• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Środek odwoławczy

    Przeczytaj także...
    Skarga kasacyjna – w prawie polskim – nadzwyczajny środek zaskarżenia w procesie cywilnym przysługujący od prawomocnego wyroku lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie, wydanego przez sąd II instancji.Prawomocność – stan prawny odnoszący się do rozstrzygnięć organów administracyjnych (takich jak: decyzja administracyjna czy postanowienie) oraz do orzeczeń sądowych (wyrok, postanowienie, nakaz zapłaty), mający miejsce wówczas, gdy orzeczenie sądowe lub rozstrzygnięcie organu administracji nie może być zmienione czy uchylone poprzez wniesienie środka odwoławczego lub zaskarżenia.
    Postępowanie administracyjne – administracyjne prawo formalne (procesowe), w doktrynie jest definiowane jako określony tryb działań organów administracji publicznej w sprawach dotyczących praw i obowiązków niepodporządkowanych im służbowo konkretnych podmiotów bądź też jako uporządkowany ciąg czynności procesowych, dokonywanych przez organ administracji publicznej i inne podmioty tego postępowania, zmierzających do załatwienia sprawy indywidualnej w drodze decyzji administracyjnej. Postępowanie administracyjne sensu stricto nazywa się także ogólnym postępowaniem administracyjnym oraz postępowaniem administracyjnym jurysdykcyjnym.

    Środek odwoławczy – środek prawny, podgrupa szerszego pojęcia środków zaskarżenia, służący stronie w postępowaniu sądowym lub administracyjnym, którego celem jest doprowadzenie do zmiany lub uchylenia orzeczenia.

    Środki odwoławcze dzielone są na:

  • zwyczajne - mające na celu uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia w toku instancji, czyli służące od orzeczeń nieprawomocnych;
  • nadzwyczajne - służące obaleniu orzeczenia prawomocnego przez ponowne rozpoznanie zakończonej już nim sprawy.
  • Wyróżniane w nauce prawa cechy środków odwoławczych:

    Postępowanie sądowe, proces sądowy – zbiorcza nazwa dla postępowań odbywających się przed niezawisłymi i niezależnymi organami – sądami, w odróżnieniu od postępowań odbywających się przed innymi organami, np. postępowanie administracyjne przed zawisłymi organami administracji publicznej, a także faz pozasądowych szerszego postępowania, np. postępowanie przygotowawcze w procesie karnym.Zażalenie – jednolita nazwa środków odwoławczych od orzeczeń wpadkowych (tzn. nierozstrzygających co do istoty sprawy) stosowanych w różnych postępowaniach (sądowych i pozasądowych).
    1. suspensywność - zdolność do wstrzymania wykonania wydanego orzeczenia
    2. dewolutywność - zmierzanie do obalenia lub zmiany zapadłego orzeczenia przez sąd wyższej instancji,
    3. dyspozycyjność - tylko uprawniony do tego przez prawo (legitymowany) podmiot może wnieść środek odwoławczy, nigdy nie można wnieść go z urzędu,
    4. umiarkowany formalizm procesowy - forma, czas, miejsce, przebieg postępowania są konkretne i zapisane w ustawie.

    W postępowaniu cywilnym do zwyczajnych środków odwoławczych zalicza się apelację i zażalenie. Apelacja przysługuje od orzeczeń merytorycznych - wyroków w procesie, postanowień orzekających co do istoty sprawy w postępowaniu nieprocesowym i postanowień o uznaniu orzeczenia sądu zagranicznego. Zażalenie co do zasady przysługuje od niemerytorycznych postanowień kończących postępowanie w sprawie. Wyjątkowo przysługuje od innych postanowień i zarządzeń sądu lub zarządzeń przewodniczącego, jeśli przepis szczególny to przewiduje. Nadzwyczajnymi środkami odwoławczymi w postępowaniu cywilnym są: skarga kasacyjna i skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

    Środek zaskarżenia – środek prawny przysługujący stronie w celu zmiany orzeczenia rozstrzygającego sprawę na korzystniejsze dla siebie, czyli do zmiany bądź uchylenia orzeczenia.Dewolutywność – stan prawny przenoszący postępowanie do organu wyższej instancji. Dewolutywność spotykana jest w postępowaniu administracyjnym, sądowoadministracyjnym, cywilnym oraz karnym. Zaskarżony środek rozpatrywany jest przez organ wyższego stopnia w stosunku do tego, który ów środek wydał (w postępowaniu administracyjnym) albo sąd wyższej instancji.

    Historia[]

    W ujęciu historycznym w prawie polskim występowały następujące środki odwoławcze od wyroków sądowych: apelacja, mocja, gravamen, nagana sędziego, remisja, male obtentum, wznowienie procesu i nieświadomość procesowa.

    Przypisy

    1. Michał Pawlikowski: Sądownictwo grodzkie w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej. Strzałków: 2012. ISBN 978-83-933262-1-1.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Orzeczenie sądowe – władcza i decyzyjna czynność procesowa dokonywana przez sąd w postępowaniu. Do orzeczeń zaliczane są (zarówno na gruncie procesu karnego, jak i procesu cywilnego):
    Suspensywność – stan prawny towarzyszący zazwyczaj dewolutywności, polegający na wstrzymaniu wykonania zaskarżanego orzeczenia (zarządzenia, decyzji) do czasu wydania rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy i utrzymania w mocy lub uchylenia zaskarżonego orzeczenia (zarządzenia, decyzji). Suspensywność występuje w procedurze administracyjnej, sądowoadministracyjnej, cywilnej oraz karnej.
    Apelacja (łac. appellatio - odwołanie) – odwołanie się od wydanego wyroku. W prawie procesowym apelacja jest środkiem odwoławczym od wyroku sądu pierwszej instancji do sądu drugiej instancji.
    Gravamen (łac. "uciążliwość", od gravare, obciążać) – cecha orzeczenia sądu lub organu administracji, polegająca na naruszeniu interesu strony postępowania. Wykazanie gravamen, tj. uprawdopodobnienie, że dane orzeczenie narusza prawa strony, bywa warunkiem dopuszczalności środków odwoławczych (np. apelacji w polskim postępowaniu karnym).
    Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia – nadzwyczajny środek odwoławczy przysługujący stronie w ramach postępowania cywilnego, uregulowanym w art. 424 - 424 kpc. Skarga ta służy zaskarżeniu prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Stwierdzające naruszenie prawa orzeczenie uzyskane na podstawie skargi umożliwia następnie dochodzenie odszkodowania od Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną wydaniem prawomocnego orzeczenia.
    Postępowanie cywilne – zespół norm prawnych regulujących sposób postępowania w sprawach z zakresu prawa cywilnego:

    Reklama