• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Śródmieście - Bydgoszcz



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Ulica Długa w Bydgoszczy – najdłuższa ulica miasta lokacyjnego Bydgoszczy. Najważniejsza pod względem historycznym i funkcjonalnym ulica Starego Miasta. Należy obok ul. Gdańskiej i Dworcowej do najważniejszych, śródmiejskich ulic handlowych Bydgoszczy.Stary Rynek – prostokątny (ok. 100 x 125 m), główny plac miejski w Bydgoszczy usytuowany w pobliżu ścisłego centrum miasta. Przechodzi przez niego 18. południk długości geograficznej wschodniej. Przy rynku znajduje się ratusz, a nieopodal - katedra.
    Położenie bydgoskiego Śródmieścia
    Ulica Gdańska
    Początek ul. Gdańskiej
    Ul. Gdańska na wysokości nr 16-20
    Ul. Gdańska na wysokości nr 91-95
    Gdańska 10 (Weidner)
    Gdańska 27 (Schleusener)
    Gdańska 42 (Weidner)
    Gdańska 48 (Seeling)
    Gdańska 50 (Hildebrandt)
    Gdańska 63 (Święcicki)
    Świętojańska 2 róg Gdańskiej (Sellner)
    Mickiewicza 1 róg Gdańskiej (Kern)
    Gdańska 93 (Święcicki)
    Gdańska 5 (Kern)
    Hotel "Pod Orłem" (Święcicki)
    Gdańska 34 (Weidner)
    Słowackiego 1 róg Gdańskiej (Schleusener)
    Gdańska 62 (Schleusener)
    Gdańska 68 (Kern)
    Gdańska 71 (Kern)
    Gdańska 91 (Weidner)
    Gdańska 95 (Sellner)
    Wieża kamienicy Plac Wolności 1 róg Gdańskiej
    Aleje Mickiewicza
    Pierzeja – nr 5-11
    Pierzeja – nr 1-5
    Kamienica Rudolfa Kerna róg Gdańskiej
    Mickiewicza 3 (Lindenburger)
    Mickiewicza 5 (Kern)
    Mickiewicza 7 (Kern)
    Budynek na rogu ul. 20 Stycznia 1920 r.
    Budynki na rogu z ul. 20 I 1920 r.
    Mickiewicza 15
    Mickiewicza 17 (Święcicki)
    Kamienice nr 17-19
    Róg ul. Paderewskiego
    Kamienice na rogu z ul. Paderewskiego
    Hełm wieży w kamienicy nr 1
    Wykusz nakryty hełmem w kamienicy nr 7
    Dekoracja fasady kamienicy nr 9
    Ulica Dworcowa
    Ulica Dworcowa na wysokości posesji nr 40-50
    Początek ul. Dworcowej
    Budynek Dyrekcji Kolei (Gropius, Schmieden, 1889)
    Dworcowa 8
    Dworcowa, róg Warmińskiego (Rose, 1905)
    Dworcowa 45 (Lindenburger, 1906)
    Dworcowa 47 (Lindenburger, 1906)
    Dworcowa 88
    Dworcowa 73 (Müller, 1912)
    Dworcowa 50 (1895)
    Dworcowa 39 róg Marcinkowskiego (Święcicki, 1890)
    Dworcowa 98
    Dworcowa 79 (1870, hotel)
    Dworcowa 100 (1869, dawny hotel)
    Maszkaron
    Secesyjny fryz na kamienicy nr 45
    Fryz na kamienicy nr 47
    Wieża w kamienicy nr 77
    Sielanka
    Willa al. Ossolińskich 7 (Jankowski, 1927-1929)
    Willa al. Ossolińskich 25 (Jankowski 1927-1929)
    Budynki Instytutów Rolniczych (Delius, 1903-1908)
    Skwer na Sielance
    Dom ul. Kopernika 5-7 (Kern 1914, Polakiewicz 1935)
    Willa Wyspiańskiego 6 (Kern 1914)
    Willa Wyspiańskiego 8 (Patzwald 1914-1917)

    Śródmieście – centralna dzielnica staromiejska Bydgoszczy, której osią jest ulica Gdańska.

    Budynek byłej Dyrekcji Kolei w Bydgoszczy – zabytkowy budynek w Bydgoszczy, dawna siedziba Dyrekcji Pruskiej Kolei Wschodniej.Wyspa Młyńska – zabytkowa wyspa rzeczna w rejonie staromiejskim Bydgoszczy, o powierzchni ok. 6,5 ha, mieszcząca obiekty kulturalne i rekreacyjne, otoczona bulwarami i urządzeniami hydrotechnicznymi.

    W opracowaniach miejskich definiuje się ponadto tzw. strefę śródmiejską, która obejmuje obszar o powierzchni 542 ha, ograniczony ulicami:

  • Artyleryjską i Kamienną od północy,
  • tzw. Zboczem Bydgoskim (krawędzią pradoliny) od południa,
  • Ogińskiego i Sułkowskiego od wschodu,
  • Zygmunta Augusta, Czarna Droga, Kruszwicką od zachodu.
  • Jest to historycznie ukształtowana centralna część miasta, o zwartej zabudowie i znaczącym udziale budynków wartościowych historycznie. Stanowi obszar koncentracji funkcji usługowych i administracyjnych o znaczeniu ogólnomiejskim i regionalnym. Śródmieście Bydgoszczy stanowi w większości pomnik zabudowy z II połowy XIX i początku XX wieku.

    Telefon (z gr. tele – daleko oraz phone – głos) – urządzenie końcowe dołączane do zakończenia łącza telefonicznego.Kamienica Otto Riedla w Bydgoszczy – kamienica położona w Bydgoszczy na ul. Świętojańskiej 2 na rogu ul. Gdańskiej.

    W strefie śródmiejskiej wyróżniają się dwa obszary:

  • Stare Miasto lokacyjne rozlokowane wzdłuż Brdy. Posiada ono średniowieczne rozplanowanie i rozlokowane jest malowniczo nad Brdą, wobec czego wiele zabytkowych i nowoczesnych budynków odbija swoje wizerunki w wodzie. Mimo że zostało ono w znacznym stopniu przebudowane w XIX i na pocz. XX w., kryje w sobie również relikty średniowiecznej przeszłości miasta.
  • Nowe Miasto, które jest zwykle nazywane Śródmieściem. Praktycznie wszystkie budynki na tym obszarze wzniesiono w ciągu 50 lat (1865-1915). Są one odbiciem ówczesnego stylu, nawiązującego do klasycyzmu i modernizmu – najczęściej eklektyczne i neobarokowe. Niektóre uliczki natomiast zabudowano kamienicami w stylu secesyjnym. Od tego wziął swą nazwę cały ten obszar, zwany powszechnie „secesją bydgoską”.
  • Osiami bydgoskiego Śródmieścia są arterie miejskie: Gdańska, Dworcowa, Aleje Mickiewicza i inne. Zachodnie, peryferyjne rubieże Śródmieścia wkraczają natomiast na obszary położone nad Kanałem Bydgoskim (dzielnica Wilczak oraz Okole – w latach 1912-1972 tzw. Wyspa Kanałowa).

    Budynki Rzeźni Miejskiej w Bydgoszczy – zabytkowe budynki poprzemysłowe dawnej Rzeźni Miejskiej, od 2006 r. część składowa kompleksu handlowo-rozrywkowego Focus Mall w Bydgoszczy. Neobarok – nurt w architekturze historyzmu, nawiązujący formalnie do baroku, szczególnie w dekoracji elewacji, rozpowszechniony w końcu XIX wieku (od 1880).

    W Śródmieściu wyróżnia się przede wszystkim ul. Gdańska, która jest najbardziej reprezentacyjna. Pierzeje tej ulicy stanowi zróżnicowana stylistycznie i gabarytowo zabudowa. Znajdują się tam zarówno parterowe budynki frontowe, jak i kamienice czynszowe (ok. 100), wolno stojące wille oraz kamienice wielkomiejskie, okraszone licznymi maszkaronami. Gdańska jest w większości eklektyczna, natomiast uliczki do niej prostopadłe często bywają w tonacji secesyjnej (ul. Cieszkowskiego, Słowackiego i inne).

    Inspektorat Wsparcia Sił Zbrojnych (IWspSZ) – dowództwo (na poziomie rodzaju sił zbrojnych) podległe Szefowi Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, powołane w celu planowania pełnego zabezpieczenia logistycznego funkcjonowania Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Siedziba dowództwa mieści się w Bydgoszczy. Formowanie Inspektoratu Wsp.SZ rozpoczęto 6 października 2006 roku. Gotowość do działania Inspektorat osiągnął 1 lipca 2007 roku, przejmując zadania logistyczne od dowództw rodzajów sił zbrojnych. Obecnie nie wykonuje zadań związanych z zabezpieczeniem medycznym, zadania te wykonuje Inspektorat Wojskowej Służby Zdrowia. Po rozformowaniu Pomorskiego Okręgu Wojskowego Inspektorat Wsparcia Sił Zbrojnych przejmuje wszystkie jego obowiązki, historie i tradycje.Zespół Naukowych Instytutów Rolniczych w Bydgoszczy – kompleks zabytkowych budynków administracji publicznej w Bydgoszczy, służący celom naukowym i dydaktycznym, położony w rejonie al. Ossolińskich. Jest to najstarsza placówka naukowa, powiązana ze szkolnictwem wyższym w Bydgoszczy, powstała jeszcze w pruskim okresie historii miasta.

    Zachodnia część Śródmieścia – tzw. dzielnica kolejowa – jest zwarta, z małym udziałem zieleni. Jej lokalnym centrum jest Plac Piastowski z neobarokowym kościołem. Natomiast część wschodnią wzniesiono uwzględniając nowe trendy w architekturze końca XIX w. – koncepcję miast-ogrodów Ebenezera Howarda (1850-1928). We wdrażaniu na ziemiach polskich tej nowej koncepcji Bydgoszcz była pionierem razem z Poznaniem. Wschodnie kwartały Śródmieścia zaprojektował według tej koncepcji urbanista Hermann Joseph Stubben (1845-1936) – autor planów zabudowy największych ówczesnych metropolii europejskich. Dzisiaj wschodnie Śródmieście jest miejscem lokalizacji wielu placówek kulturalnych i oświatowych oraz największej miejskiej świątyni w formie panteonu rzymskiego (Bazyliki). Nazywane jest często „dzielnicą muzyczną” lub „dzielnicą willową”.

    Siedziba BRE Banku w Bydgoszczy – zespół budynków należących do mBanku w Bydgoszczy. Zwane są „nowymi spichrzami” lub „szklanymi spichrzami” i zaliczają się do najbardziej udanych realizacji architektonicznych w Polsce po 1990 r.Leon Jan Wyczółkowski (ur. 11 kwietnia 1852 w Hucie Miastkowskiej, zm. 27 grudnia 1936 w Warszawie) – polski malarz, grafik i rysownik, jeden z czołowych przedstawicieli Młodej Polski w nurcie malarstwa realistycznego.

    Należy również podkreślić dużą rolę zieleni we wschodniej części Śródmieścia, jak również w rejonie Starego Miasta, gdzie komponuje się z rzeką Brdą. Rozwój parków, skwerów, alei i bulwarów, umiejętnie wkomponowanych w zabudowę spowodował, że w I połowie XX wieku Bydgoszcz uznawano za jedno z najbardziej zielonych miast w Polsce. Wiąże się z tym wykorzystanie walorów naturalnych – nie tylko rzeki, ale również wzgórz. Np od południa Śródmieście ograniczone jest wysokim zboczem pradoliny Brdy-Wisły, wzdłuż którego poprowadzono Aleję Górską, umożliwiając obserwację miasta z góry.

    W Bydgoszczy znajduje się ponad 50 pomników, obelisków i rzeźb ustawianych w różnym czasookresie. Dzielą się one na następujące grupy tematyczne:Wojewódzki Ośrodek Kultury i Sztuki „Stara Ochronka” w Bydgoszczy - samorządowa instytucja kultury utworzona w 1956 roku. Nazwa nawiązuje do historycznej funkcji zabytkowego budynku, w którym mieści się obecna siedziba ośrodka.

    Oprócz Śródmieścia na terenie Bydgoszczy znajduje się oddzielna enklawa zabudowy staromiejskiej, którą jest Fordon – byłe miasteczko nad Wisłą, od 1973 w granicach Bydgoszczy.

    Spis treści

  • 1 Historia
  • 1.1 Miasto lokacyjne
  • 1.2 Nowe kierunki urbanizacji w I połowie XIX wieku
  • 1.3 Ukształtowanie osi Śródmieścia oraz rozwój dzielnicy „kolejowej”
  • 1.4 Grodztwo – nowe miejskie centrum administracyjne i oświatowe
  • 1.5 Rozwój zabudowy mieszkaniowej na przedmieściach przemysłowych
  • 1.6 Rozwój dzielnicy koszarowej
  • 1.7 Urbanizacja terenów wschodniego Śródmieścia w duchu miasta-ogrodu
  • 1.8 Przekształcenie zabudowy z poł. XIX w. w duchu wielkomiejskim
  • 1.9 Śródmieście Bydgoszczy ukształtowane u progu odzyskania niepodległości
  • 2 Zabytki
  • 2.1 Zabudowa stylowa "belle epoque"
  • 2.1.1 Styl neoklasyczny (1830-1875)
  • 2.1.2 Neorenesans (1875-1890)
  • 2.1.3 Neogotyk (od 1850 r.)
  • 2.1.4 Neobarok (1890-1900 r.)
  • 2.1.5 Historyzm malowniczy (1895-1905 r.)
  • 2.1.6 Secesja (1900-1910 r.)
  • 2.1.7 Styl Landhaus (1906-1914 r.)
  • 2.1.8 Klasycyzujący barok (1905-1914 r.)
  • 2.1.9 Styl elegancki (od 1900 r.)
  • 2.1.10 Wczesny modernizm klasycyzujący (1910-1914 r.)
  • 2.2 Zabytkowe świątynie
  • 2.3 Zabytkowe gmachy użyteczności publicznej
  • 2.3.1 Administracyjne
  • 2.3.2 Oświatowe
  • 2.3.3 Kulturalne
  • 2.3.4 Obiekty służby zdrowia i opieki społecznej
  • 2.3.5 Domy towarowe
  • 2.3.6 Hotele
  • 2.4 Pomniki
  • 3 Zobacz też
  • 4 Uwagi
  • 5 Przypisy
  • 6 Bibliografia
  • 7 Linki zewnętrzne
  • Wilhelm II (ur. 27 stycznia 1859 w Poczdamie, zm. 4 czerwca 1941 w Doorn w Holandii) – ostatni niemiecki cesarz i król Prus, przedstawiciel dynastii Hohenzollernów.Budynek Plac Kościeleckich 8 w Bydgoszczy – zabytkowy budynek oświatowy w Bydgoszczy, początkowo szkoła powszechna, od 2010 r. w gestii Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.

    Historia[]

    Miasto lokacyjne[]

     Osobny artykuł: Stare Miasto w Bydgoszczy.

    Pierwszym etapem rozwoju starej Bydgoszczy było miasto lokacyjne Kazmierza Wielkiego, wytyczone w 1346. Obejmowało ono ok. 300 działek budowlanych i ze wszystkich stron było otoczone ciekami wodnymi (rzeką Brdą oraz fosami). Od strony południowej miasto było otoczone ceglanym murem obronnym z 3 bramami i 4 basztami. W okresie staropolskim wykształciły się ponadto cztery przedmieścia: kujawskie, poznańskie, gdańskie oraz Okole.

    Wieża – w architekturze konstrukcja o wymiarach poprzecznych znacznie mniejszych od wysokości, pracująca jako wspornik utwierdzony w fundamencie, obciążony działaniem wiatru w kierunku poziomym oraz obciążeniem grawitacyjnym. Wieże miały różne funkcje, szczególnie popularne były w architekturze średniowiecznej, przede wszystkim jako wieże obronne i kościelne – zarówno wolno stojące (kampanile, dzwonnice), jak i stanowiące część budynku kościoła. W średniowiecznym zamku występowała tzw. wieża ostatniej obrony (donżon).Bielawy – osiedle w Bydgoszczy położone na Dolnym Tarasie. Sąsiaduje ze Śródmieściem i osiedlami: Leśnym, Skrzetusko i Bartodzieje.

    Nowe kierunki urbanizacji w I połowie XIX wieku[]

    Nowy okres rozwoju Śródmieścia przypada na XIX wiek, w którym Bydgoszcz zanotowała najwyższy rozwój w swojej historii. W latach 30. XIX wieku urbanizacja wkroczyła na dwa przeciwstawne obszary. Na południu wytyczono w 1838 Nowy Rynek, gdzie usytuowano sąd i więzienie, a w 1848 zbudowano (czasową) siedzibę dla Dyrekcji Kolei Wschodniej. Na północy natomiast powstał 1834-1836 gmach regencji co zapoczątkowało rozwój tej części miasta zakończony jego przekształceniem w końcu XIX w. na nowe miejskie centrum administracyjno-oświatowe.

    Heinrich Ernst Dietz (1840-1901) – niemiecki poseł do sejmu pruskiego, radny i radca magistratu Bydgoszczy, fundator sierocińca przy ul. Traugutta 5 w Bydgoszczy.Hermann Joseph Stübben (ur. 10 lutego 1845 w Hülchrath, zm. 8 grudnia 1936 we Frankfurcie nad Menem) – niemiecki urbanista i architekt.

    Nowe perspektywy dla zabudowy rozległych obszarów dzisiejszego Śródmieścia przyniosło usytuowanie na Bocianowie w 1851 r. dworca kolejowego. Wobec tego ekspansja miasta w okresie industrializacji wkroczyła na tereny na północ od dawnego miasta lokacyjnego.

    Ukształtowanie osi Śródmieścia oraz rozwój dzielnicy „kolejowej”[]

    Na części nowo włączonego w granice administracyjne miasta terenu (łączącego dworzec z przedmieściem gdańskim) w 1853 rozplanowano według projektu mierniczego rejencyjnego Friedricha W. Sturmhoefela dwie nowe dzielnice mieszkaniowe, nazwane na cześć ówczesnego króla pruskiego Fryderyka Wilhelma (IV i jego małżonki):

    Pomorski Okręg Wojskowy (POW) – dawny terenowy organ wykonawczy Ministra Obrony Narodowej w sprawach operacyjno-obronnych i rządowej administracji niezespolonej (art. 14 Ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej). Siedziby dowództwa Okręgu: Toruń (1945), Bydgoszcz, Gdańsk, Koszalin, Bydgoszcz – od 1947 do 2007 ul. gen. J. Dwernickiego 1, od 2007 do 28 grudnia 2011 ul. Szubińska 105.Budynek Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy – zabytkowy budynek w Bydgoszczy przy ul. Gdańskiej 4, od XVII wieku do 1836 r. część klasztoru klarysek, w latach 1837-1937 Szpital Miejski, od 1946 siedziba Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy.
  • Friedrich Wilhelm Stadt – bezpośrednio w pobliżu dworca,
  • Elisabeth Stadt – sięgająca zaplecza ul. Gdańskiej.
  • Plany urbanistyczne opierały się na klasycznej (jeszcze z czasów rzymskich) koncepcji prostopadłej siatki ulic z równomiernym podziałem parceli. Dwie dzielnice miały wspólny plac targowy (Elisabethmarkt, Plac Piastowski) oraz plac sakralny (dawny cmentarz, Plac Zbawiciela, w 1861 przeznaczony pod zabudowę sakralną). Ok. 1870 obszar podzielono na parcele, a zabudowa trwała od 1870 do 1900 (szczególne nasilenie w latach 90. XIX w.). Na początku XX w. była ona tylko fragmentarycznie uzupełniana i wymieniana. Ostatecznie zdominowała ten teren wielorodzinna kamienica czynszowa, głównie eklektyczna; neorenesansowa, neomanierystyczna czy neobarokowa.

    Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Bydgoszczy – katolicki kościół położony na Placu Piastowskim, w zachodniej części Śródmieścia Bydgoszczy.Belle époque (fr. La Belle Époque – piękna epoka, piękny okres, piękny czas) – nazwa nadana okresowi od zakończenia wojny francusko-pruskiej w 1871 roku do wybuchu I wojny światowej.

    Osiami kompozycyjnymi nowych dzielnic zostały dzisiejsze ulice Warszawska i Śniadeckich, z których ostatnią doprowadzono aż do ul. Gdańskiej. Pierwszym kościołem w Śródmieściu (1865) był niewielki, neogotycki zbór irwingianów przy dzisiejszej ul. Śniadeckich 36 (ob. kościół polskokatolicki pw. Zmartwychwstania Pańskiego). Później zbudowano kościoły na Placu Zbawiciela (1897) i Elżbietańskim (piastowskim, 1913) oraz zbór baptystów (1883) ul. Pomorska 41, ob. kościół ewangelicko-metodystyczny) zamykający perspektywę ul. Cieszkowskiego.

    Okole (niem. Okolla - 1789, Okollo - 1867, Schleusenau - 1885) – jednostka urbanistyczna (osiedle) miasta Bydgoszczy, położona w jego środkowo-zachodniej części, między Kanałem Bydgoskim, a Brdą w obrębie tzw. wyspy kanałowej.Zamek w Bydgoszczy – budowla obronna i administracyjna z czasów Kazimierza Wielkiego, istniejąca w latach 1346–1656 (ruiny do 1895 r.)

    W zachodnim Śródmieściu mieszkali zwłaszcza pracownicy kolejowi, drobni urzędnicy, nauczyciele oraz robotnicy warsztatów kolejowych. Przy ul. Dworcowej 82 powstała szkoła elementarna dla mieszkańców tych dwu dzielnic.

    Na obszarze dzielnicy "kolejowej" generalnie brak luksusowych kamienic, choć można tu również znaleźć dzieła wybitnych bydgoskich i berlińskich architektów (np. Święcickiego, Weidnera). Najbardziej okazałym budynkiem jest gmach byłej Królewskiej Dyrekcji Kolei Wschodniej (1886-1888).

    Grodztwo – nowe miejskie centrum administracyjne i oświatowe[]

    Budowa gmachu rejencji zapoczątkowała przekształcenie się dawnego folwarku Grodztwo (obszar między ul. Gdańską, 3 Maja, Brdą i Krasińskiego) w dzielnicę administracyjną, w której budowano nowe budynki municypalne, oświatowe i kulturalne.

    Budynek Zespołu Szkół Mechanicznych w Bydgoszczy – zabytkowy budynek użyteczności publicznej w Bydgoszczy, służący celom oświatowym, położony przy ul. Świętej Trójcy 37.Kolegium Jezuitów w Bydgoszczy – placówka jezuitów istniejąca w latach 1617-1781 w Bydgoszczy, prowadząca szkołę średnią oraz działalność misyjną i kulturalną w mieście i okolicy (Kujawy, Krajna, Kaszuby).

    W 1840 wzdłuż dawnego traktu do Fordonu wytyczono ul. Jagiellońską, w 1870-1872 przez pierwszy most żelazny na Brdzie ul. Bernardyńską połączono ze Zbożowym Rynkiem.

    Na obszarze Grodztwa powstały kolejno:

  • 1850-1852 – szpital w narożniku 3 Maja i Jagiellońskiej
  • 1854Plac Wolności (Weltzienplatz). Służył on paradom wojskowym; w 1872-1876 wybudowano na nim kościół ewangelicki oraz Królewskie Gimnazjum przeniesione z dawnego kolegium jezuickiego (1875-77)
  • 1883-1899 – gmach Poczty Głównej
  • 1863-1864 – budynek Banku Królewskiego (Kaiserliche Reichsbankstelle, obecnie NBP)
  • 1872 – Miejska Szkoła Męska (Jagiellońska 8)
  • 1875-1878 – Miejska Szkoła Żeńska (Konarskiego 2-4, ob. Liceum Plastyczne)
  • 1882-1884 – Miejska Wyższa Szkoła dla Dziewcząt (Konarskiego, ob. Technikum Gastronomiczne)
  • 1895Teatr Miejski
  • Rozwój zabudowy mieszkaniowej na przedmieściach przemysłowych[]

    Industrializacja Bydgoszczy w II poł. XIX w. spowodowała rozwój zabudowy mieszkaniowej na ówczesnych przedmieściach miasta. Rozwój dotyczył w szczególności osiedli: Wilczaka i Okola, które otrzymały połączenie z dworcem kolejowym przez ceglany most nad Brdą już w 1851.

    Tramwaj (z ang. tramway – linia tramwajowa, tram – tramwaj) – pasażerski lub towarowy pojazd szynowy zaprojektowany do eksploatacji na linii tramwajowej.Budynek Zespołu Szkół Plastycznych w Bydgoszczy – zabytkowy budynek oświatowy, położony przy ul. Konarskiego 2 w Bydgoszczy.

    Gminy te w XIX wieku zamieszkiwała głównie ludność polska. Zachowały się relikty XIX-wiecznej zabudowy: kamienice czynszowe oraz (na Okolu) gmachy oświaty i świątynie. Reprezentacyjność zabudowy mieszkaniowej na tym terenie ustępuje np. terenom Śródmieścia „właściwego”, Gdańskiej, czy Dworcowej, ale posiada podobny styl kamienic czynszowych. Są na tym terenie zakątki, gdzie „czas się zatrzymał”, tzn. bez przeprowadzonych w czasach późniejszych ingerencji w zabudowę, nawierzchnię ulic itd.

    Hotel Ratuszowy w Bydgoszczy – hotel położony w zabytkowej kamienicy przy ulicy Długiej, na terenie Starego Miasta w Bydgoszczy.Dzielnica muzyczna – obszar o powierzchni 12 ha we wschodniej części Śródmieścia Bydgoszczy, na którym skoncentrowane są obiekty kulturalne, uczelnie i szkoły muzyczne.

    Drugim obszarem przemysłowym był teren starej gazowni, gdzie zlokalizowano również rzeźnię miejską, bocznice kolejowe i targowisko.

    Zabudowa rozwijała się również na Szwederowie, które zachowywało polski charakter narodowościowy.

    Natomiast przedmieściem urzędniczym stały się Bielawy, gdzie w latach 1903-1906 zbudowano regularne osiedle 65 willi z ogrodami, z własną elektrownią i wieżą ciśnień (dzisiaj osiedle 6 krzyżujących się ulic między ul. Chodkiewicza, a Powstańców Wlkp).

    Rozwój dzielnicy koszarowej[]

    Pierwsze koszary w Bydgoszczy powstały w końcu XVIII wieku w miejscu obecnej Poczty Głównej. Jednak dopiero po wojnie Prus z Francją w 1870 i uzyskaniu reparacji wojennych, na dobre rozpoczęła się budowa koszar w mieście. Zabudowa tego typu zajęła przede wszystkim obszary w północnej części Śródmieścia.

    Historyzm – nurt w XIX-wiecznej architekturze światowej, polegający na naśladownictwie stylistyki minionych epok. Kierunek nietwórczy i eklektyczny, polegający na zaniechaniu dążenia do stworzenia stylu, odpowiadającego aktualnym warunkom historyczno-społecznym, na rzecz naśladowaniu przeszłych wielkich stylów w sztuce i architekturze.Karol Fryderyk Schinkel (niem. Karl Friedrich Schinkel, także Carl Friedrich Schinkel; ur. 13 marca 1781 w Neuruppin, zm. 9 października 1841 w Berlinie) – niemiecki architekt, urbanista, projektant i malarz, jeden z wybitniejszych twórców klasycyzmu w Królestwie Prus, tworzący także w stylu arkadowym; szkołą Schinkla (niem. Schinkelschule) nazwano działalność grupy niemieckich architektów kontynuujących styl Schinkla.

    W II połowie XIX w. powstały następujące rejony zabudowy koszarowej:

  • kompleks na terenie przylegającym do dworca kolejowego (między ulicami: Sobieskiego, Warszawską, Zygmunta Augusta i Sowińskiego). W 1854 r. wytyczono wojskowy plac ćwiczeń na zachód od ul. Gdańskiej. Następnie po 1870 powstały kompleksy zabudowy przy ul. Warszawskiej 10, Mazowieckiej 28 i Hetmańskiej 33 (ob. gmach Wydziału Zootechnicznego UT-P).
  • "Londynek" (na zakończeniu ul. Pomorskiej). Kompleks charakterystycznych budynków murowanych, a następnie w konstrukcji szkieletowej wzniesionych w latach 1873-1878.
  • koszary na północnych krańcach Śródmieścia. Powstały w latach 1876-1878, rozbudowane w 1885, zajmowane przez pułki artylerii. Następnie, w latach 1912-1914 wzniesiono koszary przy ul. Powstańców Warszawy, na terenie ok. 5,5 ha.
  • Zespół zabudowy wojskowej uzupełniały m.in. budynki kasyn oficerskich, komendy okręgu oraz położony po wschodniej stronie ul. Gdańskiej, wybudowany w latach 1913-1914 według projektu architektów berlińskich A. Hartmanna i R. Schlenziga gmach Szkoły Wojennej (ob. Inspektorat Wsparcia Sił Zbrojnych). Specjalnie pod jej budowę włączono w 1913 w granice administracyjne miasta obszar o powierzchni około 4,5 ha.

    Rejencja bydgoska (niem. Regierungsbezirk Bromberg) – rejencja Wielkiego Księstwa Poznańskiego i Prowincji Poznańskiej, istniejąca w latach 1815–1920 ze stolicą w Bydgoszczy.Wojna francusko-pruska – konflikt zbrojny między mocarstwami II Cesarstwem Francuskim a Królestwem Prus wspieranym przez inne kraje niemieckie, toczony od 19 lipca 1870 do 10 maja 1871.

    Drugim obszarem koszarowym były południowo-zachodnie obrzeża miasta (obecnie osiedle Błonie zajmujące dawny plac ćwiczeń). W latach 1883-1884 wzniesiono na tym obszarze koszary dla stacjonującego w mieście od 1888 pułku grenadierów konnych.

    Urbanizacja terenów wschodniego Śródmieścia w duchu miasta-ogrodu[]

    W końcu XIX wieku, gdy modernizacji ulegała większa część Bydgoszczy, tworzący tu architekci i radcy miejscy postanowili nowe obszary przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe zurbanizować według nowoczesnych trendów, stosowanych wówczas w Niemczech, Francji i Anglii. Pod zabudowę wybrano wschodni rejon miasta, gdyż tereny na zachód od dworca kolejowego (przedmieścia Okole, Wilczak) użytkowały zakłady przemysłowe.

    Ulica Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy - jedna z najważniejszych ulic bydgoskiego Śródmieścia, stanowiąca jedno z ostatnich zachowanych skupisk handlowo-usługowych oraz tworząca szlak komunikacyjny łączący bydgoski Dworzec Główny ze wschodnią częścią miasta. Na przeważającej części ulicy (między ul. Warszawską a ul. Gdańską) ulica posiada jeden kierunek ruchu (na wschód).II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    W ten sposób rejon znajdujący się po wschodniej stronie ul. Gdańskiej i ograniczony obecnymi ulicami: Krasińskiego, Chodkiewicza i al. Ossolińskich (Hempelscher Felde) zyskał najlepszy w Bydgoszczy projekt urbanistyczny, nawiązujący do koncepcji miasta-ogrodu. Pierwsze plany zagospodarowania pojawiły się w 1896, kolejne w 1903.

    Budynek Prewencji Policji w Bydgoszczy – zabytkowy budynek administracyjny w Bydgoszczy, sierociniec, później Internat Kresowy, od 1945 r. w gestii policji.Poczta Główna w Bydgoszczy – zespół zabytkowych budynków pocztowych, mieszczących główny urząd Poczty Polskiej w Bydgoszczy.

    Ruch budowlany skupiał się tutaj przede wszystkim w latach 1900-1914. Powstały generalnie w stylu tzw. berlińskiej secesji i modernizmu zwarte ciągi zabudowy czynszowej uzupełnione willami mieszkalnymi oraz gmachami dla oświaty i administracji.

    W 1903 wyznaczono Plac Weyssenhoffa i wybiegające zeń promieniście ulice: Powstańców Wielkopolskich, al. Mickiewicza i al. Ossolińskich. Zostały one zaplanowane jako szerokie, dwupasmowe arterie z pasami zieleni pośrodku, obsadzone szpalerami drzew. Na zamknięciu osi kompozycyjnej Al. Mickiewicza zaplanowano kompleks budynków pierwszej wyższej uczelni w Bydgoszczy – Kaiser Wilhelm Institut für Landwirtschaft (1906).

    Mosty kolejowe w Bydgoszczy – trzy mosty kolejowe na rzece Brdzie w Bydgoszczy. Łukowy, ceglany most wschodni jest najstarszym zachowanym obiektem mostowym w Bydgoszczy i jednym z najstarszych istniejących mostów kolejowych w Polsce.Budynek Zespołu Szkół Gastronomicznych w Bydgoszczy – zabytkowy budynek oświatowy, położony przy ul. Konarskiego 5 w Bydgoszczy.

    W pierzei północnej al. Mickiewicza wzniesiono w latach 1903-1908 szereg wielkomiejskich kamienic czynszowych. Pośrodku nowej dzielnicy, wzdłuż Al. Mickiewicza założono Park Bismarcka (ob. park J. Kochanowskiego). Po zachodniej stronie parku usytuowano gmach miejskiego starostwa powiatowego (1904-06), zaś po wschodniej budynki oświatowe:

    Wisła (łac. Vistula) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką uchodzącą do Morza Bałtyckiego.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>,
  • Miejską Szkołę Realną (ob. Wydział Informatyki UKW),
  • Zakład dla niewidomych (1899-1902),
  • Męską Szkołę Obywatelską (1910-11, ob. VI LO).
  • W latach 40. i 50. XX w. na tym obszarze zbudowano dwa obiekty kulturalne: Teatr Miejski (1949) i Filharmonię (1958), zlokalizowano Zespół Szkół Muzycznych oraz szkoły średnie. W parkowym i willowym otoczeniu powstała w ten sposób bydgoska dzielnica muzyczna, gdzie skoncentrowane zostały obiekty kulturalne, a także słyszalna jest na co dzień muzyka z okien szkół i uczelni muzycznych.

    Wieża ciśnień w Bydgoszczy – zabytkowa wieża ciśnień należąca do kompleksu Wodociągów Miejskich w Bydgoszczy.Ulica Nakielska – ważna pod względem komunikacyjnym ulica w Bydgoszczy. Łączy zachodnie osiedla z centrum miasta oraz (razem z ul. Łochowską) jest drogą wylotową w kierunku Nakła. W dwudziestoleciu międzywojennym była drugą po względem długości ulicą w Bydgoszczy, licząc łącznie 4,16 km.

    Następnym osiedlem, którego plan opracował Hermann Stubben (1912) była Sielanka (obszar między obecnymi ulicami Markwarta, Ogińskiego, Staszica, Paderewskiego i Al. Mickiewicza). Plan przewidywał powstanie willowej dzielnicy typu "miasto-ogród" ze zbliżonym do prostokąta placem pośrodku w formie angielskiego skweru. Jednak zabudowa tej dzielnicy powstawała dopiero w latach 20. i 30. XX wieku. Przed I wojną światową zbudowano jedynie 5 z planowanych 50 budynków. Obok Sielanki powstała Bazylika pw. św. Wincentego a'Paulo, która stanowi dominantę tej dzielnicy.

    Neogotyk – styl w architekturze, a także rzemiośle artystycznym, nawiązujący formalnie do gotyku, powstały około połowy XVIII wieku w Anglii i trwający do początku XX wieku, zaliczany do historyzmu.Maszkaron lub maskaron (z wł. mascherone, w fr. mascaron) – rzeźbiarski detal architektoniczny w formie ludzkiej, zwierzęcej lub fantazyjnej głowy, często o groteskowych rysach i fantazyjnej fryzurze.

    W 1915 Hermann Stubben zaprojektował w Bydgoszczy koncepcję urbanistyczną dla nowej dzielnicy Schröttersdorf (pol. Szretery, po 1920 Skrzetusko) oraz rozbudowę istniejącego od 1903 małego osiedla urzędniczego na Bielawach. Została ona tylko w części zrealizowana. Była to kolejna dzielnica-ogród. Zrealizowanym fragmentem tej koncepcji jest willowa zabudowa wzdłuż obecnych ulic Chopina i Wyczółkowskiego, zapoczątkowana w okresie międzywojennym, a także budynek gimnazjum dla mniejszości niemieckiej - obecnie Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego i szkoła podstawowa (ul. Poniatowskiego) w sąsiadujących Bielawach. W źródłach podane jest iż ogród botaniczny, bazylika, szpital miejski (ul. Jurasza) i stadion „Polonii” również zostały wybudowane na osiedlu Bielawy, jednak z map ewidentnie wynika, że poza Ogrodem Botanicznym (ze względu na sprzeczne informacje w źródłach można je zaliczyć do Bielaw lub Śródmieścia) były to miejsca należące do dzielnicy Szreterów. Dzielnica Szretery (Schottersdorf) położona między ulicami: Ogińskiego, Powstańców Wlkp, Gajową i rzeką Brdą graniczyła od północy z Bielawami (Bleischfelde). Rozdzielała je ulica Powstańców Wlkp.

    Fontanna Potop – fontanna-rzeźba istniejąca w latach 1904-1943 w Bydgoszczy. Przez cały okres istnienia, a więc 39 lat, dzieło to było jedną z atrakcji turystycznych Bydgoszczy. Od 2006 r. trwa proces rekonstrukcji rzeźby prowadzony przez Społeczny Komitet Odbudowy Bydgoskiej Fontanny Potop.Aleja – droga piesza, rowerowa lub jezdna, jak również szlak komunikacji wodnej, obsadzony po obu stronach drzewami albo krzewami o określonej kompozycji, czyli z zachowaniem rytmu nasadzeń i powiązań krajobrazowych. Charakterystyczną jej cechą są także szczególne walory przyrodnicze, kulturowe, estetyczne i gospodarcze. Wyróżniamy aleje jednogatunkowe lub wielogatunkowe, jednowiekowe lub wielowiekowe oraz jedno-, dwu- lub wielorzędowe. W polskim krajobrazie otwartym najczęściej występuje aleja jednorzędowa (po jednym rzędzie z każdej strony), jednowiekowa i jednogatunkowa – liściasta (najpopularniejsze to: lipy, dęby, topole, klony – udział gatunków różni się między regionami).

    Przekształcenie zabudowy z poł. XIX w. w duchu wielkomiejskim[]

    W latach 1895-1914 nastąpiła znaczna intensyfikacja i wymiana zabudowy w Śródmieściu, które nabierało wyglądu wielkomiejskiego.

    Proces ten przebiegał zwłaszcza wzdłuż ul. Gdańskiej, która stała się w tym czasie główną, reprezentacyjną ulicą miasta, spajającą zarazem dawne tereny mieszkaniowe z nowymi. Powstały przy niej zarówno wielkomiejskie kamienice czynszowe, jak i wille bydgoskich urzędników i przemysłowców, głównie eklektyczne i historyczne, a na początku wieku XX także w stylu berlińskiej secesji lub modernizmu.

    Styl architektoniczny – posiadający zasięg regionalny lub międzynarodowy skategoryzowany zespół cech formalnych w architekturze charakterystycznych dla ukształtowania budowli powstałych w danym okresie rozwoju architektury i w danym kręgu kulturowym. Cechy stylów zależą od kanonów kultury i sztuki oraz od aktualnego poziomu techniki budowlanej.Józef Święcicki (ur. 1859 w Bydgoszczy, zm. 1913 w Berlinie) – budowniczy, przez całe życie związany z Bydgoszczą.

    Projektowane one były z reguły przez miejscowych architektów: (Carla Meyera, Józefa Święcickiego, Karla Bergnera, Paula Böhma, Ericha Lindenburgera, Rudolfa Kerna, Victora Petrikowskiego, niekiedy jednak i berlińskich: Fritza Weidnera (od 1895 mieszkającego w Bydgoszczy), Ernesta Petersa, Heinricha Seelinga i innych.

    Wzdłuż reprezentacyjnych ulic wymieniano starą zabudowę z połowy XIX wieku na wysoką wielkomiejską. W ten sposób powstało szereg kamienic nie tylko przy Gdańskiej, ale również przy Focha, Mostowej i w starszej dzielnicy kolejowej. Kamienice trzy- lub czteropiętrowe o bogato zdobionych fasadach zaczęły się pojawiać od ok. 1875, a od 1890 stały się najczęściej spotykanym rodzajem budownictwa miejskiego.

    Policja – umundurowana i uzbrojona formacja przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej głównych zadań należy pilnowanie przestrzegania prawa i ściganie przestępców, jak również zapewnienie ochrony i pomocy w sytuacjach kryzysowych zarówno wobec ludzi jak i mienia. Jeżeli jest to konieczne, policja nadzoruje na poziomie operacyjnym także wszelkie służby ratownicze.Budynek Kołłątaja 9 w Bydgoszczy – zabytkowy budynek służby zdrowia, położony przy ul. Kołłątaja 9 w Bydgoszczy.

    W tym czasie powstawały nowe świątynie, pomniki, rzeźby, fontanny, szpitale, przytułki i szereg szkół ludowych (14), specjalnych, średnich i wyższych (Instytut Rolniczy i Szkoła Rzemiosł i Przemysłu Artystycznego), domy towarowe, kina i szereg innych obiektów.

    Przebudowano dawne miasto lokacyjne, okolice zamku oraz południową i południowo-zachodnią część miasta.

    Secesja, określana w Niemczech jako Jugendstil (styl młodzieżowy albo młody styl), jako styl architektoniczny miała tam swoją kulminację w latach 1895-1904.Jan Kossowski (1898 – 1958) – architekt i budowniczy, głównie związany z Bydgoszczą. Jego działalność zawodowa przypada na okres międzywojenny oraz lata 40. XX w.

    Wzdłuż skarpy pradoliny bydgoskiej powstały parki „górskie” wraz z aleją z której można było podziwiać miasto z góry (tzw. planty okrężne uzupełniające planty nad Kanałem Bydgoskim i Brdą). W parki te wkomponowano:

  • wieżę ciśnień,
  • dom dla samotnych kobiet (ob. WKU),
  • szpital Diakonisek (ob. Centrum Pulmonologii),
  • katolickie seminarium nauczycielskie (ob. Wydział Chemii UTP),
  • dom dla samotnych mężczyzn,
  • synagogę (zburzoną w 1940),
  • gmach sądu okręgowego,
  • wieżę Bismarcka (zburzoną w 1928)
  • Śródmieście Bydgoszczy ukształtowane u progu odzyskania niepodległości[]

    Na początku XX wieku nowe centrum Bydgoszczy z reprezentacyjnymi budynkami publicznymi, chętnie porównywano z Berlinem, z uwagi na charakter zabudowy, którą tworzyło zresztą wielu berlińskich architektów lub miejscowych kształconych na berlińskich uczelniach.

    Klasycyzm – w architekturze styl wzorujący się na formach architektonicznych starożytnego Rzymu i Grecji. Rozwinął się w połowie XVIII wieku jako reakcja na formalny przepych architektury baroku i rokoko.Budynek Bernardyńska 6 w Bydgoszczy – zabytkowy budynek oświatowy, położony przy ul. Bernardyńskiej 6-8 w Bydgoszczy.

    Spora cześć mieszkańców mogła korzystać z najnowszych technicznych udogodnień, takich jak: bieżąca woda, kanalizacja, energia elektryczna, telefon, tramwaj. Do ich dyspozycji były municypalne placówki oświatowe, mające siedziby w specjalnie na te potrzeby zaprojektowanych nowoczesnych budynkach, miejskie szpitale, miejski teatr i małe teatry prywatne, a także kina.

    Budynek Sowińskiego 5 w Bydgoszczy – zabytkowy budynek oświatowy w Bydgoszczy, początkowo szkoła powszechna, od 1963 r. Szkolne Schronisko Młodzieżowe.Wyspa Kanałowa – obszar w strefie śródmiejskiej Bydgoszczy o powierzchni 190 ha, oddzielony od zwartego terytorium miasta rzeką Brdą oraz dwoma odcinkami Kanału Bydgoskiego. Jako wyspa istnieje od 1912 r. W 1971 r. wskutek zasypania odcinka starego Kanału Bydgoskiego jest częściowo połączona z terytorium miasta Bydgoszczy. W tej sytuacji nazwa „wyspa” przedstawia pojęcie historyczne i zwyczajowe, w mniejszym stopniu odnosi się natomiast do obecnego układu przestrzennego.

    Kamienice i wille przy ulicach Gdańskiej, Dworcowej czy Cieszkowskiego należały przede wszystkim do bogatych kupców lub przedsiębiorców. Podobnie kształtowały się stosunki własnościowe w dzielnicach powstałych na początku XX w. na obszarze wschodniego Śródmieścia, gdzie podobnie jak na osiedlu willowym na Bielawach i Sielance mieszkało wielu urzędników państwowych.

    Ryzalit – występ z lica w elewacji budynku w jego części środkowej, bocznej lub narożnej, prowadzony od fundamentów po dach, stanowiący jego organiczną część.Copernicanum – budynek z XX wieku w Bydgoszczy, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa kujawsko-pomorskiego.

    Śródmieście kolejowe (na zachód od ul. Gdańskiej) zamieszkiwane były przede wszystkim przez robotników i drobnych urzędników narodowości niemieckiej. Drobniejsi kupcy i rzemieślnicy tej narodowości, Polacy oraz Żydzi byli natomiast mieszkańcami Starego Miasta.

    Robotnicy polskiego pochodzenia zamieszkiwali głównie ówczesne przedmieścia Szwederowo, Okole i Wilczak oraz tereny znajdujące się na granicy tych przedmieść i miasta.

    Ulica Augusta Cieszkowskiego - ulica łącząca ulicę Gdańską i Pomorską w bydgoskim Śródmieściu, tworząca stosunkowo jednorodny kompleks kamienic oddających tendencje artystyczne architektury z przełomu XIX i XX wieku. Należy do ciekawszych architektonicznie ulic w Bydgoszczy, oddając ducha „bydgoskiej secesji” z okresu fin de siecle’u.Kamienica przy ul. Gdańskiej 71 w Bydgoszczy – kamienica w zachodniej pierzei ul. Gdańskiej, między ul. Cieszkowskiego, a Świętojańską.
    Schemat historyczny bydgoskiego Śródmieścia[4]    * 1 – Miasto lokacyjne wraz z wyspami: młyńską i dawną zamkową    * 2 – Przedmieście Poznańskie i Chwytowo    * 3 – Przedmieście Gdańskie oraz tereny  wzdłuż ulic Gdańskiej, Pomorskiej i Dworcowej zabudowywane w I poł. XIX w. * 4 – Przedmieście Kujawskie, Babia Wieś i Żupy    * 5 – Grodztwo – nowe centrum administracyjno-oświatowe Bydgoszczy powstałe w latach 1850-1900    * 6 – Friedrich Wilhelm Stadt – rozplanowana w 1853 r. dzielnica „kolejowa”, zabudowa zrealizowana w latach 1870-1900    * 7 – Elizabeth Stadt – rozplanowana w 1853 r. dzielnica przeznaczona głównie dla pracowników kolejowych, zabudowa zrealizowana w latach 1870-1900    * 8 – Hempelscher Felde – dzielnica miasto-ogród, rozplanowana w 1896 i 1903 r., która uzyskała najlepszy w Bydgoszczy projekt urbanistyczny    * 9 – Sielanka - dzielnica miasto-ogród zaprojektowana przez niemieckiego urbanistę Hermanna Stübbena w 1910 r. Realizacja trwała do 1939 r.   * 10 – dzielnica komunalnej zabudowy przemysłowej, gdzie na przełomie XIX/XX w. powstała m.in. gazownia, rzeźnia miejska, znajdował się tam również największy w mieście cmentarz ewangelicki (założony w 1778 r.), obecnie Park Ludowy im. Wincentego Witosa     * 11 – dzielnica koszarowa i zabudowy mieszkaniowej powstała po 1870 r.    * 12 – Okole - dzielnica mieszkaniowo-przemysłowa na Wyspie Kanałowej (niem. Canalwerder, włączona do miasta w 1920 r.)      * 13 – Wilczak - dzielnica mieszkaniowo-przemysłowa wzdłuż ul. Nakielskiej i Kanału Bydgoskiego (włączona do miasta w 1920 r.)   * 14 – osiedle urzędników Bielawy powstałe w latach 1903-1906 według koncepcji miasta-ogrodu    * 15 – planowana nowa dzielnica miasto-ogród Szretery według projektu Josepha Stübbena (1914), zrealizowana według zmodyfikowanych polskich planów urbanistycznych, lecz z nawiązaniem do rozwiązań Stübbena     * 16 – tereny przeznaczone m.in. na koszary i szkołę wojskową, włączone do miasta na pocz. XX wieku    * 17 – przedmieście Szwederowo, włączone do miasta w 1920 r.
    Schemat historyczny bydgoskiego Śródmieścia
  • 1 – Miasto lokacyjne wraz z wyspami: młyńską i dawną zamkową
  • 2 – Przedmieście Poznańskie i Chwytowo
  • 3 – Przedmieście Gdańskie oraz tereny wzdłuż ulic Gdańskiej, Pomorskiej i Dworcowej zabudowywane w I poł. XIX w.
  • 4 – Przedmieście Kujawskie, Babia Wieś i Żupy
  • 5 – Grodztwo – nowe centrum administracyjno-oświatowe Bydgoszczy powstałe w latach 1850-1900
  • 6 – Friedrich Wilhelm Stadt – rozplanowana w 1853 r. dzielnica „kolejowa”, zabudowa zrealizowana w latach 1870-1900
  • 7 – Elizabeth Stadt – rozplanowana w 1853 r. dzielnica przeznaczona głównie dla pracowników kolejowych, zabudowa zrealizowana w latach 1870-1900
  • 8 – Hempelscher Felde – dzielnica miasto-ogród, rozplanowana w 1896 i 1903 r., która uzyskała najlepszy w Bydgoszczy projekt urbanistyczny
  • 9 – Sielanka - dzielnica miasto-ogród zaprojektowana przez niemieckiego urbanistę Hermanna Stübbena w 1910 r. Realizacja trwała do 1939 r.
  • 10 – dzielnica komunalnej zabudowy przemysłowej, gdzie na przełomie XIX/XX w. powstała m.in. gazownia, rzeźnia miejska, znajdował się tam również największy w mieście cmentarz ewangelicki (założony w 1778 r.), obecnie Park Ludowy im. Wincentego Witosa
  • 11 – dzielnica koszarowa i zabudowy mieszkaniowej powstała po 1870 r.
  • 12 – Okole - dzielnica mieszkaniowo-przemysłowa na Wyspie Kanałowej (niem. Canalwerder, włączona do miasta w 1920 r.)
  • 13 – Wilczak - dzielnica mieszkaniowo-przemysłowa wzdłuż ul. Nakielskiej i Kanału Bydgoskiego (włączona do miasta w 1920 r.)
  • 14 – osiedle urzędników Bielawy powstałe w latach 1903-1906 według koncepcji miasta-ogrodu
  • 15 – planowana nowa dzielnica miasto-ogród Szretery według projektu Josepha Stübbena (1914), zrealizowana według zmodyfikowanych polskich planów urbanistycznych, lecz z nawiązaniem do rozwiązań Stübbena
  • 16 – tereny przeznaczone m.in. na koszary i szkołę wojskową, włączone do miasta na pocz. XX wieku
  • 17 – przedmieście Szwederowo, włączone do miasta w 1920 r.
  • Atlant (gigant, telamon, herkulant, gr. átlas, átlantos) – postać mężczyzny podtrzymującego głową, barkami lub rękami element architektoniczny (np. belkowanie, strop, balkon itp.), podpora zastępująca filar, kolumnę.Neorenesans – nurt w architekturze XIX-wiecznego historyzmu, nawiązujący formalnie do architektury renesansowej. W krajach Europy Środkowej nawiązywano przede wszystkim do tzw. renesansu północnego.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Bydgoszczy - kościół położony w Bydgoszczy przy Placu Wolności, którego patronami są św. Piotr i św. Paweł.
    Zbocze Bydgoskie zwane również Skarpą Południową – granica mikroregionów fizycznogeograficznych (315.353), fragment strefy krawędziowej wysokiego poziomu terasowego Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej w obrębie Bydgoszczy o deniwelacjach 15-40 m, charakterystyczny element morfologiczny miasta, wykorzystywany rekreacyjnie dla jego walorów przyrodniczych i widokowych.
    Historia Polski (1918–1939) – historia Polski w dwudziestoleciu międzywojennym, od odzyskania przez Polskę niepodległości do zakończenia regularnych działań wojennych Wojska Polskiego przeciw Wehrmachtowi i Armii Czerwonej po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę i przeniesienia siedziby władz II Rzeczypospolitej poza granice kraju w związku z okupacją terytorium kraju przez agresorów.
    Marian Adam Rejewski (ur. 16 sierpnia 1905 w Bydgoszczy, zm. 13 lutego 1980 w Warszawie) – polski matematyk i kryptolog, który w 1932 roku złamał szyfr Enigmy, najważniejszej maszyny szyfrującej używanej przez hitlerowskie Niemcy. Sukces Rejewskiego i współpracujących z nim kryptologów z Biura Szyfrów, między innymi Henryka Zygalskiego i Jerzego Różyckiego, umożliwił odczytywanie przez Brytyjczyków zaszyfrowanej korespondencji niemieckiej podczas II wojny światowej przyczyniając się do wygrania wojny przez aliantów.
    Modernizm − ogólne określenie prądów w architekturze światowej rozwijających się w latach ok. 1918-1975, zakładających całkowite odejście nie tylko od stylów historycznych, ale również od wszelkiej stylizacji. Architektura modernistyczna opierała się w założeniu na nowej metodzie twórczej, wywodzącej formę, funkcję i konstrukcję budynku niemal wyłącznie z istniejących uwarunkowań materialnych.
    VI Liceum Ogólnokształcące im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy – jedno z liceów ogólnokształcących w Bydgoszczy, położone w jej centrum, przy ul. Staszica 4. W sąsiedztwie szkoły znajdują się m.in. Filharmonia Pomorska im. Ignacego Jana Paderewskiego oraz Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego.
    Gazownia w Bydgoszczy – gazownia miejska wybudowana w latach 1859-1860 w Bydgoszczy. W 2010 r. Oddział Zakład Gazowniczy w Bydgoszczy, należący do Pomorskiej Spółki Gazownictwa w Gdańsku.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.277 sek.