• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Śródmózgowie

    Przeczytaj także...
    Międzymózgowie (diencephalon) – część mózgowia kręgowców zawierająca trzecią komorę mózgu. Po obu stronach zlokalizowane jest wzgórze (thalamus) podzielone na wiele jąder. Do tylnej powierzchni wzgórza przywierają ciała kolankowate (corpora geniculata) zawzgórza (metathalamus). Sklepienie trzeciej komory (nadwzgórze epithalamus) różnicuje się na narządy szyszynkowe: szyszynkę, narząd przyszyszynkowy, czołowy i ciemieniowy. Dno trzeciej komory (podwzgórze hypothalamus) składa się z części wzrokowej (przysadka (hypophysis), lejek (infundibulum), pasma wzrokowe (tractus optici) i ich skrzyżowanie (chiasma opticum)) i sutkowatej. Międzymózgowie położone jest między spoidłem mózgu przednim (commissura cerebri anterior) i tylnym (c. c. posterior).Bodziec (fizjologia) - uczucie, czynnik fizyczny lub biochemiczny powodujący specyficzną reakcję receptorów nerwowych lub innej komórki; bądź rozpoczynający ciąg reakcji w układach: nerwowym lub hormonalnym; zmiana środowiska zewnętrznego, w którym znajduje się dana komórka lub narząd.
    Twór siatkowaty albo układ siatkowaty (łac. formatio reticularis), inaczej: siatkowaty, retikularny, "kora pnia mózgu" - rozciąga się w pniu mózgu od międzymózgowia do rdzenia przedłużonego, a następnie przechodzi w twór siatkowaty rdzenia kręgowego.
    Schematyczne przedstawienie mózgowia w okresie rozwoju.
    Po prawej pęcherzyki mózgowe pierwotne, a po lewej wtórne.
    Poprzeczny przekrój przez śródmózgowie.
    1. Wzgórki czworacze.
    2. Wodociąg mózgu.
    3. Istota szara środkowa.
    4. Przestrzeń międzyodnogowa.
    5. Bruzda boczna.
    6. Istota czarna.
    7. Jądro czerwienne nakrywki.
    8. Nerw okoruchowy.
    a. Wstęga (na niebiesko) z a’ wstęgą przyśrodkową i a" – wstęgą boczną.
    b. Pęczek podłużny przyśrodkowy.
    c. Szew mózgu.
    d. Włókna skroniowo-mostowe.
    e. Część wstęgi przyśrodkowej, która biegnie do jądra soczewkowatego i wyspy.
    f. Włókna mózgowo-rdzeniowe (piramidowe).
    g. Włókna czołowo-mostowe
    Pień mózgu człowieka (śródmózgowie oznaczone "B").[7, 9 - Wzgórki czworacze]

    Śródmózgowie (łac. mesencephalon) – środkowa część mózgowia u kręgowców, w której znajduje się tzw. wodociąg mózgu (aquaeductus cerebri) zwany też wodociągiem Sylwiusza łączący III i IV komorę mózgu. Śródmózgowie łączy się z móżdżkiem i rdzeniem przedłużonym oraz z międzymózgowiem. U ssaków część grzbietowa śródmózgowia utworzona jest przez blaszkę czworaczą (lamina quadrigemina), w której wyróżnia się wzgórki górne i dolne lub pokrywę wzrokową zróżnicowaną na ciałka bliźniacze (corpora bigemina), czyli płaty wzrokowe (lobi optici) u pozostałych kręgowców.

    Kręgowce (Vertebrata, od łac. vertebra – kręg) – najliczniejszy podtyp strunowców (Chordata), mocno zróżnicowany morfologicznie; obejmujący kręgouste, ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki. Dotychczas opisano około 58 000 gatunków kręgowców, co stanowi około 5% opisanych gatunków zwierząt. Wielkość współcześnie żyjących kręgowców waha się od 7,7 mm u żab Paedophryne amauensis do 33,9 m u płetwala błękitnego. Cechują się obecnością tkanki kostnej, mają dwuboczną symetrię ciała z dobrze wyodrębnioną głową. Szkielet wewnętrzny stanowi podporę dla tkanek i narządów w trakcie rozwoju, umożliwiając osiąganie dużych rozmiarów. Charakterystyczną cechą kręgowców jest posiadanie czaszki, kręgosłupa i dwóch par kończyn. Układ mięśniowy składa się z dwóch mas mięśni położonych równolegle po bokach kręgosłupa. Ruch odbywa się dzięki skurczom mięśni, przyczepionych do kości lub chrząstek.Wydawnictwo Lekarskie PZWL – polskie wydawnictwo istniejące od 1945 roku, wydające literaturę fachową dla pracowników systemu opieki zdrowotnej, podręczniki szkolne i akademickie i publikacje popularnonaukowe. Do 1993 roku państwowe wydawnictwo istniało pod nazwą Państwowe Zakłady Wydawnictw Lekarskich (PZWL). W 1998 roku nastąpiła prywatyzacja, aktualnie stanowi część grupy wydawniczej PWN.

    Śródmózgowie jest ośrodkiem wzrokowym, a u niższych kręgowców (ryby, płazy) jest także ośrodkiem integracji bodźców zmysłowych. U ssaków jest tylko ośrodkiem odruchowym zmysłów wzroku i słuchu.

    Budowa[]

    Śródmózgowie złożone jest z pokrywy (tectum), nakrywki (tegmentum) oraz odnóg mózgu (crura cerebri). Na przekroju poprzecznym płaszczyzna pozioma poprowadzona przez wodociąg mózgu jest granicą między pokrywą a nakrywką. Granicę między nakrywką a odnogą mózgu stanowią bruzdy: przyśrodkowa i boczna odnogi mózgu (sulcus medialis et lateralis cruris cerebri) oraz istota czarna (substantia nigra). Nakrywka i odnoga mózgu łącznie nazywa się konarem mózgu (pedunculus cerebri).

    Jądro czerwienne (łac. nucleus ruber, ang. red nucleus) – struktura układu nerwowego znajdująca się w przedniej części śródmózgowia, utworzona ze średnich neuronów tworzących synapsy z włóknami nerwowymi ramion spajających móżdżku, i dużych neuronów wysyłających aksony tworzące drogę czerwienno-rdzeniową. Nazwa pochodzi od różowawej barwy którą odznacza się na świeżych przekrojach mózgowia, mającej związek z obecnością zawierającego żelazo barwnika.Ośrodek oznacza w naukach ścisłych środowisko o określonych właściwościach fizycznych, które mogą wpływać na przebieg procesów przebiegających w nim. Ośrodkiem jest każda substancja fizyczna. Szczególnym rodzajem ośrodka jest próżnia. Ośrodek może być jednorodny lub niejednorodny. Ze względu na podobieństwo niektórych cech ośrodków można je klasyfikować, np. na ośrodki sprężyste, ciągłe, izotropowy, nieliniowy.

    Pokrywa[]

    Pokrywa śródmózgowia składa się przede wszystkim z blaszki pokrywy (lamina tecti), która zbudowana jest z:

  • wzgórków górnych (colliculi superiores) – składają się z trzech warstw istoty szarej i czterech istoty białej; pełnią rolę ośrodka odruchów wzrokowych,
  • wzgórków dolnych (colliculi inferiores) – pełnią rolę odruchowego ośrodka słuchowego,
  • okolicy przedpokrywowej (regio pretectalis) – zawiera drobne jądra przedpokrywowe, do których dochodzi część łuku odruchu źrenicy na światło.
  • Nakrywka[]

    Istotę szarą nakrywki śródmózgowia reprezentują jądra własne oraz jądra nerwów czaszkowych.

    Jądro Edingera-Westphala (jądro dodatkowe nerwu III, łac. nucleus accessorius s. autonomicus nervi oculomotorii) – parzyste jądro nerwu okoruchowego (III), dające początek przedzwojowym włóknom przywspółczulnym, zaopatrującym ciało rzęskowe i mięsień zwieracz źrenicy. Znajduje się w istocie szarej okołowodociągowej śródmózgowia na poziomie wzgórków górnych blaszki pokrywy.Substancja szara (istota szara, łac. substantia grisea) – skupisko ciał komórek nerwowych, wspólnie z substancją białą buduje ośrodkowy układ nerwowy.
  • Do jąder własnych należą:
  • istota czarna (substantia nigra),
  • istota szara środkowa (substantia grisea centralis),
  • jądra tworu siatkowatego (nuclei formationis reticularis),
  • jądro czerwienne (nucleus ruber).
  • Do jąder nerwów czaszkowych należą:
  • jądro ruchowe nerwu bloczkowego (nucleus motorius nervi trochlearis),
  • jądro śródmózgowiowe nerwu trójdzielnego (nucleus mesencephalicus nervi trigemini),
  • jądro główne nerwu okoruchowego (nucleus principalis nervi oculomotorii),
  • jądro środkowe nerwu okoruchowego (nucleus centralis nervi oculomotorii seu Perli),
  • jądro ogonowe środkowe nerwu okoruchowego (jądro Tschidy, nucleus caudalis centralis nervi oculomotorii seu Tschidi),
  • jądro dodatkowe (autonomiczne) nerwu okoruchowego (nucleus accessorius seu autonomicus nervi oculomotorii seu Westphal-Edinegeri).
  • Istota biała nakrywki utworzona jest przez włókna:

    Szczelina Sylwiusza, inaczej szczelina boczna lub bruzda boczna (łac. fissura Sylvii s. fissura lateralis, sulcus lateralis) – jedna z najlepiej widocznych struktur leżących na powierzchni bocznej ludzkiego kresomózgowia.Nerwy czaszkowe (łac. nervi craniales) – 12 par nerwów rozpoczynających się, w przeciwieństwie do nerwów rdzeniowych, na obszarze mózgowia i przebiegających głównie w obrębie głowy. Odpowiadają za odbiór różnorodnych wrażeń zmysłowych, pracę kilku ważnych grup mięśni oraz funkcje wydzielnicze gruczołów (ślinowych, łzowych, błon śluzowych, itp.). Tradycyjnie oznacza się je za pomocą cyfr rzymskich od I do XII, pomimo istnienia innych włókien, również odpowiadających definicji nerwu czaszkowego.
  • wstęgi przyśrodkowej,
  • wstęgi bocznej,
  • drogi rdzeniowo-pokrywowej,
  • drogi móżdżkowo-czerwiennej,
  • drogi rdzeniowo-siatkowej,
  • drogi móżdżkowo-wzgórzowej,
  • drogi pokrywowo-rdzeniowej,
  • drogi czerwienno-rdzeniowej,
  • drogi siatkowo-rdzeniowej,
  • drogi pokrywowo-jądrowej,
  • drogi czerwienno-jądrowej,
  • drogi siatkowo-jądrowej,
  • drogi suteczkowo-międzykonarowej,
  • drogi uzdeczkowo-międzykonarowej,
  • pęczka podłużnego przyśrodkowego,
  • pęczka podłużnego grzbietowego.
  • Odnoga mózgu[]

    Odnoga mózgu jest parzysta i zbudowana jest w całości z istoty białej, czyli włókien nerwowych przechodzących z torebki wewnętrznej do części brzusznej mostu.

    Ryby – tradycyjna nazwa zmiennocieplnych kręgowców wodnych oddychających skrzelami i poruszających się za pomocą płetw. Obejmuje bezżuchwowe krągłouste (Cyclostomata) oraz mające szczęki ryby właściwe (Pisces).Wstęga boczna (łac. lemniscus lateralis) – pasmo włókien nerwowych przebiegające w pniu mózgu, wychodzące z jąder ślimakowych i ciała czworobocznego. Stanowi II neuron drogi słuchowej.

    Bibliografia[]

  • Adam Krechowiecki, Florian Czerwiński: Zarys anatomii człowieka. Szczecin: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2004. ISBN 83-200-3362-4.
  • Śródmózgowie. W: J.Walocha, T.Iskra, J.Gorczyca, J.Zawiliński, J.Skrzat: Anatomia prawidłowa człowieka. Ośrodkowy układ nerwowy. Pod redakcją Andrzeja Skawiny. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2003. ISBN 83-233-1756-9.
  • Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

    Układ komorowy (łac. systema ventricularis) – zbiór czterech przestrzeni wewnątrz mózgowia, w których wytwarzany jest płyn mózgowo-rdzeniowy, i z których następnie wydostaje się do przestrzeni podpajęczynówkowej, gdzie krąży, otaczając cały ośrodkowy układ nerwowy. Płyn ten wytwarzany jest z osocza krwi przez splot naczyniówkowy.Jądro ogonowe środkowe nerwu okoruchowego (jądro Tschidy, łac. nucleus caudalis centralis nervi oculomotorii) – jedno z jąder nerwu okoruchowego. Tak jak inne jądra nerwu III, znajduje się w obrębie śródmózgowia. Leży poniżej jądra środkowego, między dalszymi odcinkami jądra głównego. Spotykana nazwa "jądra Tschidy" jest błędna; nazwisko japońskiego anatoma który opisał tę strukturę brzmiało Tsuchida. Usabro Tsuchida był japońskim stypendystą, pracującym w pierwszym dziesięcioleciu XX wieku w laboratorium Constantina von Monakowa. Pracę poświęconą jądrom nerwu III opublikował w 1906 roku.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Móżdżek - (łac. cerebellum) część mózgowia występująca u wszystkich kręgowców, odpowiadająca za koordynację ruchów i utrzymanie równowagi ciała.
    Istota szara okołowodociągowa (ang. periaqueductal gray, PAG) – substancja szara śródmózgowia otaczająca wodociąg mózgu. Pełni funkcję przy zstępującej modulacji bólu. Włókna wstępujące przewodzące czucie bólu i temperatury biegnące w szlaku rdzeniowo-wzgórzowym również wysyłają projekcje do PAG za pośrednictwem szlaku rdzeniowo-śródmózgowiowego. Doświadczenia na zwierzętach przemawiają za rolą PAG w zachowaniach defensywnych; stymulacja grzbietowej lub bocznej części PAG powoduje u szczurów znieruchomienie, ucieczkę, skakanie, tachykardię i wzrost ciśnienia krwi oraz napięcia mięśniowego. Stymulacja doogonowej, brzuszno-bocznej części PAG wywołuje nieruchomą postawę określaną jako postawę przyzwolenia, a jej hamowanie stymuluje zwiększoną aktywność ruchową zwierzęcia.
    Substancja biała, istota biała (łac. Substantia alba) – jeden z dwóch (obok substancji szarej) podstawowych składników ośrodkowego układu nerwowego. Są to dobrze unaczynione skupiska wypustek neuronów (dendrytów i aksonów), których ciała znajdują się w substancji szarej. Wypustki te otacza zazwyczaj osłonka mielinowa, która jest błoną komórkową oligodendrocytu. Podstawowym składnikiem błony są fosfolipidy (pochodne tłuszczu), z tego względu substancja biała ma kolor biały.
    Ssaki (Mammalia) – zwierzęta należące do kręgowców, charakteryzujące się głównie występowaniem gruczołów mlekowych u samic, zazwyczaj obecnością owłosienia (włosy lub futro; silnie zredukowane u gatunków wodnych, jak hipopotamy, u waleni całkowicie zanikają przed porodem lub w trakcie) oraz stałocieplnością (potocznie "ciepłokrwistość"). Większość ssaków utrzymuje temperaturę w granicach 36-39 °C. Stałocieplność umożliwia aktywny tryb życia w różnych środowiskach – od mroźnych obszarów podbiegunowych do gorących tropików. Futro i tłuszcz pomagają uchronić się przed zimnem, a wydzielanie potu i szybki oddech pomagają pozbyć się nadmiernego ciepła.
    Jądro Perlii (jądro Spitzki, jądro środkowe nerwu okoruchowego, ang. nucleus of Perlia, nucleus of Spitzka) – mała, nieparzysta grupa komórek nerwowych zlokalizowana w śródmózgowiu pomiędzy jądrami ruchowymi nerwów okoruchowych. Dokładniej, znajduje się pomiędzy grupami motoneuronów unerwiających lewy i prawy mięsień prosty przyśrodkowy gałki ocznej, doogonowo względem jądra przedniego pośrodkowego i jądra Edingera-Westphala. Uważa się, że neurony jądra Perlii odpowiadają za mechanizm konwergencji gałek ocznych. Impulsacja z jądra Perlii kieruje sie na obie strony do obszaru jądrowego mięśnia przyśrodkowego prostego oraz do jądra Edingera-Westphala, skąd kierowana jest do zwoju rzęskowego i mięśnia rzęskowego (akomodacja) oraz do zwieracza źrenicy.
    Pęczek czerwienno-rdzeniowy (droga czerwienno-rdzeniowa, pęczek Monakowa) – pasmo istoty białej, stanowiące boczną część układu pozapiramidowego.
    Płazy (Amphibia) – gromada zmiennocieplnych kręgowców z grupy czworonogów. Nazwa naukowa wywodzi się z greki od słów ἀμφí, amphi = ‘oba’, βíος, bios = ‘życie’. Zamieszkują różnorodne siedliska, większość gatunków żyje na lądzie, w gruncie, na drzewach bądź w wodach słodkich. W rozwoju przechodzą stadium larwalne, w czasie którego prowadzą wodny tryb życia, choć niektóre gatunki wykształciły adaptacje behawioralne pozwalające ominąć to ograniczenie. Kijanki przechodzą przeobrażenie, podczas którego oddychająca skrzelami larwa staje się dorosłym osobnikiem oddychającym płucami. Wymiana gazowa następuje również przez skórę. Niektóre niewielkie ogoniaste, jak i bezogonowe nie mają płuc i prowadzą całą wymianę gazową przez skórę. Powierzchownie przypominają gady, które jednak wraz z ptakami i ssakami zaliczają się do owodniowców i nie potrzebują zbiorników wodnych do rozrodu. W związku ze swym rozwojem złożonym i przepuszczalną skórą płazy stanowią często wskaźniki ekologiczne. W ostatnich dekadach odnotowano drastyczny spadek liczebności wielu gatunków płazów na całym świecie.

    Reklama