• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Łuczniańska Przełęcz

    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Długi Upłaz (słow. Dlhý úplaz) – odcinek północnej grani Wołowca pomiędzy Rakoniem a Łuczniańską Przełęczą w Tatrach Zachodnich. Granią tą przebiega granica polsko-słowacka. Górale nazywali Długim Upłazem wschodnie stoki opadające do Doliny Chochołowskiej Wyżniej, będącej górną częścią Doliny Chochołowskiej. Zachodnie stoki Długiego Upłazu opadają do słowackiej Doliny Zadniej Łatanej. Mająca ok. 2 km długości grań Długiego Upłazu jest płaska i zaokrąglona. Zaznaczają się w niej tylko dwa niewiele wyróżniające się wzniesienia o wysokości 1785 i 1632 m i wcina się w nią górny koniec Litworowego Żlebu.
    Łopata (słow. Lopata, Deravá) – szczyt w grani głównej Tatr Zachodnich pomiędzy znajdującym się na wschód od niego Jarząbczym Wierchem i znajdującym się na zachód Wołowcem. Nie jest znane pochodzenie nazwy, nie jest to nazwa ludowa, nie była używana przez pasterzy. Wznosi się na wysokość 1957 m n.p.m. i tworzy trzy granie:

    Łuczniańska Przełęcz (słow. Lúčne sedlo, Lúčianské sedlo) – znajdująca się na wysokości 1602 m przełęcz w północnej grani Wołowca pomiędzy Rakoniem (1879 m) a Grzesiem (1653 m) w Tatrach Zachodnich. Przez grań tę przebiega granica polsko-słowacka.

    Łuczniańska Przełęcz z Grzesia, za nią Długi Upłaz i Łopata

    Przełęcz znajduje się w pobliżu wierzchołka Grzesia (ok. 400 m na południe od niego), długi, trawiasty stok znajdujący się na południe od niej to Długi Upłaz. Zachodnie zbocza spod przełęczy opadają do słowackiej Doliny Zadniej Łatanej, zbocza wschodnie do Doliny Chochołowskiej Wyżniej. Znajduje się w nich Dolinczański Żleb spadający w pobliżu Polany Chochołowskiej.

    Granica polsko-słowacka – granica między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Słowacji istniejąca formalnie we współczesnym kształcie od 1 stycznia 1993 tj. od momentu rozpadu Czechosłowacji na dwa niezależne państwa. Przed rozpadem Czechosłowacji obecna granica ze Słowacją stanowiła jej część i miała prawie identyczny przebieg (w późniejszych latach dokonano drobnych korekt).Dolina Zadnia Łatana (słow. Zadná Látaná dolina) – górna część Doliny Łatanej w słowackich Tatrach Zachodnich. Obejmuje zachodnie zbocza grzbietu od Grzesia po Rakoń i opiera się o wybiegający na północ z Zadniego Zabratu krótki grzbiet zwany Ostrewką. W zakątku pod Rakoniem znajduje się kocioł lodowcowy zwany Praszywe. Ze zboczy Doliny Zadniej Łatanej spływa kilka potoków dających początek Łatanemu Potokowi.

    Przełęcz od dawna wykorzystywana była jako przejście na Słowację. Chodzili nią m.in. podhalańscy kosiarze do pracy zarobkowej na Słowacji. 11 lutego 1945 r. w czasie śnieżnej zawiei i głębokiego śniegu przeszła nią w obie strony wyprawa ratunkowa TOPR po rannych partyzantów radzieckich stacjonujących na zboczach Salatyńskiego Wierchu. W czasie akcji trwającej 48 h ratownicy TOPR przeciągnęli ich na toboganach, a wraz z nimi przeprowadzili sanitariuszki i lekarza. Na pamiątkę tego wydarzenia w schronisku PTTK na Polanie Chochołowskiej wmurowana jest tablica pamiątkowa.

    Łuczna (słow. Lúčna) – zachodnia grzęda Grzesia w północnej grani Wołowca w Tatrach Zachodnich. Opada na stronę słowacką do Doliny Zadniej Łatanej z południowego grzbietu Grzesia, pomiędzy głównym wierzchołkiem a Łuczniańską Przełęczą. Po obydwu stronach Łucznej, spod grzędy opadają dwa żleby, którymi spływają źródłowe cieki Łatanego Potoku.Dolina Chochołowska Wyżnia – zachodnie odgałęzienie górnej części Doliny Chochołowskiej, rozpoczynające się nieco powyżej Polany Chochołowskiej i ciągnące się po główną grań Tatr Zachodnich. W dolnej części dolina jest porośnięta lasem świerkowym. Istnieje w nim zarastająca już Polana Chochołowska Wyżnia. Dawniej była ona wypasana i stały na niej szałasy, zwane sołtysimi. Zimą 1944/45 r. mieścił się w nich sztab partyzantów radzieckich kpt. Tichonowa. Dolina wyrzeźbiona została przez lodowiec. Górna jej część pod granią główną to kocioł lodowcowy, ograniczony z 3 stron ścianami i stromymi zboczami Wołowca, Łopaty, Czerwonego Wierchu. Wznoszą się one na wysokość 300-350 m ponad zawalone piargami i blokami morenowymi i porastające kosówką dno kotła. Od północnej strony kocioł ten zablokowany jest wzniesieniem Kopy (1596 m). Ze znajdującego się pod nim progu skalnego wypływa kilka źródeł. Dają one początek Wyżniemu Chochołowskiemu Potokowi.

    Nazwa przełęczy pochodzi od położonej na wysokości ok. 1550 m niedużej rówienki o nazwie Łuczna lub Luczna (Lúčna), znajdującej się niedaleko od przełęczy, po zachodniej stronie (w Dolinie Łatanej). Na rówience tej stał szałas, okoliczne pastwiska wypasali kolejno mieszkańcy różnych wsi słowackich.

    Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe – ochotnicza organizacja (stowarzyszenie) zajmująca się ratownictwem górskim na obszarze polskich Tatr.Rakoń (słow. Rákoň, 1879 m n.p.m.) – słabo wyróżniający się szczyt w Tatrach Zachodnich, znajdujący się w bocznej północnej grani Wołowca. Przez grań tę biegnie granica polsko-słowacka. Rakoń od Wołowca oddzielony jest niewielką przełęczą Zawracie, nad którą wznosi się tylko 19 metrów, zaś w stronę sąsiedniego w południowym kierunku Grzesia biegnie grzbiet Długiego Upłazu z Łuczniańską Przełęczą (1602 m n.p.m.). W kierunku północno-zachodnim z Rakonia odchodzi jeszcze jedna grań – północno-zachodnia grań Rakonia, rozdzielająca słowackie doliny: Łataną i Rohacką. Jego wschodnie zbocza opadają do Doliny Chochołowskiej Wyżniej.

    Szlaki turystyczne[]

    szlak turystyczny niebieski – niebieski z Grzesia na Wołowiec przez Rakoń. Czas przejścia z przełęczy na Grzesia ok. 5 min, na Wołowiec 1:25 h, ↓ 55 min.

    Przypisy

    1. Tatry polskie. Mapa turystyczna 1:20 000. Piwniczna: Agencja Wyd. „WiT” s.c., 2006. ISBN 83-89580-00-4.
    2. Józef Nyka: Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2006. ISBN 83-915859-1-3.
    3. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
    4. Tatry Zachodnie słowackie i polskie. Mapa turystyczna 1:25 000. Warszawa: Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2009/10. ISBN 83-87873-36-5.
    Grześ (słow. Lúčna, 1653 m) – dwuwierzchołkowy szczyt w Tatrach Zachodnich, znajdujący się w grzbiecie granicznym na zachód od Polany Chochołowskiej.Tobogan – specjalnego rodzaju sanie, stosowane w ratownictwie górskim GOPR i TOPR, używane do transportu poszkodowanych w wypadkach górskich. Tobogan ma kształt łódkowaty i szerokie dno ułatwiające ślizganie, może też być wyposażony w dwie szerokie płozy. Z przodu i z tyłu znajdują się dyszle do sterowania saniami. Umożliwiają one wygodne i bezpieczne zwożenie rannego przez jednego ratownika (na nartach) – zamiast kilku, jak dawniej. Dyszle te pojawiły się w toboganie w latach czterdziestych XX w., w wyniku udoskonaleń wprowadzonych przez przewodnika tatrzańskiego Władysława Gąsienicę-Pazdura.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Salatyński Wierch lub Salatyn (słow. Salatín, Salatínsky vrch) – szczyt słowackich Tatr Zachodnich o wysokości 2048 m n.p.m., jeden z 6 szczytów należących do tzw. grupy Salatynów. Znajduje się w grani głównej Tatr Zachodnich oddzielającej w tym miejscu Dolinę Rohacką od Doliny Jałowieckiej. W grani tej znajduje się pomiędzy Małym Salatynem (2046 m), od którego oddzielony jest niewielką Pośrednią Salatyńską Przełęczą (2012 m), a Brestową (1934 m), od której oddziela go Skrajna Salatyńska Przełęcz (1870 m). Jego północno-wschodnie stoki opadają do Doliny Salatyńskiej. Nie wiadomo, skąd pochodzi nazwa szczytu, być może od ludowej nazwy rośliny.
    Północna grań Wołowca – boczna grań odchodząca w północnym kierunku od znajdującego się w grani głównej szczytu Wołowca w Tatrach. Mająca kręty przebieg grań jest najdłuższą boczną granią w całych Tatrach Zachodnich. Prowadzi nią granica polsko-słowacka, a także przebiega przez nią Wielki Europejski Dział Wodny. Wody spływające z zachodniej, słowackiej strony grani znajdują się w zlewni Morza Czarnego, wody spływające z wschodniej, polskiej strony uchodzą do Bałtyku. Jej bezpośrednim przedłużeniem w kierunku północnym jest grań główna Orawicko-Witowskich Wierchów.
    Szlak turystyczny – trasa wycieczkowa oznaczona specjalnymi symbolami wyznaczającymi jej przebieg i ułatwiającymi odnalezienie właściwej drogi.
    Józef Nyka (ur. 5 grudnia 1924 w Łysininie k. Żnina) – alpinista, taternik, popularyzator alpinizmu i turystyki górskiej, autor wielu przewodników turystycznych po polskich górach. Ma na koncie szereg najwyższej klasy przejść dróg i pierwszych przejść w Tatrach oraz w Dolomitach. Członek honorowy prestiżowych międzynarodowych organizacji alpinistycznych i górskich, między innymi Polskiego Związku Alpinizmu.
    Schronisko PTTK na Polanie Chochołowskiej – schronisko turystyczne położone na Polanie Chochołowskiej w Tatrach Zachodnich, nazywane w skrócie Schroniskiem Chochołowskim. Obiekt znajduje się na wysokości 1146 m n.p.m. i jest zarządzany przez PTTK. Jest główną bazą noclegową w rejonie Doliny Chochołowskiej.
    Polana Chochołowska – polana w Dolinie Chochołowskiej w Tatrach Zachodnich. Położona jest na wysokości 1090–1150 m n.p.m. Jest to największa polana w polskich Tatrach i jedna z największych w całych Tatrach. Dawniej była jednym z głównych ośrodków pasterstwa w Tatrach, wchodziła w skład Hali Chochołowskiej. Była koszona i wypasana, pasiono tutaj owce i bydło. W 1930 r. stało na niej 60 różnego rodzaju budynków; szałasów, szop, stodół z sianem. Służyły one nie tylko celom gospodarczym, ale były również bazą noclegową dla kłusowników, przemytników i taterników. Rzędy z dużych kamieni wyznaczały granice działek własnościowych. Jerzy Mieczysław Rytard pisał o tej polanie w 1923: „Rozległa hala z mnóstwem szałasów i szop, rozbrzmiewająca dzwoneczkami owiec i krów, otoczona potężnymi szczytami, piękna w owiewającym ją pastersko-górskim stroju.”
    Dolinczański Żleb – żleb na wschodnich stokach Grzesia w polskich Tatrach Zachodnich. Spada łukiem w północno-wschodnim kierunku do Doliny Chochołowskiej, przed wylotem ostro zakręcając w południowo-wschodnim kierunku. Wylot znajduje się w odległości ok. 300 m od południowego skraju Polany Chochołowskiej, na wysokości ok. 1130 m. W górnej części żleb ma kilka odnóg, które podchodzą pod szczyt Grzesia i Łuczniańską Przełęcz. Dnem żlebu spływa Dolinczański Potok uchodzący do Chochołowskiego Potoku. W górnej części jest trawiasty, dołem zalesiony. Nazwa żlebu pochodzi prawdopodobnie od tego, że dawniej nazywany był Dolinką. Zimą schodzą nim lawiny. 28 grudnia 1964 r. pod zwałami śniegu zginęło tutaj dwóch taterników. Dolinczański Żleb i Łuczniańska Przełęcz były dawniej używane jako przejście z Doliny Chochołowskiej do Doliny Łatanej, chodzili tędy m.in. podhalańscy kosiarze do pracy zarobkowej na Słowacji.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.043 sek.