• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Łupek

    Przeczytaj także...
    Łupek mułowy, łupek mulasty, łupek mułowcowy – skała osadowa, powstała wskutek diagenezy i sprasowania mułu pod naciskiem nadległych warstw skalnych lub ciśnienia górotwórczego. Posiada oddzielność łupkową. Skała często z zachowanymi pierwotnymi strukturami sedymentacyjnymi. W swoim składzie zawiera głównie ziarna frakcji pelitowej i aleurytowej, czasem także piaszczystej i minerały ilaste.Łupek glaukofanowy, niebieskie łupki, glaukofanity - skała metamorficzna barwy lawendowej. Powstaje w wyniku wysokociśnieniowego, przy stosunkowo niskich temperaturach.
    Łupek grafitowy – skała metamorficzna o wyraźnie zaznaczonej laminacji, złożona głównie z drobnych blastów (ziarn) kwarcu. Innymi składnikami skały mogą być drobno wykształcone łyszczyki oraz nielicznie występują chloryty. Podrzędnie mogą występować inne minerały, np skalenie. Zawartość grafitu wynosi do kilku %, jednak ze względu na jego niewielkie rozmiary (zwykle tworzy drobne wrostki w ziarnach kwarcu) oraz intensywną barwę, nadaje skale czarne zabarwienie.
    SlateUSGOV.jpg

    Łupek – dość niejednoznaczne pojęcie opisujące grupę skał, wykazujących dobrą łupkowatość (złupkowacenie). Najczęściej określenie to dotyczy skał metamorficznych (łupek metamorficzny lub też łupek krystaliczny), lecz jest także powszechnie stosowane do skał osadowych o podobnym wyglądzie (łupek osadowy).
    Polski termin łupek odpowiada angielskim shale, slate, schist, czy czeskim břidlice i svor. Jest to skała o zróżnicowanym składzie i o charakterystycznej teksturze łupkowej. Tekstura łupków osadowych jest spowodowana pierwotnym uwarstwieniem sedymentacyjnym lub wtórnym złupkowaceniem.

    Łupek krystaliczny, łupek metamorficzny – skała metamorficzna o doskonałej łupkowatości, czyli podzielności na płytki.Łupek serycytowy – skała metamorficzna powstała z niewielkiego przeobrażenia łupka ilastego bądź mułowca w warunkach niskich temperatur (200–400°C) i niezbyt wysokich ciśnień (bardzo niski i niski stopień metamorfizmu według Winklera). Ze względu na pochodzenie często można spotkać nazwy metaiłowiec lub metamułowiec.

    Tekstura łupków metamorficznych powstała w wyniku procesów metamorficznych. Łupki metamorficzne powstają zasadniczo w płytszych strefach metamorfizmu. Zwykle przeważa w nich jeden składnik, który nadaje danemu rodzajowi łupka swoje charakterystyczne cechy.

    Łupek talkowy - skała metamorficzna powstała w wyniku metamorfizmu facji zieleńcowej (relatywnie niskie ciśnienia i temperatury) skał bogatych w magnez.Łupek palny, łupki palne – skała osadowa, odmiana łupka ilastego lub marglistego zawierająca macerały węgla (łupki węglowe), bituminy (łupki bitumiczne) lub nasycone ropą (łupki ropne). Ogólna zbiorcza nazwa łupków, powstała ze względu na ich właściwości – zawierają dużo związków palnych.

    Łupek biotytowy – odmiana łupka łyszczykowego, skała metamorficzna w skład której wchodzą przede wszystkim kwarc, skalenie i biotyt. Skalenie są zwykle reprezentowane przez plagioklazy, najczęściej albit lub oligoklaz. Z łyszczyków może jeszcze występować muskowit. Podrzędnie, w zmiennych ilościach mogą występować: chloryt, chlorytoid, staurolit, granat, sylimanit, czasami epidot, aktynolit, hornblenda lub kalcyt i in. Minerały akcesoryczne to turmalin, cyrkon, apatyt, monacyt, ilmenit, tytanit, rutyl. Łupki biotytowe cechują się wyraźną foliacją oraz zwykle laminacją. Często są zafałdowane. Pospolite są w nich żyłki i soczewki kwarcowe, często zafałdowane. Mają barwy srebrzyste, szare, ciemnoszare, czasem zielonkawe, zwykle ze srebrzystym połyskiem. Minerały poboczne mogą tworzyć charakterystyczne guzki na powierzchniach foliacji.Łupek gruzełkowy – skała metamorficzna powstająca w strefie kontaktowej intruzji magmowej pod wpływem silnego podgrzania skał otaczających intruzję. Tworzy się w pewnym oddaleniu od kontaktu z intruzją, w temperaturach niższych od tych, w których powstają łupki plamiste . Odznacza się gęstą łupkowatością, zwykle bez zaburzeń tektonicznych (fałdów). Cechą wyróżniającą jest doskonała oddzielność, dzięki której skała dzieli się na cienkie płytki. Zwykle występuje z innymi skałami tworzącymi się w warunkach facji hornfelsowej, reprezentowanymi przede wszystkim przez: hornfelsy, łupki hornfelsowe, a także łupki plamiste. Czasami bywał wykorzystywany jako materiał do pokryć dachowych. Ze względu na zastosowanie niektóre odmiany zaliczane są do łupków dachówkowych

    Podziały łupków[edytuj kod]

    Różne rodzaje łupków wydziela się ze względu na pochodzenie, skład mineralny, zastosowanie, szczególne właściwości lub miejsce występowania. Podane niżej przykłady nie wyczerpują całego bogactwa inwencji geologów i górników.

    Podział ze względu na pochodzenie[edytuj kod]

  • łupki metamorficzne
  • łupki osadowe
  • łupki gruzełkowe
  • łupki plamiste
  • łupki zieleńcowe
  • Podział ze względu na skład mineralny[edytuj kod]

  • łupki kwarcowe (łupki kwarcytowe)
  • łupki kwarcowo-serycytowe
  • łupki krzemionkowe
  • łupki grafitowe
  • łupki serycytowe
  • łupki łyszczykowe (łupki mikowe)
  • łupki biotytowe
  • łupki muskowitowe
  • łupki amfibolowe (łupki amfibolitowe)
  • łupki glaukofanowe
  • łupki aktynolitowe
  • łupki sylimanitowe
  • łupki chlorytowe
  • łupki ilaste
  • łupki talkowe
  • łupki mułowe (łupki mułowcowe)
  • łupki margliste
  • łupki piaszczyste
  • łupki bentonitowe
  • łupki bitumiczne
  • łupki ropne (łupki parafinowe)
  • łupki węglowe
  • łupki kennelskie
  • łupki sapropelowe
  • Podział ze względu na zastosowanie[edytuj kod]

  • łupki ogniotrwałe
  • łupki dachówkowe
  • łupki osełkowe
  • łupki szlifierskie
  • łupki miedzionośne
  • łupki pirytonośne
  • łupki manganowe
  • łupki palne
  • Podział ze względu na szczególne właściwości[edytuj kod]

  • czarne łupki
  • łupki lśniące
  • łupki pstre
  • łupki czerwone
  • łupki zielone
  • łupki brunatne
  • łupki graptolitowe
  • łupki antrakozjowe
  • łupki posidoniowe
  • łupki walchiowe
  • łupki sferosyderytowe
  • łupki ałunowe
  • łupki menilitowe
  • Podział ze względu na miejsce występowania[edytuj kod]

    chodnik wykonany z łupka cieszyńskiego
  • łupki radzimowickie
  • łupki chrośnickie
  • łupki mysłowskie
  • łupki mikołajowskie
  • łupki żdanowskie
  • łupki strońskie
  • łupki cieszyńskie
  • łupki wierzowskie
  • łupki godulskie
  • łupki istebniańskie
  • łupki spaskie
  • łupki podmagurskie
  • łupki cergowskie
  • łupki jasielskie
  • łupki grodziskie
  • łupki grybowskie
  • łupki liwockie
  • łupki czarnorzeckie
  • łupki ciekockie
  • łupki morawickie
  • łupki wilkowickie
  • łupki zbrzańskie
  • łupki zembrzyckie
  • Zobacz też[edytuj kod]

  • inne hasła rozpoczynające się od łupek, łupki
  • Bibliografia[edytuj kod]

    Wacław Ryka, Anna Maliszewska, Słownik Petrograficzny, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa, 1991 (wyd. II popr. i uzup.), ISBN 83-220-0406-0

    Łupek zieleńcowy - skały metamorficzne zwykle cienko złupkowane, z wyraźną foliacją powstałe w wyniku płytkiego metamorfizmu facji zieleńcowej (relatywnie niskie ciśnienia i temperatury) bazaltów i pokrewnych im skał wylewnych oraz ich tufów. Zwykle występują wraz z zieleńcami, od których odróżnia je wyraźnie widoczna foliacja.Łupek ropny, łupek parafinowy – skała osadowa, odmiana łupka ilastego lub marglistego nasycona ropą naftową lub produktami jej wietrzenia.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Łupek metamorficzny – pojęcie opisujące grupę skał metamorficznych, wykazujących dobrą łupkowatość (złupkowacenie). Tekstura łupków metamorficznych powstała w wyniku procesów metamorficznych. Łupki metamorficzne powstają zasadniczo w płytszych strefach metamorfizmu. Zwykle przeważa w nich jeden składnik, który nadaje danemu rodzajowi łupka swoje charakterystyczne cechy. Termin łupek krystaliczny ma nieco inne znaczenie.
    Łupki żdanowskie lub łupki zdanowskie - łupki ilaste z cienkimi przeławiceniami piaskowców kwarcowych i czarnych łupków krzemionkowych oraz lidytów, zaliczane do osadów pelagicznych lub hemipelagicznych.
    Łupek dachówkowy, łupek dachowy – skała osadowa lub metamorficzna, odmiana łupka ilastego, łupka serycytowego lub fyllitu, odznaczająca się bardzo gęstą łupkowatością, zwykle nie wykazujące zaburzeń tektonicznych (fałdów). Cechą wyróżniającą jest doskonała oddzielność, dzięki której skała da się łupać na cienkie płyty, z których od średniowiecza do dziś wykonuje się pokrycia dachów np. domów mieszkalnych, pałaców, kościołów zwłaszcza we Francji (np. Paryż), Belgii i Niemczech. Łupkiem okłada się też szczyty domów, często układając różne wzory, czasami różnokolorowe. Spotykany jako pokrycie dachów kościołów oraz dachów i ścian szczytowych wiejskich budynków w Sudetach.
    Łupek bentonitowy – skała osadowa bardzo drobnoziarnista, o wyraźnej kierunkowości, często laminowana lub warstwowana. Odmiana łupka ilastego zawierająca dużą ilość montmorillonitu i smektytu. Składa się z bardzo drobnych ziarn kwarcu i minerałów ilastych, głównie montmorillonitu, smektytu i minerałów mieszanopakietowych. Powstaje w wyniku kompakcji i diagenezy oraz przeobrażenia tufów i tufitów.
    Anna Maliszewska (ur. 4 lipca 1993 w Zielonej Górze) – reprezentantka Polski w pięcioboju nowoczesnym. Należy do klubu ZKS Drzonków.
    Łupek marglisty – skała osadowa bardzo drobnoziarnista, często o wyraźnej kierunkowości, laminowana lub warstwowana. Składa się z bardzo drobnych ziarn kwarcu i minerałów ilastych, głównie kaolinitu oraz z węglanu wapnia, przede wszystkim w postaci kalcytu.
    Skały – duże skupiska minerałów jednorodnych lub różnorodnych. Ze względu na sposób powstania wyróżnia się skały magmowe, osadowe i metamorficzne.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.024 sek.