• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Świdrak okrętowiec

    Przeczytaj także...
    Vasa – szwedzki okręt, królewski galeon, słynny z powodu spektakularnego zatonięcia, a następnie wydobycia i przekształcenia w okręt-muzeum.Larwa (łac. larva – maska, widmo, lm larvae) – postać i stadium rozwoju postembrionalnego (młodocianego) zwierzęcia, charakteryzujące się możliwością wzrostu, często różniące się anatomicznie, fizjologicznie i ekologicznie od postaci dojrzałej osobników tego samego gatunku. Występuje powszechnie w rozwoju bezkręgowców, ryb i płazów.
    Statek wodny – dość szerokie i nie do końca sprecyzowane pojęcie, zawężające określenie jednostki pływającej do takich jednostek, które mogą poruszać się samodzielnie, lub też, w myśl innych definicji, są wykorzystywane ogólnie jako środek transportu (z własnym napędem lub bez). Przykładowo w rozumieniu międzynarodowego prawa drogi morskiej statek oznacza wszelkiego rodzaju urządzenie pływające, nie wyłączając urządzeń bezwypornościowych i wodnosamolotów, używane lub nadające się do użytku jako środek transportu wodnego.

    Świdrak okrętowiec, świdrak okrętowy (Teredo navalis) – inwazyjny gatunek małża blaszkoskrzelnego z rodziny świdrakowatych (Teredinidae) charakteryzujący się zdolnością trawienia celulozy. Jest szeroko rozprzestrzeniony w wodach całego świata, w polskiej części Bałtyku jest gatunkiem zawleczonym.

    Blaszkoskrzelne właściwe (Eulamellibranchiata), blaszkoskrzelne (Eulamellibranchia) – podgromada morskich i słodkowodnych małży o parzystych skrzelach, których nici są połączone mostkami. Obejmuje większość współcześnie występujących gatunków, ok. 18 000, w tym wszystkie, poza omułkiem jadalnym, małże występujące w Polsce.Dymorfizm płciowy, dwupostaciowość – rodzaj dymorfizmu przejawiający się różnicami w morfologii samicy i samca jednego gatunku. Zjawisko to jest widoczne u wielu grup zwierząt, np.:
    Przekrój przez kawałek drewna zaatakowany przez świdraki (każdy tunel utworzony został przez innego osobnika).

    Osiąga długość 20–30 cm (najdłuższy odnotowany okaz miał 59 cm) i średnicę ok. 8 mm. Przedni koniec ciała ma zasłonięty białą muszlą, składającą się z dwóch trójkątnych części. Żyje w morzach i oceanach. Dymorfizm płciowy nie jest zaznaczony.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>,Plankton (gr. planktós – błąkający się) – zespół organizmów żywych unoszących się w wodzie. Nawet jeśli mają narządy ruchu, to są one zbyt słabe, by organizmy te mogły się aktywnie przeciwstawić prądom wodnym i wiatrom, wystarczą natomiast do biernego utrzymywania się w stanie zawieszenia. Zazwyczaj plankton stanowią drobne organizmy, ale zalicza się do niego również meduzy, które mogą mieć znaczne rozmiary. Plankton stanowi pożywienie wielu zwierząt wodnych.

    Żywi się drewnem i planktonem. Obrotami muszli drąży w drewnie korytarz. Przyczynia się do niszczenia podwodnych elementów drewnianych, m.in. na nabrzeżach, w pomostach, molach, dokach i statkach morskich.

    Rozwój i cykl życiowy[]

    Schemat działania świdraka atakującego kawałek drewna.

    Cykl życiowy świdraka okrętowego rozpoczyna się po zapłodnieniu wewnętrznym zachodzącym w komorze skrzelowej. Powstaje charakterystyczna dla małży larwa, która odżywiana przez „rodzica” przekształca się w stadium weliger. Tysiące takich larw zostają wrzucone z komory skrzelowej, aby znaleźć nowe środowisko życia, tj. nowy kawałek drewna. Ta wędrówka trwa dwa do trzech tygodni i zależy od otaczających prądów morskich. Jak wiele innych mięczaków, larwa świdraka żywi się fitoplanktonem. W rzeczywistości z wyglądu jest praktycznie nierozróżnialna od innych małży w tym stadium rozwojowym. Po oderwaniu się larwy od podłoża, może ona zlokalizować rozkładające się drewno dzięki chemicznym sensorom. Następnie pełza za pomocą swojej nogi w celu znalezienia dogodnej lokacji, w której przytwierdza się za pomocą pojedynczego bisiora.

    Enzymy – wielkocząsteczkowe, w większości białkowe, katalizatory przyspieszające specyficzne reakcje chemiczne poprzez obniżenie ich energii aktywacji.Gatunek (łac. species, skrót sp.) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:

    Osiągnięcie stadium dojrzałego odbywa się wewnątrz rozkładającej się kłody. Ze względu na niezwapniałą muszlę, drążenie w drewnie odbywa się przy pomocy enzymów wydzielanych przez gruczoły w nodze. W trakcie dojrzewania muszla świdraka okrętowego ulega mineralizacji w formę przypominającą hełm. Służy ona tylko do drążenia tunelu, który poprzez stopniowe odkładanie wapnia na jego ściankach, przyjmuje funkcję ochronną. Dojrzały świdrak nie może opuścić swojej dziury, gdyż jest przytwierdzony na stałe tuż przy jej wejściu. Drąży za pomocą muszli i rośnie w głąb drewna. W trakcie jego całego życia średnica otworu zwiększa się nieznacznie, podczas gdy jego długość dochodzi do kilkudziesięciu centymetrów (20–30 cm). Najdłuższy znany tunel Teredo navalis miał około 62 cm długości. Na początku stadium dorosłe przyjmuje formę kilkucentymetrowego samca, produkcja spermy rozpoczyna się po kilku tygodniach. Następnie świdrak zmienia płeć na żeńską i rozpoczyna proces reprodukcji. W warunkach optymalnych produkcja komórek jajowych jest niezwykle wydajna. Do zapłodnienia wewnętrznego dochodzi po pobraniu spermy od sąsiadujących osobników. Przy ich braku, Teredo może, w celu pozyskania spermy, powrócić do formy życiowej samca.

    Weliger (łac. veliger – niosący żagiel), żeglarek – planktoniczna larwa wielu mięczaków, charakteryzująca się obecnością zawiązka nogi, głowy, płaszcza, jamy płaszczowej i rozwijającego się gruczołu wytwarzającego muszlę, oraz – w przedgębowym odcinku – opatrzonego rzęskami wieńca zwanego żagielkiem (wellum), pełniącego funkcję narządu do pływania.Fitoplankton – mikroskopijne organizmy roślinne (w tym glony niezaliczane do królestwa roślin w niektórych systemach taksonomicznych) oraz sinice (należące do Procaryota) , które biernie unoszą się w wodzie, nie posiadając zdolności ruchu lub tylko w znacznie ograniczonym zakresie.

    Rozprzestrzenianie[]

    Historycznie największe skupiska świdraków znajdują się w Morzu Karaibskim, skąd roznoszone są po innych morzach, m.in. przyczepione do dna przepływających tamtędy statków, a także w ich zbiornikach balastowych. Ponieważ świdrak preferuje wody ciepłe i o stosunkowo wysokim stopniu zasolenia, dotychczas w zasadzie nie był spotykany w Morzu Bałtyckim, dzięki czemu wraki zatopionych w nim drewnianych statków i okrętów nie uległy całkowitemu zniszczeniu i przetrwały pod wodą kilka stuleci (tak jak szwedzki galeon Vasa, który zatonął w porcie w Sztokholmie w 1628, podniesiony z dna w II połowie XX wieku i przekształcony w muzeum). Od końca XX wieku obserwowana jest jednak coraz powszechniejsza obecność świdraka także w Bałtyku.

    Bisior (starorus. biser – naszyjnik z pereł) – wiązka jedwabistych nici powstająca z szybko krzepnącej wydzieliny niektórych, głównie morskich małżów (omułek, szołdra) lub rzadko słodkowodnych (racicznica). Wśród gatunków występujących w Polsce bisior wytwarza racicznica zmienna.Muzeum – instytucja powołana do gromadzenia, badania oraz opieki nad obiektami posiadającymi pewną wartość historyczną bądź artystyczną. W większych muzeach niewielka część z tych obiektów jest udostępniana publiczności w postaci wystaw stałych lub czasowych, natomiast reszta jest przechowywana w specjalnie do tego przystosowanych magazynach.

    Przypisy

    1. Teredo navalis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
    2. Teredo navalis (Linnaeus 1758). W: Gatunki Obce w Polsce [on-line]. Instytut Ochrony Przyrody PAN. [dostęp 2011-10-03].
    3. Kai N. Hoppe. Teredo Navalis — the Cryptogenic Shipworm. , s. 117, 2002 (ang.). 
    4. SeaLifeBase (ang.). [dostęp 2015-04-24].
    5. Rosenberg, G., Gofas, S.: Teredo navalis (ang.). World Register of Marine Species. [dostęp 2011-10-03].
    6. Mały słownik zoologiczny. Bezkręgowce. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1984. ISBN 83-214-0428-6.
    7. Kai N. Hoppe: shipworm lifecycle (ang.). www.kuestenbiologie.de. [dostęp 2016-03-21].
    8. Naval Shipworm – Teredo navalis C. Linnaeus, 1758 (ang.). Encyclopedia of Life. [dostęp 2016-03-21].
    Prąd morski – duże i niemal niezmienne ruchy wody w oceanach wywołane przede wszystkim występowaniem wiatrów stałych oraz różnicami temperatur, bądź zasolenia, a także ruchem obrotowym Ziemi, który modyfikuje ich kierunek.Gruczoł – struktura występująca u zwierząt wyspecjalizowana w wydzielaniu. Mogą być to pojedyncze komórki gruczołowe i wyodrębniony narząd.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Nabrzeże – linia brzegowa mola, pirsu lub kanału portowego wraz z przyległymi terenami portowymi, odpowiednio przystosowane (uzbrojone) do postoju i obsługi jednostek pływających. W żargonie marynarskim używa się też określenia keja.
    Dok – basen portowy lub pływająca konstrukcja, które zapewniają utrzymanie położenia statku wodnego w pionie i na stałym poziomie, niezależnie od otaczających wód akwenowych. Pojęcia doku używa się w trzech znaczeniach:
    Mineralizacja - w fizjologii oznacza zawartość substancji mineralnych w tkankach (np. mineralizacja kości, zębów) i płynach ustrojowych (np. mineralizacja krwi). Brak odpowiedniej mineralizacji krwi może powodować poważne choroby układu krwionośnego. Podobnie deficyt jonów wapniowych w kościach i zębach skutkuje osłabieniem ich struktury, co często jest jedną z faz osteoporozy. Stwierdzenie takiego deficytu wymaga zwykle interwencji w postaci podawania sztucznych preparatów wspomagających odpowiednią mineralizację tych tkanek.
    Świdrakowate (Teredinidae) – wysoce wyspecjalizowana rodzina morskich małży z rzędu Myoida, obejmująca szeroko rozprzestrzenione w morskich wodach całego świata gatunki, przystosowane do borowania otworów w drewnie i trawienia celulozy. Odgrywają dużą ekonomiczną i ekologiczną rolę w ekosystemach wodnych, jako reducenci drewna. Najlepiej poznanym przedstawicielem tej rodziny jest świdrak okrętowiec (Teredo navalis) – gatunek powodujący znaczne szkody poprzez niszczenie w krótkim czasie drewnianych elementów urządzeń portowych, statków i budowli hydrotechnicznych.
    Zapłodnienie wewnętrzne – zapłodnienie odbywające się wewnątrz ciała rodzica. Wśród zwierząt może odbywać się na kilka różnych sposobów
    Noga – u mięczaków, silnie umięśniony narząd ruchu lub przyczepienia do podłoża, położony na brzusznej stronie ciała. Jest w różnym stopniu odgraniczony od głowy. U głowonogów uległa znacznym przekształceniom. Służy do pełzania, pływania, zagrzebywania, a zredukowana noga mięczaków osiadłych – do przyczepiania się do podłoża. Noga porusza się dzięki ruchom rzęskowym lub falom skurczów mięśni.
    Morze Bałtyckie, Bałtyk (łac. balteus — pas. Nazwa Bałtyku pojawia się po raz pierwszy u Adama z Bremy) – płytkie morze śródlądowe na szelfie kontynentalnym w północnej Europie. Połączone z Morzem Północnym przez Cieśniny Duńskie (Sund, Mały i Wielki Bełt) oraz Kattegat i Skagerrak. Za zachodnią granicę Bałtyku właściwego przyjmuje się cieśninę Sund i próg podwodny ciągnący się na głębokości 18–20 m od przylądka Gedser (wyspa Falster) do przylądka Darßer Ort (Darß); na zachód od tej linii znajduje się akwen Bałtyku Zachodniego o powierzchni ok. 8000 km² nazywany przez Niemców także Ostsee; akwen ten obejmuje m.in. część wód Cieśnin Duńskich (oprócz Małego i Wielkiego Bełtu) a także mniejsze: Alsenbelt, Fehmarnbelt, Langelandsbælt.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.04 sek.