• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 1905



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Nagroda Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny (szw. Nobelpriset i fysiologi eller medicin) – jest nagrodą przyznawaną corocznie przez Instytut Karolinska za wyjątkowe osiągnięcia naukowe z różnych dziedzin fizjologii lub medycyny. Jest jedną z pięciu Nagród Nobla ustanowionych w testamencie przez Alfreda Nobla (zm. w 1896 roku). Jak zapisał on w swoim testamencie, nadzór nad nagrodą sprawuje Fundacja Noblowska, a przyznawana jest ona przez zgromadzenie wybierane przez Instytut Karolinska. Określana potocznie jako „Nagroda Nobla z medycyny”, w rzeczywistości była precyzyjnie opisana przez Nobla w jego testamencie, jako nagroda z „fizjologii lub medycyny”. Z tego powodu może być przyznana w każdej ze szczegółowych dziedzin obu tych nauk. Pierwszym laureatem nagrody był w roku 1901 Niemiec Emil Adolf von Behring.Mapuche, Araukanie (z hiszp. araucanos, mapuches; wersja spolszczona: Mapucze) – plemię indiańskie Ameryki Południowej, zamieszkujące południowo-centralne obszary Chile i południowo-zachodnią Argentynę. Sami Araukanie mówią o sobie Mapucze, co w dosłownym tłumaczeniu znaczy Ludzie Ziemi. Plemiona te żyły w czasach prekolumbijskich na południe od Inków na terenach dzisiejszego Chile.

    Wydarzenia w Polsce[ | edytuj kod]

  • 18 stycznia – w restauracji przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie rzeźbiarz Xawery Dunikowski śmiertelnie postrzelił w głowę malarza Wacława Pawliszaka.
  • 28 styczniaPPS ogłosiła strajk powszechny, co stało się początkiem rewolucji w Królestwie Polskim.
  • 3 lutego – w Kielcach doszło do strajku młodzieży gimnazjalnej, domagającej się wprowadzenia nauczania w języku polskim.
  • 24 lutegorewolucja 1905: w Warszawie miała miejsce pierwsza akcja zbrojna bojowców PPS.
  • 26 lutego – w Królestwie Polskim rozpoczęła się fala strajków solidarnościowych z robotnikami rosyjskimi.
  • 2 marca – otwarto Dom Lekarski w Krakowie.
  • 22 marca – założono Muzeum w Gliwicach.
  • 26 marca – zamach bombowy bojowca PPS Stefana Aleksandra Okrzei na cyrkuł carskiej policji w Warszawie.
  • 1 maja:
  • na terenie zaboru rosyjskiego zniesiono zakaz nabywania ziemi przez Polaków na ziemiach zabranych. Władze dopuściły w szkołach prywatnych nauczanie języka polskiego i litewskiego.
  • w Królestwie Polskim w trakcie demonstracji 1-majowych doszło do starć pomiędzy robotnikami a oddziałami rosyjskimi.
  • 19 maja – w Warszawie zdemaskowany podczas przygotowań do zamachu na generał-gubernatora warszawskiego Konstantina Maksymowicza bojowiec PPS Tadeusz Dzierzbicki rzucił bombą w agentów Ochrany, zabijając dwóch z nich i siebie oraz ciężko raniąc trzeciego. Ponadto ranne zostały 24 osoby, w tym jedna ciężko.
  • 11 czerwca – otwarto schronisko turystyczne na Babiej Górze w Beskidach Zachodnich.
  • 13 czerwca – przed Sądem Wojskowym w Warszawie stanął bojowiec PPS Stefan Aleksander Okrzeja.
  • 22-24 czerwca – w Łodzi strajk włókniarzy przeobraził się w dwudniowe starcia, w efekcie których zginęło i zostało rannych około dwóch tysięcy osób.
  • 23 czerwca – bojowiec PPS Stefan Aleksander Okrzeja został skazany przez sąd w Warszawie na karę śmierci.
  • 24 czerwca – zostało zdławione powstanie łódzkie.
  • 3 lipca – od uderzenia pioruna spłonęła wieża kościoła św. Katarzyny w Gdańsku.
  • 7 lipca – prezydentem Lwowa został Michał Michalski.
  • 19 lipca – utworzona została Straż Ogniowa Ochotnicza w Sławkowie.
  • 7 sierpnia – Austriacy przekazali Zamek Wawelski władzom cywilnym.
  • 15 sierpnia – oddano do użytku Halę Targową w Chorzowie.
  • 24 sierpnia – otwarto linię kolejową Strzyłki Topolnica-Sianki (dł. 54,41 km), należącą do Austriackich Kolei Państwowych.
  • 23 września:
  • późniejszy prymas August Hlond otrzymał święcenia kapłańskie.
  • w Stoczni Cesarskiej w Gdańsku zwodowano lekki krążownik SMS Danzig.
  • 3 października – w Łodzi odbył się wielotysięczny pogrzeb przemysłowca branży włókienniczej Juliusza Kunitzera, zastrzelonego 30 września w tramwaju przez członków PPS – Adolfa Szulca i Stefana Jędrasa.
  • 7 października – w Krakowie powstał pierwszy polski kabaret literacki. Występy Zielonego Balonika można było obejrzeć w Jamie Michalika wyłącznie na specjalne zaproszenie, a niewykazanie zachwytu wiązało się z brakiem zaproszenia na kolejne przedstawienia.
  • 26 października – w Królestwie Polskim wybuchł strajk powszechny. W 45 miejscowościach uczestniczyło w nim około 800 tys. osób.
  • 28 października – zawieszono bezterminowo działalność Uniwersytetu Warszawskiego.
  • 31 października – w Sosnowcu proklamowano Republikę Zagłębiowską.
  • 2 listopada – powstała Białogardzka Kolej Dojazdowa.
  • 10 listopada – wprowadzono stan wojenny ukazem cara Mikołaja II Romanowa na całym terytorium Królestwa Polskiego.
  • 12 listopada:
  • proklamowanie Republiki Sławkowskiej.
  • pierwsze zawody lekkoatletyczne we Lwowie (100 m: J. Bizoń 13,0 s.; 400 m: M. Kawecki 1:01,0 s.)
  • 10 grudniaHenryk Sienkiewicz otrzymał nagrodę Nobla za całokształt pracy artystycznej.
  • 26 grudniaOrganizacja Bojowa PPS dokonała napadu na kasę powiatową w Wysokiem Mazowieckiem, zdobywając pół miliona rubli.
  • 27 grudnia – w Ostrowcu proklamowano Republikę Ostrowiecką.
  • 28 grudnia – w Królestwie Polskim rozpoczął się strajk powszechny przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego.
  • Podczas rewolucji w Rosji doszło do podziału Polskiej Partii Socjalistycznej na PPS Frakcja Rewolucyjna (Józef Piłsudski), której celem była przede wszystkim walka o niepodległość oraz PPS Lewica (Maria Koszutska), której celem była przede wszystkim walka o prawa robotników.
  • W wydarzeniach rewolucyjnych 1905 roku na ziemiach polskich wzięli czynny udział anarchiści.
  • Strajk generalny w Krakowie i w Podgórzu pod hasłami walki o reformę prawa wyborczego.
  • Lekkoatletyczne zawody międzyklubowe we Lwowie (K. Sołtyński, bieg na 1 milę – 5:20,0 s.)
  • Wydarzenia na świecie[ | edytuj kod]

  • 2 stycznia:
  • w czasie toczącej się wojny rosyjsko-japońskiej Rosjanie skapitulowali w Port Artur (Lüshun) w Chinach. Wydarzenie zaskoczyło opinię światową.
  • amerykański astronom Charles Dillon Perrine odkrył księżyc Jowisza Elarę.
  • 14 stycznia – Jens Christian Christensen został premierem Danii.
  • 22 styczniarewolucja w Rosji roku 1905: krwawa niedziela w Petersburgu zapoczątkowała rewolucję 1905. Wojsko na rozkaz cara otworzyło ogień do demonstrantów. Według oficjalnych danych zginęły 93 osoby, 333 odniosło rany (34 z nich zmarło), źródła nieoficjalne mówią o setkach zabitych (od 800 do 1000).
  • 26 stycznia – w kopalni Premier Mine pod Pretorią w Republice Południowej Afryki został znaleziony największy i najczystszy ze znanych diamentówCullinan.
  • 29 styczniawojna rosyjsko-japońska: zakończyła się nierozstrzygnięta bitwa pod Sandepu.
  • Styczeń – rewolucja w Rosji roku 1905: strajki do końca stycznia podjęło ponad 400 tys. robotników, szybko zaczęły protestować także centra przemysłowe w Królestwie Polskim i na Wybrzeżu Bałtyckim.
  • 1 lutego – założono holenderski klub piłkarski ADO Den Haag.
  • 2 lutego – w Sankt Petersburgu pod oddziałem kawalerii załamał się Most Egipski. W katastrofie nikt nie zginął.
  • 11 lutegopapież Pius X opublikował encyklikę Vehementer Nos.
  • 19 lutego-10 marca – wojna rosyjsko-japońska: zwycięska dla wojsk japońskich bitwa pod Mukdenem (Shenyangiem) w Mandżurii z wojskami rosyjskimi.
  • 21 lutego – zwodowano brytyjski transatlantyk RMS Carmania.
  • 23 lutego – amerykański adwokat Paul P. Harris założył w Chicago organizację międzynarodową Rotary International.
  • 24 lutego – zakończono drążenie najdłuższego wówczas kolejowego tunelu simplońskiego w Szwajcarii.
  • 27 lutego – uroczyście otwarto ewangelicką katedrę berlińską.
  • 3 marca – rewolucja w Rosji roku 1905: car Mikołaj II Romanow zgodził się na powstanie parlamentu w Rosji – Dumy Państwowej.
  • 4 marca – prezydent USA Theodore Roosevelt rozpoczął urzędowanie.
  • 8 marca – niemiecki astronom Max Wolf odkrył planetoidę (559) Nanon.
  • 10 marca:
  • wojna rosyjsko-japońska: zwycięstwem Japończyków zakończyła się bitwa pod Mukdenem.
  • założono angielski klub piłkarski Chelsea F.C.
  • 17 marcaAlbert Einstein opublikował pracę pod tytułem „O wytwarzaniu i transformacji światła”, która wyjaśnia zjawisko fotoelektryczne używając pojęcia cząstek, nazwanych później fotonami.
  • 19 marca – założono argentyński klub piłkarski Belgrano Córdoba.
  • 28 marca – Alessandro Fortis został premierem Włoch.
  • 31 marca – cesarz Niemiec Wilhelm II Hohenzollern domagał się uznania równości interesów kolonialnych Francji i Niemiec w Maroku, czym wywołał pierwszy kryzys marokański.
  • Marzec – rewolucja w Rosji roku 1905: zamknięto wszystkie wyższe uczelnie.
  • 3 kwietnia – w Buenos Aires został założony klub sportowy Boca Juniors.
  • 4 kwietnia – ponad 20 tys. osób zginęło w trzęsieniu ziemi o magnitudzie 7,8 stopnia w skali Richtera, w leżącym w północnych Indiach mieście Kangra.
  • 6 kwietnia – niemiecki astronom Paul Götz odkrył planetoidę (563) Suleika.
  • 9 kwietnia:
  • w Chinach wykonano ostatnią egzekucję poprzez karę tysiąca cięć.
  • Juventus F.C. zdobył swoje pierwsze Mistrzostwo Włoch.
  • 10 kwietnia – w Manili wyjechały na ulicę pierwsze tramwaje elektryczne.
  • 18 kwietniaReal Madryt, pokonując w finale Athletic Bilbao 1:0, zdobył po raz pierwszy piłkarski puchar Hiszpanii.
  • 3 maja – założono niemiecki klub piłkarski Arminia Bielefeld.
  • 5 maja – założono argentyński klub piłkarski Colón Santa Fe.
  • 6 maja – Federico Reichert dokonał pierwszego wejścia na szczyt wulkanu Socompa na granicy chilijsko-argentyńskiej (6051 m).
  • 13 maja:
  • w Paryżu zadebiutowała Mata Hari.
  • założono brazylijski klub piłkarski Sport Recife.
  • 15 maja – na powierzchni 0,4 km², która później stała się śródmieściem metropolii, założono miasto Las Vegas w USA.
  • 27-28 maja – wojna rosyjsko-japońska: klęska floty rosyjskiej w bitwie pod Cuszimą.
  • 28 maja – niemiecki astronom Paul Götz odkrył planetoidy (566) Stereoskopia i (567)Eleutheria.
  • 7 czerwca – norweski parlament zadeklarował rozwiązanie unii państwowej ze SzwecjąNorwegia stała się niezależnym państwem.
  • 9 czerwca – założono londyński klub piłkarski Charlton Athletic F.C.
  • 15 czerwca – księżniczka brytyjska Małgorzata z Connaught wyszła za mąż za księcia szwedzkiego Gustawa.
  • 18 czerwca – Géza Fejérváry został premierem Królestwa Węgier.
  • 23 czerwca – po raz pierwszy wzbił się w powietrze samolot Flyer III konstrukcji braci Wright.
  • 27 czerwca:
  • rewolucja w Rosji roku 1905: doszło do buntu załogi na pancerniku rosyjskiej floty czarnomorskiej Potiomkin.
  • w Chicago założono rewolucyjny związek zawodowy Robotnicy Przemysłowi Świata (IWW).
  • 30 czerwca:
  • Albert Einstein opublikował szczególną teorię względności, zawierającą równanie E=mc².
  • w wyniku przejścia tajfunu nad atolem Knox w archipelagu Wysp Marshalla zginęli prawie wszyscy jego mieszkańcy (60-70 osób). Od tego czasu pozostaje on niezamieszkany.
  • 5 lipcaAlfred Deakin został premierem Australii.
  • 13 lipca – w Norwegii odbyło się referendum potwierdzające rozwiązanie unii państwowej ze Szwecją.
  • 19 lipca – car Mikołaj II wydał ukaz zwołania Dumy, do której miały być przeprowadzone czterostopniowe wybory z zastosowaniem cenzusu majątkowego.
  • 20 lipca – w Niemieckiej Afryce Wschodniej wybuchło powstanie Maji-Maji.
  • 29 lipca – podpisano tajne memorandum pomiędzy USA i Japonią, potwierdzające japońską strefę wpływów w Korei i amerykańską na Filipinach (porozumienie William H. Taft – Katsura Tarō).
  • 19 sierpniacesarz Rosji Mikołaj II Romanow wydał manifest powołujący do życia Dumę Państwową, która w założeniu miała być jedynie organem doradczym monarchy.
  • 1 września – ustanowiono dwie kanadyjskie prowincje – Albertę i Saskatchewan – z podziału terytoriów północno-zachodnich.
  • 5 września – w Portsmouth w USA podpisano pokój pomiędzy Japonią a Rosją, kończący wojnę rosyjsko-japońską.
  • 27 wrześniaAlbert Einstein opublikował pracę o równoważności masy i energii (E = mc²).
  • 2 października – położenie stępki pod pancernik brytyjski HMS Dreadnought, o przełomowej i rewolucyjnej konstrukcji, spowodowało wyścig zbrojeń – pancernik został ukończony już po 14 miesiącach w grudniu 1906.
  • 5 października – trzeci samolot braci Wright o nazwie Wright Flyer III, pilotowany przez Wilbura, odbył lot o długości 39 minut, pokonując 24 1/2 mili (39,43 km). Był to pierwszy samolot, który utrzymał się w powietrzu ponad pół godziny.
  • 14 października:
  • założono klub piłkarski Sevilla FC.
  • założono Międzynarodową Federację Lotniczą (FAI).
  • 16 października – rewolucja w Rosji roku 1905: rosyjska armia otworzyła ogień w czasie manifestacji w Estonii, zabijając 94 osoby i raniąc przeszło 200.
  • 20 października – założono turecki klub piłkarski Galatasaray SK.
  • 26 października – Szwecja wyraziła zgodę na rozwiązanie unii państwowej z Norwegią.
  • 30 października – rewolucja w Rosji roku 1905: car Mikołaj II Romanow został zmuszony do ogłoszenia manifestu zapowiadającego przyznanie swobód obywatelskich, amnestię, prawo wyborcze dla wszystkich warstw społecznych i powołanie Dumy jako władzy ustawodawczej.
  • Październik – rewolucja w Rosji roku 1905: strajki w Rosji objęły ponad 2 mln osób we wszystkich ważniejszych guberniach.
  • 4 listopada – powstał Niemiecki Związek Narciarski.
  • 9 listopada – w prowincji Alberta w Kanadzie przeprowadzono pierwsze powszechne wybory.
  • 18 listopada – książę Danii, Christian Frederik Carl Georg Valdemar Axel, został pierwszym królem Norwegii po rozwiązaniu unii ze Szwecją, jako Haakon VII Norweski.
  • 28 listopadaArthur Griffith, irlandzki przywódca narodowy i polityk, założył organizację i partię Sinn Féin w Dublinie, której celem była całkowita niezależność Irlandii.
  • 4 grudnia – na ulice Opawy wyjechały pierwsze tramwaje elektryczne.
  • 5 grudniaHenry Campbell-Bannerman został premierem Wielkiej Brytanii.
  • 7 grudnia – austriacki lekarz okulista Eduard Zirm przeprowadził w Ołomuńcu pierwszą udaną operację przeszczepienia rogówki.
  • 8 grudnia – utworzono Australijskie Biuro Statystyczne (ABS).
  • 9 grudnia:
  • Émile Combes przedstawił w parlamencie francuskim ustawę o rozdzieleniu Kościoła od państwa.
  • w Dreźnie odbyła się premiera opery Salome Richarda Straussa.
  • 10 grudniaHenryk Sienkiewicz odebrał literacką nagrodę Nobla.
  • 23 grudnia – zainaugurował działalność Aldwych Theatre na londyńskim West Endzie.
  • 26 grudnia – zwodowano japoński krążownik pancernyTsukuba”.
  • 29 grudnia – założono francuski klub piłkarski AJ Auxerre.
  • 30 grudnia – w Theater an der Wien w Wiedniu odbyła się prapremiera operetki Wesoła wdówka z muzyką Franza Lehára.
  • Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Traktatowe (pop. Towarzystwo Strażnica) – korporacje prawne reprezentujące przed władzami świeckimi Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy.Stępka – główny wzdłużny element konstrukcyjny szkieletu statku wodnego. Stępka występuje w postaci belkowej i płaskiej. Na stępce opierają się wręgi, a na żaglowcach w nadstępkach także pionowe maszty.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Zielony Balonik – pierwszy polski kabaret literacki, założony przez krakowskich poetów, pisarzy i plastyków w cukierni Apolinarego J. Michalika (zwanej Jamą Michalikową) w październiku 1905 roku, działający do 1912 roku (sporadycznie wystawiano przedstawienia do 1915 roku).
    (559) Nanon (1905 QD) – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 172 dni w średniej odległości 2,71 j.a. Została odkryta 8 marca 1905 roku w Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl w Heidelbergu przez Maxa Wolfa. Nazwa planetoidy pochodzi od bohaterki operetki Nanon Richarda Genée.
    Arthur Koestler (ur. 5 września 1905 w Budapeszcie, zm. 3 marca 1983 w Londynie) – angielski pisarz i dziennikarz, pochodzenia węgierskiego.
    Theater an der Wien (pol. Teatr nad Wiednią) – dawny teatr w Wiedniu, położony w dzielnicy Mariahilf, przy historycznej ulicy Wienzeile.
    3 października jest 276. (w latach przestępnych 277.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 89 dni.
    Socompa - stratowulkan w Andach na granicy argentyńsko-chilijskiej. Socompa jest znany z częstych lawin i osuwisk. Wulkan jest trudno dostępny. Dojazd wymaga dużej ilości czasu tak samo jak wspinaczka na szczyt.
    Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki, to uznawane za najbardziej prestiżowe wyróżnienie za wybitne osiągnięcia naukowe. Przyznawana jest ona od 1901 roku przez Fundację Noblowską.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.188 sek.