• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Żuławska Kolej Dojazdowa

    Przeczytaj także...
    Jantar (niem. Pasewark) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie nowodworskim, w gminie Stegna na pograniczu Mierzei Wiślanej i Żuław Wiślanych, z przystanią morską dla rybaków (pas plaży), przy drodze wojewódzkiej nr 501.Stegna Gdańska – funkcjonująca od 1905 roku węzłowa stacja kolejowa Żuławskiej Kolei Dojazdowej. Punkt styczny linii kolei wąskotorowej biegnących do Nowego Dworu Gdańskiego, Sztutowa i Mikoszewa.
    Mikoszewo Ujście Wisły – końcowa stacja kolejowa Żuławskiej Kolei Dojazdowej we wsi Mikoszewo od roku 2004. Do lat sześćdziesiątych XX w. również prawobrzeżny przystanek wąskotorowego promu kolejowego przewożącego przez rzekę Wisłę pociągi kursujące na odcinku Stegna Gdańska - Gdańsk Wąskotorowy. Położona jest na linii kolejowej z Koszwał do Stegny Gdańskiej otwartej w 1905 roku.
    Pociąg turystyczny ŻKD

    Żuławska Kolej Dojazdowa (ŻKD) – kolej wąskotorowa (750 mm) na terenie powiatu nowodworskiego powstała na skutek wyodrębnienia ze struktur PKP części Gdańskich Kolei Dojazdowych. Właścicielem Żuławskiej Kolei Dojazdowej jest Starostwo Powiatowe w Nowym Dworze Gdańskim. Obsługę kolejki zapewnia Pomorskie Towarzystwo Miłośników Kolei Żelaznych, które było jednym z inicjatorów powstania ŻKD. W latach 2006-2008 operatorem kolejki było Stowarzyszenie Żuławskiej Kolei Dojazdowej. W 2009 roku, po wyroku sądowym potwierdzającym nieprawność rozwiązania umowy przez Starostwo, funkcję operatora ponownie pełni Pomorskie Towarzystwo Miłośników Kolei Żelaznych.

    A20D-P (oznaczenie na PKP serią Bxhpi) – wąskotorowy wagon doczepny do wagonu motorowego MBxd2. Wagony te zostały wyprodukowane w latach 1983–1988 w Zakładach Metalowych "23 August" w Bukareszcie.Nowy Dwór Gdański (niem. Tiegenhof) – miasto w woj. pomorskim, w powiecie nowodworskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański, położone nad Tugą w centralnej części Żuław Wiślanych. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. elbląskiego.

    We wrześniu 2000 r. wraz ze Starostwem w Nowym Dworze Gdańskim, gminami Stegna i Sztutowo PTMKŻ podjęło działania na rzecz reaktywowania Żuławskiej Kolei Dojazdowej. 17 września 2001 r. Starostwo Powiatowe w Nowym Dworze Gdańskim przekazało w bezpłatne użytkowanie Pomorskiemu Towarzystwu Miłośników Kolei Żelaznych część dzierżawionej już od PKP linii kolejowej. 15 sierpnia 2002 r. dla turystów i mieszkańców powiatu nowodworskiego odbył się pierwszy po sześciu latach przejazd pociągiem. Na początku 2003 r. Starostwo Nowodworskie przekazało w użyczenie dla PTMKŻ cały tabor będący już jego własnością. Dnia 21 czerwca 2003 ruszyły pierwsze planowe pociągi na Żuławskiej Kolei Dojazdowej. Obecnie ruch planowy po sieci ŻKD prowadzony jest w okresie maj, czerwiec i wrzesień w weekendy oraz w okresie letnich wakacji - codziennie, a w pozostałym czasie na zamówienie. Na mocy aneksu do umowy z lutego 2014 PTMKŻ jest operatorem kolejki do 31 grudnia 2023.

    Linia kolejowa Stegna – Nowy Dwór Gdański – funkcjonująca od 1905 roku wąskotorowa linia kolejowa stanowiąca fragment sieci Gdańskiej Kolei Dojazdowej.Lxd2 (oznaczenie fabryczne L45H) – wąskotorowa lokomotywa spalinowa produkowana w latach 1964-1987 przez rumuńskie zakłady FAUR w Bukareszcie, eksploatowana w Polsce na kolejach wąskotorowych.

    Baza i zarząd kolei znajduje się w Nowym Dworze Gdańskim w istniejącej lokomotywowni.

    Podstawą działalności Żuławskiej Kolei Dojazdowej są kolejowe przewozy turystyczne na liniach:

    1) Nowy Dwór Gdański-Stegna Gdańska

    2) Sztutowo-Mikoszewo Ujście Wisły

    3) Nowy Dwór Gdański-Tuja

    Kolej wąskotorowa – kolej o prześwicie mniejszym niż określany jako normalny, czyli 1435 mm. Kolej wąskotorowa cechuje się mniejszą zdolnością przewozową od kolei normalnotorowej, jednak można na niej stosować większe pochylenia i łuki o mniejszym promieniu, dzięki czemu jest nawet kilkakrotnie tańsza w budowie. Koleje wąskotorowe, początkowo niemal wyłącznie konne, rozpowszechniły się w przemyśle wydobywczym, hutnictwie, leśnictwie. Od połowy XIX wieku zaznacza się zróżnicowanie funkcji kolei wąskotorowych w zależności od prześwitu, następuje także częściowa unifikacja standardów k.w. Od połowy XIX wieku na k.w. stosuje się powszechnie trakcję parową, od końca XIX wieku wprowadza się na niektóre k. w. trakcję elektryczną, od połowy XX wieku także spalinową. Najstarsza nieprzerwanie funkcjonująca kolej wąskotorowa na świecie istnieje w Polsce – są to Górnośląskie Koleje Wąskotorowe.Polskie Koleje Państwowe Spółka Akcyjna (PKP S.A.) – powstała w wyniku komercjalizacji istniejącego od 1926 przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Ich jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa, który reprezentuje obecnie Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Spółka pełni dominującą rolę w Grupie PKP. Do jej podstawowych zadań należą:

    Czynione są również starania, aby reaktywować szlak Tuja - Ostaszewo dla sezonowych przewozów pasażerskich.

    Tabor Żuławskiej Kolei Dojazdowej:

  • lokomotywy Lxd2 - 3 szt. (294, 315, 325)
  • parowóz Px48-1907 (od 31 lipca 2010 r. do 2 maja 2012 r.)
  • wagony motorowe MBxd2 - 2 szt. (212 sprawny, 304 oczekuje remontu)
  • drezyna Wmc-004
  • wagony A208P FAUR Bxhpi - 5 szt. (4 sprawne + 1 oczekuje remontu)
  • wagon zabytkowy 1Aw - (oczekuje remontu)
  • wagony letniaki Btxhpi - 3 szt.
  • wagon kryty Kddxz
  • wagony FTxh, FTdxh - 2 szt.
  • platformy Pddxh, Pddx - 4 szt.
  • transportery Tddyyhp - 9 szt.
  • pług odśnieżny 802S
  • 3 węglarki typu 69W z Mławskiej Kolei Dojazdowej, pozyskane we wrześniu 2014
  • Na terenie Muzeum Obozu Koncentracyjnego Stutthof w Sztutowie stoją jako pomnik dwa wagony towarowe:

    Linia kolejowa Prawy Brzeg Wisły - Sztutowo – funkcjonujący od 1905 roku fragment wąskotorowej linii kolejowej Gdańsk Wąskotorowy - Sztutowo.1Aw – typ polskich wąskotorowych wagonów pasażerskich, produkowanych w latach 1954-1957. W Fabryce Wagonów w Świdnicy powstało w sumie 126 sztuk i wszystkie były przeznaczone dla kolei dojazdowych PKP. Według danych z 2009 r. zachowało się 31 sztuk, w tym dwie przeznaczone do ekspozycji. Oznaczane były serią Cx, następnie Bx i Bxhpi. W oparciu o budowę 1Aw powstały późniejsze konstrukcje wagonów dla kolei wąskotorowej produkowanych w Polsce.
  • wagon platforma Pddxh
  • wagon kryty Kddxz
  • W maju 2014 starostwo w Nowym Dworze Gdańskim - aktualny właściciel torowisk - rozstrzygnęło przetarg na rozbiórkę 11 km nieczynnego toru między Nowym Dworem Gdańskim a Kmiecinem i Wiercinami (8,61 km) oraz znajdującego się w Ostaszewie odcinka linii Ostaszewo - Nowa Cerkiew (3,31 km). Za pozyskany na tych odcinkach materiał zwycięzca przetargu wpłaci do kasy powiatu 536 tysięcy złotych. Początkowo planowano, że rozebrany zostanie również odcinek Nowy Dwór Gdański - Ostaszewo (co przysporzyłoby powiatowi kwotę 1,3 mln zł), jednakże pod naciskiem opinii publicznej i mediów oraz w związku z wpisaniem tego odcinka do ewidencji zabytków woj. pomorskiego odstąpiono od tego zamiaru.

    MBxd2 (typ A20D-P) – wąskotorowy wagon spalinowy produkowany w latach 1984–86 przez zakłady FAUR w Bukareszcie. Powstały 32 egzemplarze tego pojazdu. Kupno i eksploatacja wagonów MBxd2 uratowały przed likwidacją wiele sieci kolei wąskotorowej w Polsce. Wagony serii MBxd2 (jak również ich wagony doczepne A208P - seria Bxhpi) ze względu na kraj pochodzenia często nazywane są "rumunami".Gdańska Kolej Dojazdowa – nieistniejąca już sieć kolei wąskotorowej (750 mm) na obszarze Gdańska i powiatu gdańskiego. Sieć gdańskiej wąskotorówki występuje również pod nazwą Lewobrzeżna Żuławska Kolej Dojazdowa.

    W 2014 roku pociągi kursowały w okresie 1-3 maja, w święto Bożego Ciała oraz w okresie letnich wakacji szkolnych. Ponadto w okresie 31 października – 2 listopada uruchomiono dodatkowe pociągi na cmentarz w Nowym Dworze Gdańskim, które przewiozły 914 pasażerów. Ogółem w 2015 przewieziono 43 105 pasażerów, co stanowi wzrost do poprzedniego roku o ok. 3 000 osób. Ponadto w 2014 uruchomiono ponad 20 pociągów na zamówienie.

    Bxhpi – oznaczenie na Polskich Kolejach Państwowych czteroosiowych wagonów osobowych drugiej klasy, przechodnich, wyposażonych w hamulec pneumatyczny.Pomorskie Towarzystwo Miłośników Kolei Żelaznych – stowarzyszenie rejestrowe zrzeszające Miłośników Kolei Pomorza, Warmii i Mazur, działające od 1990.

    Zobacz też[]

  • Linia kolejowa Stegna - Rybina - Nowy Dwór Gdański Wąskotorowy
  • Linia kolejowa Prawy Brzeg Wisły - Stegna - Sztutowo
  • Linki zewnętrzne[]

  • strona Żuławskiej Kolei Dojazdowej
  • o historii Żuławskiej Kolei Dojazdowej
  • rys historyczny i zdjęcia ŻKD
  • Most obrotowy Żuławskiej Kolei Wąskotorowej w Rybinie
  • Przypisy

    Stegna (niem. Steegen lub Kobbelgrube) – duża wieś w północnej Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie nowodworskim, w gminie Stegna. Położona na Żuławach Wiślanych, nad Zatoką Gdańską, w rejonie Mierzei Wiślanej. Wieś rybacka, kąpielisko morskie i lokalny węzeł drogowy (skrzyżowanie dróg wojewódzkich: nr 501 i nr 502).Tuja – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie nowodworskim, w gminie Nowy Dwór Gdański na obszarze Wielkich Żuław Malborskich. Wieś leży na szlaku Żuławskiej Kolei Dojazdowej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Px48 - parowóz przeznaczony do pracy na liniach wąskotorowych. Został zbudowany na podstawie dokumentacji technicznej parowozu Wp29 (Px29), odnalezionej w 1943 przez pracownika Fabloku inż. K. Sieleckiego. Dla potrzeb PKP wyprodukowano 101 tych maszyn. Na początku lat 50. XX wieku ZNTK w Nowym Sączu przebudowały 17 tych maszyn do jazdy po torze o szerokości 1000 mm. Zapas 4 t węgla i 6 m³ wody umożliwiał prowadzenie składu o masie 300 t na trasie długości 65 km, bez potrzeby uzupełniania paliwa.
    Ostaszewo (do 1945 niem. Schöneberg, pol. Szymbark) – duża wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie nowodworskim, w gminie Ostaszewo na obszarze Żuław Wiślanych w odległości 1 km od Wisły. Wieś znajduje się na nieczynnym szlaku Żuławskiej Kolei Dojazdowej.
    Konzentrationslager Stutthof (Zivilgefangenenlager Stutthof, Sonderlager Stutthof, Arbeitserziehungslager Stutthof) – niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny utworzony na anektowanych terenach Wolnego Miasta Gdańska (niem. Freie Stadt Danzig), w miejscowości Sztutowo, 36 km od Gdańska. Funkcjonował od 2 września 1939 roku do 9 maja 1945 roku. Był pierwszym i najdłużej istniejącym obozem tego typu na terenach wchodzących aktualnie w skład Państwa Polskiego.
    FAUR – rumuńskie zakłady mechaniczne i metalowe w Bukareszcie produkujące m.in. tabor kolejowy. Producent m.in. lokomotyw spalinowych używanych głównie w krajach byłego RWPG. Do najbardziej rozpowszechnionych należą jeżdżące na kolejach DR BR119 (obecnie na DBAG jako BR229), oraz wąskotorowe typów L30H, L35H i L45H. W Polsce tabor wyprodukowany przez zakłady FAUR jest reprezentowany przez m.in. wąskotorowe lokomotywy spalinowe typu L45H (oznaczenie PKP Lxd2) i L30H (oznaczenie PKP Lyd2), a także normalnotorowe lokomotywy spalinowe serii SP32, w latach 80. używane również były na PKP lokomotywy SP49 będące pierwowzorem SP32. Zakłady przemysłowe na terenie Polski eksploatowały i eksploatują do dzisiaj także pojedyncze sztuki innych lokomotyw m.in. typów LDE125, LDH45, LDH70, LDH180 i inne. FAUR produkował także wagony spalinowe i wagony osobowe – w Polsce są one reprezentowane przez wagony silnikowe wąskotorowe typu A20D-P (oznaczenie PKP MBxd2), oraz wagony osobowe wąskotorowe (oznaczenie PKP Bxhpi). Zakłady FAUR powstały w 1921 roku pod nazwą "Malaxa", potem zmienioną na "23 August".
    BTxhpi - oznaczenie serii nadawane pasażerskim wagonom turystycznym zbudowanym na bazie wagonów towarowych eksploatowanym na kolejach wąskotorowych w Polsce.
    Sztutowo (kaszb. Sztutowò, niem. Stutthof) – duża wieś położona w województwie pomorskim, w powiecie nowodworskim, w gminie Sztutowo na obszarze Żuław Wiślanych przy drodze wojewódzkiej nr 501. Wieś jest siedzibą sołectwa Sztutowo w którego skład wchodzi również miejscowość Grochowo Drugie.
    Powiat nowodworski – powiat w Polsce (województwo pomorskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Nowy Dwór Gdański.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.044 sek.