• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 1918



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Nagroda Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny (szw. Nobelpriset i fysiologi eller medicin) – jest nagrodą przyznawaną corocznie przez Instytut Karolinska za wyjątkowe osiągnięcia naukowe z różnych dziedzin fizjologii lub medycyny. Jest jedną z pięciu Nagród Nobla ustanowionych w testamencie przez Alfreda Nobla (zm. w 1896 roku). Jak zapisał on w swoim testamencie, nadzór nad nagrodą sprawuje Fundacja Noblowska, a przyznawana jest ona przez zgromadzenie wybierane przez Instytut Karolinska. Określana potocznie jako „Nagroda Nobla z medycyny”, w rzeczywistości była precyzyjnie opisana przez Nobla w jego testamencie, jako nagroda z „fizjologii lub medycyny”. Z tego powodu może być przyznana w każdej ze szczegółowych dziedzin obu tych nauk. Pierwszym laureatem nagrody był w roku 1901 Niemiec Emil Adolf von Behring.Nowoczerkask – miasto w południowej Rosji, w obwodzie rostowskim, nad Aksajem (dopływ Donu). Około 180,8 tys. mieszkańców (2005).

    Wydarzenia w Polsce[ | edytuj kod]

  • 27 stycznia – powstało Polskie Towarzystwo Geograficzne.
  • 4 lutegoRada Regencyjna wydała ustawę o Radzie Stanu Królestwa Polski
  • 12 lutegorząd Jana Kucharzewskiego podał się do dymisji.
  • 15 lutego – przejście byłej II Brygady Legionów na stronę Ententy.
  • 16 lutego – Niemcy nałożyli na Warszawę kontrybucję w wysokości 250 tys. marek.
  • 6 marcaJan Kanty Federowicz został prezydentem Krakowa.
  • 30 marca – w Przemyślu powstał klub sportowy „Harcerski Klub Sportowy Czuwaj”, dzisiaj znany jako „Kolejowy Klub Sportowy Czuwaj Przemyśl”.
  • 4 kwietniaRada Regencyjna powołała rząd J.K. Steczkowskiego.
  • 9 kwietnia – odbyły się wybory do Rady Stanu Królestwa Polskiego.
  • 10/11 maja – w nocy rozpoczęła się Bitwa pod Kaniowem.
  • 30 maja – założono Związek Legionistów Polskich, organizację zrzeszającą byłych żołnierzy Legionów Polskich.
  • 9 lipca – ukazało się pierwsze wydanie krakowskiego Nowego Dziennika, polskojęzycznej gazety żydowskiej.
  • 25 lipca – na wiecu ludności spisko-orawskiej w Zakopanem uchwalono przyłączenie Orawy i Spiszu do Polski.
  • 27 lipca – w Lubline decyzją Zjazdu Biskupów Królestwa Polskiego został powołany Katolicki Uniwersytet Lubelski.
  • 31 lipca – utworzono Archiwum Państwowe w Lublinie.
  • 15 sierpnia – poświęcenie mariawickiej Świątyni Miłosierdzia i Miłości w Płocku.
  • 18 sierpnia – w Krakowie otwarto II wystawę ekspresjonistów.
  • 7 października – ogłoszenie niepodległości Królestwa Polskiego przez Radę Regencyjną.
  • 11 października – polskie organizacje działające w Rzeszy wydały wspólny komunikat opowiadający się jawnie za niepodległością Polski.
  • 12 październikaRada Regencyjna przejęła władzę nad wojskiem polskim.
  • 13 października – została utworzona Rzeczpospolita Zakopiańska.
  • 19 października:
  • powstała Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego.
  • Lwów: ukraińscy posłowie do austriackiej Rady Państwa i Izby Panów, Sejmów Krajowych Galicji i Bukowiny sformowali Ukraińską Radę Narodową.
  • 20 października – Lwów: Rada Miejska przyjęła rezolucję o przyłączeniu miasta do Polski.
  • 23 październikaRząd Jana Kantego Steczkowskiego został odwołany przez Radę Regencyjną.
  • 25 października:
  • w Warszawie, Rada Regencyjna Królestwa Polskiego ustanowiła „urząd Szefa Sztabu Wojsk Polskich”.
  • Wojciech Korfanty wystąpił w Reichstagu z żądaniem przyłączenia do państwa polskiego wszystkich ziem polskich zaboru pruskiego.
  • 28 października – utworzenie w Krakowie Polskiej Komisji Likwidacyjnej.
  • 31 październikaproces odzyskiwania niepodległości przez Polskę: Tarnów stał się pierwszym oswobodzonym miastem w Polsce porozbiorowej: Polacy rozbroili tam oddziały wojsk austriackich i przejęli władzę, komendantem polskiej załogi został pułkownik Kajetan Amirowicz; tegoż dnia kilka godzin później sytuacja powtórzyła się w Krakowie: rozbrojeni przez poruczników Antoniego Stawarza i Ludwika Iwaszkę Austriacy przekazali władzę w mieście i twierdzy w ręce pułkownika Bolesława Roji, mianowanego komendantem wojska polskiego.
  • 31 października – została założona Polska Agencja Telegraficzna.
  • 1 listopada – w Płaszowie pod Krakowem zdobyto austriacki tabor pancerny. Powstały z niego pociągi pancerne: Śmiały i Piłsudczyk.
  • 12 listopada – na zjeździe połączeniowym organizacji skautowskich w Lublinie utworzono Związek Harcerstwa Polskiego.
  • 122 listopada – walki o Lwów między Polakami („Orlęta lwowskie”) i Ukraińcami, wygrane przez Polaków. Oblężenie Lwowa przez wojska ukraińskie trwało do czerwca 1919.
  • 24 listopada – Chełmianie pod wodzą rotmistrza (późniejszego generała) Gustawa Orlicz-Dreszera wyzwalają miasto Chełm spod okupacji austriackiej.
  • 3 listopada:
  • próba zamachu stanu podjęta przez rząd Józefa Świeżyńskiego przeciwko Radzie Regencyjnej.
  • powstał Polski Komitet Narodowy we Lwowie.
  • 4 listopada – przejęta od zaborców wojskowa stacja radiotelegraficzna w Krakowie nadała pierwsze radiogramy w języku polskim.
  • 5 listopada:
  • zawarcie polsko-czeskiej umowy o przeprowadzeniu linii granicznej na Śląsku Cieszyńskim.
  • proces odzyskiwania niepodległości przez Polskę: pierwsza odnotowana akcja lotnictwa niepodległej Polski – tego dnia porucznik pilot Stefan Bastyr i porucznik obserwator Janusz de Beaurain z przejętego lwowskiego lotniska Lewandówka wykonali pierwszy bojowy lot samolotu w polskich barwach (rankiem tego dnia w uruchomionej maszynie porucznik Władysław Toruń gorączkowo przemalował austriackie oznaki na czerwono-białe paski na końcach skrzydeł); dla upamiętnienia tego wydarzenia do 1931 w tym dniu obchodzono Dzień Lotnictwa Polskiego.
  • 6 listopada – proces odzyskiwania niepodległości przez Polskę: na wiecu chłopskim radykalni działacze Tomasz Dąbal i ksiądz Eugeniusz Okoń proklamowali Republikę Tarnobrzeską.
  • 7 listopada:
  • proces odzyskiwania niepodległości przez Polskę: utworzono Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie.
  • proces odzyskiwania niepodległości przez Polskę: Ignacy Daszyński stanął na czele utworzonego w Lublinie pod osłoną oddziałów POW Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej; w jego skład weszli działacze czynnych w „KongresówcePPS, PSL „Wyzwolenie” i SNN oraz galicyjskiej PPSD.
  • 8 listopada:
  • Józef Piłsudski i Kazimierz Sosnkowski zostali uwolnieni z twierdzy w Magdeburgu.
  • utworzenie w Zagłębiu Dąbrowskim Rad Delegatów Robotniczych.
  • 9 listopada – z inicjatywy Mariana Dąbrowskiego powstało w Krakowie Polskie Stronnictwo Republikańskie.
  • 10 listopada:
  • Austria zrzekła się Galicji na rzecz Polski.
  • Józef Piłsudski przybył z Magdeburga do Warszawy po zwolnieniu z więzienia.
  • poprzedzające powstanie wielkopolskie wydarzenia tzw. Republiki Ostrowskiej.
  • 1026 listopada – bezkrwawy przewrót w Ostrowie Wielkopolskim – tzw. Republika Ostrowska.
  • 11 listopada:
  • Rada Regencyjna przekazała władzę nad podległym jej wojskiem Józefowi Piłsudskiemu.
  • powstała Legia Akademicka.
  • Jarogniew Drwęski został mianowany pierwszym polskim nadburmistrzem Poznania.
  • 13 listopadaPPS zorganizowała w Warszawie wielką demonstrację przeciwko rządom Rady Regencyjnej.
  • 14 listopada – samorozwiązanie Rady Regencyjnej i przekazanie pełni władzy Józefowi Piłsudskiemu.
  • 15 listopada – papież Benedykt XV wystosował przesłanie do narodu polskiego w chwili odzyskania niepodległości.
  • 16 listopada:
  • Wikiźródła telegram Naczelnika Państwa J. Piłsudskiego notyfikujący powstanie Państwa Polskiego.
  • w Międzyrzecu Podlaskim wojska niemieckie dokonały pogromu, w którym zginęło co najmniej 44 osoby (22 żołnierzy POW broniących pałacu Potockich i co najmniej kolejne 22 osoby ludności cywilnej).
  • 17 listopada – Józef Piłsudski powołał rząd Jędrzeja Moraczewskiego, który wprowadził w Polsce powszechne prawo wyborcze, ustanowił ośmiogodzinny dzień pracy i zagwarantował legalność związków zawodowych.
  • 18 listopada – Józef Piłsudski powołał do życia Straż Kolejową jako pierwszą służbę początkową w niepodległej Polsce.
  • 21 listopada:
  • rząd Jędrzeja Moraczewskiego wydał manifest zapowiadający reformę rolną i nacjonalizację niektórych gałęzi przemysłu.
  • Polska odzyskała z rąk ukraińskich cały Lwów.
  • 22 listopada:
  • dekretem Józefa Piłsudskiego został powołany urząd Naczelnika Państwa, najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej, dekret ten ustalał ustrój republikański odrodzonej Polski (dekret wszedł w życie 29 listopada 1918 r.).
  • w opanowanym przez Polaków Lwowie wybuchły antyżydowskie rozruchy.
  • 23 listopada – dekret rządu J.Moraczewskiego wprowadził: 8-godzinny dzień pracy i 46-godzinny tydzień pracy.
  • 24 listopada – oddział Wojska Polskiego pod dowództwem kpt. Wacława Zbrowskiego opanował Włodzimierz Wołyński
  • 26 listopada – zakończyły się wydarzenia Republiki Ostrowskiej w Ostrowie Wielkopolskim.
  • 28 listopada:
  • Tymczasowy Naczelnik Państwa Józef Piłsudski wydał dekret o ordynacji wyborczej do Sejmu Ustawodawczego.
  • powołano do życia Polską Marynarkę Wojenną.
  • 29 listopada:
  • Józef Piłsudski objął urząd głowy państwa jako Tymczasowy Naczelnik Państwa. Urząd ten piastował do 20 lutego 1919 roku, kiedy to przez Sejm Ustawodawczy został zatwierdzony jako Naczelnik Państwa.
  • w Warszawie otwarto kawiarnię artystyczną Pod Picadorem.
  • 1 grudnia:
  • Polskie Stronnictwo Ludowe – Lewica połączyło się z Polskim Stronnictwem Ludowym Piast.
  • 1 grudnia – szef Sztabu Generalnego Stanisław Szeptycki wydał rozporządzenie nr 38, ustanawiające szachownicę lotniczą znakiem polskiego lotnictwa wojskowego.
  • 35 grudniaSejm Dzielnicowy w Poznaniu (budynek kina „Apollo”, ul. Piekary). Powołanie Naczelnej Rady Ludowej.
  • 5 grudnia – w Warszawie utworzono Ministerstwo Sztuki i Kultury
  • 8 grudnia – odbyła się pierwsza inauguracja roku akademickiego na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim.
  • 811 grudnia – XV Zjazd Polskiej Partii Socjalistycznej w Warszawie.
  • 10 grudnia:
  • w Poznaniu założono Uniwersytet,
  • założenie Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego,
  • utworzenie Głównego Urzędu Statystycznego.
  • 15 grudnia – w związku z napiętą sytuacją w Wielkopolsce rząd zerwał stosunki dyplomatyczne z Niemcami. Jednocześnie podjęto decyzję o konieczności wyboru przedstawicieli polskich z terenu zaboru pruskiego do Sejmu Ustawodawczego.
  • 16 grudnia – utworzenie Komunistycznej Partii Robotniczej Polski (zjednoczenie SDKPiL i PPS Lewicy).
  • 20 grudnia:
  • Józef Piłsudski, Tymczasowy Naczelnik Państwa wydał dekret w sprawie utworzenia Straży Granicznej.
  • powstała Wojskowa Szkoła Lotnicza.
  • 23 grudnia – powstała Flotylla Wiślana.
  • 26 grudnia – do Poznania przybył Ignacy Paderewski.
  • 27 grudnia – wybuch powstania w Wielkopolsce.
  • 28 grudnia – major Stanisław Taczak stanął na czele wojsk powstańczych w Wielkopolsce.
  • 29 grudnia – rozpoczął się pierwszy w niepodległej Polsce pobór do wojska.
  • 30 grudnia – cały Poznań w ręku powstańców.
  • 31 grudnia – w obiegu pieniężnym znajdowało się 9 mld marek polskich. Kurs wynosił 9 marek polskich za dolara amerykańskiego.
  • Grudzień – pierwsze starcia oddziałów polskich z Armią Czerwoną.
  • Powstał pierwszy Górniczy Klub Sportowy w PolsceVictoria Jaworzno.
  • Wydarzenia na świecie[ | edytuj kod]

  • 2 stycznia:
  • generałowie Ludendorff i Hindenburg sprzeciwili się na konferencji niemieckiej Rady Koronnej pomysłowi rozwiązania sprawy Polski w oparciu o Austrię. Pod groźbą dymisji uzyskali decyzję włączenia do Niemiec przygranicznych terenów Królestwa Polskiego i pozbawienie go prawa do samodzielnej polityki zagranicznej.
  • spłonęła hala hokejowa Montreal Arena.
  • 4 styczniaRosja Radziecka uznała niepodległość Finlandii.
  • 8 styczniaczternaście punktów Wilsona: trzynasty punkt mówił o utworzeniu niepodległego państwa polskiego z dostępem do morza na terenach zamieszkanych w większości przez ludność polską.
  • 12 stycznia:
  • w Finlandii wszedł w życie akt prawny pod nazwą Mozaika Wyznawców, gwarantujący obywatelom pochodzenia żydowskiego prawa obywatelskie.
  • brytyjskie niszczyciele HMS Opal i HMS Narborough rozbiły się podczas sztormu w trakcie patrolowania podejść do bazy Scapa Flow; zginęło 188 marynarzy, ocalał jeden.
  • dwa japońskie okręty wojenne wpłynęły do zatoki Złoty Róg koło Władywostoku. Początek japońskiej interwencji na Dalekim Wschodzie.
  • 13 styczniawojna domowa w Rosji: Krymski Pułk Konny został rozgromiony przez wojsko bolszewickie w bitwie nad rzeką Almą.
  • 18 stycznia – w Piotrogrodzie zebrał się pierwszy demokratycznie wybrany rosyjski parlament, który następnego dnia został rozpędzony przez bolszewików.
  • 19 styczniaRada Komisarzy Ludowych rozwiązała Zgromadzenie Ustawodawcze Rosji.
  • 20 styczniaI wojna światowa: zwycięstwo okrętów brytyjskich nad tureckimi w bitwie morskiej koło Imroz.
  • 25 stycznia:
  • Ukraina zadeklarowała niezależność od bolszewickiej Rosji.
  • została rozwiązana węgierska Partia Niepodległości.
  • 28 stycznia – przemianowanie Gwardii Czerwonej na Armię Czerwoną.
  • 28 stycznia15 majawojna domowa w Finlandii.
  • 29 styczniawojna ukraińsko-radziecka: w bitwie pod Krutami bolszewicy rozgromili ukraińskich ochotników.
  • 1 lutego:
  • Rosja przeszła z kalendarza juliańskiego na kalendarz gregoriański. Kalendarz był wprowadzony poprzez przeskok z pominięciem dni do 14 lutego.
  • I wojna światowa: w serii kolizji okrętów brytyjskiej Royal Navy pod Isle of May zginęło ponad 100 marynarzy.
  • 6 lutegobrytyjski parlament przyznał kobietom czynne prawo wyborcze, ograniczone cenzusem wieku – 30 lat (mężczyźni mogli głosować ukończywszy 21. rok życia).
  • 8 lutego – wojna ukraińsko-bolszewicka: wojska bolszewickie zdobyły Kijów.
  • 9 lutego – I wojna światowa: podpisano układ pokojowy między Państwami Centralnymi a Ukrainą w Brześciu.
  • 10 lutegoArmenia, Azerbejdżan i Gruzja zadeklarowały niezależność jako Zakaukaska Demokratyczna Republika Federacyjna.
  • 13 lutego – w południowochińskim mieście Shantou ponad tysiąc osób zginęło w wyniku trzęsienia ziemi o sile 7,3 stopnia w skali Richtera.
  • 14 lutegoRosja Radziecka przyjęła kalendarz gregoriański (1 lutego według kalendarza juliańskiego).
  • 16 lutegoTaryba proklamowała niepodległość Litwy. Formalny koniec Unii polsko-litewskiej.
  • 19 lutego – powołano Estoński Komitet Ocalenia.
  • 21 lutegowymieranie gatunków: w ogrodzie zoologicznym w Cincinnati padła ostatnia papuga karolińska.
  • 23 lutego:
  • Gwardia Czerwona została przekształcona w Robotniczo-Chłopską Armię Czerwoną (RKKA).
  • niemiecki inżynier Artur Scherbius złożył wniosek o opatentowanie wirnikowej maszyny szyfrującej Enigma.
  • 24 lutego – po siedmiu wiekach obcych rządów, Estonia zadeklarowała niezależność od Rosyjskiego Imperium. Następnego dnia Niemcy okupowały Estonię.
  • 25 lutegowojna domowa w Rosji: oddziały Kozaków dońskich wyszły z Nowoczerkaska i rozpoczęły tzw. Marsz Stepowy, mający na celu uratowanie się przed wygubieniem przez wojska bolszewickie i odbudowę sił do dalszej walki wiosną.
  • 1 marca – I wojna światowa: niemiecki okręt podwodny U-19 zatopił krążownik pomocniczy HMS Calgarian u wybrzeży Irlandii Północnej (w pobliżu wyspy Rathlin).
  • 3 marca – I wojna światowa: w Brześciu podpisano traktat pokojowy między Cesarstwem Niemieckim i Austro-Węgrami oraz ich sojusznikami: Królestwem Bułgarii i Imperium Osmańskim, a Rosyjską Federacyjną Socjalistyczną Republiką Radziecką (RFSRR).
  • 4 marca:
  • żołnierz z bazy wojskowej w Fuston w stanie Kansas zachorował, był to pierwszy potwierdzony przypadek grypy hiszpanki.
  • ustanowiono najważniejsze i najstarsze fińskie odznaczenie Order Krzyża Wolności.
  • 5 marca:
  • w rewolucyjnej Rosji podjęto decyzję o przeniesieniu stolicy z Piotrogrodu do Moskwy.
  • I wojna światowa: Rumunia podpisała zawieszenie broni z państwami centralnymi.
  • 6 marca – powstały Siły Lotnicze Finlandii. Niebieska swastyka staje się pierwszym symbolem lotnictwa Finlandii.
  • 7 marca – I wojna światowa: Finlandia zawarła przymierze z Niemcami.
  • 9 marca – stolica Rosji została przeniesiona z Piotrogrodu do Moskwy.
  • 11 marca – I wojna światowa: złożeniem broni przed Niemcami przez I Korpus Polski w Rosji zakończyły się walki o Bobrujsk.
  • 12 marca – utworzony przez bolszewików rząd przeniósł swą siedzibę do Moskwy – Moskwa stałą się stolicą bolszewickiej Rosji.
  • 13 marca – wojska austriacko-niemieckie zlikwidowały Odeską Republikę Radziecką.
  • 19 marca:
  • Kongres Stanów Zjednoczonych ustalił podział kraju na strefy czasowe i wprowadził na czas trwania wojny obowiązek stosowania czasu letniego w celu oszczędzania energii (czas letni wszedł w życie 31 marca).
  • przypadkowa eksplozja bomb głębinowych w czasie rejsu eskortowego u wybrzeża brytyjskiego na niszczycielu USS Manley zabiła dowódcę okrętu i 33 członków załogi.
  • założono portugalski klub piłkarski CD Feirense.
  • 21 marca:
  • I wojna światowa: rozpoczęła się niemiecka ofensywa na froncie zachodnim.
  • I wojna światowa: rozpoczęła się druga bitwa nad rzeką Sommą, znana też pod nazwą bitwy o Saint-Quentin, trwała do 5 kwietnia i zakończyła się zwycięstwem państw Ententy (pierwsza bitwa nad Sommą1 lipca18 listopada 1916).
  • I wojna światowa: Wielkie niemieckie działo, zwane paryskim działem, rozpoczęło ostrzał Paryża z odległości prawie 130 km.
  • 22 marcawojna gruzińsko-osetyńska: wojska gruzińskie zdobyły Cchinwali.
  • 23 marca:
  • powstała Dońska Republika Radziecka.
  • Cesarstwo Niemieckie uznało za możliwe uzyskanie przez Litwę niepodległości.
  • 25 marcaBiałoruś w wyniku pokoju w Brześciu i porozumienia z państwami centralnymi po raz pierwszy w historii (na krótko) ogłosiła niezależność – powstało wówczas państwo białoruskie pod nazwą Białoruska Republika Ludowa.
  • 26 marca – została przyjęta flaga stanowa Kentucky.
  • 27 marca – parlament Besarabii uchwalił połączenie terytorium z Rumunią.
  • 29 marca – I wojna światowa: pocisk z niemieckiego tzw. działa paryskiego trafił w trakcie mszy w kościół St. Gervais położony naprzeciw paryskiego ratusza, powodując zawalenie sklepienia, w wyniku czego zginęło 88 osób, a 68 zostało rannych.
  • 31 marca – w Baku wojska bolszewickie rozpoczęły rzeź 12 tysięcy Azerów.
  • 1 kwietnia – utworzenie RAF (Królewskich Sił Powietrznych) w Wielkiej Brytanii.
  • 3 kwietnia – I wojna światowa: marszałek Ferdynand Foch został głównodowodzącym wojsk Ententy na froncie zachodnim.
  • 5 kwietniaSalote Tupou III została zaprzysiężona jako królowa Tonga.
  • 7 kwietnia – nad Morzem Śródziemnym eksplodował niemiecki sterowiec LZ 104; zginęła cała 21-osobowa załoga.
  • 9 kwietnia:
  • I wojna światowa: początek francusko-niemieckiej bitwy pod Lys, trwającej trzy tygodnie.
  • I wojna światowa: pod naciskiem okupacyjnych wojsk rumuńskich Rada Krajowa Mołdawii podjęła decyzję o „zjednoczeniu” z Rumunią.
  • 12 kwietnia – Niemcy bałtyccy utworzyli samozwańcze Zjednoczone Księstwo Bałtyckie.
  • 18 kwietnia – została założona Komunistyczna Partia Ukrainy.
  • 19 kwietnia – przyjęto flagę Litwy.
  • 21 kwietnia – I wojna światowa: niemiecki as myśliwski Manfred von Richthofen (znany jako Czerwony Baron) został zestrzelony nad Francją.
  • 23 kwietnia – I wojna światowa: Royal Navy przeprowadziła rajd na okupowane przez Niemców belgijskie porty Zeebrugge i Ostenda.
  • 24 kwietnia:
  • I wojna światowa: pod Villers-Bretonneux doszło do brytyjsko-niemieckiej pierwszej bezpośredniej bitwy pancernej.
  • powstała holenderska Polityczna Partia Protestantów (SGP).
  • 25 kwietnia:
  • Armia Czerwona zlikwidowała Krymską Republikę Ludową.
  • papież Benedykt XV mianował Achille Rattiego (późniejszego papieża Piusa XI) wizytatorem apostolskim na Polskę.
  • 27 kwietnia – w Rosji Radzieckiej znacjonalizowano handel zagraniczny.
  • 28 kwietnia:
  • I wojna światowa: wojska niemieckie obaliły Ukraińską Centralną Radę.
  • Sidónio Pais został prezydentem Portugalii.
  • 29 kwietnia:
  • I wojna światowa: zwycięstwo aliantów w bitwie pod Lys.
  • I wojna światowa: na Ukrainie utworzono tzw. Hetmanat pod protektoratem niemieckim.
  • 30 kwietnia:
  • obalony car Mikołaj II Romanow i jego rodzina zostali przewiezieni przez bolszewików z Tobolska do Jekaterynburga i uwięzieni w domu kupca Ipatiewa.
  • powstała Turkiestańska ASRR.
  • 1 maja:
  • I wojna światowa: niemieckie oddziały zajęły tereny wokół rzeki Don, 6 maja wkroczyły do Rostowa nad Donem.
  • w Tokio otwarto Park Inokashira.
  • 2 majaGeneral Motors kupił Chevrolet Motor Company.
  • 4 maja – I wojna światowa: Ferdynand Foch został naczelnym wodzem sił ententy na wszystkich frontach.
  • 5 maja – w pierwszym finale piłkarskiego pucharu Francji Olympique de Paris pokonał FC Lyon 3:0.
  • 7 majaRumunia i państwa centralne podpisały w Bukareszcie traktat pokojowy kończący udział Rumunii w wojnie po stronie ententy.
  • 10 maja – I wojna światowa: Brytyjczycy przeprowadzili drugi rajd na okupowane przez Niemców belgijskie porty Ostenda i Zeebrugge.
  • 11 maja:
  • I wojna światowa: kapitulacja II Brygady Legionów Polskich przed wojskami niemieckimi w bitwie pod Kaniowem na Ukrainie.
  • oficjalnie ogłoszono niezależność od bolszewickiej Rosji Republiki Górskiej Północnego Kaukazu.
  • 15 maja:
  • porażką komunistów zakończyła się wojna domowa w Finlandii.
  • Amerykański Serwis Pocztowy (ang. United States Postal Service) rozpoczął regularną obsługę klientów (pomiędzy miastami Nowy Jork, Filadelfia i Waszyngtonem) pocztą lotniczą.
  • 17 maja – powstała szwedzka wytwórnia filmowa Skandia.
  • 18 maja – powstała Republika Dońska.
  • 20 maja – przez małą miejscowość Codell w stanie Kansas po raz trzeci z rzędu przeszło tornado. Zbiegiem okoliczności tornado uderzało w tę miejscowość 20 maja w latach: 1916, 1917, 1918.
  • 21 maja:
  • I wojna światowa: rozpoczęła się turecko-ormiańska bitwa pod Sardarapatem.
  • I wojna światowa: w twierdzy Bobrujsk skapitulował przed Niemcami I Korpus Polski w Rosji.
  • 23 maja – I wojna światowa: zwycięstwem Ormian nad Turkami zakończyła się bitwa pod Abaranem.
  • 24 maja:
  • I wojna światowa: rozpoczęła się turecko-ormiańska bitwa pod Karakilisa.
  • I wojna światowa: zwycięstwo ormiańskich ochotników nad wojskami tureckimi w bitwie pod Sardarapatem.
  • Budapeszt: premiera opery Zamek Sinobrodego Béli Bartóka.
  • powstała Południowoamerykańska Konfederacja Lekkoatletyczna.
  • 26 maja – została proklamowana Demokratyczna Republika Gruzji z siedzibą w Tyflisie. Secesja Gruzji z Zakaukaskiej Demokratycznej Republiki Federacyjnej oznaczała de facto likwidację republiki.
  • 27 maja – I wojna światowa: rozpoczęła się trzecia bitwa we francuskim departamencie Aisne.
  • 28 majaArmenia i Azerbejdżan proklamowały niezależność jako republiki, odpowiednio jako – Demokratyczna Republika Armenii i Demokratyczna Republika Azerbejdżanu.
  • 29 maja – przyjęto flagę Finlandii.
  • 30 maja – przedstawiciele czeskiej i słowackiej emigracji w Stanach Zjednoczonych podpisali umowę pittsburską, przewidującą powstanie Czechosłowacji.
  • 31 maja – I wojna światowa: zadebiutował na polu bitwy czołg Renault FT-17.
  • 1 czerwca – Gérard Cooreman został premierem Belgii.
  • 126 czerwca – I wojna światowa: bitwa o wzgórze Belleau Wood (Château-Thierry), bitwa w której oddziały armii amerykańskiej, francuskiej i brytyjskiej odniosły zwycięstwo nad Niemcami.
  • 3 czerwca – ogłoszono Deklarację wersalską dotyczącą utworzenia niepodległej Polski po I wojnie światowej.
  • 6 czerwca – I wojna światowa: zakończyła się III bitwa pod Aisne.
  • 10 czerwca – I wojna światowa: austro-węgierski pancernik SMS Szent István został zatopiony na Adriatyku przez włoski kuter torpedowy; zginęło 89 członków załogi.
  • 12 czerwca – Rosja Radziecka zawarła preliminaryjny pokój z Państwem Ukraińskim.
  • 13 czerwca – na rozkaz Lenina wielki książę Michał Aleksandrowicz Romanow został rozstrzelany przez czekistów.
  • 15 czerwca – I wojna światowa: rozpoczęła się bitwa nad Piawą.
  • 17 czerwca – została założona Łotewska Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza (LSDSP).
  • 22 czerwca – w zderzeniu dwóch pociągów pod Hammond w amerykańskim stanie Indiana zginęło 86 osób, a 127 zostało rannych.
  • 23 czerwca – I wojna światowa: zwycięstwem wojsk alianckich zakończyła się bitwa nad Piawą.
  • 24 czerwcaNoe Żordania został premierem Gruzji.
  • 27 czerwca – kanadyjski statek szpitalny HMHS Llandovery Castle został zatopiony na północnym Atlantyku przez niemieckiego U-Boota, w wyniku czego zginęły 234 osoby.
  • 3 lipca – rozpoczęła się syberyjska ekspedycja armii japońskiej, której jednym z celów było wyciągniecie Korpusu Czechosłowackiego z ogarniętej rewolucją Rosji.
  • 4 lipca – po śmierci sułtana Mehmeda V, ostatnim sułtanem Imperium osmańskiego został Mehmed VI.
  • 8 lipca – I wojna światowa: Ernest Hemingway służący na froncie włoskim jako kierowca Czerwonego Krzyża został ciężko zraniony odłamkami pocisku moździerzowego.
  • 9 lipca – doszło do katastrofy kolejowej w Nashville w stanie Tennessee, zginęło 101 osób.
  • 10 lipca – została uchwalona konstytucja Rosji bolszewickiej.
  • 11 lipca – niemiecki książę Wilhelm von Urach został przez Tarybę ogłoszony królem Litwy jako Mendog II.
  • 13 lipca – w Pradze powstała Czeska Rada Narodowa, która ogłosiła program niezawisłości i zażądała od Austrii uznania suwerenności Czech.
  • 15 lipca – I wojna światowa: rozpoczęła się II bitwa nad Marną.
  • 16/17 lipca – w nocy, na rozkaz Lenina komuniści wymordowali całą rodzinę carską: cara Mikołaja II, żonę Aleksandrę Fiodorowną i piątkę ich dzieci.
  • 17 lipca – I wojna światowa: został storpedowany statek pasażerski RMS Carpathia.
  • 26 lipca – I wojna światowa: na wniosek dowództwa wojsk niemieckich okupujących Gruzję została rozwiązana Polska Oddzielna Brygada na Kaukazie.
  • Sierpień – epidemia grypy hiszpanki przeradza się w pandemię.
  • 1 sierpnia:
  • brytyjskie oddziały okupują Archangielsk w Rosji. 10 sierpnia dowódca tych oddziałów otrzymuje rozkaz udzielenia pomocy Białej Rosji.
  • Emma Susan Daugherty Banister, jako pierwsza kobieta w USA, obejmuje stanowisko szeryfa po swym zmarłym mężu.
  • 8 sierpnia – I wojna światowa: w bitwie o Amiens we Francji, oddziały kanadyjskie wspierane przez Australijczyków, rozpoczynają serię zwycięstw przełamując niemiecką linię obrony. Niemiecki generał Erich Ludendorff później nazwie tę kampanię „czarnym dniem niemieckiej armii”.
  • 18 sierpnia – dokonano oblotu francuskiego bombowca Martin MB-1.
  • 28 sierpnia – założono bułgarski klub piłkarski Spartak Warna.
  • 29 sierpnia – dekret radzieckiej Rady Komisarzy Ludowych anulował akty rozbiorowe Polski i przyznał Finlandii prawo do niepodległości.
  • 30 sierpnia:
  • strajk 20 tys. londyńskich policjantów, którzy domagali się podwyżek i utworzenia związków zawodowych.
  • Fanny Kapłan przeprowadziła nieudany zamach na Lenina podczas wiecu w Zakładach Michelsona w Moskwie. W tym samym dniu został przeprowadzony udany zamach na szefa Czeka w Piotrogrodzie.
  • 7 września – powstała Rosyjska Agencja Telegraficzna.
  • 11 września – drużyna Boston Red Sox pokonała Chicago Cubs w walce o trofeum baseballowe World Series, na następne zwycięstwo tej drużyny w World Series trzeba było czekać do roku 2004. Boston Red Sox zwyciężyła również w roku 2007.
  • 16 września – ustanowiono Order Czerwonego Sztandaru, pierwsze radzieckie odznaczenie.
  • 20 września – w trakcie słuchania spowiedzi na ciele ojca Pio po raz pierwszy pojawiły się stygmaty – 5 krwawiących ran, znajdujących się w miejscach ran Chrystusa zadanych mu podczas ukrzyżowania.
  • 21 września – I wojna światowa: wojska brytyjskie rozgromiły Turków w bitwie pod Megiddo.
  • 29 września – I wojna światowa: Bułgaria zwycięstwie armii francuskiej i serbskiej pod Dobro Polem poprosiła o zawieszenie broni.
  • 30 września – I wojna światowa: Bułgaria podpisała rozejm.
  • 1 października – I wojna światowa: armia arabska wraz z brytyjskim Camel Corps zajęła Damaszek, kończąc kilkusetletnie panowanie tureckie.
  • 3 października:
  • car Bułgarii Ferdynand I Koburg abdykował na rzecz swego syna Borysa III.
  • cesarz i król Prus Wilhelm II Hohenzollern mianował księcia Maximiliana von Baden kanclerzem Cesarstwa Niemieckiego i premierem Prus.
  • 8 października – I wojna światowa: rozpoczęła się bitwa pod Cambrai.
  • 9 października – I wojna światowa: morderstwo Michaiła Aleksiejewa.
  • 10 październikaI wojna światowa: na Zatoce Dublińskiej, po storpedowaniu przez niemiecki okręt podwodny UB-123 zatonął statek pasażerski RMS Leinster; zginęło 501 osób.
  • 11 października – miasto Mayaguez, na zachodnim wybrzeżu Portoryko, zostaje zniszczone przez trzęsienie ziemi o sile 7,5 stopnia w skali Richtera i następującym po nim tsunami.
  • 16 październikaKarol I wydał manifest o utworzeniu luźnej federacji poszczególnych części składowych Austro-Węgier.
  • 18 października – Deklaracja Waszyngtońska proklamowała niezależność Republiki Czecho-Słowackiej.
  • 21 październikaRosja Radziecka: powołanie przez Lenina wywiadu wojskowego.
  • 24 października – I wojna światowa: Włosi rozpoczęli ofensywę nad Piawą.
  • 25 październikaparowiec SS Princess Sophia zatonął w pobliżu miejscowości Juneau u wybrzeża Alaski, 353 osoby zginęły.
  • 28 października – Republika Czecho-Słowacka zadeklarowała niezależność od Austro-Węgier.
  • 29 października – parlament chorwacki uchwalił wraz z Dalmacją, Serbią i Słowenią utworzenie Jugosławii.
  • 30 października:
  • została opublikowana Deklaracja Martina, która włącza Słowację do państwa Czecho-Słowackiego.
  • północny Jemen uzyskał niepodległość, jako Królestwo Mutawakkilite Jemenu, od Imperium osmańskiego, co było wynikiem Traktatu z Mudros (od nazwy miejscowości na greckiej wyspie Lesbos).
  • I wojna światowa: Włosi pokonali Austriaków pod Veneto.
  • 31 października – zwycięstwo „rewolucji astrów” na Węgrzech: Węgry proklamowały niepodległość od Austro-Węgier; arcyksiążę Józef August Habsburg zrzekł się władzy, premier Sándor Wekerle złożył urząd, obwiniany o wciągnięcie państwa do wojny były premier István Tisza został zamordowany; na czele nowego rządu stanął (mianowany telefonicznie przez cesarza Karola I) przywódca Węgierskiej Rady Narodowej Mihály Károlyi.
  • 1 listopada:
  • kolejne terytorium zadeklarowało oderwanie się od monarchii austro-węgierskiej: niepodległość proklamowała Zachodnioukraińska Republika Ludowa, od początku będąca w ostrym konflikcie terytorialnym z odradzającą się Polską; walkami we Lwowie rozpoczęła się wojna polsko-ukraińska.
  • połączone siły Serbii, Francji, Wielkiej Brytanii i Grecji odbiły Belgrad.
  • doszło do katastrofy kolejowej w Nowym Jorku w dzielnicy Brooklyn, co najmniej 93 osoby zginęły.
  • powstało Królestwo Jemenu.
  • 2 listopada – powstała I Republika Litewska.
  • 3 listopada:
  • I wojna światowa: Austro-Węgry rozpoczynały negocjacje z państwami Ententy o warunkach kapitulacji.
  • rewolucja listopadowa: bunt marynarzy floty niemieckiej stacjonującej w Kilonii rozpoczyna rewolucję w Niemczech.
  • 4 listopada – I wojna światowa: Austro-Węgry poddały się Włochom.
  • 7 listopada – rewolucja listopadowa: lider rewolucji w Bawarii Kurt Eisner zadeklarował powstanie Wolnego Państwa Bawarii (Freistaat Bayern).
  • 8 listopada:
  • rewolucja listopadowa: niemiecka armia wypowiada posłuszeństwo cesarzowi Wilhelmowi II Hohenzollernowi.
  • Józef Piłsudski i Kazimierz Sosnkowski zostali uwolnieni z twierdzy w Magdeburgu.
  • 9 listopada:
  • rewolucja listopadowa: cesarz Wilhelm II Hohenzollern abdykował i wybrał życie na wygnaniu w Holandii.
  • rewolucja listopadowa: Philipp Scheidemann proklamuje republikę w Niemczech (Republika Weimarska).
  • rewolucja listopadowa: Karl Liebknecht, z balkonu pałacu cesarskiego, proklamował powstanie Wolnej Socjalistycznej Republiki.
  • w Użhorodzie powstała tzw. Rada Węgro-Ruskiego Narodu na czele z Eugeniuszem Szabo, Augustynem Wołoszynem i Augustynem Stephanem.
  • 11 listopada:
  • kapitulacja Niemiec i zakończenie I wojny światowej.
  • ostatni cesarz Austro-Węgier, Karol I Habsburg wyrzekł się władzy absolutnej, lecz nie abdykował (Imperium Habsburgów przestało istnieć).
  • 12 listopadaAustria stałą się republiką z socjaldemokratą Karlem Rennerem na czele.
  • 13 listopada:
  • król Karol I Habsburg (jako król Węgier – Karol IV, jako król Czech – Karol III) wygłosił na zamku Eckartsau deklarację, w której oddawał wszystkie swoje kompetencje i władztwo nad Węgrami, dwa dni wcześniej to samo uczynił w austriackim parlamencie.
  • abdykował ostatni król Saksonii Fryderyk August III.
  • uchwalono tymczasową konstytucję Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej.
  • 14 listopadaCzechosłowacja staje się Republiką Czecho-Słowacką.
  • 15 listopadaDelfim Moreira został prezydentem Brazylii.
  • 16 listopadaWęgry zadeklarowały niezależność od Austrii i stały się republiką.
  • 18 listopadaŁotwa zadeklarowała niezależność od Rosji.
  • 21 listopada – powstały Estońskie Siły Powietrzne.
  • 22 listopada:
  • Związek Spartakusa przekształcił się w Komunistyczną Partię Niemiec.
  • oddziały francuskie wkroczyły do Strasburga.
  • po wojnie belgijska rodzina królewska wróciła do Brukseli.
  • 24 listopada – założono Komunistyczną Partię Węgier.
  • 25 listopadaWojwodina dołączyła do Królestwa Serbii.
  • 26 listopada:
  • Wielkie Zgromadzenie Serbskie uchwaliło w Podgoricy włączenie Czarnogóry do Serbii.
  • Wielkie Zgromadzenie Narodowe podjęło decyzję o detronizacji króla Czarnogóry Mikołaja I Petrowić-Niegosza i dynastii Petrowiczów oraz połączeniu Czarnogóry z Serbią.
  • 28 listopada:
  • Wojna estońsko-bolszewicka: Armia Czerwona Bolszewickiej Rosji wtargnęła do Estonii, następnego dnia w Narwie proklamowano Estońską Komunę Robotniczą (Eesti Töörahva Kommuun).
  • powstał Tymczasowy Robotniczo-Chłopski Rząd Ukrainy.
  • 30 listopadaErnest Ansermet, szwajcarski dyrygent, po raz pierwszy dyrygował orkiestrą Orchestre de la Suisse Romande w Genewie.
  • 1 grudnia:
  • proklamowano Królestwo Islandii w unii personalnej z Danią.
  • weszło w życie nowe prawo do głosowania w Szwecji, uniezależniające prawo do głosowania od statusu majątkowego – jedna osoba, jeden głos.
  • w Alba Iulia po włączeniu Siedmiogrodu, Kriszana, Maramureş, Banat, Besarabii i Bukowiny do Państwa Rumuńskiego proklamowano „Wielką Rumunię” (România Mare).
  • powstało Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców w 1929 przemianowane na Jugosławię.
  • 4 grudnia – prezydent USA Woodrow Wilson wyruszył w podróż morską do Europy na Paryską Konferencję Pokojową, była to pierwsza podróż urzędującego prezydenta Stanów Zjednoczonych do Europy.
  • 7 grudnia – rozpoczęła się wojna armeńsko-gruzińska.
  • 12 grudnia:
  • rząd nowo powstałej Republiki Weimarskiej wydał ustawę ws. utworzenia ochotniczej, republikańskiej Straży Narodowej (Volkswehr).
  • Carl Gustaf Mannerheim został, jako regent Królestwa Finlandii, pierwszą głową państwa po uzyskaniu niepodległości.
  • 14 grudnia:
  • abdykował król elekt Finlandii Fryderyk Karol Heski.
  • prezydent Portugalii Sidónio Pais został zastrzelony na dworcu kolejowym w Lizbonie.
  • 20 grudniaTomáš Masaryk, późniejszy prezydent Czechosłowacji, powrócił do kraju.
  • 28 grudniaConstance Markiewicz, jako pierwsza kobieta została wybrana do brytyjskiego parlamentu – Izby Gmin.
  • 31 grudnia – zakończyła się wojna armeńsko-gruzińska.
  • Początek epidemii grypy hiszpanki (zakończona w 1919), zmarło ok. 20–25 mln osób.
  • Rozpoczęła się brytyjska okupacja Palestyny.
  • Wojna polsko-ukraińska (ukr. Польсько-українська війна) – konflikt zbrojny o przynależność państwową Galicji Wschodniej, zamieszkanej przez Polaków i Ukraińców.Rada Komisarzy Ludowych, Sownarkom ros. Сове́т наро́дных комисса́ров, СНК, Совнарко́м – nazwa tymczasowego rządu Rosji, następnie Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (Rada Komisarzy Ludowych RFSRR).


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    13 kwietnia jest 103. (w latach przestępnych 104.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 262 dni.
    Komunistyczna Partia Polski (w latach 1918-1925: Komunistyczna Partia Robotnicza Polski) – partia komunistyczna założona 16 grudnia 1918 na zjeździe połączeniowym SDKPiL i PPS-Lewicy, rozwiązana przez Komintern 16 sierpnia 1938 w ramach wielkiej czystki w ZSRR.
    Rajd na Zeebrugge i Ostendę (Operacja ZO) − podwójna operacja morsko-desantowa z okresu I wojny światowej, przeprowadzona przez Royal Navy w nocy 23 kwietnia 1918 roku, mająca na celu zablokowanie kanałów wejściowych w zajętych przez Niemców belgijskich portach Zeebrugge i Ostendzie, używanych przez Kaiserliche Marine jako bazy U-Bootów i lekkich sił nawodnych, nękających brytyjską żeglugę na kanale La Manche. Obie skoordynowane akcje, w których udział wzięło łącznie niemal 1800 ochotników z Royal Navy i Royal Marines dowodzonych przez wiceadmirała Rogera Keyesa, przyniosły jedynie połowiczny sukces: czasowe zablokowanie Zeebrugge i tylko częściowe Ostendy, okupiony dużymi stratami: ponad 600 zabitych, rannych i zaginionych. Operacja ZO, wraz z przeprowadzonym w nocy z 9 na 10 maja drugim rajdem na Ostendę, nie wpłynęły na zmianę strategicznej sytuacji na froncie, spotkały się jednak z dużym uznaniem brytyjskiej opinii publicznej oraz dowództwa, wyrażonym między innymi odznaczeniem Krzyżami Wiktorii za znakomitą postawę w boju aż 11 ich uczestników, w tym ośmiu za noc 23 kwietnia.
    Juliusz Leo, właśc. Juliusz Franciszek Leo (ur. 15 listopada 1861 w Stebniku koło Drohobycza, zm. 21 lutego 1918 w Krakowie) – polityk galicyjski, ekonomista, prawnik, prezydent Krakowa.
    Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.
    Wojna domowa w Rosji – wojna domowa rozpoczęta w wyniku rewolucji październikowej w 1917 roku i ustanowienia przez bolszewików nowej władzy państwowej w Rosji. Zwolenników nowej władzy określano jako "czerwonych", a przeciwników jako "białych". Niekiedy za datę rozpoczęcia wojny uważa się datę podpisania traktatu brzeskiego (3 marca 1918) – podpisanie tego aktu rzeczywiście spowodowało narastanie oporu oraz zagwarantowało zewnętrzną interwencję i wsparcie sił Ententy po stronie "białych". Za zakończenie wojny domowej jest uważane zajęcie przez Armię Czerwoną Krymu w 1920 roku. Na Dalekim Wschodzie walki trwały jednak do 25 października 1922 roku (zdobycie Władywostoku). W Jakucji starcia zbrojne miały miejsce jeszcze w 1923 roku, a na Półwyspie Czukockim – do połowy 1924 roku.
    3 października jest 276. (w latach przestępnych 277.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 89 dni.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.277 sek.