• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Łokieć - miara

    Przeczytaj także...
    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Sumer (Szumer, Sumeria; sum. Ki-en-gir, hebr. שִׁנְעָר Szinear – por. Gen 10:10) – starożytna kraina leżąca w południowej części Mezopotamii (dzisiaj południowy Irak). Zamieszkiwali ją Sumerowie. Sumerowie stworzyli wysoko rozwiniętą cywilizację, uznawaną za kolebkę kultur Bliskiego Wschodu i Europy. Wybudowali na terenie Mezopotamii szereg miast, z których największe to: Eridu, Ur, Lagasz, Umma, Uruk, Kisz, Sippar.
    Litomyšl (niem. Leitomischl) - miasto w Czechach, w kraju pardubickim. Według danych z 31 grudnia 2003 powierzchnia miasta wynosiła 3 345 ha, a liczba jego mieszkańców 10 146 osób.
    Wzorzec łokcia czeskiego na ratuszu w Litomyšli

    Łokieć (niem. Elle, franc. Aune, ang. Ell) to jednostka miary – długości o różnej wartości w zależności od państwa, regionu i epoki historycznej. Tradycyjna europejska miara łokcia nawiązywała do średniej długości ręki od stawu łokciowego do końca palca środkowego. Dzielił się najczęściej na 2 stopy albo 24 cale.

    Kalisz (gr. Καλισία, łac. Calisia, jid. קאַליש) – miasto na prawach powiatu w środkowo-zachodniej Polsce, położone na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad Prosną, u ujścia Swędrni; historyczna stolica Wielkopolski, stolica Kaliskiego, drugi co do wielkości ośrodek województwa wielkopolskiego, siedziba powiatu kaliskiego, główny ośrodek aglomeracji kalisko-ostrowskiej i Kalisko-Ostrowskiego Okręgu Przemysłowego; stolica diecezji kaliskiej.Cal (ang. inch) – pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca początkowo potrojonej długości średniego ziarna jęczmienia. Jedna z tzw. jednostek imperialnych. W USA ta jednostka miary jest podstawową jednostką miary używaną m.in. w budownictwie, medycynie, policji (np. do pomiaru wzrostu człowieka), mechanice i wielu innych dziedzinach.

    Łokieć staroegipski z XXVIII w.p.n.e. wynosił od 52,35539 cm do 52,36 cm.

    Łokieć sumeryjski (XX wiek p.n.e.) mierzył 51,72 cm i jest najstarszą znaną standardową jednostką miar.

    W Wielkiej Brytanii stosowany był łokieć (ang. ell) równy 45 calom, tzn. 114,3 cm, a także łokieć szkocki (ok.  37 cali) i flamandzki (27 cali).

    Według polskich wzmianek o kaliskich miarach długości stosowanych w XI wieku podstawową jednostkę miary długości sprzedawanego sukna był łokieć. Długości łokcia ustalone lokalnie różniły się między sobą. Stwarzało to możliwości pomyłek, a nawet spekulacji w handlu na szlaku bursztynowym, na przykład tekstyliami. Trudności z tym związane pogłębione były dodatkowo przez nawyk stosowania różnych miar do różnych celów.

    Systemy miar stosowane na ziemiach polskich – w Polsce stosowano wiele systemów miar. Było to związane z wpływami ośrodków władzy i handlu. Wynikało z konieczności ujednolicenia miar stosowanych do wymiaru podatków i w wymianie towarowej. W późniejszym okresie mnogość systemów była wynikiem ujednolicania miar, narzucanego przez zaborców na terenie zaborów. Jednocześnie trwały starania o powszechne ujednolicenie miar, którego efektem było wprowadzenie jednostek metrycznych.Miary gdańskie – system miar handlowych używany do początku XIX w. w Gdańsku. Stosowany nadal po wprowadzeniu w 1816 miar pruskich i niemieckich. Były stosowane w handlu zbożem i towarami importowanymi.

    Jednostki miar długości stosowane w Polsce[]

  • łokieć krakowski wiek XII – 52,36 cm; wiek XIII – 64,66 cm; wiek XIV – 62,5 cm; a w poł. XVI w. – 58,6 cm; od 1836-1857 – 59,6 cm;
  • łokieć chełmiński (w poł. XVI w.) 57,62 cm;
  • łokieć lwowski albo galicyjski (w Galicji 1787–1857 r.) – 59,6 cm;
  • łokieć wrocławski (na Śląsku do 1816) – 57,6 cm;
  • łokieć warszawski albo staropolski (w I Rzeczypospolitej i po rozbiorach do 1819 r.) – 59,6 cm;
  • łokieć nowopolski (w Królestwie Polskim 1819-1849) – 57,6 cm;
  • łokieć gdański – 57,8 cm (1 łokieć (Elle) = 2 stopy = 24 cale = 57,38 cm)
  • Jednostki miar długości stosowane w innych krajach[]

  • łokieć austriacki (lub łokieć wiedeński; w Austrii do 1876) 77,9 cm;
  • łokieć bawarski 88,30 cm;
  • łokieć berliński (w Prusach do 1872) 66,7 cm;
  • łokieć brabancki 69,50 cm;
  • łokieć czeski (lub łokieć praski) 59,3 cm
  • łokieć duński 62,77 cm
  • łokieć hamburski 57,3 cm
  • łokieć hanowerski 58,42 cm
  • łokieć holenderski 68,78 cm
  • łokieć lubecki 57,7 cm
  • łokieć norweski 62,75 cm
  • łokieć pruski 66,09 cm
  • łokieć saski 56,64 cm
  • łokieć szwedzki 59,4 cm
  • łokieć szwajcarski 60,00 cm
  • łokieć wirtemberski 61,42 cm
  • turecki długi łokieć (pik halebi) 70,9 cm
  • Przypisy

    1. Encyklopedia PWN (pol.). PWN. [dostęp 2011-04-19].
    2. J. Fauvel, J. Gray (eds), The History of Mathematics. A Reader, The Open University, 1987
    3. Ziąbka L., Ze świata Celtów: Kaliskie w kręgu wpływów europejskiej cywilizacji celtyckiej, Kalisz 2003.
    4. Iveta Panáčková: Vybrané české názvy délkových a plošných měr a motivace jejich pojmenování (cz.). Masarykova univerzita, Filozofická fakulta, 2014. [dostęp 2014-05-28]. s. 17.

    Bibliografia[]

  • M. Kozera, Łokieć jako miara długości w średniowieczu, Problemy nr 2/1988
  • M. Bukowski, M. Zlat, Ratusz Wrocławski, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1958, s. 132
  • Zobacz też[]

  • miary staropolskie – przegląd historyczny
  • Problemy - miesięcznik wydawany w latach 1945-1993 przez RSW Prasa-Książka-Ruch w Warszawie, poświęcony popularyzacji różnych dziedzin wiedzy. Organ Towarzystwa Wiedzy Powszechnej. Jedno z głównych czasopism popularnonaukowych w PRL, skupiające wśród pracowników etatowych i współpracowników oraz w zespole autorskim wybitnych dziennikarzy, popularyzatorów nauki oraz literatów (m. in. Julian Tuwim, Hugo Steinhaus). W czasopiśmie zamieszczano również utwory literackie z gatunku science fiction.Starożytny Egipt (egip. Kemet, Czarna Ziemia) – wysoko rozwinięta cywilizacja starożytnego Bliskiego Wschodu położona w północno-wschodniej Afryce w dolinie i delcie Nilu (z oazami Pustyni Libijskiej włącznie). W okresie największego rozkwitu (Nowe Państwo) obejmująca swoim zasięgiem także Nubię (Kusz) oraz Punt na południu, Syropalestynę (Retenu) na północnych rubieżach azjatyckich, oraz tereny libijskie na północnym zachodzie.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.
    Flandria (niderl. Vlaanderen, fr. Flandre) – kraina historyczno-geograficzna położona na terenie Belgii, Francji i Holandii wzdłuż wybrzeża Morza Północnego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.024 sek.