• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Żaglowiec

    Przeczytaj także...
    Skrótowce przed imionami statków – przed imionami statków (cywilnych) podaje się niekiedy skrótowce charakteryzujące typ danej jednostki pływającej i pozwalające rozróżnić statki o podobnej nazwie. Dla okrętów stosuje się innego rodzaju oznaczenia.Replika – powtórne wykonanie dzieła sztuki, pojazdu, samolotu itp. z możliwie wiernym odtworzeniem oryginału. Czasem tylko wyglądu albo motywu.
    Dżonka - dalekowschodni niewielki statek drewniany bez stępki, przeważnie 1-, 2- lub 3-masztowy, o charakterystycznych wielokątnych żaglach przypominających wachlarz, plecionych z włókien roślinnych, zaopatrzonych w liczne, poziome usztywniające listwy biegnące promieniście w poprzek całego żagla. Wykorzystywany w transporcie rzecznym i przybrzeżnym, w rybołówstwie, a czasami także jednocześnie jako miejsce zamieszkania całej rodziny. Nośność największych dżonek (pięciomasztowych) sięga około 600 ton. Obecnie pływające dżonki niewiele różnią się od tych sprzed kilku wieków. Jednostka charakterystyczna dla wybrzeży całej wschodniej Azji od Japonii po Filipiny (bez Rosji).
    Model żaglowca (fregata)

    Żaglowiecstatek wodny o napędzie żaglowym. Jednostka pływająca, której jedynym lub podstawowym czynnikiem napędowym jest jeden lub więcej żagli. Na danej jednostce przygotowanej do żeglugi zbiór wszystkich możliwych do zastosowania na niej rodzajów żagli stanowi jej aktualne ożaglowanie, przy czym nie wszystkie rodzaje tych żagli muszą być użyte jednocześnie.

    SY, s/y, s. y. (ang. sail yacht) - oznaczenie jednostki pływającej (jachtu), którego głównym napędem są żagle. Skrótowiec ten poprzedza nazwę jachtu w oficjalnych dokumentach, na kołach ratunkowych itp. np.: s/y Jurand.Port morski Łeba – port morski w północnej Polsce na Wybrzeżu Słowińskim, położony w woj. pomorskim, w powiecie lęborskim, w Łebie.

    Podział[edytuj kod]

    Żaglowiec ze zwiniętymi żaglami w porcie w Łebie

    Podział żaglowców na rodzaje jest trudny i wielowątkowy, generalnie jednak żaglowce klasyfikuje się właśnie ze względu na ich żagle, a dokładniej na rodzaj osprzętu żaglowego, czyli takielunek.

    Najprostszym i najmniej formalnym podziałem jednostek żaglowych jest ich podział ze względu na wielkość. Najmniejsze jednostki to żaglówki, większe to jachty, zaś największe to „prawdziwe” żaglowce. Jednak w najszerszym rozumieniu terminu żaglowiec jest nim każda bez wyjątku jednostka, której ożaglowanie stanowi jej podstawowy napęd. Żaglówki i jachty nazywa się również potocznie „łódkami”.

    Żagiel – rodzaj pędnika wiatrowego stosowanego do napędów żaglowców, jachtów, bojerów, żaglowozów itd. Jest to odpowiednio ukształtowany płat tkaniny (ew. innego tworzywa) rozpięty na omasztowaniu jednostek żaglowych, stawiany fałami, a kierowany szotami lub brasami (wszystko najczęściej przy użyciu wielu lin pomocniczych). Zespół żagli tworzy ożaglowanie jednostki i służy do napędzania jej. Pierwotnie żagle były szyte z brytów tkaniny (bawełna, dacron, nylon, kevlar), obecnie stosuje się też inne metody wytwarzania żagli (laminowanie, klejenie). Żagle podzielić można według kształtu, abstrahując od rodzaju ożaglowania, na trójkątne i czworokątne.Trimaran, trzykadłubowiec – statek wodny posiadający trzy połączone sztywno kadłuby (jeden centralny i dwa boczne) umieszczone równolegle względem siebie. Trimarany mogą być zarówno jednostkami silnikowymi, jak i napędzanymi żaglami. Mogą należeć do grupy jachtów mieczowych, balastowych, jak i balastowo-mieczowych.

    Według przepisów Polskiego Rejestru Statków każda jednostka pływająca (w tym i żaglowiec), która służy do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu, celów szkoleniowych lub reprezentacyjnych, jest jachtem. Wynika to z faktu klasyfikacji jednostek pływających według przeznaczenia, a nie rozmiaru.

    Wielki żaglowiec (ang. tall ship) – duży statek wodny o tradycyjnym omasztowaniu i ożaglowaniu. Współczesne wielkie żaglowce, będące najczęściej jednostkami szkolnymi, to szkunery, brygantyny, brygi, barki i fregaty. Termin „Tall Ship” stosowany jest również w odniesieniu do organizacji regat, zlotów i festiwali z udziałem największych żaglowców świata.Jacht żaglowy, SY, s/y lub s. y. (ang. sail yacht) – jednostka pływająca wykorzystywana do celów sportowo-turystycznych, której głównym lub jedynym napędem są żagle . Wśród jednostek o napędzie żaglowym jest jednostką o pośredniej wielkości pomiędzy małą żaglówką a dużym żaglowcem. Przyjmuje się, że granicą pomiędzy jachtem żaglowym a żaglowcem jest długość jednostki 24 m (co wynika pośrednio z Międzynarodowych Przepisów o Zapobieganiu Zderzeniom na Morzu).

    Żaglowce, podobnie jak pozostałe jednostki pływające, można dzielić także ze względu na liczbę ustawionych równolegle kadłubów jednostki. Wyróżnia się jednokadłubowce, oraz wielokadłubowcekatamarany i trimarany. W podziale tym nie uwzględnia się ewentualnych pływaków.

    Żegluga (transport wodny) – jedna z form transportu. Oznacza w szczególności przewóz statkami, w celach zarobkowych, pasażerów i ładunków, przez wody morskie lub śródlądowe.Holk (lub hulk) – rodzaj dużego średniowiecznego żaglowca północnoeuropejskiego z ok. XIV-XVII w. Używany był do celów handlowych na Morzu Północnym i Bałtyku, początkowo obok mniejszej kogi, z której się wywodził. Początkowo jednomasztowy, następnie dwu- i trójmasztowy. Posiadał przedni i tylny kasztel (tylny w formie długiej nadbudówki), poszycie klepkowe łączone na zakładkę i ster zawiasowy. Trójmasztowe holki zwykle posiadały dwa maszty z ożaglowaniem rejowym i ostatni maszt z ożaglowaniem łacińskim.

    Żaglowce można dzielić również na rekreacyjne, turystyczne, sportowe oraz szkolne i badawcze. W przeszłości żaglowce stosowano także w celach militarnych, transportowych oraz w rybołówstwie i polowaniu na duże zwierzęta morskie. Dziś jedynie na Dalekim Wschodzie, w Oceanii oraz w Afryce żaglowce mają jeszcze zastosowanie typowo gospodarcze, stanowiąc zazwyczaj jednocześnie środek transportu oraz dom mieszkalny.

    Karaka (lub Karraka) — typ trzymasztowego, rzadziej czteromasztowego statku żaglowego, rozwinięty w krajach śródziemnomorskich w XV wieku. Miała zaokrągloną rufę z wysoką nadbudówką (kasztelem) oraz drugą niższą nadbudówkę na dziobie.Fluita (fleuta) - to typ handlowego statku żaglowego, zbudowany przez budowniczych z Hoorn i rozwijany w Holandii od lat 90. XVI wieku, następnie używany także w innych krajach.

    Żaglowce dzieli się również ze względu na rejon występowania na świecie, gdyż wiele rodzajów jednostek żaglowych jest charakterystycznych (czasami nawet bardzo) dla konkretnych wód. Istnieje również duża liczba rodzajów żaglowców w ujęciu historycznym, z czego wiele przykładów przetrwało do naszych czasów w postaci w pełni funkcjonalnych replik.

    Takielunek – termin żeglarski oznaczający tę część osprzętu żaglowego na statku wodnym o napędzie żaglowym, która jest aktualnie rozmieszczona na jednostce w celu użytkowania.Jacht – jednostka pływająca o napędzie żaglowym lub motorowym, w zależności od konstrukcji i wyposażenia służąca najczęściej do celów turystycznych. Jachty budowane i wykorzystywane są także do rekreacji, uprawiania sportu, do celów szkoleniowych lub reprezentacyjnych.

    Jednak główny podział żaglowców to klasyfikowanie ich ze względu na rodzaj ożaglowania i ilość masztów. Współcześnie wyróżnia się:

    Żaglowce 1-masztowe[edytuj kod]

    Żaglowce te mogą występować z różnymi rodzajami ożaglowania. (Powyżej pokazano tylko ożaglowanie bermudzkie). Różnią się ilością podstawowych żagli przednich: kuter ma przynajmniej dwa, sluter ma dokładnie dwa, ale jednocześnie może być używany tylko jeden z nich, slup – jeden, a na kecie nie ma ich wcale.

    Żaglowce 2-masztowe[edytuj kod]

    Zarówno jol, jak i kecz mają przedni maszt wyższy od tylnego, mogą na nich nosić różne typy ożaglowania skośnego. Jeśli jest to wersja gaflowa, to może być stosowany dodatkowo topsel. Jol ma mniejszy bezanmaszt ustawiony za obrysem linii wodnej (na nawisie rufowym), natomiast kecz większy bezanmaszt w obrębie linii wodnej. (Powyżej pokazano tylko ożaglowanie bermudzkie) Szkuner jest żaglowcem co najmniej dwumasztowym i nosi wyłącznie ożaglowanie skośne, zaś brygantyna i bryg są wyłącznie dwumasztowcami. Bryg jest żaglowcem w pełni rejowym, zaś brygantyna nosi ożaglowanie mieszane – na pierwszym maszcie rejowe, na drugim skośne (odwrotnej kombinacji nie stosowano nigdy).

    Żaglowce 3-masztowe i większe[edytuj kod]

    Porządek wielkich żaglowców jest następujący: od szkunera z wyłącznie skośnym ożaglowaniem, poprzez barkentynę noszącą ożaglowanie rejowe wyłącznie na pierwszym maszcie, bark noszący ożaglowanie skośne wyłącznie na ostatnim maszcie, po fregatę w pełni urejoną. Fregata (pełnorejowiec) nosi często na ostatnim maszcie na najniższym piętrze żagli dodatkowy żagiel gaflowy. Z tej klasyfikacji należy jeszcze wyróżnić szereg modyfikacji szkunerów, które mogą być wyposażone na wiele różnych sposobów w żagle rejowe ponad żaglami przymasztowymi.

    Inne typy żaglowców, klasyfikowane najczęściej jednocześnie ze względu na budowę, zastosowanie i epokę historyczną, a czasami nawet miejsce występowania, to m.in.: dżonka, fluita, galeon, karaka, karawela, kliper, liniowiec, pinasa, windjammer.

    Polski Rejestr Statków (PRS) – polskie towarzystwo klasyfikacyjne założone w 1936 roku jako Polski Rejestr Żeglugi Śródlądowej, z siedzibą w Warszawie. W 1946 roku nazwa została zmieniona na obecną, a siedziba przeniesiona do Gdańska. W 2001 roku PRS został przekształcony z przedsiębiorstwa państwowego w spółkę akcyjną. PRS ma charakter instytucji użyteczności publicznej; wypracowany zysk jest w całości przeznaczany na rozwój standardów bezpieczeństwa.Pinasa, pinas, pinka – żaglowiec szeroko rozpowszechniony we flotach europejskich w XVI-XVIII wiekach. Zazwyczaj były to jednostki trochę mniejsze od fluit (z których się rozwinęły) oraz zdecydowanie mniejsze od galeonów. Wykorzystywane były do przewozu towarów lub jako okręty wojenne, pomimo tego, że nie były zbyt pojemne. Ich zaletą była zwrotność, szybkość oraz dość małe zanurzenie, co predysponowało je na płytkie i małe akweny morskie. Z tego względu zabierano je też na dalsze wyprawy jako jednostki towarzyszące większym okrętom. Stosowano je wtedy do pościgów, łączności oraz patrolowania akwenów przybrzeżnych i komunikacji z lądem (w ostatnim etapie za pomocą łodzi).

    Rozwój żaglowców bałtyckich: nef > koga > holk.

    Kecz

    Symbole przed nazwą[edytuj kod]

    Warto zobaczyć: Skróty przed imionami statków

  • SY (s/y; s.y.; sy) – sailing yacht – angielski skrót określenia jachtów żaglowych
  • SV (s/v; s.v.; sv) – sailing vessel – dla innych statków żaglowych
  • STS – sail training ship – żaglowy statek szkoleniowy
  • MSY – motor sailing yacht – jacht żaglowo-motorowy

  • Nef (od łacińskiego navis - statek) - typ statku towarowego, stosowany w XII-XIII wieku w Europie Zachodniej, chociaż pierwsze nefy pojawiać zaczęły się już w drugiej połowie XI wieku.Morze Bałtyckie, Bałtyk (łac. balteus — pas. Nazwa Bałtyku pojawia się po raz pierwszy u Adama z Bremy) – płytkie morze śródlądowe na szelfie kontynentalnym w północnej Europie. Połączone z Morzem Północnym przez Cieśniny Duńskie (Sund, Mały i Wielki Bełt) oraz Kattegat i Skagerrak. Za zachodnią granicę Bałtyku właściwego przyjmuje się cieśninę Sund i próg podwodny ciągnący się na głębokości 18–20 m od przylądka Gedser (wyspa Falster) do przylądka Darßer Ort (Darß); na zachód od tej linii znajduje się akwen Bałtyku Zachodniego o powierzchni ok. 8000 km² nazywany przez Niemców także Ostsee; akwen ten obejmuje m.in. część wód Cieśnin Duńskich (oprócz Małego i Wielkiego Bełtu) a także mniejsze: Alsenbelt, Fehmarnbelt, Langelandsbælt.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Statek - każde urządzenie transportowe, które jest zdolne do pokonywania przestrzeni w sposób dla niego charakterystyczny, ale inny niż w oparciu o stały ląd. W szczególności może pływać pod powierzchnią wody, na jej powierzchni, unosić się w atmosferze lub w przestrzeni kosmicznej. Może mieć własny napęd i urządzenia sterujące, lub być uzależniony od innej jednostki.
    Karawela – w XV-XVII wieku oznaczała jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich nadbudówkach (tzw. kasztel) na dziobie i rufie. Karawela była zwykle uzbrojona w kilka ciężkich dział oraz mniejsze działka (na ogół 4-6 dział). Wyporność karaweli wynosiła najczęściej około 250 łasztów. Załoga liczyła około 50 ludzi. Ze względu na swą szybkość, stateczność oraz bezpieczeństwo karawele umożliwiały dłuższe podróże morskie, co uczyniło je przydatnymi do wypraw odkrywczych. Floty wojenne Hiszpanii i Portugalii używały karawel na ogół do celów rozpoznawczych.
    Galeon – żaglowy okręt wojenny lub statek handlowy, cechujący się wysoką, zwężającą się ku górze nadbudówką rufową oraz galionem – figurą na dziobie okrętu, z reguły uzasadniającą jego nazwę. Okres dominacji galeonów przypadał na XVI–XVII w., choć funkcjonowały jeszcze w XVIII w.
    Windjammer czyli "pogromca wiatrów" (z ang.) - nazwa utworzona na przełomie XIX i XX wieku, jaką zwykło określać się ostatnie wielkie żaglowce, czyli wielkie transoceaniczne statki towarowe o napędzie żaglowym, które były de facto "łabędzim śpiewem" odchodzącej bezpowrotnie ery statków żaglowych.
    Topsel – żagiel zaliczany do żagli dodatkowych. Jest górnym żaglem przymasztowym. Jest on rozpinany pomiędzy gaflem, a stengą masztu. Ze względu na krój oraz sposób rozpinania rozróżnić można trzy rodzaje topsla: topsel trójkątny stawiany za pomocą dwóch rejek, topsel trójkątny stawiany bezpośrednio do stengi masztu (bez rejek) oraz topsel czworokątny stawiany na jednej rejce (rejka nad likiem górnym – patrz lik). Żagle górne (w tym topsel) jako podnoszone w zasadzie tylko przy dość słabych wiatrach wykonuje się z cieńszej tkaniny niż żagle dolne (fok, grot, bezan). Do obsługi topsla służą trzy liny: fał topsla, hals topsla oraz szot topsla.
    Kliper – smukły, bardzo szybki żaglowiec z ożaglowaniem typu fregata, noszący na każdym z trzech lub czterech wysokich masztów nawet do siedmiu żagli rejowych oraz dodatkowe żagle boczne, tzw. lizle, rozpinane na przedłużających reje wytykach, nie licząc sztaksli przednich i międzymasztowych. Nazwa pochodzi od angielskiego clip ((colloq, speed):(US) duża szybkość). Klipry narodziły się na pocz. XIX w. w USA i są bezpośrednimi przodkami współczesnych wielkich żaglowców. Osiągały rekordowe prędkości – dochodzące do 21 węzłów. Miały bardzo smukłe i stosunkowo wąskie kadłuby i ostre, mocno wysunięte na wysokości bukszprytu dzioby, przeciętnie ok. 1000 BRT pojemności, 50 m długości i 10 m szerokości. Były konstruowane specjalnie do jak najszybszego pokonywania tras. Pierwsze klipry były budowane z lekkich materiałów, a więc niezbyt wytrzymałe, za to podlegające olbrzymim naprężeniom mechanicznym z powodu swojej szybkości i do tego z powodu swojej smukłości mniej ładowne od innych żaglowców. Przeciętny okres eksploatacji tych jednostek z początku nie przekraczał nawet dziesięciu lat, a mimo to klipry zarabiały na siebie. Najbardziej sławne były brytyjskie "klipry herbaciane" z lat sześćdziesiątych o kształtach kadłubów zbliżonych niemalże do regatowych jachtów. Najbardziej znanym z nich jest Cutty Sark.
    Katamaran, dwukadłubowiec – statek wodny posiadający dwa połączone sztywno kadłuby umieszczone równolegle względem siebie. Katamarany budowane są w różnych rozmiarach, od dużych jednostek oceanicznych po małe, nie przekraczające 5 m długości jachty. Mogą być zarówno jednostkami silnikowymi, jak i napędzanymi żaglami lub wiosłami. Katamarany mogą należeć do grupy jachtów mieczowych, balastowych, jak i balastowo-mieczowych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.023 sek.