzenie Sejmu i Senatu; Mikołaj Kozakiewicz – marszałkiem Sejmu, Andrzej Stelmachowski – marszałkiem Senatu; powołanie Trybunału Stanu.
  • 9 lipca – prezydent USA George Bush rozpoczął wizytę w Polsce.
  • 11 lipca – spotkanie Lecha Wałęsy i George’a Busha w Gdańsku (źródło Dziennik Telewizyjny z 11.07.1989r.)
  • 17 lipca – wznowiono stosunki dyplomatyczne między Polską a Watykanem.
  • 19 lipca:
  • Zgromadzenie Narodowe wybrało prezydentem generała Wojciecha Jaruzelskiego (jako że nastąpiła też zmiana prezydenta emigracyjnego, był to wyjątkowy dzień w historii Polski – z trzema prezydentami w ciągu doby).
  • po śmierci Kazimierza Sabbata ostatnim prezydentem RP na uchodźstwie został Ryszard Kaczorowski.
  • 20 lipca – na posiedzeniu Klubu Obywatelskiego w Sejmie, grupującego solidarnościowych posłów i senatorów, część obecnych skrytykowała posłów, którzy głosowali na Wojciecha Jaruzelskiego podczas wyboru prezydenta. W ich obronie wystąpił Jacek Kuroń, mówiąc, że głosowali oni zgodnie ze swoim sumieniem.
  • 25 lipca – spotkanie Lecha Wałęsy z Wojciechem Jaruzelskim poświęcone tworzeniu rządu. Wałęsa odrzucił propozycję koalicji z PZPR i powiedział, że „Solidarność” jest gotowa przejąć samodzielną odpowiedzialność za państwo.
  • 26 lipca – Polska ratyfikowała Konwencję w sprawie zakazu stosowania tortur.
  • 29 lipca:
  • Mieczysław Rakowski został ostatnim I sekretarzem KC PZPR.
  • rząd Rakowskiego podjął decyzję o urynkowieniu cen żywności.
  • 1 sierpnia – zniesiono kartki na mięso na terenie całego kraju.
  • 2 sierpniaCzesław Kiszczak został desygnowany na premiera.
  • 10 sierpnia – prezydent wystąpił z inicjatywą rejestracji NZS.
  • 1113 sierpnia – międzynarodowy kongres Świadków Jehowy Prawdziwa pobożność zgromadził w Warszawie 54,5 tys. uczestników z 26 krajów, poza tym tydzień wcześniej odbyły się kongresy w Chorzowie i Poznaniu. W sumie 166 tys. obecnych oraz 6093 ochrzczonych.
  • 12 sierpnia – w kraju nastąpił wzrost chaosu rynkowego, strajków, społecznego niezadowolenia. Kurs dolara wzrósł o 8100 zł.
  • 17 sierpnia:
  • powstała koalicja OKP-SD-ZSL. Tadeusz Mazowiecki został zgłoszony jako kandydat na premiera.
  • Sejm powołał Sejmową Komisję Nadzwyczajną do Zbadania Działalności MSW.
  • 18 sierpnia:
  • burza gradowa nad Zamojszczyzną; zanotowano straty w 6 gminach.
  • premiera filmu Konsul.
  • 24 sierpniaTadeusz Mazowiecki otrzymał misję tworzenia rządu.
  • 25 sierpnia – premiera filmu Stan wewnętrzny.
  • 29 sierpniaTomasz Nagórka ustanowił rekord Polski w biegu na 110 m ppł. wynikiem 13,41 s.
  • 31 sierpnia – cena 1 dolara USA przekroczyła 10 tys. zł. Niektóre artykuły podrożały w sierpniu siedmiokrotnie.
  • 4 września – oświadczenie OPZZ („potęguje się chaos w gospodarce”), krytyka zbyt długiego formowania nowego rządu. 3 dni później OPZZ wezwało do rozliczenia byłego rządu, odpowiedzialnego za pogłębienie kryzysu.
  • 7 września – rozwiązano ZOMO.
  • 10 września:
  • pierwszy powojenny Zjazd Oficerów Kawalerii II RP (Warszawa-Grudziądz).
  • sekretariat prymasa Polski poinformował, że z powodu okoliczności „nie sprzyjających pożytkowi duszpasterskiemu” odłożona została podróż kardynała Józefa Glempa do USA
  • 11 wrześniaRoman Malinowski zrezygnował z funkcji prezesa Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego; zastąpił go Dominik Ludwiczak.
  • 12 wrześniaSejm udzielił wotum zaufania rządowi Tadeusza Mazowieckiego, pierwszego niesocjalistycznego premiera w powojennej historii Polski, powstał nowy rząd.
  • 19 września – podpisano w Warszawie umowę między Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie handlu oraz współpracy gospodarczej.
  • 29 września:
  • w wypadku samochodowym pod Raciborzem zginęli Zdzisław Kamiński i Andrzej Kurek z programu Sonda.
  • seryjny morderca Mariusz Trynkiewicz wyrokiem sądu został czterokrotnie skazany na karę śmierci.
  • premiera filmu Jeniec Europy.
  • 1 października – z Dworca Wschodniego w Warszawie wyruszył o godz. 2:50 specjalny pociąg z 809 uciekinierami z NRD, którzy okupowali ambasadę RFN. Władze NRD obiecały swobodny przejazd przez jej terytorium.
  • 3 października:
  • z wizytą przybył król Hiszpanii Jan Karol I z żoną Zofią.
  • zakończyły się obrady XV Plenum KC PZPR: Mieczysław F. Rakowski wyraził nadzieję, że partia dotrwa w jedności do zjazdu, który miał się odbyć w styczniu 1990. Plenum zaaprobowało ideę powstania nowej partii.
  • 9 października – premiera filmu Kornblumenblau.
  • 12 października – Prokurator Generalny PRL zwrócił się z prośbą do Generalnego Prokuratorstwa ZSRR o wszczęcie śledztwa w sprawie Katynia, Ostaszkowa, Starobielska oraz tzw. procesu szesnastu.
  • 15 października – w Szczecinie odsłonięto pomnik „Tym, którzy nie powrócili z morza”.
  • 28 października:
  • na koniec wywiadu w głównym wydaniu Dziennika, aktorka Joanna Szczepkowska słowami „Proszę Państwa, czwartego czerwca osiemdziesiątego dziewiątego roku skończył się w Polsce komunizm.” symbolicznie zakończyła „erę komunizmu” w Polsce. Trzy tygodnie później – 18 listopada – Dziennik Telewizyjny został zastąpiony przez Wiadomości TVP.
  • założono Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe.
  • 30 października – odbyła się premiera filmu 300 mil do nieba.
  • 31 październikaAndrzej Łapicki prezesem ZASP.
  • 9 listopada – kanclerz RFN Helmut Kohl rozpoczął oficjalną wizytę w Polsce.
  • 11 listopada – po raz pierwszy po zakończeniu II wojny światowej oficjalnie obchodzono Narodowe Święto Niepodległości.
  • 12 listopadakanclerz RFN Helmut Kohl i premier Tadeusz Mazowiecki uczestniczyli w mszy polowej w Krzyżowej, kończąc ją symbolicznym gestem pojednania.
  • 16 listopada:
  • w Warszawie przystąpiono do demontażu pomnika Feliksa Dzierżyńskiego.
  • Sejm przyjął ustawę amnestyjną.
  • 17 listopada:
  • nadano ostatnie wydanie Dziennika Telewizyjnego.
  • ukończono demontaż pomnika Feliksa Dzierżyńskiego w stolicy, a plac jego imienia przemianowano na Plac Bankowy.
  • 18 listopada – po raz pierwszy wyemitowano „Wiadomości” w TVP1
  • 23 listopadaSejm PRL zlikwidował Urząd do Spraw Wyznań i Ochotniczą Rezerwę Milicji Obywatelskiej (ORMO).
  • 24 listopadaMichaił Gorbaczow spotkał się z premierem Tadeuszem Mazowieckim.
  • 26 listopada:
  • XI Kongres ZSL przekształcił partię w Polskie Stronnictwo Ludowe „Odrodzenie”.
  • uroczysty ingres nuncjusza apostolskiego, arcybiskupa Józefa Kowalczyka.
  • 29 listopada – rozwiązano Zjednoczone Stronnictwo Ludowe.
  • 30 listopada – Sejm rozpoczął debatę nad zmianą konstytucji, z której miano usunąć zapis mówiący o przewodniej roli PZPR.
  • 1 grudnia – premiera filmu Ostatni prom.
  • 2 grudnia – prezydent Wojciech Jaruzelski złożył wieniec w miejscu upamiętniającym zamordowanych górników z kopalni „Wujek” w Katowicach.
  • 6 grudnia – nuncjusz apostolski abp Józef Kowalczyk złożył listy uwierzytelniające na ręce prezydenta Wojciecha Jaruzelskiego.
  • 7 grudnia – Sejm ogłosił amnestię.
  • 10 grudnia:
  • zdemontowano pomnik Lenina w Nowej Hucie
  • premiera filmu telewizyjnego Dekalog I.
  • 13 grudnia – premiera filmu Przesłuchanie Ryszarda Bugajskiego.
  • 18 grudnia – Artyści dla Rzeczypospolitej – to pierwszy z cyklu koncertów, jakimi twórcy chcieli wspomóc Fundusz Daru Narodowego, wspierający rząd Tadeusza Mazowieckiego.
  • 19 grudnia – rekord ciepła w grudniu. Termometry w Tarnowie pokazały 19 stopni Celsjusza.
  • 23 grudnia – premiera filmu Rififi po sześćdziesiątce.
  • 26 grudnia – kontradmirał Romuald Waga został dowódcą Marynarki Wojennej.
  • 28 grudnia – Sejm PRL przyjął tzw. plan Balcerowicza, czyli pakiet ustaw zmieniających ustrój gospodarczy kraju.
  • 29 grudnia – Sejm PRL zmienił nazwę państwa na Rzeczpospolita Polska z dniem 31 grudnia 1989, a określenie „państwo socjalistyczne” zostało zastąpione sformułowaniem „państwo demokratyczne”.
  • 30 grudnia – spotkanie między Lechem Wałęsą a Mieczysławem Rakowskim.
  • 31 grudnia – prezydent Wojciech Jaruzelski podpisał tzw. plan Balcerowicza.
  • Nagroda Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny (szw. Nobelpriset i fysiologi eller medicin) – jest nagrodą przyznawaną corocznie przez Instytut Karolinska za wyjątkowe osiągnięcia naukowe z różnych dziedzin fizjologii lub medycyny. Jest jedną z pięciu Nagród Nobla ustanowionych w testamencie przez Alfreda Nobla (zm. w 1896 roku). Jak zapisał on w swoim testamencie, nadzór nad nagrodą sprawuje Fundacja Noblowska, a przyznawana jest ona przez zgromadzenie wybierane przez Instytut Karolinska. Określana potocznie jako „Nagroda Nobla z medycyny”, w rzeczywistości była precyzyjnie opisana przez Nobla w jego testamencie, jako nagroda z „fizjologii lub medycyny”. Z tego powodu może być przyznana w każdej ze szczegółowych dziedzin obu tych nauk. Pierwszym laureatem nagrody był w roku 1901 Niemiec Emil Adolf von Behring.Shenae Sonya Grimes (ur. 24 października 1989 roku w Toronto) – kanadyjska aktorka, znana głównie z roli Darcy w serialu Degrassi: Nowe Pokolenie oraz Annie w serialu 90210. Grała również Alexę Watson w The Power Strikers (2006). Obecnie uczy się w Vaughan Road Academy.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Żukowo (kaszb. Żukòwò, niem. Zuckau, łac. Sucovia) – miasto nad Radunią w powiecie kartuskim w województwie pomorskim. Zaliczane do aglomeracji gdańskiej.
    Józef Szaflarski (ur. 21 listopada 1908 w Tarnowie, zm. 11 listopada 1989 w Katowicach) – geograf polski, profesor UJ w Krakowie, Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Katowicach i Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.
    Orbita – tor ciała (ciała niebieskiego lub sztucznego satelity) krążącego wokół innego ciała niebieskiego. W Układzie Słonecznym Ziemia, inne planety, planetoidy, komety i mniejsze ciała poruszają się po swoich orbitach wokół Słońca. Z kolei księżyce krążą po orbitach wokół planet macierzystych.
    Węgierska Republika Ludowa (WRL, węg. Magyar Népköztársaság) - nazwa państwa węgierskiego w latach 1949-1989. Członek Układu Warszawskiego, RWPG, jedno z państw członków tzw. bloku wschodniego. Państwo satelitarne, uzależnione od ZSRR.
    Papieski Uniwersytet Świętego Krzyża – rzymska uczelnia teologiczna, prowadzona przez Opus Dei, która powstała w 1984 roku jako Centro Accademico Romano.
    Starobielsk (ukr. Старобільськ, ros. Старобельск) – miasto na Ukrainie, w obwodzie ługańskim, nad rzeką Ajdar (dopływ Dońca), 20 714 mieszkańców.
    Pomnik „Tym, którzy nie powrócili z morza” – znajduje się na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie, przy ul. Okólnej, między 13. i 14. kwaterami dziecięcymi.

    Reklama