• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Żankiel

    Przeczytaj także...
    Baldach (łac. umbella) – u roślin rodzaj kwiatostanu, w którym pojedyncze kwiaty wyrastają na mniej więcej jednakowej długości szypułkach z jednego miejsca na szczycie pędu. Najwcześniej rozkwitają kwiaty zewnętrzne, czym bliżej środka, tym później.Zestawienie obejmuje gatunki roślin naczyniowych występujące w stanie dzikim w Polsce (rodzime i obce, także gatunki zawlekane lub dziczejące przejściowo – efemerofity). Nazewnictwo i układ systematyczny oparty jest na "Krytycznej liście roślin naczyniowych Polski". Gatunki efemerofitów zapisane są czcionką pomniejszoną.
    Korona (łac. corolla, ang. corolla) – element kwiatu składający się z okółka barwnych płatków korony (petala), które stanowią powabnię dla owadów, lub innych zwierząt zapylających kwiaty. Korona stanowi wewnętrzną część okwiatu.
    Sanicula arctopoides

    Żankiel (Sanicula) – rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych. Obejmuje ponad 40 gatunków występujących na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Australii i Antarktydy, głównie w strefie klimatu umiarkowanego. We florze Polski tylko jeden gatunek – żankiel zwyczajny.

    Selerowce (Apiales Lindl.) – rząd roślin nasiennych, stanowiący jedną z linii rozwojowych astrowych (asterids). Należy tutaj 7 rodzin o dobrze poznanych i dowiedzionych relacjach filogenetycznych. W obrębie rodzin wyróżnia się w sumie 493 rodzajów i blisko 5,5 tys. gatunków. W sumie należy do tego rzędu 2,4% gatunków dwuliściennych właściwych (eudicots).Pochwa liściowa (ang. leaf sheath, łac. vagina) – rozszerzona i przekształcona w specyficzny sposób nasadowa część liścia obejmująca łodygę. Dość często występuje u roślin, np. u wiechlinowatych, selerowatych i in. U wiechlinowatych pochwa liściowa otaczająca łodygę na długim odcinku spełnia funkcję wzmacniającą i usztywniającą źdźbło. Pochwa liściowa umożliwia też trawom podniesienie się po wylegnięciu spowodowanym silnym wiatrem lub opadami – w takim wypadku pochwa zaczyna intensywnie rosnąć od dolnej strony i rośnie tak długo aż górna część źdźbła zostanie ustawiona w pozycji pionowej. U niektórych gatunków roślin silnie rozrośnięta pochwa liściowa przejmuje, albo wspomaga funkcje asymilacyjne liścia. Tak jest np. u barszczu zwyczajnego, czy goryszu. U cebuli zwyczajnej pochwy liściowe tworzą cebulę.

    Morfologia[]

    Pokrój Rośliny dwuletnie i byliny, nagie, o pędach wyprostowanych lub podnoszących się. Liście Ogonkowe z błoniastymi zwykle pochwami, rzadziej niemal siedzące. Blaszka liściasta kolista lub pięciokanciasta, z nasadą zwykle sercowatą. Dłoniasto podzielona na 3 lub 5 odcinków, zwykle 3-wrębnych, na brzegach ząbkowanych. Kwiaty Drobne, zebrane w pojedyncze lub złożone baldachy, z baldaszkami często niemal siedzącymi, stąd kwiatostany zbite, główkowate. Kwiaty obupłciowe i tylko pręcikowe. Działki kielicha z wyraźnymi i trwałymi ząbkami. Płatki korony białe, zielonkawe, różowe, żółtawe lub jasnoniebieskie, łopatkowate lub owalne z zagiętymi końcami. Słupek krótki, odgięty. Owoce Rozłupki koliste lub elipsoidalne, gęsto szczecinkowate lub pokryte guzkami, za to z niepozornymi żebrami.

    Systematyka[]

    Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

    Rodzaj należący do plemienia Saniculeae w podrodzinie Apioideae Burnett, z rodziny selerowatych (Apiaceae Lindl.), rzędu selerowców (Apiales Lindl.), kladu astrowych w obrębie okrytonasiennych.

    Owoc (łac. fructus) − w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka, zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – państwo położone na półkuli południowej, obejmujące najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Jedyny kraj, który obejmuje cały kontynent. Siłą rzeczy nie posiada granic lądowych z żadnym państwem.
    Pozycja według systemu Reveala (1993-1999)

    Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa dereniowe (Cornidae Frohne & U. Jensen ex Reveal), nadrząd Aralianae Takht., rząd araliowce (Araliales Reveal), rodzina selerowate (Apiaceae Lindl.), podrodzina Saniculoideae Burnett, plemię Saniculeae W.D.J. Koch, podplemię Saniculinae Coss & Germ., rodzaj żankiel (Sanicula L.).

    Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji, gutacji i wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.Słupek, słupkowie (łac. pistyllum, ang. pistil) – żeński organ płciowy w kwiecie okrytonasiennych. Zbudowany jest ze zrośniętych ze sobą lub wolnych owocolistków (carpellae), które są zmodyfikowanymi liśćmi (najprawdopodobniej utworami homologicznymi do makrosporofili). Słupki zajmują zawsze centralne miejsce w kwiecie, gdzie mogą występować pojedynczo lub w większej liczbie.

    Wykaz gatunków:

  • Sanicula arctopoides Hook. & Arn.
  • Sanicula arguta Greene ex J.M. Coult. & Rose
  • Sanicula astrantiifolia H. Wolff ex Kretschmer
  • Sanicula azorica Guthnick ex Seub.
  • Sanicula bipinnata Hook. & Arn.
  • Sanicula bipinnatifida Douglas1
  • Sanicula caerulescens Franch.
  • Sanicula canadensis L.
  • Sanicula chinensis Bunge
  • Sanicula crassicaulis Poepp. ex DC.1
  • Sanicula elata Buch.-Ham. ex D.Don
  • Sanicula elongata K.T. Fu
  • Sanicula europaea L. – żankiel zwyczajny
  • Sanicula floridana E.P. Bicknell
  • Sanicula giraldii H. Wolff1
  • Sanicula graveolens Poepp. ex DC.
  • Sanicula gregaria E.P. Bicknell
  • Sanicula hacquetioides Franch.
  • Sanicula hoffmannii (Munz) Shan & Constance
  • Sanicula kauaiensis H. St. John
  • Sanicula laciniata Hook. & Arn.
  • Sanicula lamelligera Hance
  • Sanicula liberta Cham. & Schltdl.
  • Sanicula marilandica L.
  • Sanicula maritima Kellogg ex S. Watson
  • Sanicula odorata (Raf.) Pryer & Phillippe
  • Sanicula orthacantha S. Moore
  • Sanicula oviformis X.T. Liu & Z.Y. Liu
  • Sanicula peckiana J.F. Macbr.
  • Sanicula pengshuiensis M.L. Sheh & Z.Y. Liu
  • Sanicula petagnioides Hayata
  • Sanicula purpurea H. St. John & Hosaka
  • Sanicula rubriflora F. Schmidt ex Maxim.
  • Sanicula rugulosa Diels
  • Sanicula sandwicensis A. Gray
  • Sanicula saxatilis Greene
  • Sanicula serrata H. Wolff
  • Sanicula smallii E.P. Bicknell
  • Sanicula tienmuensis Shan & Constance
  • Sanicula tienmusis Shan & Constance
  • Sanicula tracyi Shan & Constance
  • Sanicula trifoliata E.P. Bicknell
  • Sanicula tuberculata Maxim.
  • Sanicula tuberosa Torr.
  • Przypisy

    1. P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-01].
    2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-05].
    3. Sanicula. W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. [dostęp 2014-02-10].
    4. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 1051. ISBN 83-214-1305-6.
    5. She Menglan, Loy R. Phillippe: Sanicula. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2014-02-10].
    6. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Sanicula (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-03-05].
    7. Sanicula. W: The Plant List (2013). Version 1.1. [on-line]. [dostęp 2014-02-10].
    Rozłupnia (łac. schizocarpium, ang. schizocarp) – owoc pojedynczy, dwu- lub wielonasienny, zamknięty, suchy i rozpadający się. Rozpada się zwykle na jednonasienne, zamknięte i niepękające rozłupki (często nazywane też owockami), w których elementy owocni pozostają zrośnięte z nasieniem. Rozłupnie powstają ze słupka zrosłoowockowego (synkarpicznego), przy czym z pojedynczych owocolistków powstają albo poszczególne rozłupki, albo z jednego owocolistka powstają dwie jednonasienne rozłupki (np. u ogórecznikowatych i jasnotowatych). Poszczególne owocki nierzadko połączone są znajdującym się między nimi organem zwanym karpoforem. Dwunasienne rozłupnie występują u roślin z rodziny selerowatych i marzanowatych, czteronasienne u ogórecznikowatych i jasnotowatych, wielonasienne u ślazowatych i wilczomleczowatych.Żankiel zwyczajny (Sanicula europaea L.) – gatunek rośliny należący do rodziny selerowatych. Występuje w Europie i Azji (Kaukaz, Zakaukazie, Iran, Turcja, Ałtaj). W Polsce roślina dość pospolita zarówno na niżu, jak i w niższych położeniach górskich.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Roślina dwuletnia, roślina dwuroczna (ang. biennial, łac. biennis) - roślina potrzebująca do odbycia cyklu rozwojowego dwóch okresów wegetacyjnych. Podczas pierwszego roku wytwarzana jest rozeta liści asymilujących oraz organy spichrzowe (zmodyfikowane korzenie i pędy). W drugim roku wydawane są pędy kwiatowe i nasiona, po czym roślina zamiera.
    Bylina (łac. herba perennis) – roślina zielna żyjąca dłużej niż dwa lata i zwykle wielokrotnie w tym czasie wydająca nasiona bądź zarodniki (wyjątkiem są zakwitające raz hapaksanty). Byliny wraz z krzewinkami, krzewami i drzewami określane są mianem roślin wieloletnich.
    Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.
    Astrowe – grupa roślin, która w zależności od ujęcia systematycznego stanowi takson określonej rangi systematycznej lub klad spokrewnionych (pochodzących od wspólnego przodka) roślin w kladogramie taksonomii filogenetycznej, bez określonej rangi systematycznej. W pierwszym wypadku grupa ta umieszczana była w randze podklasy (Asteridae Takht.) m.in. w systemie Cronquista (1981), Takhtajana (1997) i Reveala (1999 i 2007). W systemie APG I (1998) mianem różowych (rosids) określony został klad, który w miarę poznawania powiązań filogenetycznych był później precyzowany przez system APG II (2003) i system APG III (2009) oraz na Angiosperm Phylogeny Website. Współcześnie za różowe uważa się rośliny mające wspólnego przodka, którego najbliższymi krewnymi (kladem siostrzanym) są goździkowce (Caryophyllales).
    Kwiat – organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania. Stanowi fragment pędu o ograniczonym wzroście ze skupieniem liści płodnych i płonnych, służących odpowiednio, bezpośrednio i pośrednio do rozmnażania płciowego (generatywnego). Kwiat charakterystyczny dla roślin nasiennych (czyli kwiatowych) jest organem homologicznym do kłosa zarodnionośnego (sporofilostanu) roślin ewolucyjnie starszych.
    Selerowate, baldaszkowate (Apiaceae Lindl., Umbelliferae Juss.) – rodzina bylin, rzadziej krzewów, do której należy około 430 rodzajów i ok. 3780 gatunków. W Polsce dziko rośnie ok. 70 gatunków.
    System APG III – nowoczesny system klasyfikacyjny roślin okrytonasiennych opublikowany w roku 2009 przez członków Angiosperm Phylogeny Group. W październiku 2009 członkowie Linnean Society zaproponowali klasyfikację filogenetyczną wszystkich roślin telomowych, kompatybilną z systemem APG III.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.04 sek.