• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Świstak tatrzański



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Podszerstek – krótka, gęsta, miękka warstwa futra części ssaków pod okrywą włosową. Warstwa podszerstka i warstwa włosa okrywowego tworzą sierść. Podszerstek, który znajduje się pod włosem okrywowym, jest nieprzemakalny i stanowi ochronę termoizolacyjną oraz pełni funkcję rusztowania dla włosów warstwy okrywowej. Zależnie od pory roku, temperatury, gatunku i rasy zwierzęcia podszerstek może być mniej lub bardziej obfity.Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.

    Świstak tatrzański (Marmota marmota latirostris) – endemiczny podgatunek świstaka występujący w Tatrach. W przeszłości był zwierzęciem łownym, w XIX wieku jego liczebność drastycznie spadła. Jest roślinożercą aktywnym latem, żyje w terytorialnych klanach rodzinnych w górach od regla górnego do piętra turniowego. Należy do najrzadziej występujących kręgowców w Polsce i podlega tu ścisłej ochronie gatunkowej. Chroniony jest także prawnie na Słowacji. Czerwona lista zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce oraz Polska czerwona księga zwierząt określają świstaka tatrzańskiego jako podgatunek silnie zagrożony (EN), zaś Czerwona lista dla Karpat dla Polski nadaje mu oznaczenie „CR” – skrajnie zagrożony. Jest to zwierzę stosunkowo słabo poznane.

    Dolina Zadnia Raczkowa (słow. Račkov Zadok) – górne piętro Doliny Raczkowej w słowackich Tatrach Zachodnich. Dawniej była wypasana, pasterze nazywali ją Raczkowym Zadkiem. Rejon doliny zbudowany jest ze skał krystalicznych, dolina wyżłobiona została przez lodowiec. Występują na niej wały morenowe, zagłębienia pomiędzy nimi oraz zwałowiska głazów, wśród których zdarzają się granity z dużą zawartością czystego kalcytu. Dostrzec można rzadkie w Tatrach Zachodnich ogładzenia lodowcowe. Dolina ograniczona jest od wschodu zboczami Starorobociańskiego Wierchu, od zachodu Jarząbczego Wierchu i Raczkowej Czuby, od północy Kończystego Wierchu. Od południowej strony, powyżej równi Pod Klinem podcięta jest stromym, skalistym progiem. Dnem doliny płynie Raczkowy Potok, który w tym stromym progu tworzy kilka kaskad nazywanych Raczkową Siklawą.Ruja, cieczka, estrus (łac. oestrus) – faza płodności samic w cyklu rozrodczym większości ssaków łożyskowych, z wyjątkiem człowiekowatych (zob. menstruacja). Ułatwia skojarzenie pary w celu zapewnienia przekazania genów.

    Spis treści

  • 1 Historia odkrycia i badań
  • 2 Systematyka i ewolucja
  • 2.1 Etymologia
  • 3 Morfologia
  • 3.1 Różnice morfologiczne w stosunku do świstaka alpejskiego
  • 4 Tryb życia
  • 4.1 Roczny cykl życiowy
  • 4.1.1 Aktywność letnia
  • 4.1.2 Sen zimowy
  • 4.2 Struktura społeczna
  • 4.3 Głos
  • 5 Rozmieszczenie geograficzne
  • 5.1 Kopalne ślady występowania
  • 6 Ekologia
  • 6.1 Siedlisko
  • 6.2 Nora
  • 6.2.1 Nora zimowa
  • 6.2.2 Nora letnia
  • 6.2.3 Nora ucieczkowa
  • 7 Świstak tatrzański w niewoli
  • 8 Zagrożenia i ochrona
  • 8.1 Ochrona prawna
  • 8.2 Zagrożenia
  • 8.3 Liczebność
  • 9 Zobacz też
  • 10 Przypisy
  • Andre Jonas Czirbesz (ur. 1732, zm. 1813 w Nowej Wsi Spiskiej) – węgierski ewangelicki pastor, historyk i przyrodnik, pierwszy odnotowany zdobywca Krywania, na który wszedł 4 sierpnia 1772 r.Kuklik górski (Geum montanum L.) – gatunek rośliny należący do rodziny różowatych. W Polsce występuje w Sudetach i Karpatach. Jest tam rośliną pospolitą.

    Historia odkrycia i badań[]

    Najstarsza znana rycina Marmota marmota (Kosmografia czyli opisanie świata Sebastiana Münstera, 1545)

    Szersze poznawanie świstaka w Polsce było wyznaczone przez powolny postęp osadnictwa w rejonie Tatr, którego początki sięgały przywileju Bolesława Wstydliwego z 1255 roku dla szczyrzyckiego opactwa Cystersów: Nadajemy nadto opatowi onemuż: łowiectwo wolne, wszelkie, w lasach okolicznych aż po góry nazwane: Tatrami. Historyczne relacje wspominają, że z czasem w polowaniu na świstaki wyspecjalizowała się grupa myśliwych zwanych „świszczarzami”. Opisy tatrzańskich świstaków były bardzo skromne i raczej odnosiły się do walorów łowieckich. Węgierski pastor Andreas Jonas Czirbesz pisał w 1774 roku: Świstak karpacki przebywa latem i zimą w jamach najwyższych szczytów górskich. Karmi się korzeniami oraz ziołami i ma tłuste, smaczne mięso. Ceniono mięso, skóry, ale przede wszystkim sadło, które miało szerokie zastosowanie w medycynie ludowej. Na temat świstaków pisał w 1719 roku nauczyciel Georg Buchholtz, w 1721 polski przyrodnik i jezuita Gabriel Rzączyński, w 1750 gdański przyrodnik Jacob Theodor Klein, a w 1779 roku polski przyrodnik i duchowny Jan Krzysztof Kluk wspominał o „świszczach” w Karpatach. Świstaki były odławiane niemal bez ograniczeń do około 1868 roku, a po ówczesnej węgierskiej stronie Tatr do 1883 roku, kiedy to wprowadzone zostały przepisy chroniące ten gatunek. W 1865 roku powstał pierwszy opis biologii świstaka. Autorem pozycji „O świstaku” był Maksymilian Nowicki – współtwórca Towarzystwa Tatrzańskiego, badacz fauny i flory tatrzańskiej oraz pionier ochrony przyrody w Polsce. Nowicki tłumacząc obowiązującą wówczas dla świstaków nazwę rodzajową Arctomys (gr. ἄρκτος arktos – niedźwiedź – oraz łacińskie „mus” – mysz, szczur) używał określenia „misiomysz”, natomiast piszący w tym samym okresie Ludwik Zejszner słowa „niedźwiedziomysz”: ...osobliwe to zwierzątko wygląda jakby składało się z dwóch innych; łbem podobne myszy, resztę ciała niedźwiedziowi, pokryte długim włosem nie różniącym się od szopów. Górale nazywają go świstakiem dla jego szczególnego szczekania, pojedyncze bowiem głosy szczekania tego tak są ściągnięte, że mają wielkie podobieństwo do świstu... W holach Tatrowych robi świstak bardzo długie nory, te wyściela mchem, trawą i podobnie jak wiele zwierząt, odbywa sen zimowy. Z końcem lata znosi do jam swoich liczne zapasy korzonków, i niemi utuczony, doszedłszy nadzwyczajnej otyłości, zasypia w tej zimowej siedzibie, i dopiero z wiosną budzi się zupełnie wychudły.

    Mała Świstówka – niewielka dolinka wisząca będąca odnogą Doliny Miętusiej w polskich Tatrach Zachodnich. Znajduje się w środkowej części tej doliny, na jej zachodnich zboczach, na wysokości 1140–1775 m n.p.m. Ma wylot w zalesionych Wantulach, około 200 m powyżej Wyżniej Miętusiej Równi. Górą podchodzi pod Przełączkę przy Kopie w północno-zachodniej grani Ciemniaka.Brno (niem. Brünn, łac. Bruna, dawna nazwa polska Berno) – miasto statutarne na Morawach w Czechach, położone w południowo-wschodniej części kraju u zbiegu rzek Svratki i Svitavy. Drugie co do wielkości miasto Czech, największe miasto Moraw, stolica kraju południowomorawskiego i okręgu terytorialnego kraj południowomorawski.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Świstowe Turnie (słow. Svišťové veže, niem. Murmeltiertürme, Ratzentürme, węg. Marmota-tornyok) – grupa pięciu turni w Świstowej Grani (hrebeň Svišťových veží) oddzielającej Dolinę Świstową od doliny Rówienki w słowackich Tatrach Wysokich. Ciągną się w bocznej, północno-zachodniej grani Świstowego Szczytu i opadają do głównego ciągu Doliny Białej Wody. W grani tej, poczynając od Świstowego Szczytu znajdują się kolejno (Świstowe Turnie wytłuszczone):
    Kráľova hoľa (pol. „Królewska Hala”, węg. Király-hegy, niem. Königsberg, 1946,1 m n.p.m.) – szczyt w Tatrach Niżnych w Centralnych Karpatach Zachodnich na Słowacji. Obok tatrzańskiego Krywania druga narodowa góra Słowaków, uwieczniona w wielu legendach i opowieściach.
    Roślinność – termin w specjalistycznej terminologii geobotanicznej oznacza ogół zbiorowisk roślinnych na określonym obszarze, stanowiący przedmiot badań fitosocjologii. Termin uzupełniony o przymiotnik oznacza grupy zbiorowisk roślinnych, które łączy podobieństwo siedliskowe (np. roślinność wodna lub leśna), zasięgowe (np. roślinność wysokogórska lub azonalna), stopień przekształcenia (roślinność pierwotna lub półnaturalna).
    Sen zimowy – fizjologiczny stan odrętwienia organizmu objawiający się okresowym spowolnieniem procesów życiowych u niektórych zwierząt stałocieplnych, pozwalający przetrwać im trudne warunki zimy. Sen zimowy może być stanem ciągłym lub przerywanym. Trwa od kilku tygodni do siedmiu miesięcy. Jest poprzedzony gromadzeniem brunatnej tkanki tłuszczowej w organizmie lub zapasów pokarmu w gnieździe oraz zmianami w funkcjonowaniu gruczołów dokrewnych.
    Jaskier platanolistny (Ranunculus platanifolius L.) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jaskrowatych. W Polsce występuje wyłącznie w wyższych partiach Sudetów i Karpat, w Tatrach dość często.
    Josef Kratochvíl (ur.6 stycznia 1909 Kúsky (Velké Meziříčí) - 17 lutego 1992 Brno) - czechosłowacki zoolog; wieloletni dyrektor Instytutu Badań Kręgowców Czechosłowackiej Akademii Nauk (ČSAV) w Brnie; profesor uczelni rolniczej (Vysoká škola zemědělská) w Brnie, przewodniczący Czechosłowackiego Towarzystwa Zoologicznego, autor 250 prac naukowych. Autor nazwy naukowej podgatunku Marmota marmota latirostris (świstak tatrzański).
    Piętro halne, zwane też piętrem alpejskim – obszar występowania łąk wysokogórskich zwanych halami. Panuje tu klimat umiarkowanie zimny. Poniżej znajduje się piętro kosówki a powyżej piętro turni. W Polsce piętro alpejskie występuje tylko w Tatrach, Karkonoszach i na Babiej Górze. W Tatrach położone jest mniej więcej pomiędzy 1800 m n.p.m., a 2300 m n.p.m., na Babiej Górze i w Karkonoszach znajduje się niżej – w Karkonoszach na wysokości 1450-1603 m n.p.m. i obejmuje głównie szczyty Śnieżki i Wielkiego Szyszaka.

    Reklama